οὐκ ἀεὶ παρ’ ἐμοῦ ταῦτά τε καὶ τὰ τοιαῦτα; οὐχ ὁρώμενος πόρρω- θεν ταῦτ’ ἐρεῖν προσεδοκώμην; οὐχ ἡ προσδοκία των δρασμὸν ὑμῶν πολλάκις ἐποίησεν; οὐκ ἐδεήθην ὑμῶν παύσασθαι μισοῦντας τὸν Δημοσθένην; οὐκ ἐν τοῖς ἁμαρτανομένοις ὑμῖν τῶν ῥημάτων βαρὺς ἦν ἐπανορθῶν; οὐ μετὰ ῥᾳστώνης ἐπηγγειλάμην τὴν περὶ πολλὰ τῶν πλημμελουμένων ἴασιν; ὑμῖν δὲ καὶ τοῦτο ἐπίπονον ἐδόκει. ἀλλ᾿ εἰ καὶ μὴ πρότερον, νῦν γε, βέλτιστοι, βεβαιώσατε τοὔνομα τοῖς ἔργοις καὶ γένεσθε ὃ δὴ κέκλησθε, πολιτευόμενοι.

17. Πῶς οὖν τοῦτο ἔσται; ἂν δυνηθῆτε λέγειν. πῶς οὖν τοῦτο δυνήσεσθε; ἂν μὴ φεύγητε τὰ βιβλία μηδ’ ἡδίω νομίζητε τούτων ἃ νῦν ]<δὴ> διῆλθον. οἷς 2 νομοθετοῦντος Β 5 φείσασθε μὶν bis Ι 8 τίς ΜοΒ | γε ΜοΙΜΒF 10 δοκεῖ νομίσαι ΜΒ 13 ταῦτα ΜΒ 14 ὑμῶν Ρ sed ῖν suprascr m2 14 οὐκ — 15 Δημοσθένην; om Ι 18 πλημμελουμένων Ι πλημμελημάτων Μο 23 οὖν om Ι 24 μὴ δ’ MoPIBV μηδὲ Re | δὴ inserui auctore Co- beto Coll. 131 qui νυνδὴ coniecit sed etiam τῶν pro ante- cedenti τούτων reponi voluisse videtur adnotans: „optime Graece dicendum est ἡδίω — ΤΩΝ ἃ νυνδὴ διῆλθον“ προσθείη τις ἂν κύβους τε καὶ τὴν περὶ θεοὺς ταῦθα ἀσέβειαν. ἴστε γὰρ ὡς οὐδενὸς ὅ γε ἡττώ- μενος ἀπέχεται ῥήματος καὶ ἔστιν ἡδύς τε καὶ ἀστεῖος ἀσεβῶν. ἐᾶτε μὲν χαίρειν ὀρχηστάς, ἐᾶτε δὲ ἡνιόχους. χωρεῖτε δὲ παρὰ τοὺς παλαιοὺς ῥήτορας καὶ τὰς γλώττας ἐκκαθαίρετε καὶ τάχα τις ὑμᾶς ὄψεται τας, οὐ σιωπῶντας.

εἰ δ’ οὐκ ἔστιν ὑμῖν ὅλως ἀποστῆναι τῶν παιδικῶν ἐκείνων, συμφορὰ μὲν πᾶν τὰ ζημιοῦντα, ὑμεῖς δὲ ἴσον ἑκατέρῳ νέμετε, τῷ τε χείρονι τῷ τε βελτίονι. καίτοι ποῦ τοῦτο δίκαιον; ἀλλ’ ὅμως δίδωμι. δεδείπνηκας. μὴ διάτριβε τῇ μνήμη περὶ τοὺς ἡνιόχους | ἐρίζων πρὸς τὸν οἰκέτην, ἢν R II 292 μηδεὶς ἄλλος παρῇ, ἀλλ’ αἰτησόμενος βιβλίον θήξας τὴν γλῶτταν κάθευδε κἀν ταῖς μακροτέραις τῶν κτῶν ᾆδε μετὰ τῶν ἀλεκτρυόνων εἰς ἀγοράν τε ἐλθών, ἢν τὰ πράγματα παρέχῃ, μὴ νόμιζε αἰσχύνην ὀφλήσειν, ἢν ὀφθῇς ἐκ βιβλίου τι λαμβάνων.

