HOMILIA XXIV. De eo, quod scriptum est: > Ego quidem baptizo vos aqua < usque ad eum locum, ubi ait: > ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et x <.

Joannem, qui minor erat Christo, suscepit populus, reputans et cogitans, > ne forte ipse esset Christus < ; eum vero, qui >major > illo venerat, non suscepit. Vis causam scire ? Cognosce : Joannis baptisma videbatur, Christi baptLsmus invLsibihs erat. > Ego enim <, inquit, > baptizo vos in aqua; qui autem post me venit, major me est, ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et <. Quando baptizat Jesus > Spiritu sancto < et rursum, quando >igni < baptizat ? Numquid uno atque eodem tempore et > Spiritu et igni < baptizat, an vario atque diverso ? > Vos autem < ait, > baptizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies <. Baptizati sunt apostoh post adscensionem ejus ad caelos > Spiritu sancto < quod autem > igni > fuerint baptizati, scriptura non memorat. Sed quomodo Joannes juxta Jordanem fhivium venientes ad baptismum praestolabatur, et ahos abigebat dicens > generatio viperarum > et rehqua, porro eos, qui confitebantur vitia sua atque peccata, suscipiebat, sic stabit in igneo fhimine Dominus Jesus Christus juxta > flammeam romphaeam > ut quicunque post exitum vitae hujus ad paradisum transire desiderat et purgatione indiget, hoc eum amne baptizet et ad cupita transmittat, eum vero, qui non habet signum pri- orum baptismatum, lavacro igneo non baptizet. Oportet enim prius ahquem baptizari > aqua et Spiritu < ut, cum ad igneum fluvium venerit, ostendat se et aquae et Spiritus lavacra servasse et tunc mereatur etiam ignis accipere baptismum in Christo Jesu: cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen.

2 –4 Luk. 3, 16 6 Liok. 3, 1.5 13f. Akt. L 5 18 Luk. 3, 7 20 f. Gen. 3, 24 25 Joh. 3. 5 1 Hom. 24 > in C, dafür 25 als 24 gezalilt usw. 2 de . . . A 3 ubi] in quo A Ipse — baptiz. > BE ~ bapt. vos in > CDe 4 igne ACDe 5 Johannem B erat] est r 6 ~ cogitans nach Christus BE 8 baptizma2 A invisibile A 9 in > me > r 10 in > CDe igne AClmn 11 igni nur B — 13 diverso? > B 12 et1 > CDe igni nur Dr 13autem ait > De ~ sancto Spiritu E 15 igni nur Br ~ baptiz. fuer. 19 sua > De 20 Christus > De 20/21 rumpheam D, 21 quemcumque De hujus] istius BE hujus + qui e 22 amne] lavamine AB, lavamen E 25 aqua > E 25/26 pervenerit 26 et1 > A 28 Explicit omelia XXIIII.

