XV. XVI sind aus der Philocalia o. S. 98ff. abgedruckt. Zu Joh. 1, 23. Ὁ πρόδρομος κατὰ διαφόρους ἐπινοίας τοῦ σωτῆρος ὑπάρχων· ὡς θεοῦ προφήτης· ὡς
 φωτὸς λύχνος, προφωτίζων τοὺς ἐν νυκτὶ τῆς ἀγνοίας ὄντας καὶ προεθίζων τῆς
 ψυχῆς τὸ ὄμμα πρὸς τὸ δυνηθῆναι καὶ τῷ μεγάλῳ φωτὶ προσδραμεῖν· [[ὡς
 ἑωσφόρος ἡλίου προάγγελος τῆς μελλούσης ἐφ´ ἡμᾶς διαυγάζειν
 ἡμέρας κατασημαίνων τὴν ἄφιξιν]] ὡς λόγου φωνή· ἀνάγκη γὰρ πρὸ λόγου φωνὴν
 γίνεσθαι. 1 Joh. 1, 18. — Vgl. Luk. 16, 22f. — 4 Vgl.
 Röm. 4, 11. — 6 Vgl. Luk. 16, 22f. — 16 Joh. 14, 21. — 26 Vgl. VI, 18.
 o. S. 127, 21 ff. XIV. I ℵ] 4 ὅτι] + ὁ R | 6 οὗτος SR1V | 10 ἑαυτῇ φησιν
 < S1, + a. R. S2 | 12 καὶ < RV | 18 ἐστίν] Der Schluss ist
 verloren gegangen. XVII. I ℵ] 27 πρὸ λόγου] προλέγει S1 | 25 ὡς — 27
 ἄφιξιν < ℵ, cf. III. II ABBREV (Cord. p. 42)] 23 ὡς < Μ | ἐν τῇ P
 | 25 τῷ < P Cord | ὡς — 27 ἄφιξιν < ΑΒBREV; cf. III. III ABC] 22 ὁ
 < ΑBC | πρόδρομον Α | πρόδρομος] + γὰρ ABC | διαφόρου Α | ὑπάρχων] ὁ
 Ἰωάννης ABC | 24 ὄντες Β | ὄμμα] ὄνομα Α | 25 δύνασθαι ΒC | τῷ < ABC
 | ἡλίου] ἥλιος Α. 
 διό φησιν· »Ἐγὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ«, βοῶντα λέγων
 τὸν λόγον, ἔρημον δὲ τὴν πρὸς τὴν θείαν διδασκαίαν ἄγνωστον ψυχήν. πῶς γὰρ
 οὐκ ἔρηημος, στερουμένη θεοῦ λόγου καὶ τῆς δηλούσης αὐτὸν φωνῆς; ἔργον δὲ
 τῆς φωνῆς σαφηνίζειν τὸ σημαινόμενον, ὃπως ἀσυγχύτως ἐπιβάλλειν
 δυνηθῶσιν τῷ δηλουμένῳ λόγῳ. τί δὲ προστάττει ἡ τοῦ βοῶντος φωνὴ τῇ ἐρήμῳ;
 »Εὐθύνατε, φησί, τὴν'' »ὁδὸν κυρίου«. δηλοῖ δὲ ἡ ἔρημος πάντας τοὺς
 ἀφνοοῦντας τὸν μετὰ τὴν φωνὴν ἐρχόμενον. ὡς γὰρ ὁ βασιλέως προοδεύσας
 προστάττει τοῖς πρὸς οὓς ὁ βασιλεὺς ἔρχεται εὐθεῖαν ποιῆσαι τὴν ὁδὸν τῶν ἐρχομένων πρὸς τὴν τοῦ λόγου διδασκαλίαν, [[οὓτως ὁ Ἰωάννης
