εἶτα μεστὸν [μὲν] σωμάτων τὸ δεσμωτήριον ἐξιόντος μὲν οὐδενὸς ἢ κομιδῆ γε ὀλίγων, εἰσιόντων δὲ πολλῶν. καὶ γίγνεται διπλοῦν τὸ κακὸν αὐτῷ τε τῷ δεδέσθαι καὶ τῷ οὕτως. οὐδὲ γὰρ [οὔθ’] ὕπνου λαχεῖν ἔστιν 9 cf. p. 302,14 20 cf. p. 186,9sq. 3 τὸ scripsi 6 CPUB cum Sinteni τῶι A τῶ Ι τῷ Pa V edd 7 οἳ Α sed eras Ι οἱ — 8 ἅπασιν om Pa 8 δ’ Re 13 post βέλτιστοι ras 8 litt Ρ 16 (1) et 17 (1) οὔτ᾿ Re 19 ἐπι- πλέον BV 20 μὲν cancellavi cum Sinteni 21 κομιδῆι Α 22 γίνεται V Ι αὐτῶ et τῷ (22 et 23) scripsi e V ut coni Re αὐτὸ et τὸ reliqui libri edd 23 οὔτε Got Ι οὔθ’ cancellavi „aut Οὔθ’ delendum aut leg. οὔτ’ ἀναπαύσεως οὔθ’ ὕπνου“ Re οὐδ’ Sintenis | ὕπνον V ἀκριβῶς, οὐδὲ γὰρ Ι κεῖσθαι κατακλιθέντας, ἀλλ’ R II 445 ὅσον ἑστῶσιν <ἔστιν> αὐτοῦ μεταλαβεῖν, ἔχουσι.

9. Πόθεν τοίνυν τούτοις ἡ τροφή; τὴν μὲν γὰρ ἐν τοῖς λέβησι φακῆν καὶ τὰ ὀλίγα λάχανα καὶ εἴ τι τούτοις πρόσεστιν, ἐλάττω ταῦτα πολὺ τοῦ δέοντος εἶναί φασιν. ἀνάγκη δὴ γυναῖκας καὶ ἀδελφὰς καὶ θυγατέρας, αἷς ἦν ἡ τροφὴ παρὰ τῶν οὔπω καθειργ- μένων, αὐτὰς εἶναι τὰς ἐκείνους τρεφούσας. πόθεν, ὦ βασιλεῦ; τῷ δεσμῷ μὲν γὰρ ἐκείνων οὐκ ἔστιν αὐτὰς εὐπορωτέρας γεγονέναι. λείπεται δὴ τὰς μὲν ἀμόρφους ἢ γήρᾳ κατεχομένας προσαιτεῖν, ἐν αἷς δέ τι καὶ ὥρας, πάντα ἀνέχεσθαι. ταῦτ’ οὖν τοῖς δεδεμένοις τοῦ δε- σμοῦ πικρότερα· δεῖ γὰρ αὐτοὺς δήπου καὶ ἐρωτᾶν καὶ διδάσκεσθαι, πόθεν αὐτοῖς ταῦτα ἔρχεται.

10. Καὶ οὐ ταῦτά γε μόνον, ἀλλὰ καὶ ὅσα δεῖ παρ’ ἑκάστου γενέσθαι τῷ τῆς θύρας κυρίῳ τῷ λύχνον μὲν ἕνα πᾶσι παρεχομένῳ, | τοῦ μικροῦ δὲ ἐλαίου R II 446 τούτου μέγαν ἀπαιτοῦντι μισθόν. ὁ δὲ οὐ θές δι’ ἀπορίαν εὐθύς ἐστιν ἐν πληγαῖς, κἂν λέγῃ τυπτόμενος· ἐμοί, ὦ ἄρχων τοῦ τε δεσμωτηρίου τούτου καὶ τῶν ἐν αὐτῷ κειμένων, πλὴν τοῦδε τοῦ σώμα- τος ἔστιν οὐδέν, οὐ γονεῖς, οὐ τέκνα, οὐ φίλοι· 1 cf. p. a 375, 2 sq. 11 p. a 180, 21 17 p. 180,18sq. 1 γὰρ om V Ι κατακλιθέντας scripsi κατακλινέντας Pa κατακλιθέντ’ CAPUV Got κατακλιθέντα ΙΒ κατακλιθέντι Re 2 ἑστῶτες Ρ sed τες e σιν corr in ras m2, UI Ι ἔστιν inserui 5 φακῆν Β φακῆν reliqui libri edd cf. t. Ι 171,1 8 οὕτω Re 12 δέ τι] „malim δ’ ἔτι τι“ Re 13 πάντ’ Re 14 γὰρ om Got 15 αὑτοῖς Re 16 δὴ Ι 22 τοῦδε e τῶνδε corr Α 23 οὐκ ἔστιν Β πόθεν ἂν οὖν ἀμειψαίμην τὸν λύχνον, εἰ μήτ’ ἀπὸ τῆς γῆς ἀργύριον ἔχοιμ’ ἄν ἀνασπάσαι μήτ’ έστιν ὁ εἰσοίσων; ταῦτα εἰὼν ἀκούει· διὰ τί οὐ καλεῖς διὰ τῶνδε τῶν ἐξιόντων γυναῖκα δεῦρο τῶν ἐπὶ φιλανθρωπίᾳ φιλοτιμουμένων, εἶτ’ αὐτῆς πρὸς τὰ γόνατα προσπεσὼν πείθεις προσαιτοῦσαν ἀγείρειν τίσοι; τουτὶ δὲ ὁ μέν τις R II 447 ἐδυνήθη, ὁ Ι δ’ οὔ. παρ’ ὅτου δὲ οὐκ ἔνι λαβεῖν, ἀρκεῖ μαστιγῶσαι.