Οὐκ ἄκαιρον παραθέσθαι καὶ τὰς τῶν λοιπῶν εὐαγγελιστῶν περὶ τούτου λέξεις καὶ συγκρῖναι τῇ προκειμένῃ. Ματθαῖος μὲν οὖν· οὖν· οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα <, φησίν, ὁ δέ Μᾶρκος· > οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ < ὁ δὲ δὲ Ἰωάννης· > οὗ οὐκ εἰμὶ ἄξιος, ἔνα λύσω αὐτοῦ τὸν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματος <. Ἴδωμεν οὖν ἑκάστης τῶν λέξεων τὸν νοῦν καὶ τὰς διαφορὰς αὐτῶν καὶ πρῶτον τῆς παρὰ Ματθαίῳ, ὃς καὶ πρῶτος τῶν λοιπῶν παραδέδοται τὸ εὐαγγέλιον ἐκδεδωκέναι τοῖς ἐκ περιτομῆς πιστεύσασι· τοσοῦτον, φησίν, ἐστὶν ἐμοῦ ἰσχυρότερος ὁ μετ᾿ ἐμὲ ἐρχόμενος, ὡς μηδὲ τὰ τῆς περιβολῆς τῶν περὶ αὐτῷ δυνάμεων ἐσχάτων, οὐχὶ γυμνῶν ἐκκειμένων, ὥστε καὶ τοὺς τυχόντας νοεῖν αὐτὰ δύνασθαι, ἱκανόν με τυγχάνειν βαστάσαι, μηδὲ ταῦτα ὑπομένοντα φέρειν· εἰ δὲ ἐγὼ ὁ ὑπὸ τοῦ κυρίου μαρτυρηθείς, ὡς ἄρα μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν < οὐδεὶς ἐμοῦ τυγχάνει, οὐδὲ τὰ ὑποδήματα βαστάσαι ἱκανός εἰμι, τί λεκτέον περὶ τῶν ἐνδυμάτων αὐτοῦ; Τίς τοιοῦτος, ἃς ὁλόκληρον αὐτοῦ τὸ ἱμάτιον τηρῆσαι δυνήσεται; τίς, ὂς νοήσει > τὸν ἐκ τῦν ἄνωθεν χιτῶνα ἄραφον δὰ τὸ δι ὅλου ὑφαντὸν( τυγχάνειν καταλαβεῖν, ὃν ἔχει λόγον; Ἔτερον μέν οὖν τό· βαστάζειν τὰ δήματα <, δηλονότι ἤδη λελυμένα απὸ τῶν τοῦ ὑποδεδεμένου ποδῶν, τὸ παρὰ τῷ Ματθαίῳ, ἕτερον δέ τό· κύψαντα λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων < τὸ παρὰ Μάρκῳ· καὶ ἀκόλουθον, μηδενὸς συαλλομένου τῶν εὐαγγελιστῶν μηδὲ ψευδομένου, ἀμφότερα κατὰ διαφόρους καιροὺς εἰρηκέναι τὸν βαπτιστὴν καθ’ ἕτερον καὶ ἕτερον κινούμενον νοῦν. Μέγα μὲν οὖν τὸ βαστάσαι τὰ Ἰησοῦ ὑποδήματα, μέγα δέ καὶ τὸ ἐπὶ τὰ σωματικὰ αὐτοῦ κάτω που γινόμενα κύψαντα, ὑπέρ τοῦ τὴν εἰκόνα τῶν ἄνω κάτω θεάσασθαι, λῦσαι ἕκαστον τῶν περὶ τοῦ μυστηρίου τῆς ἐνδωματώσεως ἀσφῶν, οἰονεὶ τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων τυγχάνοντα — εἷς γὰρ ὁ τῆς ἀσαφείας δεσμός, ὥσπερ καὶ μία ἡ τῆς γνώσε- ως καλείς — ἅτινα οὐδ’ ὁ > μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν < καθ’ αὑτὸν ἱκανὸς λῦσαι ἢ ἀνοῖξαι, τοῦ δήσαντος καὶ κλείσαντος μόνου δωρουμένου, οἶς βούλεται, τὸ λῦσαι καὶ ἀνοῖξαι τὸν οἷον ὁμάντα τῶν ὑποδημάτων καὶ τὰ κεκλεισμένα. Μηδὲ τὸν περὶ τῶν ὑποδημάτων μυστικὸν λόγον παρέλθωμεν. Οἶμαι τοίνυν τὴν μὲν ἐνανθρώπησιν, ὅτε > σάρκα καὶ ὀστέα < ἀναλαμβάνει ὁ τοῦ θεοῦ υἱός, τὸ ἕτερον εἶναι τῶν ὑποδημάτων, τὴν δὲ εἰς ᾅδου κατάβασιν, ὅστις ποτέ ἐστιν ὁ ᾅδης, καὶ τὴν εἰς τὴν φυλακὴν μετὰ πνεύματος πορείαν τὸ λοιπόν, περὶ ἧς εἰς ᾅδου καταβάσε- 2f. Matth. 3, 11 3f. Mark. 1,7 5 Joh. 1, 27 13 Lxak. 7, 28 16f. Joh. 19, 23 28 Luk. 7, 28 32 Luk. 24, 39 34 f. vgl. 1 Petr. 3, 19 159, 1 —160, 15 W* [Exzerpt aus dem Joh. Kom. VI, 31/32 u. 34/35 (S. 140 31 —142, 17 u. 143, 23 —144, 35 Preuschen)] 4 ὁ — 5 > Joh. Komm. 9/10 τὸ . . . ἔσχατον konj. Kr. 10 αὐτὸν Joh. Komm. 25 τῶν > Joh. ως εἴρηται τό. > οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην <. . Ὁ τοίνυν κατ' ἀξίαν ἀμφοτέρων τῶν ἐπιδημιῶν τοὺς λόγους παραστῆσαι δυνάμενος τὸν ἱμάντα λύειν τῶν Ἰησοῦ ἱκανός ἐστιν ὑποδημάτων, καὶ αὐτὸς τῷ νῷ κύπτων καὶ συγκαταβαίνων τῷ καταβεβηκότι εἰς ᾅδην, καὶ ἀπὸ οὐρανοῦ καὶ τῶν περὶ τῆς θεότητος Χριστοῦ μυστηρίων καταβαίνων ἐπὶ τὴν ἀναγκαίως γεγενημένην παρ' ἡμῖν αὐτοῦ ἐπιδημίαν, ὅτε τόν ἄνθρωπον ὑπεδήσατο· ὁ δὲ τὸν ἄνθρωπον ὑποδησάμενος καὶ τὸν νεκρὸν ὑπεδήσατο· > εἰς τοῦτο γὰρ Ἰησοῦς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη, ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ <. . Τίς οὖν ἄρα < ἱκανὸς κύψας λῦσαι τὸν x < τῶν τοιούτων ὑποδημάτων καὶ λύσας μὴ ἐᾶσαι, ἀλλὰ κατὰ δευτέραν ἱκανότητα ἀναλαβεῖν αὐτὰ καὶ >βαστάσαι > διὰ τοῦ ἐν τῇ μνήμη περιφέρειν τὰ νενοημένα; Μὴ ἀνεξέτστον δὲ ἐάσθω τὸ χωρὶς τοῦ x < ὁμοίως παρὰ τῷ Λουκᾷ καὶ Ἰωάννῃ εἰρημένον· καὶ τάχα ἐνδέχεται μὲν κύψαντα λύσαι, δυνατὸν δὲ καὶ τὸ ἀνάστημα τοῦ ἀπὸ τοῦ λόγου ἐπάρματος φυλάττοντα εὑρεῖν τὴν λύσιν τῶν ἐν τῷ ζητεῖσθαι δεδεμένων ὑποδημάτων, ἵνα ταῦτά τις λύσας τὸν χωρὶς τῶν ὑποδημάτων ἴδη λόγον γυμνὸν τῶν ὑποδεεστέρων καθ' ἑαυτόν, υἱὸν τοῦ θεοῦ.

HOMILIA XXV.De suspicione, quam habebat populus de Joaime, x > forte ipse esset Christus <.