 τοῦ λόγου. ὡς γὰρ φωνὴ λόγου προτρέχει, οὓτω καὶ τοῦ χριστοῦ, λόγου ὄντος,
 ὡς φωνὴ ὁ Ἰωάννης.]] Zu Joh. 1, 23f. Τί δὲ βούλεται τὸ ὑπὸ Ἰωάννου λεχθέν· »Μέσος ὑμῶν ἔστηκεν »ὃν ὑμεῖς οὐκ
 οἴδατε«, οὔπω τότε τοῦ Ἰησοῦ ὄντος ἐκεῖ; ἐν γὰρ τοῖς ἑξῆς λέγεται· »Τῇ
 ἐπαύριον βλέπει τὸν Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρὸς »αὐτὸν« ὡς οὐκ ὄντα ἐκεῖ δηλονότι
 ὅτε ἔφασκε· »Μέσος ὑμῶν »ἓστηκε« μαρτυρῶν ὁ Ἰωάννης περὶ τοῦ φωτός. ᾔδει γὰρ
 ὃτι καὶ θεὸς λόγος ἦν· οὖτος δὲ παντὶ λογικῷ πάρεστι. καὶ ἐπεὶ
 ὑπονοεῖταί τισιν ἐν τῷ μεσαιτάτῳ ἡμῶν εἶναι τὸ διανοητικόν, ὅ τινες
 ἡγεμονικὸν καλοῦσιν, ἐκεῖ δέ ἐστιν ὁ λόγος καθ'ὃν ἐσμεν λογικοί, ὁ αὐτὸς ὤν
 τῇ εἰκόνι τοῦ θεοῦ καθ' ἣν γέγονεν ὁ ἄνθρωπος κατ'εἰκόνα θεοῦ, δεικνὺς ὅτι ὁ
 τοῦ θεοῦ λόγος ἐστὶν ὁ μέλλων ἔρεχεσθαι βαπτισ- 1 Joh.
 1, 23. — Vgl. VI, 18 o. S. 127, 20ff. — 6 Joh. 1, 23. — 15 Joh. 1, 26 —
 17 Joh. 1, 29. — 23 Vgl. Gen. 1, 26. XVII. I ℵ]2 ἄγνωστον < ℵ, cf. II
 | 3 λόγον RV | 4 τὸν]ℵ, cf II | βασίλέως] βασιλεὺς ℵ cf. II III | 10
 οὓτως — 12 Ἰωάννης <ℵ, cf Cord. II = (Cord. p. 42)] 1 ἐγὤ <
 Μ|λέγων nach 2 λόγον Ρ|2 ἄγνωστον]ἀγνοῶν Cord, < Ρ|4 φωνῆς — 5 ὃπως
 < Ρ|σαφηνίξει Μ |τὸν] τό Μ |5 δυνηθῶσιν ἐπὶβάλλειν Μ |6 τῇ]+ ἐν τῇ Μ
 |εὐθύνατε — 7 κυρίου hinter 8 ἐρχόμενον = Cord 7 ἡ < |8 ἐχόμενον Ρ
 |προστάττει τοῖς]λέγει Μ, < =Cord|10 τῶ ἐρχομένω Μ | λόγου] δούλου Ρ
 Cord | οὓτως — 12 Ἰωάννης < =. ΙΙΙ ABC] ἐγὼ — 8 ἐρχόμενον < ABC |8
 γὰρ] δὲ ABC |προστάττει τοῖς < ABC |9 εὐθεῖαν]+ φησί ABC |ποίήσατε BC
 ποιήσαται Α |10 τῶν ἐρχομένων] τῶν ψυχῶν [+ ἡμῶν ΑC] ABC |πρὸς — 12
 Ἰωάννης < ABC. XVIII. I ℵ] II P (Cοrd. r. 450)] 15 τί δὲ — 16 οἴδατε
 < Ρ Cord | 17 Ἰησοῦν] Ἰωαννην Ρ |18 ὃτε]τότε Ρ |19 ὁ < Cord | 21
 ἐν τῷ < Ρ |22 καθ' ὃ Ρ. 
