at enim vir clarissimus, amantissimusamantissimus om. dp rei publicae, vestris beneficiis amplissimisamplissimis om. H adfectus, Q.Quintus Catulus, itemque summis ornamentis honoris, fortunae, virtutis, ingeni praeditus, Q.Quintus Hortensius, ab hac ratione dissentiunt. quorum ego auctoritatem apud vos multis locis plurimum valuisse et valere oportere confiteor; sed in hac causa, tametsi cognostiscognostis Halm: cognoscitis mei: cognoscetis unus det. auctoritates contrarias virorumvirorum fort. et clar. HET: fort. virorum et clar. (clarissimorumque p) cett. fortissimorum et clarissimorum, tamen omissis auctoritatibus ipsa re ac ratione exquirere possumus veritatem, atque hoc facilius quod ea omnia quae a me adhuc dicta sunt idemidem eadem H isti vera esse conceduntconcedunt contendunt Hy1, et necessarium bellum esse et magnum et in uno Cn.

Pompeio summa esse omnia. quid igitur ait Hortensius? si uni omnia tribuenda sint, dignissimumunum dignissimum bs esse Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non oportere. obsolevit iam ista oratioratio y1 re multo magis quam verbis refutata. nam tu idem, Q.Quinti Hortensi, multa pro tua summa copia ac singulari facultate dicendi et in senatu contra virum fortem, A.Aulum GabiniumA. om. H, graviter ornateque dixisti, cum is de uno imperatore contra praedones constituendo legem promulgasset, et ex hoc ipso loco permulta itemitem HW: idem cett. contra eam legem verba fecisti.

quid? tum, per deos immortalis! si plus apud populum Romanum auctoritas tua quam ipsius populi Romani salus et vera causa valuisset, hodie hanc gloriam atque hoc orbis terrae imperium teneremusterrarum H? an tibi tum imperium hoc essehoc esse HT: esse hoc Ed videbatur cum populi Romani legati quaestores praetoresquequaestores praetoresque HET: praetores quaestoresque d capiebantur, cum ex omnibus provinciis commeatu et privato et publico prohibebamur, cum ita clausa nobis erant maria omnia ut neque privatam rem transmarinam neque publicam iam obire possemus?

quae civitas umquamumquam fuit antea H: antea umquam fuit cett. fuit antea, non dico Atheniensium quae satissatis longe H late quondam mare tenuisse dicitur, non Carthaginiensium qui permultum classe ac maritimismaritimisque d rebus valuerunt, non Rhodiorum quorum usque ad nostram memoriam disciplina navalis et gloria permansitpermansit Lambinus: remansit codd. inquam s mg., Halm: umquam cett., quae civitas, inquam, antea tam tenuis aut tam parvolaaut tam parvola scripsi: aut tam parvula insula H: tam parva insula cett.: quae tam parva insula Manutius fuit quae non portus suos et agros et aliquam partem regionis atque orae maritimae per se ipsa defenderet? at herculeshercules H: hercule cett. aliquot annos continuos ante legem Gabiniam ille populus RomanusRomanus hrodius H, cuius usque ad nostram memoriam nomen invictum in navalibus pugnis permanserit, magna ac multo maxima parte non modo utilitatis sed etiametiam H: om. cett. dignitatis atque imperi caruit.

nos quorum maiores Antiochum regem classe PersenquePersenque Hy: Persemque cett. superarunt omnibusqueomnibusque om. H navalibus pugnis Carthaginiensis, homines in maritimis rebus exercitatissimos paratissimosquesimul in maritimis rebus homines exercitatissimosque vicerunt H, vicerunt, ei nullo in loco iamiam om. H praedonibus pares esse poteramus. nos quinos qui HE: nos quoque qui cett. antea non modo Italiam tutam habebamus sed omnis socios in ultimis oris auctoritate nostri imperi salvos praestare poteramus, tum cum insula DelusDelus HT: Delos Ed tam procul a nobis in Aegaeo mari posita, quo omnes undique cum mercibus atque oneribus commeabant, referta divitiis, parva, sine muro nihil timebat, idem non modo provinciis atque oris Italiae maritimis ac portibusportubus Eb nostris sed etiam Appia iam via carebamusprovinciis... carebamus de provinciis... caperebamur (i. e. capiebamur, cf. ยงยง33, 53) H. et eis temporibus nonnenonne H: non cett. pudebat magistratus populi Romani in hunc ipsum locum escendereescendere H: ascendere cett., cum eum nobis maiores nostri exuviis nauticis et classium spoliis ornatum reliquissent!