Habet periculum et dilectio, si modum transeat. Debet enim, qui aliquem diligit, naturam et causas considerare diligendi et non eum plus diligere, quam meretur. Nam si mensuram caritatis modumque transcenderit, et qui diligit et qui diligitur in peccato erunt. Quod ut manifestius fiat, ponamus exemplum. Joannem populus mirabatur et diligebat eum, et revera erat dignum miraculum, ut plus ei quam ceteris hominibus deferretur, qui aUter quam cuncti mortales vixerat. Xos omnes non sumus simphci contenti cibo, sed varietate delectamur escarum, imum nobis ad potandum vmum non sufficit, varii gustus vina mercamur ; Joannes vero semper > locustis < semper vescebatur > melle silvestri < et contentus erat simphci et tenui cibo, ne corpus iUius crassioribus pulmentis puiguesceret et exquisitis da- 1 Ps. 15 (16), 10; Akt. 2, 27 8 f. Rom. 14, 9 19 —20 Luk. 3, 1.5 30 f. vgl. Matth. 2, 4 18 IncipitXXV. de . . . AC (XXIV. C) 21 Habet + quandoqueC ~ transeat eatmodumB 22 diligit + etC naturasDe causamC diligendi] di- lectiCDe 2.3mensur.]modumC > A modumque miraculo CDe 27homin.]mortalibusC qui]quiaDe 28 Now omnes non]NonomnesDe 29adpotand. > potand. > C > r suff. + sedAB 30 variaC mercatur C 31 ~ tenui et simpl. A 32ne]necB pulmentis] cibisA 2 ἐπιδμα. τῶν W 3 τῶν] τοῦ W 12 κύψαι W pibus gravaretur. Hujuscemodi quippe naturae corpora nostra sunt, ut escis superfluis aggraventur et, cum corpus fuerit aggravatum, anima quoqu oneretur, quae per totum diffusa corpus passionibus illius subjacet. Quamobrem recte praecipitur eis, qui observare possunt: sunt: >Bonum est non manducare carnem neque bibere vinum, neque in quo frater tuus scandalizatur <. Erat igitur Joannis vita mirabilis et multum ab aliorum hominum conversatione diversa. Non habebat sacculum, non famulum, non saltem vile tugurium. Morabatur in deserto, non solum usque > da diem ostensionis suae ad Israhek, verum et eo tempore, quo paenitentiam populo praedicabat, erat in solitudine Judaeae et aqua simpUci irrigabatur, ut et in potu esset diversus a ceteris. Nos qui versamur in urbibus, qui in medio populorum sumus, vestes quaerimus lautiores et cibos et habita- cula; ille vero, qui in eremo morabatur, videte quah vestimento indutus fuerit : > de pihs camelorum > sibi tunicam fecerat et > zona pellicea < cingebatur. Omnia ergo in iUo nova erant, et propter dissi- mUitudinem vitae universi, qui videbant, admirabantur eum et mirantes studiosissime colebant super omnia, quod paenitentes > in remissionem peccatorum < baptizabat. Quas ob causas dUigebant quidem eum justissime, sed non servabant in caritate modum: cogitabant enim, > nr ne forte ipse esset Christus < Quam inordinatam et caritatem cavens apostolus Paulus de semetipso loquebatur: > Timeo autem, ne quis de me cogitet supra id, quod videt aut audit ex me; et ne magnitudo revelationum extoUat me < et cetera. Quod metuens, ne etiam ipse incurrat, nolebat omnia de se indicare, quae noverat, ne quis de eo plus arbitraretur esse, quam 5 f Rom. 14, 21 15 f. Matth. 3, 4 23 f 2 Kor. 12, 6. 7 1 Huiusmodi quippe natura r 3 honeretur C corpus > ; C 4 C praecip. > A 4/5 possint C 5 est > B 6 scandalizetur De Johannis ABCE Joannes vitae De 7 conversationis D diversus e, diversae D 9 ostensione B ~ ostens. suae diem A 10 populorum C praedic.] docebat C 11 solitud.] deserto A Judaeae > B] Judae E et1 > AE et 2] unum 12 diversis versamus C ISpopuliB siimus + et ADEe latiores C 13/14 habitac.] habilia De 14 vestimentum B 15 fuerit] est C tunic.] vestimentum C 16 illo] eo C nova erant] noverant Dmn erunt E 17 ammirab. AD eum > C 18 omnia + eo A paenit.] petentes 19 remissione C ~ peccat. remiss. ABE 20 quidem] eimi r observabant B 23 de > B ~ cogitet de me C super] supra + id De quod] quam ABE videt + in me De 24 magnitudine B magn. — me] magnitudinem revelationem et cetera E ~ revel. magn. A extollat me > B 25 ne] nec ABE ne etiam incurreret metuens C incurrat] in corpore ABE nolebat] volebat AB 26 indicare] judicare mr norat CD de > e arbitretur cerneret, et mensuram honoris excedens diceret, quod dictum fuerat de Joanne, quia > ipse esset Christus < Quod quidem nonnuUi etiam de Dositheo Samaritanorum haeresiarchadixerunt, alii vero etiam de Juda Gahlaeo. Denique in tantam quidam dilectionis audaciam proruperunt, ut nova quaedam et inaudita super Paulo monstra confingerent. Ahi enim aiunt hoc, quodscriptum est > sedere a dextris Salvatoris et sinistris <, de Paulo et de Marcione dici, quod Paulus sedeat sedeat >a dextris <, Marcion sedeat > a sinistris < Porro alii, legentes : > mittam vobis advocatum, Spiritum veritatis <, nolunt intellegere tertiam personam a Patre et Fiho <diversam > et divinam subhmemque naturam, sed apostolum Paulum. Nonne tibi hi omnes videntur plus amasse, quam expedit, et dum virtutem uniuscujusque mirantur, dilectionis perdidisse mensuram ? Quod quidem et nos in ecclesia patimur ; plerique enim, dum plus nos dihgunt, quam meremur, haec jactitant et loquuntur sermones nostros doctrinamque laudantes, quae conscientia nostra non recipit. Ahi vero tractatus nostros calumniantes ea sentire nos criminantur, quae nunquam sensisse nos novimus. Sed neque hi, qui plus dihgunt, neque illi, qui oderunt, veritatis regulam tenent, et alii per dilectionem, alii per odium mentiuntur. Unde oportet caritati quoque frena imponere et tantum ei va- gandi permittere hbertatem, quantum in praerupta non corruat. Scriptum est in Ecclesiaste: > ne sis justus multum neque amphora te cogites, ne forte obstupescas <. Quod exemplum sequens possum simile quid dicere, ne dihgas hominem > ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota virtute tua <, ne ames angelum > ex toto corde, 3 zu Dositheus vgl. Comm. in Joh. XIII, 27 (S. 251, 15 ff. Preuschen); Hamack, Gesch. d. altchr. Lit. I, lolf. ; zu Jvidas vgl. Akt. 5, 37; Joseph. Antiqu. 18, 1, 1 —6; Bell. jud. 2, 8, 1 6 ff vgl. Matth. 20, 21 8 f Joh. 14,16.17 22 f. Pred. Sal. 7, 17 (16) 2 quia] ne forte C etiam > C etiam — 3 Samar.] etiam de eo B 3 Dositheo] eo ABE, Dositeo C Samaritarum De heresiarche ABE. heresiarcho D, heresiarce C 3 alii] illi E etiam > 4 quidem D audaciam + usque C 5 uti BE monstrata D, mostra C 6 aiimt] dicuntB SalvatoremA, SalvatoriB. SalvatoreE, -fdiciB 7 et 1 + aBC > DE de2 >ACE MartioneC dictumB sedeat >ABE] sedet r ~ a dextris sedeat C 8 Marcio Dmn, Martion C sedeat > C 8/9 x > C 10 <diversam > konj. 11 hi > De] De] isti A omnes] A (~ hom. isti A, ~ hom. hii C) amare A 13 et nos > De ~ ecclesia et nos C 14 nos > r ~ nos plus B jactant De 16 nostr.] obtrectatores nos B 17 ~ nos sentire C ~ nos sensisse A 18 hii C qui oderunt] quod erunt E metixmtur A 20 quoque > 21 tantam BE 22 est + et BE > obtupescas D 24 ABE ex1 —et > De et — 25 tua1 >C 25 ex 2] et B, de ADEe + tuo BC ex tota anima, ex tota virtute < sed praeceptum hoc juxta eloquium Salvatoris soli serva Deo. > Diliges < enim, inquit, > Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota virtute tua <. Respondeat mihi ahquis et dicat: Salvator praecepit: > Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota virtute tua, et proximum tuum tanquam te ipsum <. Volo diligere et Christum: doce ergo me, quomodo eum chhgam. Si enim dilexero eum > ex toto corde meo et ex tota anima mea et ex tota virtute mea > contra praeceptum facio, ut alterum absque uno Deo dihgam. Sin autem minus eum dilexero quam omnipotentem Patrem, timeo, ne in > primogenitum universae creaturae < impius et profanus inveniar. Doce me et ostende rationem, quomodo inter utrumque medius incedens dihgere debeam Christum. Vis scire, qua caritate Christus dihgendus sit ? Breviter ausculta ! Dihge Dominum Deum tuum in Christo nec te putes diversam habere posse in Patre et Fiho caritatem. Simul dihge Deum et Christum; dihge Patrem in Fiho, Fihum in Patre > ex toto corde et ex tota anima et ex tota virtute <. Quod si ahquis sciscitatur et dicit: hoc, quod asseris, de scripturis proba, audiat apostolum Paulum, qui habebat rationabilem caritatem, loquentem: > Certus enim sum, quia neque mors, neque vita, neque angeh, neque potestates, nec praesentia, nec futura, nec fortitudo, nec altitudo, nec profundum, neque aha creatura poterit nos separare a caritate Dei, quae est in Christo Jesu Domino et Salvatore nostro <: cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen.