 θῆναι ὑπ᾿ αὐτοῦ, φησί· »Μέσος ὑμῶν ἕστηκεν« ἀγνοούμενος
 ὑφ᾿ ὐμῶν· διὰ τοῦτο δὲ ὑμῖν ἀγνοεῖται, ἐπεὶ δέον ἔχοντας αὐτὸν μέσον
 ἐνεργεῖν τὰ ἐπιβάλλοντα ἠρεμοῦντα αὐτὸν καί, ἵν᾿ οὕτως εἴπω, ἀνενέργητον
 ἔχετε παρ᾿ ἑαυτοῖς, οὐδὲν πράττοντες ἢ νοοῦντες λογικῶς. ταῦτα περὶ τῆς
 οὐσίας τοῦ λόγου εἰπὼν συνάπτει ἑξῆς καὶ τὰ περὶ τῆς ἐπιδημίας
 αὐτοῦ, λέγων· »Ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος« μετὰ τὸν νόμον καὶ τοὺς προφήτας· ἐγὼ
 γὰρ εἰμι σύμβολον καὶ τέλος ἐκείνων. ἔρχεται δὲ ὀπίσω μου πληρῶν πάντα τὰ
 προφητευθέντα περὶ αὐτοῦ. ὀπίσν γὰρ καὶ μετὰ τὰ προαναφωνηθέντα ὁ
 προφητευόμενος ἔρχεται· »μέσος δὲ ὑμῶν ἕστηκεν«, ὡ ἤδη ἀποδεδώκαμεν, »οὗ οὐκ εἰμὶ ἄξιος λῦσαι τὸνν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματος«. »ἱμάντα
 δὲ ὑποδήματος« νοήσεις οὕτως. ὁ τοῦ θεοῦ λόγος ἃ εἰς ἀνθρώπους οἰκονομεῖ οὐ
 γυμνῇ τῇ θεότητι ἐνεργεῖ, ἀλλὰ μορφὴν δούλου λαβών, ὡς τὴν πορείανν αὐτοῦ
 τὴνν κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς οἰκονομίας κεκαλυμμένην εἶναι. τοῦτο γοῦν καὶ ἐν
 Ψαλμοῖς περὶ αὐτοῦ λέγεται· »Καὶ ἔκλινεν οὐρανοὺς καὶ κατέβη,
 καὶ γνόφος ὑπὸ »τοὺς πόδας αὐτοῦ«. [[σκοτεινόν τι περὶ τὴν πορείαν αὐτοῦ διὰ
 τὸ ἀσαφὲς ὑπάρχειν.]] ἱμὰς τοίνυν ὑποδήματος αὐτοῦ, τουτέστι τοῦ γνόφους τοῦ
 περὶ τοὺς πόδας αὐτοῦ, ὁ τῆς δυσκαταληψίας ἐστὶ λόγος, συσφίγγων καὶ
 συγκρατῶν τὸ ὑπόκημα περὶ τοὺς πόδας αὐτοῦ, ὡς λύσιν τοῦ
 ἱμάντος εἶναι τὸ σαφηνίσαι καὶ παραστῆσαι λόγῳ τίνα τρόπον θεὸς ἀνέλαβε
 σῶμα, σκεπάζων καὶ κρύπτωνν αὐτοῦ τὴν ἐπὶ τὴν οἰκονομίαν πορευτικὴν δύναμιν.
 ἐπεὶ τοίνυν οὐδενὶ ἀνθρώπων δυνατὸν τὸ δεῖξαι ἀπόδειξιν τῆς ἑνώσεως τὸν
 τρόπον, εἰκότως ὁ περισσότερον προφήτου ἔχων, οὗ μηδεὶς μείζων ἐν γεννητοῖς
 γυναικῶν, ὁμολογεῖ μὴ ἱκανὸς εἶναι λῦσαι τὸν ἱμάντα τοῦ
 ὑποδήματος αὐτοῦ. 6 Joh. 1, 15. — 11 Joh. 1, 27. — 13 Vgl. Phil. 2, 7. — 16
 Ps. 17, 10 (ℵa). — 25 Vgl. Matth. 11, 9. — Vgl. Matth. 11, 11. XNIII. I ℵ] 1
 ἕστηκεν] + ὁ S | 3 ἐνεργεῖν] ἐνεργοῦντα ℵ, corr. Br | 4 ἔχεται ℵ | 12
