quid tam novum quam adulescentulumadulescentem H privatum exercitum difficili rei publicae tempore conficere? confecit. huic praeesse? praefuit. rem optime ductu suo gerere? gessit. quid tam praeter consuetudinem quam homini peradulescenti cuius aetas a senatorio gradua senatorio gradu aetas d longe abesset imperium atque exercitum dari, Siciliam permitti atque Africam bellumque in ea provinciaprovincia om. Hd administrandum? fuit in his provinciis singulari innocentia, gravitate, virtute, bellum in Africa maximum confecit, victorem exercitum deportavit. quid vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare? at eam quoque rem populus Romanus non modo vidit sed omnium etiamomnium etiam ETW: etiam omnium Hd studio visendam et concelebrandamet concelebrandam HE: om. cett. putavit.

quid tam inusitatum quam utut Hy, ed. R: om. cett., cum duo consules clarissimi fortissimique essent, eques Romanus ad bellum maximum formidolosissimumque pro consule mitteretur? Missus est. quo quidem tempore cum esset non nemo in senatu qui diceret 'non oportere mitti hominem privatum pro consule,' L.Lucius Philippus dixisse dicitur 'non se illum sua sententia pro consule sed pro consulibus mittere.' tanta in eo rei publicae bene gerendae spes constituebatur ut duorum consulum munus unius adulescentis virtuti committeretur. quid tam singulare quam ut ex senatus consulto legibus solutus consul ante fieret quam ullum aliumalium om. H magistratum per leges capere licuisset? quid tam incredibile quam ut iterumiterum om. H eques Romanus ex senatus consulto triumpharet? quae in omnibus hominibus nova post hominum memoriam constituta sunt, ea tam multa non sunt quam haec quae in hoc uno homine vidimusvidimus H: videmus cett..

atque haec tot exempla tanta ac tam nova profecta sunt in eodem hominein eodem homine H: in eundem hominem cett. a Q.Quinti Catulia Q. Catuli ET: atque Catuli H: a Q. Catulo d atque aatque a atque H ceterorum eiusdem dignitatis amplissimorum hominum auctoritate. qua re videant ne sit periniquum et non ferendum illorum auctoritatem de Cn.Gnaei Pompei dignitate a vobis comprobatam sempersemper om. H esse, vestrum ab illis de eodem homine iudicium populique Romani auctoritatem improbari, praesertim cum iam suo iure populus Romanus in hoc homine suam auctoritatem vel contra omnis qui dissentiunt possit defendere, propterea quod isdemisdem om. d istis reclamantibus vos unum illum ex omnibus delegistis quem bello praedonum praeponeretis.

hoc si vos temere fecistis et rei publicae parum consuluistis, recte isti studia vestra suis consiliis regere conanturconarentur H. sin autem vos plus tumtum plus H in re publica vidistis, vos eisiis T: his Ed: istis H repugnantibus per vosmet ipsos dignitatem huic imperio, salutem orbi terrarum attulistis, aliquando isti principes et sibi et ceteris populi Romani universi auctoritati parendum esse fateantur. atque in hocatque in... gauderent (§68) Ciceroni abiudicavit Naugerius (2) bello Asiatico et regio, QuiritesQuirites H: om. cett., non solum militaris illa virtus quae est in Cn.Gnaeo Pompeio singularis sed aliae quoque animi virtutesanimi virtutes H: virtutes animi cett. magnae et multae requiruntur. difficile est in Asia, Cilicia, Syria regnisque interiorum nationum ita versari nostrum imperatorem ut nihil aliud nisi de hoste ac de laude cogitet. deinde, etiam si qui sunt pudore ac temperantia moderatiores, tamen eos esse talis propter multitudinem cupidorum hominum nemo arbitratur.

difficile est dictu, Quirites, quanto in odio simus apud exteras nationes propter eorum quos ad eas per hos annos cum imperio misimus libidines et iniuriaslibidines et iniurias HET: iniurias et libidines d. quod enim fanumfanum fuisse H putatis in illis terris nostris magistratibus religiosum, quam civitatem sanctam, quam domumquam tutam domum H (olim conieci quam tutam domum, quam satis clausam et munitam urbem) satis clausam ac munitam fuisse? Vrbes iam locupletes et copiosae requiruntur quibus causa belli propter diripiendi facultatemfacultatem H: cupiditatem cett. inferatur.