1 ff. Luk. 10, 27 10 KoL 1, 15 19 ff. Rom. 8, 38. 39 1 ex 1] B, de ADEe anima + tuaBC ex 2] et ex B, de ADEe virtute + tua BC hoc > De ~ ’hoc praeceptum E 2 Salv. + id enim > C 4 Respond. — fi tua > C Respondet A aliquis dicet A praecipit AE 7 et > De ~ diligam emn B 9 > BDEe unum Deum E 10 Sin] Si C 11 creatiu-ae] terrae C impius et > C C 12 Doce + ergo B 13 ~ inced. med. A 11 absculta obscultac D DiHges De 15 nec > De] ne A te > CDe haberi C 16 diligite 1 C Deum et] eum et B, Dominum De ~ Chri- stum et Deum A Diligite 2 C 16/17 in FiHo] et BE, et FiHum A 17 Patre + Patrem in Filio A corde + vestro C et 1. 2 > A 18 + tua ABE 19 scriptura C 19/20 rationalem B 20 loqu.] dicentem C 21 angeius C potestas C nec 2] neque B 22 nec altit. > neque] nec e ~ creatura aHa C 23 nos > E] me B Jesu > et > CDe 24 Salvat. > C est + honor A 25 Explicit AC (XXIIII. C)
HOMILIA XXVI.De eo, quod scriptum est: > cujus ventilabrum in manu ejus, et mundabit aream suamc, usque ad eum locum, ubi ait: > et congrtegabit triticum in horreum suum <.