ταῦτά σοι καλὸν ποιήσει τὸ στόμα, ταῦτα ῥέον δείξει, ταῦτα ταχεῖάν τε ἀπεργάσεταί σοι τὴν γλῶτταν καὶ ἅμα τίας κρείττονα, ἀπὸ ταύτης οἰκοδομήσεις λαμπρότερον καὶ γεωργήσεις κάλλιον καὶ πλειόνων ἐπίπλων ἔσῃ δεσπότης καὶ τοὺς ἐμοῦ τε καὶ σοῦ κατηγοροῦντας ἐπιστομιεῖς, ὡς οὐ μεταβάλλων γέ τι τῶν νῦν ἐν ναμίᾳ βιώσῃ.

οὐκ ἀρκεῖ τοίνυν οὔτ’ ἐμοὶ οὔτε τῇ πόλει τὸ τρεῖς λέγειν, ἀλλὰ πάντας ὅσοι μετέσχον τῶν ἱερῶν. αὐτοὺς δὲ R II 293 τούτους, πρὸς Δῖός, | τοὺς τρεῖς καὶ αὑτοῖς καὶ τῇ πόλει χρησιμωτέρους ὑμῶν ὁμολογεῖτε εἶναι ἢ οὔ; εἰ μὲν γὰρ οὔ φατε, μαίνεσθε, εἰ δὲ συγχωρεῖτε, τί οὐκ ἐγκαλύπτεσθε; εἰ δ’ οὐ δύνασθε ταὐτὸν ἐκεί- νοις ποιεῖν, ὑμᾶς αὐτοὺς ἀπεστερήκατε. ἢ οὐ τοῖς αὐταῖς ἅπαντες ἐπαιδεύεσθε νόμοις, ἐν ταὐτῷ γυμνα- 11 cf. t. II 146, 7. Plat. Theaet. 176 D 14 Il. v 279 1 με scripsi e CMoAIV μ’ reliqui libri Re | δὲ Re 2 δ’ Re 4 οὐδέ γε ἂν ΜΒ 10 οὐδὲ bis I | οὕτω Ι 12 τίς ΜοΑΡΙΒ 14 ante ὅμηρος 1 litt eras Ι, ὁ V 16 τας reposui e V πάντες reliqui libri Re qui λεγέτωσαν aut tale quid excidisse coni 17 πρὸς Δῖός om Μο | αὐτοῖς V 18 ὑμῖν B 20 εἰ δ’ scripsi εἶτ’ libri Re 21 post ποιεῖν lacuna 4 litt et duarum linearum quarum utraque 46 fere litte- ras continuisse videtur V σίῳ, τὴν αὐτὴν ὁδὸν ἰόντες, τῆς αὐτῆς φωνῆς ἀκού- οντες, τῶν αὐτῶν Ἰχνῶν ἐχόμενοι; πόθεν οὖν οὐκ ἰσοι πάντες οὐδὲ παραπλήσιοι, εἶπον καὶ διελέχθην. παρ’ ὑμῶν οὖν ἔχοντες τῶν κατ’ ἐμοῦ λόγων ἀφορμὰς οἱ τοῦ κακῶς με λέγειν ἐπιθυμοῦντες κρύπτουσι τοὺς τρεῖς ἐκείνους τῷ πλήθει τῶν χειρόνων.

22. Τὸ δὲ πάντων ἀλγεινότατον, ὅτι ὁ δεῖνα μὲν οὗ οὐκ ἂν εἴποιμι τοὔνομα, ῥήτωρ ἀξιοῖ νομίζεσθαι πάντα μᾶλλον μεμαθηκὼς ἢ λέγειν, οὐδὲ γὰρ ἐφοίτησε παρὰ τοιούτους διδασκάλους, ἀλλ’ ὅμως οὐκ ἂν ἐξελ- θεῖν ἀνάσχοιτο πρὶν εἰπεῖν τι πρὸς τὸν δικαστὴν ἢ πλέον ἢ ἔλαττον, ὑμεῖς δὲ οἱ τὰς δέλτους ἐν παισὶ πολλάκις ἑκάστου μηνὸς τῶν ῥητορικῇ προσηκόντων γραμμάτων ἐμπεπληκότες ἀπέρχεσθε τοσοῦτον τῶν ἐν ταῖς γραφαῖς διενεγκόντες ὅσον βαδίζετε καὶ βλέπετε καὶ ἀναπνεῖτε, τὰ δὲ τῆς ἀφωνίας ἴσα.