11. Δακρύεις, ὦ βασιλεῦ. πολλὰ ἀγαθά σοι γένοιτο διὰ τὴν ἄγαν χρηστότητα, καὶ ἔγωγε, νὴ τὸν Δία καὶ πάντας τοὺς θεούς, τοῦτ’ ὄψεσθαι προσεδόκων. ἀλλ ’ ὄντων δεινῶν τῶν εἰρημένων ἔνι τι μεῖζον, εἰ μεῖζον ὧν ἔφην τὸ τεθνάναι. θνήσκουσι γάρ, ὦ βασιλεῦ, θνήσκουσι τοῖς τε ἄλλοις κακοῖς καὶ μεγίστῳ δή, στενοχωρίᾳ, μυρίοι. καὶ ὁ μὲν φύλαξ ἐμήνυσεν, ὁ δ’ ἄρχων οὐδὲν τῇ ψυχῇ παθὼν θάπτειν ἐπέτρεψε. τῷ δ’ ᾐτιαμένῳ τὴν ἀρχὴν οὐδεὶς φόβος, ἀλλ’ οὐδὲ εἰ τέθνηκεν, οἶδεν. ἀποθνήσκουσι δὲ ἐν τούτοις δοῦλοί τε ἐν ἴσῳ καὶ ἐλεύθεροι, οἱ μὲν οὐδὲν ἠδικηκότες, οἱ δ’ οὐκ ἄξια θανάτου. οἱ θεοὶ δὲ ταῦτα ἴσασιν οἵ τε ἄλλοι καὶ ὁ πάντα ἐφορῶν Ἥλιος. οἶς οὐκ ἂν φαίης τὰ τοιαῦτα ἀρέσκειν. ἀντὶ δὲ τῶν ἀπιόντων ἔστι τὸ πρὸς τὸν δεσμὸν ἀγόμενον ἢ οὐκ ἔλαττον ἢ καὶ πλέον.

7 cf. p. a 180, 22 16 p. a 186,14 22 Od. λ 109. μ 3231 οὖν ἂν CPa 3 διὰ τί Re διατί libri Got 4 τῶν δετῶν Got 7 προσελθοῦσαν Β Ι ἀγείρειν scripsi ἄγειν libri edd 8 ὃ Α ὅ Ρ sed ΄ ίη ras m2, Β | δὲ Re 9 ἀρέσκει?13 ἔτι Re | τί IBV 16 καὶ om Got 18 οὐδεὶς scripsi οὐδεεῖς V οὐδὲ εἷς reliqui libri edd | ὑδ’ Re 19 εἶδεν Β | δ’ Re 20 οἵ Α οἵ P sed in ras m2, IBV 21 δὲ Re23 ἔστι scripsi e V ἐστὶ reliqui libri Got ἐπὶ Re

12. Οὐκοῦν δεινόν, εἰ μέν τις ἐν ἀγορᾷ μαχόμενος ἢ ἄρχων χειρῶν ἢ καὶ ἀμυνόμενος κτείναι τινά, πάντας ἀγανακτεῖν καὶ βοᾶν καὶ ταὐτὰ ποιεῖν τοῖς Ι τοῦ R II 448 τεθνεῶτος ἰκείοις καὶ τοὺς οὐ προσήκοντας, ὑπὸ δὲ τῶν ἀρχόντων διὰ τῶν δεσμωτηρίων τοσούτων ἀπολλυ- μένων πρᾴως ἔχειν σε δοκεῖν; οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνό γ’ εἰπών τις εὖ λέγειν ἂν δόξειεν, ὡς οὐδὲν τούτων εἰδείης. ἀπαιτῇ γὰρ ὑπὸ τῆς βασιλείας, ὦ βασιλεῦ, τὸ πάντα ἐπίστασθαι. καὶ τοὺς φονέας τούτους πάλαι χρῆν των τῶν θανάτων ὑπεσχηκέναι δίκην, ἀλλ’ εἰ καὶ μὴ πρότερον, νῦν γέ τις ἐπιστροφὴ γενέσθω.