> Spiritus Deus est, et qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare <. Deus quoque noster > ignis consumens est <. Dupliciter igitur appellatur Deus: et > spiritus < et > ignis <: justis spiritus, ignis peccatoribus. Sed et angeli spiritus ignisque dicuntur: x >qui facit <, inquit, > angelos suos spiritus et ministros suos ignem urentem <; angeli sanctis quibusque sunt spiritus, his vero, qui merentur supplicia, ignem et incendium subministrant. Juxta quem sensum et Dominus noster atque Salvator, cum sit >spiritus <, > ignem venit mittere super terram < ; > spiritus < secundum illud, quod scribitur: > cum autem conversus fueris ad Dominum, auferetur velamen <, et : > Dominus spiritus est < . >Ignem <autem > venit mittere < non caelum, sed > super terram <, ut ipse demonstrat dicens: > ignem veni mittere super terram, et quem volo ut jam ardeat <. Si enim > conversus fueris ad Dominum <, qui est >spiritus < Christus tibi > spiritus < erit et non x >venti ignem mittere super x < Quod si non converteris ad eum, sed habes terram et fructus ejus, x >ignem venit mittere super terram < tuam. Huic quid simile etiam de Deo scriptum est: > ignis accensus est furoris mei <, non usque ad caelum, sed > usque ad infernum deorsum <, et > devorabit < non caelum, sed > ter- 2— 4 4 Luk. 3, 17 5 f. Joh. 4, 24 6 Deut. 4, 24 8 f. Ps. 103 (104), 4 Hebr. 1, 7 12 f. Luk. 12, 49 14.17 2 Kor. 3, 16 15 Joh. 4, 24; 2 Kor; 3,17 16 f. 20 f. Luk. 12, 49 22 ff. Deut. 32, 22 1 Incipit XXVI. de . . . AC (XXV. C) 2 ejus > r 3 et — suam > 4 trit. + suum BCE orreum C suum > BCDEe 5 Spiritus — Christus (D: XPS) est Deus ABDe, Spiritus Dei E et 1 > E adorat 6 quoquej enim C 7 igitur > CDe et 1] > A spir. + et B + dum De angelici A ignisque] ignis quidem A 9 inquit > 10 sancti ABE 11 supplicia] addictum D, addicunt e incenditma] incendia C, in edium(?) D, fervorem e ministrant BE 12 Dominxis] Deus ABDe x >BE 13 super] in BC illud] David C Quod C + autem C 14 autem > C Domimmi] Deum B 17 super] in quem] quam E, quid De volo + nisi De jam] etiam C 18 Domin.] Deum C 19 ~ mittere ignem A 20 eimi] Deum r fructum mn 21 tuam > C 22 mei] eins De caelum + sm-sum e 23 et — noii devorabit E devor.] ardebit A non > ram et germina ejus <. Quorsum ista memoravi ? Quia et baptismus, quo baptizat Jesus, > in Spiritu sancto sancto < est > et igni <. eorum, quae nuper locutus sum, nec me praeteriit explanatio superior, sed volo et novum aliquid inferre. Si sanctus fueris, Spiritu sancto baptizaberis , si peccator, in ignem mergeris ; et unum atque idem baptisma indignis et peccatoribus in condemnationem ignemque vertetur, his vero, qui sancti sunt et tota fide ad Dominum convertuntur, Spiritussancti gratia salusque tribuenda est. Is ergo, qui > Spiritu sancto et igni < dicitur baptizare, habet > ventilabrum in manu sua et mundabit aream suam ; et congregabit triticum suum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibil i < Volo invenire rationem, quare Dominus noster habeat > ventilabrum <, et quo flante vento ΙΙ Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσ ει <. Θεοπρεπὲς ἀξίωμα μεμαρτύρηκε τῷ Χριστῷ· τίς γὰρ ὁ >εἰς εἰς ἅγιον πενῦμα < βαπτίζων τοὺς ἀνθρώπους, τις δὲ ὁ τοὺς ἀπειθήσαντας τῷ εὐαγγελίῳ βαπτίσων ὡς κριτὴς > τῷ πυρὶ < τῆς γεέννης; Ἆραοὐχ ὡς θεὸς ὁ Χριστός; ΙΙ Ἐὰν ἅγιος ἦς, βαπτίζῃ > τῷ ἁγίῳ δὲ ἁμαρτωλὸς ἦς, βαπτίζῃ τούτῳ >τῷ πυρί <· τὸ γὰρ αὐτὸ βάπτισμα τοῖς μὲν ἀναξίοις καὶ κακοῖς βαπτιζομένοις εἰς >πῦρ < καὶ εἰς κρίμα γίνεται, τοῖς δὲ καλῶς καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ καταβαίνουσιν εἰς > πνεῦμα ἅγιον < καὶ σωτηρίαν γίνεται. Οὗτος δὲ ὁ βαπτιστὴς > ἐν πνεύματι ἁγίῶ καὶ x > λέγεται > πτύον ἔχειν ἐν τῇ χειρὶ καὶ διακαθαίρειν τὴν ἅλωνα, καὶ τὸν μὲν σῖτον εἰς τὴν ἀποθήκην συνάγειν, τὸ δέ ἄχυρου κατακαίειν πυρὶ ἀσβέστῳ <. Καὶ βούλομαι ἰδεῖν, τινα τρόπον ὁ κύριός μου Ἰησοῦς > πτύον <, καὶ τίνος ἀνέμου πνέοντος, καὶ ταῦτα σφοδροῦ — ἐν γὰρ νηνεμίᾳ ἄχρησ- 3 f. Lxik. 3, 16 5 vgl. Hom. XXIV (p. 158) 1 germ.] genimina C Quorsum] Quo sursum E 2 et > 2/3 baptismtim ACE 3 quo] quod BC 4 est > B igne 5 eorum] eorumque B 6 me > De praeterit CDe 7 ~ et novum A 10 igne BCE 11 indignis et] indigni consequimtur et digni C et] Sed C, atque A 13 convertetur C, vertitvu- ABE 14 sint E 14/15 Dom.] Deum C 16 salusque > C 17 vero AC in > CDe igne ABDEe 21 suima > A 22 24 quare + enim E habet ABE 25 et] eo (aus et corr.) D quo C] cur A, quod De, qui E, quae B + sint paleae quae B flante] blando De 165, 2–16 γίνεται W (anschl. an p. 160, 15) 165, 8 Ἐὰν– 11 Y τοῦ αὐτοῦ) 165, 8 Ἐὰν–166, 19 V 165, 16 Οὗτος– 166, 19 W 165, –166, 19 κ λ 9 βαπτίζει V 10 ἦς > W τούτῳ > W 11 πυρί + οἶμαι ἀνταποδόσεως Y 12 καὶ κακοῖς βαπτιζ. > W 13 εἰς πῦρ ἐν πυρὶ 16 Οὗτος — 17 πυρὶ > W 18 λέγεται + κοὶ W πτύον + ὁ Χριστὸς καὶ — 21 ἀσβέστῳ > W 22 Καὶ > λ βούλομαι + οὖν εἰδέναι W 23 ἰησοῦς > W πτύον + ἐν τῇ χειρί W 24 καὶ 25 σφοδροῦ > W 25 ἐν] εἰ λ ἐν— Ρ. 166, 1 leves paleae huc illucque rapiantur, grave vero triticum in unum deferatur locum; neque enim absque vento possunt triticum et paleae separari. Existimo tentationes pro vento intellegi, quae de confuso credentium acervo alios paleas, alios triticum esse demonstrant. Cum enim anima tua fuerit aliqua tentatione superata, non tentatio te vertit in paleas, sed cum esses palea, levis videlicet et incredulus, ostendit te esse tentatio, quod latebas. E contrario autem cum fortiter tentamenta toleras, non te facit f idelem tentatio atque patientem, sed virtutem, quae in te erat patientiae et fortitudinis, sed late- τόν ἐστι τὸ πτύον — τὸ μὲν >ἄχυρον < χωρίζεται εἰς οἰκεῖον τόπον, ὁ δὲ >δῖτος < νικήσας τὸν ἄνεμον καταφέρεται ἐπὶ τὸ αὐτό.

Καὶ ὅρα, μήποτε οἱ πειρασμοὶ οἱ > τὸ ἄχυρον < χωρίζοντες ὁ ἄνεμός ἐστιν ὁ ἀποδεικνὺς > τὸν σῖτον < ὅτι ἐστὶ σῖτος.

Ὅταν μὲν οὖν πειραζομένης σου τῆς ψυχῆς ἡττηθῇς, οὐχ ὁ πειρασμὸς >ἄχυρόν < σε πεποίηκεν, ἀλλ' ὄντα σε > ἄχυρον < ἤτοι κοῦφον καὶ ἄπιστον ἤλεγξεν.

