bono te animo tum, Q.Quinti Hortensi, populus Romanus et ceteros qui erant in eadem sententia dicere existimavit et eaet ea H: ea cett. quae sentiebatis; sed tamen in salute communi idem populus Romanus dolori suo maluit quam auctoritati vestrae obtemperare. itaque una lex, unus vir, unus annus non modo vosvos scripsi: ros codd. illa miseria ac turpitudine liberavit sed etiam effecit ut aliquando vere videreminivideremini (videmini) H: videremur cett. omnibus gentibus ac nationibus terra marique imperare.

quo mihi etiam indignius videtur obtrectatum esse adhuc, Gabinio dicam anne Pompeio an utrique, id quod est verius, ne legaretur A.Aulus Gabinius Cn.Gnaeo Pompeio expetenti ac postulanti. Vtrum ille qui postulat ad tantum bellum legatumad tantum bellum leg. HE: leg. ad tantum bellum Td quem velit idoneus non est qui impetret, cum ceteri ad expilandos socios diripiendasque provincias quos volueruntvoluerint H legatos eduxerint, an ipse cuius lege salus ac dignitas populo Romano atque omnibus gentibus constituta est expers esse debet eius imperatoriseius imperatoris scripsi atque eiusvictoriae atque eius imper. H: eius gloriae atque imper. ET: gloriae eius imper. d exercitus qui consilio ac periculo illiusac periculo illius H: ipsius ac periculo cett. est constitutus? an C.

Falcidius, Q.Quintus Metellus, Q.Quintus Caelius Latiniensis, Cn. Lentulus, quos omnis honoris causa nomino, cum tribuni plebi fuissent, anno proximo legati esse potuerunt; in uno Gabinio sunt tam diligentes qui in hoc bello quod lege Gabinia geriturgereretur H, in hoc imperatore atque exercitu quem per vos ipse constituit, etiam praecipuo iure esse debebatdebebat H: deberet cett.? de quo legando consules spero ad senatum relaturos. qui si dubitabunt aut gravabuntur, ego me profiteor relaturum; neque me impediet cuiusquam iniquitasiniquitas H: initia Schol.: inimicum edictum cett. quo minus vobisvobis fretus HE: fretus vobis cett. fretus vestrum ius beneficiumque defendam, neque praeter intercessionem quicquam audiamaudiam H: audeam cett., de qua, ut egoego H: om. cett. arbitror, isti ipsi qui minitanturminitantur (muni-) H: minantur cett. etiam atque etiam quid liceat considerabunt. mea quidem sententia, Quirites, unus A.Aulus Gabinius belli maritimi rerumque gestarum Cn.Gnaeo Pompeio sociussocius vel paene par b2y2 ascribitur, propterea quod alter uni illudillud id b1 bellum suscipiendum vestris suffragiis detulit, alter delatum susceptumque confecit.

reliquum est ut de Q.Quinti Catuli auctoritate et sententia dicendum esse videatur. qui cum ex vobis quaereret, si in uno Cn.Gnaeo Pompeio omnia poneretis, si quid eoeo de eo d factum esset, in quo spem essetis habituri, cepit magnum suae virtutis fructum ac dignitatis, cum omnes una prope voce in eo ipsoeo ipso eo b1: ipso Lambinus vos spem habituros esse dixistis. etenim talis est vir ut nulla res tanta sit ac tam difficilisac tam difficilis om. H quam ille non et consilio regere et integritate tueri et virtute conficere possit. sed in hoc ipso ab eo vehementissime dissentio, quod quo minus certa est hominum ac minus diuturna vita, hoc magis res publica, dum per deos immortalis licet, frui debet summi viri vita atque virtute.

at enimat enim inquit (om. inquit b1) novi nihil d ne quid novi fiat contra exempla atque instituta maiorum. non dicamdico d hoc loco maiores nostros semper in pace consuetudini, in bello utilitati paruisse, semper ad novos casus temporum novorum consiliorum rationes accommodasse, non dicam duo bella maxima, Punicum atque Hispaniense, ab uno imperatore esse confecta duasqueduasque duas Hs urbis potentissimas quae huic imperio maxime minitabantur, Carthaginem atqueatque et H Numantiam, ab eodem Scipione esse deletas, non commemorabo nuper ita vobis patribusque vestris esse visum ut in uno C.Gaio Mario spes imperi poneretur, ut idem cum Iugurtha, idem cum Cimbris, idem cum Teutonis bellum administraret; in ipso Cn.Gnaeo Pompeio in quo novi constitui nihil volt Q.Quintus Catulus quam multa sint nova summa Q.Quinti Catulisumma Q. E: summaque Td: quae H voluntate constituta recordamini.