13. Καὶ τί δεινόν, φησί τις, εἴ τις ἀνδρο- φόνος ὢν καὶ ἀπὸ ταύτης ἐμπεσὼν εἰς τὸ κημα τῆς αἰτίας εἶτα οὕτω τέθνηκεν; ἐγὼ δὲ τὸν τοῦτο λέγοντα ἐροίμην ἂν ἡδέως, εἰ ὅσοι τοῦτον τεθνᾶσι τὸν τρόπον, τῶν ἀνθρώπους ἀπεκτονότων εἰσίν. εἰ δὲ καὶ ψευδεῖς αἰτίαι καὶ ῥῆμά τι καὶ μικρὸν ἤδη τινὰς ἀργύριον ἔδησε, προὔβη δὲ ὁ δεσμὸς εἰς θάνατον, τί δεῖ λέγειν τοὺς τὰ μέγιστα ἠδικηκότας κατὰ τῶν ἢ οὐδὲν ἢ μικρά; εἰ γὰρ δὴ καὶ σφόδρα τοῖς ἐκεῖνα δεδρακόσι προσήκων ἦν ὁ θάνατος, ἀλλὰ τούτοις γε οὐκ ἐχρῆν οὕτω μακρὸν ποιεῖν τὸν δεσμόν, ὥστε αὐτοῖς τὸ κακὸν εἰς θάνατον τελευτᾶν.

εἴποι δ’ ἄν τις καὶ ὑπὲρ αὐτῶν ἐκείνων λόγον, οἶμαι, δίκαιον, 11 Thuc. III 71 2 κτείναι AV sed in hoc e ` corr m2 κτείνει Ρ sed ΄ e ~ et εἰ ex a in a ras corr m4, UIB κτεῖναι CPa Got 3 τοὺς et 4 οἰκείους Got 6 πράως ΑΡΙΒ 13 ἀπὸ ταύτης] ἀποστάτης Pa 14 εἶθ’ V 16 τεθνάσι ΑΙ Got | ἀπεκτονό- των ἀνθρώπους V 18 ἔδησεν U 20 ἢ (1) om Β 21 ὁ inser Re om libri sed ras 1 litt Α, Got 22 τούτους Got | οὕτω om Got ὅτι εἰ μὲν ἀνεξέταστοι τεθνᾶσιν, ἠδίκηνται κρίσεως οὐ τετυχηκότες, εἰ δὲ ἐξεληλεγμένοι, πάλιν ἠδίκηνται τοῦ περὶ τὸν θάνατον ἀπεστερημένοι τάχους. τί γάρ με κατατήκεις, εἴποι ἔν, οὐ τοῦτο τοῦ νόμου λέγον- R II 449 τος; τί δὲ κατ’ ὀλίγον ἀναλίσκεις, ὥστε | ἀπὸ μόνων τῶν ὀστῶν καὶ τοῦ δέρματος ἀπελ- θεῖν τὴν ψυχήν, οὐ τοιαύτης ἐκ τῶν των ἐπικειμένης τῆς δίκης;

τί δ’ ἂν ἀποκρι- ναίμεθα ταῖς τῶν ἐπὶ μαρτυρίᾳ δεθέντων γυναιξὶ πρὸ τῆς κρίσεως αὐταῖς τῶν ἀνδρῶν οἰχομένων, οὓς ἐχρῆν ἡμερῶν <ἀλίγων> οἴκοι πάλιν εἶναι φράσαντας ὅ εἶχον; ἔτι τοίνυν τῶν οὕτως ἀπιόντων δεσμωτῶν τοῖς ἔτι ζῶσι συμβαίνει καὶ λυπεῖσθαι καὶ χαίρειν, λυπεῖ- σθαι μὲν τεθνεῶτος συνήθους, χαίρειν δὲ κληρονο- μοῦσι τοῦ τόπου. ἔπειτ’ οὐ πολὺ ὕστερον ἧκεν ἕτερος ὁ τὸν ἐκείνου καθέξων.