Ὅταν δὲ πειρασμοῦ γενομένου ὑπομείνῃς τὸν πειρασμόν, οὐχ ὁ πειρασμός σε πιστὸν πεποίηκε καὶ ὑπομονητικόν, ἀλλὰ τὴν ἐν σοὶ οὖσαν ὑπομονητικὴν δύναμιν ἐφανέρωσεν. 1 leves] lenes C paleae > B 1/2 raptantur A 2 grave quod vero grave B trit. + quod B 7 de > De acervo] C 9 demonstrat D 12 paleam AC esses — levis] esse paleae leves E 14 te > ABE ~ tempt. esse A latebat B 15 > Α 16 toleraveris C, toleraris BE et ABDEe 18 virtus BC 19 sed] 166, 1 τὸ 2– 19 (gektirzt) dC 166, 5 —19 Y 1 πτύον + σφοδροῦ δὲ ἀνέμου πνέοντος W τὸ 2] καὶ τὸ d 2 χωρίζ.] εἰσοικίζεται d 5 Καὶ > d ὅρα + δέ d Καὶ — 6 χωριζ.] διακαθαίρων Y πειρασμοί + εἰσιν d 6 χωρίζ. + ἀπὸ τοῦ σίτου dC ὁ ἄνεμός — 8 σῖτος > d ὁ ἄν. —-7 ἀποδεικν.] καὶ ἀποδεικνύντες ἔστι C 8 σῖτος + καὶ ἀποχωρίζων τὸ ἄχυρον Y 9 μὲν οὖν > 10 ἡττηθῇς] νικηθεὶς W, νικηθῇς V 10/11 πειρασμος + οὐχ ὁ ἄνεμος W 11 ~ σε ἄχυρ. W 12 ἤτοι] καὶ V W 15 γινομένου V 16 τὸν πειρασμόν] αὐτόν W 17 ~ πεποίησε πιστὸν W 18 ἀλλὰ — οὖσαν] ἀλλ' οὖσαν ἐν σοὶ W 9– 19 hat bei λ folgenden Text: κλ: Οὐ γὰρ ὁ ἄνεμος, εἴτουν ὁ πειρασμὸς νικήσας τινὰ ἄχυρον αὐτὸν noiei, τοῦτ’ ἔστιν κοῦφον καὶ ἄπιστον, ἀλλ' ὄντα τοιοῦτον ἐλέγχει. Κἂν πειρασμόν τις ὑπομέινῃ, οὐχ ὁ πειρασμὸς αὐτὸν πεποίηκε πιστὸν καὶ ὑπομονητικόν, ἀλλ' οὖσαν ἐν αὐτῷ δύναμιν ὑπομονητικὴν ἐφανέρωσεν. d: οὗτοι γὰρ ἐλέγχουσι τὸν γνήσιον ἐν πίστει κοὶ τὸν ἄλλως ἔχοντα. C: οὐχὶ ποιοῦντες πιστὸν ἢ ἄπιστιον τὸν πειραζόμενον, ἀλλ' ἐλέγχοντες. 38 ὁ 2 > λ 39 πειρασμόν λ] πειρασμός k 40 ~ πιστὸν πεποίηκεν bat, profert in medium. > Putas enim < ait Dominus, > aliter me tibi locutum fuisse, quam ut appareres justus? < Et alibi: > afflixi te et affeci penuria, ut manifesta fierent, quae erant in corde tuo < In hunc modum et tempestas non facit super arenam aedificium consistere, sed, si vis aedificare, > super petram < quae cum fuerit exorta, id quod > super petram < fundatum est, non evertet, quod vero > super arenam < fluctuat, probat illico non bene fuisse fundatum. Quapropter antequam oriatur tempestas, antequam ventorum flabra consurgant, priusquam intumescant flumina, dum adhuc silent universa, omne studium nostrum ad aedificiorum fundamenta vertamus, aedificemus domum nostram variis firmisque lapidibus praeceptorum Dei, ut, cum persecutio saevierit et adversus christianos dirus turbo surrexerit, ostenda- mus nos habere aedificium > super pertram < Christum Jesum. Si quis autem — quod procul absit a nobis — negaverit, iste sciat non se illo tempore, quo negasse visus est, Christum negasse, sed semina et radices habuisse negandi jam veteres, tunc vero fuisse agnitum, quod habebat, et in medium esse productum. Oremus igitur Dominum, ut simus firmum aedificium, quod tempestas nulla subvertat, > fundatum super pertram < Dominum nostrum Jesum Christum : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen.

Iff. Hiob 40, 3 LXX 3 f. Deut. 8. 3. 5 4 ff. vgl. Matth. 7, 24. 25 Luk. 6, 48. 49 14. 20 vgl. 1 Kor. 10, 41 profertur C 2 fuisse > C 3 afflixit BCE affecit BE, fecit 4 modum] mundum E et > C harenam BCDE + nostram 5 sed > BE si — aedificare > CDe] sive BE supra A Be quae > A] sed BE 6 supra ADE petram] terram Be f aedificimn C, fundamentima E 6/7 evertit A 7 ilico ABCD 8 fondatum C 10 omnes E 11 aedificemus > C 12 firmisque > Dei + muniamus C 13 et > De adversum ABE dirus] durus durusque De surrexit B 1 5 ~ sciat iste A 16 negare B 17 ’--’neg. hab. ABE veteres] veterascentes A argutum ABE 18/19 Dominum] Deum BE > De subvertet D 20 fundat. > fimdati B, fundamentum C supra AElmr petram + per De Dom. nostrum > C nostrum > B ~ Christum Jesum C 21 est + honor ExpHcit omelia XXVI. AC (XXV. C)
HOMILIA XXVII.De eo, quod scriptum est: > Multa quidem et alia exhortans annuntiabat < usque ad eum locum, ubi ait: > Spiritus sanctus descendit super eum <.

Qui evangelii sermonem docet, non unam rem annuntiat, sed plurimas. Hoc quippe scriptura significat dicens: > multa quidem et alia exhortans annuntiabat <. Itaque etiam >alia <, quae scripta non sunt, Joamies populo praedicabat; quae autem scripta sunt, considerate, quanta fuerint. Annuntiavit Christum, monstravit eum, baptismum Spiritus sancti praedicavit; publicanos salutem docuit, mihtes disciplinam, aream purgari, succidi arbores et cetera, quae evangehi narrat historia. Exceptis ergo his, quaescriptasunt, etiam aha, quae scripta non sunt, annuntiasse monstratur in eo, quod dicitur: > multa quidem et alia exhortans annuntiabat populo <. Et quomodo in evangeho secundum Joannem de Christo refertur, quia multa et aha locutus est, > quae non sunt scripta in hbro isto <, > quae si scriberentur, neque ipsum puto mundum pere potuisse hbros, qui scribendi x <: sic et in praesenti loco in-