23. Τοῖς γὰρ πρεσβυτέροις, νὴ Δία, παρα- χωρητέον. πάνυ γε τοῦ πρώτους εἰπεῖν. ὑμεῖς δ’ αὐτοῖς παρέχετε τὸ μόνους. οὐ γὰρ ἐπ’ ἐκείνοις ἀξι- οῦτε λέγειν, ἀλλ’ οὐδὲ λέγειν ὅλως. ἔστι δὲ ἐκεῖνο μὲν τιμώντων ἐκείνους, τοῦτο δὲ αὑτοὺς καταισχυ- νόντων. οἱ δ’ οὐδ’ αὐτοὶ τούτῳ γ’ ἂν ἠξίωσαν τιμᾶ- σθαι. καίτοι καὶ πρὸ ἐκείνων ἔστιν οὗ λέγειν οἰόμενοι δεῖν εἴχετ’ ἂν εἰς παράδειγμα ἱκανὸν καταφεύγειν, τὸν Δημοσθένην, ὃς αὐτὸς ὁμολογεῖ πρότερος | ἐκεί- R II 294 25 Dem. c. Phil. I 1 p. 40, 1 sq. 1 ἰεντες Μο 2 οὖν om Β 3 ἶσοι ΜοΒ | διειλέχθην CMoA cf. p. 25, 3; 66, 5; Ι 133, 14; II 464, 16 ὐμῶν οὖν] ἐμοῦ μὲν ΙΜΒ 12 τοὺς Β 13 τῇ V 16 ἶσα Μο 21 αὐτοὺς Μο 22 οἳ ΑΙ οἴ ΜοPMBV | τοῦτο ΙΜΒ 24 ἱκανὸν om Β νῶν μεθ’ οὓς εἰώθει λέγειν, ἀνεστηκέναι.

ἔτι τοίνυν οἱ νῦν πρεσβύτεροι ἦν ὅτε ἦσαν ἑτέρων τεροι καὶ πλείονί γε ἐκείνων ἢ ὅσον ὑμεῖς τούτων νεώτεροι. ἔρεσθε οὖν αὐτούς, εἰ τὸ ὑμῶν ἐποίουν καὶ οὔτε ἔλεγον οὔτε ἀντέλεγον οὔτε προεπήδων. καὶ τάχα εὑρήσετε πάντα ταῦτα πεποιηκότας καὶ τούτοις βλαβέντας μὲν οὐδέν, κερδάναντας δὲ τὰ μέγιστα, ὃ καὶ τοὺς εἰωθότας κρατεῖν τεθορύβηκεν. οἶδα δὲ οὐδὲ τοῖς τρισὶ τούτοις οἳ τὰ τῶν πάλαι νεωτέρων τᾶι νῦν πρὸς αὐτοὺς γεγηρακότας, αἰσχύνην τοῦτ ἐνεγκὸν καὶ ψόγον, ἀλλὰ δόξαν τε καὶ ἐπαίνους καὶ τὸ τῆς ἐκείνων δυνάμεως εἶναι μὴ πόρρω.

25. Παύσασθ’ οὖν εἰς αἰδῶ τε καὶ ἐπιείκειαν τοῦτο ἀναφέροντες ὃ τῷ μὴ δύνασθαι λέγειν γίγνεται, ἐπεὶ πολλάκις γε ἀνδρός τινος ἀπόντος ἀνάγκης ὑμᾶς κατα- λαβούσης λέγειν ἠξιώσατε καλεῖν ἐκεῖνον ὡς οὐκ ἔχοντες ὅ τι ἂν καὶ λέγοιτε. τί οὖν; ἂν ἐκεῖνος τε- λευτήσῃ τὸν βίον, τί δράσετε; πρεσβείας ὡς τὸν τωνα δεήσεσθε πέμψαι δεῦρο τὸν ἄνδρα δεησομένης, ὅπως γένοιντο περὶ τῶν πραγμάτων λόγοι. οὐ γὰρ δὴ τῷ ’κείνου γε θανάτῳ γενήσεσθε ῥήτορες. οὐκοῦν ζῶντος ἄμεινον ἅψασθαι τοῦ λέγειν κτησομένους δύ- ναμιν ἢ τεθνεῶτος ἐπιχειρεῖν, εἶτ’ ἀποροῦντας ἀσχη- μονεῖν. εἰ δὴ τὸ μὲν δύνασθαι λέγειν ἀναγκαῖον, τοῦτο δὲ δεῖται βιβλίων, βιβλίοις ὁμιλητέον ὑμῖν.