16. Καὶ πῶς ταῦτα σὺ περιεώρας, ἐρήσῃ, δέον R II 450 ἐπιτιμᾶν τε τοῖς ἔρχουσι καὶ | ταῦτα ἃ νυνὶ λέγεις λέγειν καὶ μηδὲ βουλομένοις ῥᾳθυ- μεῖν ἐπιτρέπειν; καὶ τίς οὐκ οἶδεν, ὅσα καὶ ὁσάκις εἴρηταί μοι πρὸς αὐτοὺς περὶ τῶν ἐν τῷ δεσμῷ φθει- ρομένων, ὡς ἀσεβοῖέν τε ταύτῃ καὶ τοῖς τῆς πολιτείας οὐκ ἐμμένοιεν ὄροις οὐδὲ μᾶλλον ἂν ἑτέρους δικαίως κολάζοιεν ἢ διδοῖεν αὐτοὶ δίκας ἐπὶ τοῖς ἐκ τῶν 4 Cod. Theod. IX 3,1 et 6; 1,18 et 7 cf. p. 375,9 1 τεθνᾶσιν ΑΡ sed in hoc ΄ in ~ corr m3, Ι Got 2 δ’ Re 5 κατολίγον V Ι ὀλίγων Ι 10 αὐταῖς Ρ sed αῖ ex οὐ in ras Corr 11 ἡμερῶν — 12 εἶχον in lacuna fere 35 litt om V 11 ὀλίγων inserui coll. Aesch. Ctes. § 254 p. a 89,20 Ι εἶναι om C | φράσαντας — 12 εἶχον in marg add I2 15 ἦλθεν CPa 17 περιορᾷς Pa 18 τοῖς τε V Ι τε om Got 19 μὴ δὲ APIBV Got δεσμωτηρίων ἐκφερομένοις νεκροῖς; οἱ δ’ ἔλεγον μὲν ἔσεσθαι βελτίους, ἦσαν δὲ αὐτοὶ τοσοῦτον τοῖς δεσμώ- ταις εἰς ἀναπνοὴν διδόντες, ὅσον ἦγον αὐτοὺς εἰς τὸ πρὸ τοῦ δικαστηρίου χωρίον. ὡς τὴν αὐτήν γε ἤγοντο πάλιν ἐλπίσαντες μέν τι κάλλιον, ἐσχηκότες δὲ οὐδέν.

17. Νὴ Δία, τὸ γὰρ τῶν πραγμάτων πλῆθος κρεῖττον τῆς αὐτῶν βουλήσεως, καὶ αὐτοὶ μὲν ἡδέως ἂν ἐπὶ τοῦθ’ ἧκον, τὰ κωλύοντα δὲ ἦν ἰσχυρότερα. τίνα ταῦτα; εἰπάτωσαν. αἱ εἰσφοραὶ καὶ τὸ πολλὰ πολλοὺς ὀφείλειν καὶ εἶναι ταῦτα ἐκείνων ἀναγκαιότερα· δεῖσθαι γὰρ τὸν καιρὸν χρημάτων. ἐγὼ δ’ εἰ μὲν ἑώρων περὶ ταῦτα τὸν ἅπαντα ἀναλισκόμενον χρόνον, ἴσως μὲν οὐδ’ ἂν τότε λόγων ἠπόρησα τῶν τῇ σῇ βασιλείᾳ πρεπόντων, ἦν δ’ ἄν τι καὶ τούτοις εἰπεῖν, εἰ καὶ μὴ πάνυ καλόν· νῦν δὲ τίς οὕτως ἀγνοεῖ τὰ τῶν ἀρχόντων, ὡς οὐκ εἰδέναι, πόσον τι τῆς ἡμέρας εἰσπράξεσι νέμοντες ὁπόσον ἄγουσιν ἐπὶ τὰς δίκας.