Ὁ τὸν λόγον τοῦ εὐαγγελίου διδάσκων οὐχ ἔν πρᾶγμα εὐαγγελίζεται, ἀλλὰ πλείονα· νοῦν γὰρ ἔχει <τὸ > ἐπαγγελλόμενον, ὅτι > πολλά < ἐστιν ἃ εὐαγγελίζεται· εὐαγγελίζεται μὲν οὖν ὁ Ἰωάννης > πολλὰ καὶ ἔτερας· 2— 4 Luk. 3, 18— 22 13 f. vgl. Mark. 1, 7. 8 Par. ; Joh. 1, 29. 33 u. 6. 20 f. Joh. 20, 30 21 ff. Joh. 21, 25 1 Incipit XXVII. de . . . AC (XXVI. C) 2 et > n hortans 3 ad — ait > A 4 descendet A 6 adnuntiet E 7 + non B, + nunc AE 10 Itaque] Ita B Itaque — 11 praed. > alia] iUa B A sunt > r 13 fuerint — 15 fuerint quae annunciant Christum. Monstravit enim baptismum Spiritus sancti, praedicavit publicanis salutem, docuit milites De 14 baptisma AC ~ sancti Spir. B sancti > C 15 ~ arb. succ. C 18 Ula De annunt.] evangelizabat C 20 et > C 21 scribantur 168, 5 –10 a 168, 5 –169, 3 CV 168, 9— 169, 3 d 168, 9 — 169, 3 + 168, 5 —8 S 5 Ὁ — 10 ἕτερα] εἰπὼν δὲ ὅτι πολλὰ μὲν οὖν κοὶ ἕτερα παρακα λῶν εὐηγγελίζετο τὸν λαόν, ἔδειξεν ὅτ ὁ τὸν λόγον τοῦ εὐαγγελίου διδάσκων πολλὰ σωτήρια εὐαγγελίζεται διδάγματα α ὁ τὸν λόγον — διδάγμ.] καὶ ἄλλα πλεῖστα περὶ τοῦ Χριστοῦ εἰρήκει ὁ Ἰωάννης A) Ὁ > ν] ὁ γὰρ C, ἢ ὅτι ὁ S — 8 εὐαγγ.] σωτήρια πολλὰ εὐαγγελίζεται διδάγματα S 9 εὐαγγ. — 10 ἕτερα] πολλὰ μὲν μὲν οὖν κοὶ ἕτερα κοὶ ὁ Ἰωάννης εὐηγγελίζετο C, ἐπάγει δὲ ὁ εὐαγγελιστής, ὅτι καὶ ἕτερα πολλὰ παρακαλῶν εὐηγγελίζετο τὸν λαόν dS ὁ εὐαγγ. x > S Ι εὐαγγελίζεται S) tellege, quod forsitan Lucas, quoniam majora quaedam a Joanne annuntiabantur, quam ut deberent litteris credi, noluerit ea nominatim dicere, sed tantum significaverit, quod dicta sint, et idcirco dixisse: > multa quidem et alia exhortans annuntiabat populo <. Miremur Joannem et ex his quidem, quae sequuntur, maxime quod > inter natos mulierum major Joanne Baptista nemo < fuerit et in tantam opinionem merito virtutis adscenderit, ut a plerisque > Christus putaretur. Sed illud multo mirabihus : Herodes tararcha habebat regiam potestatem et poterat eum, cum voluisset, occidere ; et cum rem fecisset injustam et contra legem Moysi, ut uxorem fratris sui acciperet, quae habebat filiam de priori viro, non eum timuit, non accepit personam, non cogitavit, ut dixi, regiam potestatem, non formidavit interitum — sciebat enim, etiam si propheta non esset, quod lacessitus eum posset occidere — haec igitur universa cum nosset, libertate prophetica corripuit Herodem et incestas nuptias ar- καὶ οὐ γέγραπται, ὅτι, ἐπειδὴ εἰκὸς μείζονά τινα ἦν τῆς γραφῆς, ἐσιώπησεν ὁ Λουκᾶς.

Οὗτος παρανόμως ἔγημε τὴν γυ- ναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ παρὰ τὸν Μωϋσέως νόμον.