 ὑποδήματα RV | 17 σκιοτεινὸν — 18 ὑπάρχειν < ℵ, cf. II | 18 αὐτοῦ — 19
 πόδας < ℵ, cf. II | 21 λύσιν]λυ S, λύσις RV | λόγον ℵ | 25 περισσότερος
 ℵ. II P Cord] 1 ἡμῶν P | 2 ἐπεὶ δέον ἔχοντας] ἐπειδὴ ἔχοντες P, ἐπεὶ τὸ
 ἔχειν Cord | αὐτὸν]λόγον Cord | 3 ἐνεργοῦντα P Cord | ἐπιβάλλοντα] + καὶ P |
 αὐτὸν < P | 6 τοῦ λέγοντος P | 9 ὀπίσω — 11 ὑποδήματος < P Cord | 12
 δὲ] < P Cord | 18 τοίνυν] οὖν τοῦ P γνόφου P | λόγος ἐστὶνν P Cord | 24
 ἀνθρώπου P. Zu Joh. 1, 29. Εὖ δὲ καὶ φάναι· »Ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν« οὐχ >ὁ ἄρας ἢ μέλλων
 αἴρειν<. ἀεὶ γὰρ ἐνεργεῖ τὸ αἴρεσθαι τὴν ἁμαρτίαν τῶν 5 προσφευγόντων
 αὐτῷ. παρίσταμεν οὖν ἐκ τούτου ὅτι καὶ ᾗρεν καὶ αἴρει καὶ ἀρεῖ, καθ᾿
 ἕκαστον καιρὸν ἐφαρμοττομένου τοῦ αἴρειν. Zu Joh. 1, 31. Κἀγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτόν. Ὁ διδάσκων, φησίν, ἐγὼ οὐ κατὰ φύσιν
 οὐδὲ κατὰ κοινὴν ἀνθρώπων ἔννοιαν ταῦτα περὶ χριστοῦ εἶπον· οὐ γὰρ ᾔδειν
 αὐτόν, ἀλλὰ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου καὶ τοῦ πατρὸς φανερώσαντός μοι τὰς
 περὶ αὐτοῦ μαρτυρίας εἶπον. ἐπεστάλην γὰρ μαρτυρῆσαι περὶ τοῦ φωτός,
 τότε ἀρχὴν τῆς γνώσεως τοῦ μαρτυρουμένου λαβὼν ὅτε ἀπεστάλην.
 ἐπιχειρητέον δὲ καὶ ἄλλως τι δὲ μὴ εἰδέναι. κἂν λέγῃ οὖν
 περὶ τοῦ σωτῆρος· »Κἀγὼ »οὐκ ᾔδειν αὐτὸν« οὐκ ἀντικείμενα τοῖς ὑπ᾿ αὐτοῦ
 μαρτυρηθεῖσι λέγει, δηλοῦται δὲ διὰ τῆς λέξεως τὸ πρότερον μὲν ἀγνοεῖν,
 νῦν δὲ εἰδέναι αὐτὸν τοῦτον, τοῦ θεοῦ φανερώσαντος αὐτῷ. τοῦτο δὲ παρίσταται ἐκ τῶν εὐθέως λεχθηυσομένων. πάλιν γὰρ αὐτὸς ὁ
 Ἰωάννης τεθεᾶσθαι λέγει τὸ πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς κατελθὸν ἐπὶ τὸν
 κύριον. »Κἀγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτόν, φησίν, ἀλλ᾿ ὁ πέμψας με »βαπτίζειν ἐν
 ὕδατι ἐκεῖνός μοι εἶπεν· Ἐφ᾿ ὃν ἂν ἴδῆς τὸ πνεῦμα »καταβαῖνον ἐπ᾿ αὐτόν,
 οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου. κἀγὼ ἑώρακα καὶ »μεμαρτύρηκα«. εἰ
 τοίνυν καὶ πρὸ τῆς καθόδου τοῦ πνεύματος 3 Joh. 1,
 29.—9 Joh. 1, 31. — 13 Vgl. Joh. 1, 8.—21 Vgl. Joh. 1. 31. —22 Joh.