δίκαι δὲ ὑπὲρ μικρῶν πολλαί, ὑπὲρ δὲ μεγάλων ὀλίγαι. πολλάκις γοῦν ἤκουσα παρακαθήμενος άκοντα στατῆρας καὶ εἴκοσι καὶ πλέθρον καὶ δένδρα τινὰ καὶ ἀνδράποδον καὶ κάμηλον καὶ ὄνον καὶ μύδα καὶ χιτωνίσκον καὶ πολὺ τούτων ἐλάττω καὶ πολλοὺς μεθ’ ἐκατέρων ῥήτορας καὶ μακροὺς Ι πὰρ’ R II 451 ἀμφοτέρων λόγους. καθίζει δὲ αὐτοὺς καὶ ἐσπέρα δικαστὰς οὐκ ὀλιγάκις, καὶ τὸ δεῖπνον αὐτοὺς ἡ κρίσις 24 cf. p. a 170,19 sq. 1 οἵ Α ἴ Ρ sed ΄ in ras m2 IBV | δὲ edd μέντοι Ι 8 δ’ Re 10 καὶ (1) om Got | καὶ γὰρ εἶναι Pa 12 δὲ Re 13 post μὲν ras 2—3 litt I | λέγων Β 16 ἡμέρας εἰσπράξουσι P sed ἡμέρας εἰσ in ras 3 litt m3, ου in ras m2 | εἰσπράξουσι UB εἰς πράξουσι Ι 17 πόσον? | εἰς Got 19 γ’ οὖν ΑΡ 21 ἀνδράποδα Pa 23 καθ’ Β ἀφελομένη τὸν ἀγῶνα οὐδὲν μᾶλλον ἔπαυσε. πῶς οὖν, ὦ βέλτιστοι, τούτοις μὲν ἔνι χώρα μετὰ τῶν εἰσπρά- ξεων, τοῖς δεσμώταις δὲ δι’ ἐκείνας κέκλειται τὰ δικα- στήρια; ἢ καὶ τούτων, ὥσπερ τῶν εἰσπράξεων, ταῦτα ὕστερα, τῶν χρημάτων αἰ ψυχαί;

καὶ μὴν τοῖς μὲν ἐν ταῖς ἀναβολαῖς οὐκ ἀπώλλυτ’ ἂν τὰ παρὰ τοῦ πράγματος δίκαια. ἃ γὰρ τήμερον ἐνῆν εἰπεῖν, ταῦτα ἂν ὑπῆρχε καὶ δύο μησὶ καὶ πλείοσιν ὕστερον: περὶ δ’ αὖ τοὺς θανάτους τοῦτ’ οὐκ ἔστιν, οὐδ’ ἂν κατάσχοι τις τὴν ψυχὴν εἰπὼν πρὸς αὐτὴν· μένε, ἀλλ’ ἀπει- πόντος τοῦ σώματος ἀνάγκη φεύγειν ἐκείνην. οἱ δὲ μεταξὺ περὶ ἀργυρίου δικάζοντες ἢ ἐπὶ τῇ γνώσει γε αὐτῇ τοὺς τοιούτους ἀκούοντες θανάτους οὐκ εἶναι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦτο νομίζουσι. καταφρονοῦσι γάρ, οἶμαι, τῶν μὲν ὡς οὐκέτ’ ὄντων, τῶν δὲ ἐκείνοις συγ- γενῶν ὡς ἀσθενῶν.

20. Εἰ δὲ καὶ χρήματα δεῖ συγχωρῆσαι τῶν ψυχῶν εἶναι τιμιώτερα, ἀλλ’ οὐ δήπου γε ὀρχηστὰς καὶ μίμους R II 452 καὶ ἵππους καὶ τοὺς τούτοις Ι ἐφεστηκότας. τί οὖν οὗτοι ποιοῦσιν οἱ σωτῆρες ἀξιοῦντες ὀνομάζεσθαι; τρέχουσιν ὀψόμενοι μὲν ταῦτα, ὀψόμενοι δὲ ἐκεῖνα, νῦν μὲν καλούμενοι, νῦν δὲ καὶ οὐ καλούμενοι καὶ τῶν κλήσεων δὲ ἐνίας αὐτοὶ σφᾶς αὐτοὺς καλοῦσι. 18 cf. p. a 14,2; 298,6 sq. 1 ἔπαυσεν ΑΡ sed in hoc ὲν in ἑ corr Ι sed ν eras 4 ὥσπερ καὶ Α sed καὶ del, Got 6 ἀπώλλυτ’ ἂν scripsi e Pa V ἀπώλλυτο reliqui libri edd Ι παρὰ scripsi auctore Re περὶ libri sed in marg A, Re om βοί Ι τούτου τοῦ C 8 δυσὶ V t. ι 81,11; 275,11; II 401,12 9 τοῦτο C 10 τίς A Ι εἰπόντος God 13 αὺτοὶ Ι 15 οὐκ ἔτ᾿ Ρ sed' supra ε eras, Got 22 καὶ om V 23 ἐνίας scripsi auctore Sinteni coll. p. a 169,9 ἐν ἐνίαις libri sed ἐν om Β, edd πῶς γὰρ οὐχ αὑτούς, ὅταν αὐτοὶ διαπράττωνται φοιτᾶν ἐπὶ θύρας τοὺς καλέσοντας;