|| Ὅτι δὲ τοῦτό ἐστιν, ἔνθεν ἐστὶν σημειώσασθαι· ἐν γὰρ τῷ αὐτῷ ἔτει, καθ’ ὁ ὁ Ἰωάννης ἦλθε βαπτίσων, ἐν ᾧ καὶ ἀπετμήθη ὑπὸ Ἡρώδου, ἀμφότεροι ἦσαν ἄρχοντες τετράρχαι, ὁ μέν Ἡρώδης τῆς Γαλιλαίας, ὁ δὲ Φίλιππος τῆς Ἰτουραίς καὶ Τραχωνίτιδος χώρας. Ι Ἀλλ’ ὁ ἀκατάπληκτος Ἰωάννης ὁ μηδενὸς πρόσωπον λαμβάνων, 8 Luk. 7, 28 9f. vgl. Luk. 3, 15 1/2 quoniamj quando B 3/4 deberet CD 5 quae dicta sunt AB sunt E 7 Miremus C et > BDe quidem > C] vor 9 tantum ilHus opinio B, tantimi opinionis A, tantum (+ marg. illud) oppinionem E 10 illud] aliud Dlr ~ raulto illud C 12 et > poterat > ABE cum — 13 occid. > B voluiss. + eum A Α 16 priore A 18 dixi] dictum est C 19 non — 21 esset > C 21 non > AB 22 eum] 169, 13 —15 + 24 — 170, 7 λ 169, 13 —23 dCS + 170, 3 ἤλεγξε — 7 dC (169, 16 — 23 statt 24 —170, 3 παρρησ. in dCS) 1 x > dC] ἀλλ᾿ C γέγρ. + de dS δὲ > dCS 2 ἦν] εἶναι 2/3 ὅθεν ἐσιώπησεν S, διὸ καὶ ἐσιώπησεν d + αὐτὰ dS (+ P 168,5 — 8 S) 3 ὁ Λουκᾶς > dS 13 Οὗτος + ὁ Ἡρώδης dCS Οὗτος] αὐτὸς 13/14 yvvalxa + Φιλίππου dC 14 αὐτοῦ + ἔτι ζῶντος αὐτοῦ dCS 15 Μωσεώς CD 5 S νόμον + τοῦτο ποιήσας S 18 καθ’ ὁ] ἐν cb S, καθ’ ᾯ d 5 βαπτίζων S 19 ἐν — Ἡρώδου] ὅτε καὶ ὑπ’ αὐτοῦ ἀπετμήθη S 20 ἄρχοντες > S 24 ἀκατάληπτος guit, et ob id clausus > in carcere <, non de morte sollicitus, non de incerto judicio judicis, sed in vinculis de Christo, quem annuntiaverat, cogitabat. Et quia ipse ad eum ire non poterat, mittit discipulos suos sciscitans: > tu es, qui ven- turus es, an alium exspectamus ? < Animadvertite, quod > et in carcere < docuerit, Unde enim et in illo loco discipulos habebat, et quam ob causam ibidem perseverantes, nisi quod et in carcere magistri fungebatur officio et eos divinis sermonibus erudiebat ? Inter quae etiam, cum de Jesu orta esset quaestio, mittit ex discipulis et interrogat: > tu es, qui venturus es, an alium exspectamus ? < Revertuntur discipuli et nuntiant magistro, quae Salvator jussemat nuntiari: cujus verbis Joannes armatus ad praelium confidenter emoritur et libenter capite truncatur ipsius Domini voce firmatus verum esse Dei Filium, quem credebat. Haec de Joanne et libertate ejus, et de Herodis insania, qui super multa scelera etiam hoc addidit, ut Joannem primum carcere clauderet et postea decollaret. Quia vero Dominus baptizatus est et caeli aperti sunt et > Spiritus sanctus descendit < super eum voxque de caelis intonuit dicens: x >hic est Fihus meus dilectus, in quo mihi complacui <, dicendum est in baptismo Jesu caelum esse reseratum, et ad dispensationem remissionis peccatorum, non iUius, > qui peccatum non fecerat, neque inventus est dolus in ore ejus <, sed ad totius mundi apertos esse οὐ φοβηθεὶς τὴν βασιλικὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἧττον πληρῶν προφητι- κὴν παῤῥησίαν, ἤλεγξε τὸν Ἡρώ- δην ἐπὶ τῇ παρανομίᾳ τοῦ γάμου· διὸ καὶ κατεκλείσθη > εἰς φυλακήν <, καὶ μὴ μεριμνῶν θάνατον ἐμερίμνα περὶ Χριστοῦ. 7f., 13f. Matth. 11, 2 Par. 19 f. vgl. Luk. 3, 20 25f. 1 Petr. 2, 22 1 non] sed C 2 incerto] incesto C 3 judicio] judicii De, indicio C judicis x > CDEe sed] et A, set C sed + et E 5 ire] venire C 6 potuit B mittit + ad eum C 7 suos > A sciscitantes 9 Animadverte ABE, Animadvertes De docuerit. Unde enim] docuerit, videns eiim In, docuerit: vides eum r et] ei C 10 discipuli B habebat > BCE] habere De ob + hanc E persever.] per se persever. + erudiebat Be 11 nisi — 12 erudiebat > e 11 et 1 x > fungebantur AB 13 ex disc.] discipulos C + suos C 14 et > 16 moritur B 17 ipsa De + vox De ~ Domini voce A 18 de 2 > De 19 qui] que C scelera + sua B ut > E deret] cluderet Dr 21 sunt > A 22 voxque] vox quoque C caelo + super eum C 23 dilectus > C in 2 > BCDE sionis] remissionemque De 26 ad > 2 οὐδέν V] οὐδὲ λ 3 ἤλεγξε] ὁ οὖν Ἰωάννης ἤλεγξε, φησίν dC 3/4 Ἡρώδη β 4 t?] > λ παρανόμῳ β 5 διὸ > h ω] θανάτου λ 7 περὶ] παρὰ B 1 περὶ + τοῦ d ( > D 5) caelos et Spiritum sanctum descendisse, ut, postquam Dominus > adscendisset in excelsum captivam ducens captivitatem <, tri- bueret nobis Spiritum, qui ad se venerat, quem quidem et dedit resurrectionis suae tempore dicens : > Accipite Spiritum sanctum ! cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur <.΄ > Descendit <autem > Spiritus sanctus < Salvatorem columbae <, avismansuetae, in- nocentis et simplicis. Unde et nobis praecipitur, ut imitemur innocentiam columbarum. Talis est Spiritus sanctus, mundus et volucris et in sublime consurgens. Quamobrem orantes dicimus : > quis dabit milii pennas ut columbae, et volabo et requiescam? < id est : quis dabit mihi pennas Spiritus sancti? Et in alio loco sermo propheticus pollicetur : > si dormieritis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in virore auri <. Si enim > inter medios cleros < veteris et novi testamenti re- quieverimus, dabuntur nobis > pennae columbae deargentatae <, id est, sermones Dei, et > posteriora ejus auro < fulgore et > virore < ραδιαντια, tia, ut sensus noster Spiritus sancti sensibus compleatur, id est, ut sermo et mens illius compleatur adventu et nec loquamur aliquid nec intellegamus , nisi quod ille suggesserit, omnisque sanctificatio tam in corde, quam in verbis et in opere, a sancto Sprritu veniat in Christo Jesu: cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen.

[ἤτοι] διὰ τὸ πρᾶον καὶ ἕνα καὶ ἡμεῖς τὸ πρᾶον καὶ ἀκέραιον τῆς περιστερᾶς μιμησώμεθα καὶ τὸ πέτασθαι τῷ τῷ ὑπέρ τὰ γήϊνα.

2 Ps. 67(68), 19; Ephes. 4, 8 4ff. Joh. 20, 22. 23 9 f. vgl. Matth. 10, 16 13 Ps. 54 (55) 7 15 ff. Ps. 67 (68), 14 2 in > A excels.] altum C et captivam duxit D, et duxisset e captivam > AE 2/3 tribuerit D 3 Spir. + tum B venerat + et AE et > A ~ ded. et De dederat 4 suae > BDe 5 dimituntur 2 Ar ei] eis DEe retinebuntur A 6 autem] enim r speciern E 11 est > et > B 12 in > Dmr 13/14 et volabo > ADe 14 16 dorsi > BE 18 id — 19 serm.] sermo ABE, sermone C 19 virore > C 20 nostri A ~ compleantur sens. A ut > + etBE 21 compleantm- CE et 2] ut C 21/22 intellig. aliquid nec loqu. A 22 sucgesserit C omnisque] sed omnis De, + illa C 23 quam] tam (avis quam corr.) C et] quam C 23/24 ~ Spir. sancto B 24 in > E] et B. et a A ’--’ Jesu Christo AE Jesu + Dominonostro 25 Explicit omeUa XXVII. AC (XXVI. C) 171, 8 — 11 dCS 8 ἤτοι] ἢ S ἀκέρ. + τῆς περιστερᾶς S 9 καὶ — 10 περιστ] αὐτὸ S 10 καὶ — 11 γήϊνα nur C