qua re si etiam monendi estis a me, iudices estis a me iudices V : estis a me χ l : estis iudices k videor] iudices χ l, ed. R , quod non estis, videor hoc leviter leniter k, Klotz pro mea mea me V auctoritate vobis praecipere posse, ut ex eo genere homines quorum cognita virtus, industria, felicitas in re militari sit diligenter vobis retinendos existimetis. fuit enim enim olim Mommsen maior talium tum tum supplevi virorum in hac re publica copia; quae cum esset, tamen eorum non modo saluti sed etiam honori consulebatur. quid nunc vobis faciendum est studiis militaribus apud iuventutem obsoletis, fortissimis fortissimis suppl. hoc loco Müller ( post hominibus Orelli ) autem autem V : aut χ l : aut claris k hominibus ac summis ducibus partim aetate, partim civitatis discordiis ac rei publicae calamitate consumptis, cum tot bella aut a nobis necessario suscipiantur aut subito atque improvisa improviso Lambinus nascantur? nonne et hominem ipsum ad dubia rei publicae tempora reservandum et ceteros studio laudis ac virtutis inflammandos putatis? recordamini quos legatos nuper in bello Italico Italico supplevi L. Iulius, quos P. Rutilius, quos L. Cato, quos Cn. Pompeius habuerit; scietis fuisse tum M. Cornutum, L. Cinnam, L. Sullam, praetorios homines, belli gerendi peritissimos; praeterea C. Marium, P. Didium, Q. Catulum, P. Crassum, non litteris homines ad rei militaris scientiam, sed rebus gestis ac victoriis eruditos. age vero, nunc inferte inferte l mg., ed. R : inserite cett. ( cf. v. 27) oculos in curiam, introspicite penitus in omnis rei publicae partis; utrum videtis nihil posse accidere ut tales viri desiderandi sint, an, si acciderit, eorum hominum copia populum Romanum abundare? quae si diligenter attendetis, profecto, iudices, virum ad labores belli impigrum, ad pericula fortem, ad usum ac disciplinam peritum, ad consilia prudentem, ad casum fortunamque felicem domi vobis ac liberis vestris retinere quam inimicissimis populo Romano populo R. Klotz : rei p. codd. nationibus et crudelissimis tradere et condonare condonare k, Faernus : condemnare V χ l maletis maletis kl, Naugerius (1): malitis V χ l . at at V : an χ l : et k infestis prope signis inferuntur inferuntur χ l, ed. R : inseruntur V : instruuntur k Galli in M. Fonteium Galli in M. Halm : Gallim V : Galli in ς et instant atque urgent summo cum studio, summa cum audacia. video , iudices; sed sed Halm : c. et V : et ς multis et firmis praesidiis vobis adiutoribus isti immani atque intolerandae barbariae resistemus. primum obicitur contra istorum impetus Macedonia, fidelis et amica populo Romano provincia; quae cum se ac suas urbis non solum consilio sed etiam manu M. Fontei manu M. Halm : manum V : manu ς conservatam esse dicat, ut ut om. V1 ipsa ipsa scripsi ( cf vv. 14, 18): illa codd. per hunc a Thraecum a Thraecum χ l : atgrecum V : a Graecorum k adventu ac depopulatione defensa est est Faernus : om. V χ : fuit k , sic ab huius nunc capite Gallorum impetus terroresque depellit. constituitur ex altera parte ulterior Hispania, quae profecto non non ς : om. V modo V χ l : solum k modo religione sua resistere istorum cupiditati potest sed etiam sceleratorum hominum periuria testimoniis ac laudationibus suis refutare. atque ex ipsa etiam Gallia fidelissima et gravissima auxilia sumuntur. venit huic subsidio misero atque innocenti Massiliensium cuncta civitas, quae non solum ob eam causam laborat ut huic, a quo ipsa servata est, parem gratiam referre referre kl, ed. R : referri V χ videatur sed etiam quod ea condicione atque eo fato se in eis iis l, Manutius : his cett. terris conlocatam esse arbitratur ne quid nostris hominibus istae gentes nocere possint.