 1, 33f.—25 Vgl. Joh. 1, 29. XIX. I ℵ] 11 παρίσταμεν οὖν]
 παρισταμένων ℵ, corr. Br. II P (Cord. p. 48)] 3 εὖ — ἁγίου] < Ρ,
 εὖ — ἁμαρτίαν < Cord | οὐχ ὁ] οὐκ Ρ | ἄρα Ρ | ἤμελλον Ρ | 4 τὴν
 < Ρ Cord | 5 παρισταμένων Ρ Cord. XX. I ℵ] 11 ἀλλὰ — ἁγίου] ὁ
 διδάσκων φησι τοῦ ἁγίου, darüber ἀλλὰ πν εύματο ς τοῦ S | 12
 ἀπεστάλη V | 14 ἀπεστάλη RV | 18 νῦν] ἡ S1 | 21 λέγειν ℵ, corr. Br |
 κατελθὼν V | 25 καὶ] ἡ ℵ, corr. Br. II P (Cord. p. 48)] (9 κἀγὼ — 14
 ἀπεστάλην) | κἀγὼ — < Ρ Cord | 10 περὶ] + τοῦ Cord. 
 ἀμνὸν καὶ ἄνδρα καὶ τὸν προφήτην καὶ τὸν χριστὸν καὶ
 τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν αὐτὸν ᾔδει, ἀλλ᾿ οὖν ἔλειπεν αὐτῷ ἡ περὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ
 θεοῦ γνῶσις, καὶ ὅτι αὐτὸς ἐστὶν ὁ βαπτίζων ἐν πνεύματι ἁγίῳ, ἥντινα
 ἔσχεν ὀφθέντος τοῦ δοθέντος σημείου. τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων ζητητέον
 πῶς λέγει τεθεᾶσθαι τὸ πνεῦμα ὁ Ἰωάννης· οὐ γὰρ θεμιτὸν
 νομίζειν αἰσθητῶς ὁρᾶσθαι τὸ πνεῦμα νοητὴν ὕπαρξιν ἔχον. τῷ προκειμένῳ
 οὖν συνεξετασθήσεται, καθόλου τοῦ προβλήματος γινομένου, τὰ ἐν
 ταῖς προφητείαις ὁμοιοτρόπως λεχθέντα. ποολλοὶ γὰρ τῶν προφητῶν καὶ
 ἁπαξαπλῶς τῶν ἁγίων ἀνδρῶν ὀπτασίας καὶ ὁράσεις ἑωρακότες ἀνεγράφησαν
 τεθεωρηκέναι. ἐπειδὴ γὰρ καὶ ἐν ἄλλοις τὸ ἰδεῖν καὶ ὁρᾶς
 διχῶς ἐτμήθη, εἴς τε τὴν αἴσθησιν καὶ τὴν νόησιν, τὸ μὲν αἰσθητῶς
 ἑωρακέναι θεὸν τοὺς ἁγίους ἄνδρας ἀδύνατόν ἐστι καὶ συνόλως τὴν τριάδα ἢ
 τὰ ὑπὸ ταύτην νοητὴν ὕπαρξιν ἔχοντα· λείπεται δὲ κατὰ τὴν νόησιν
 τεθεωρηκέναι αὐτοὺς τὰς ὀπτασίας οὐχ ὡς ἔχουσιν ὑποστάσεως, ἀλλ᾿ ὡς ὁρᾶς
 δύνανται δι᾿ ἀναλόγου τινός. ἀμέλει γοῦν τοῦ ἁγίου
 πνεύματος σχῆμα ἢ μορφὴν ἢ συνόλως εἶδος οὐκ ἔχοντος, ὡς περιστερᾶς
 νόησιν δέχεται, καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος, μεταβατικῶς οὐ κινουμένου,
 κάθοδον βλέπει γινομένην ἐπὶ τὸν βαπτιζόμενον Ἰησοῦν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. καὶ
 ὅτι οὐδενὸς τούτων αἰσθητικὴ ἡ ἀντίληψις τὸ ἐπιφερόμενον δηλοῖ· »Ἐφ᾿ ὃν γὰρ ἂν ἴδῃς, φησί, καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ᾿ αὐτόν«.
 κατάβασιν μὲν γάρ τινος καὶ αἰσθητικῶς ἔστιν ἰδεῖν, ὅτε σῶμα τυγχάνει. †
 οὐ μὴν καὶ δι᾿ ὄψεως ἀλλὰ καὶ διὰ νοήσεως ὀρᾶται τὸ κατεληλυθὸς μὲν ἐφ᾿
 ὃν κατελήλυθεν· οὐχὶ δὲ καὶ μενόντων ἀντιληπτικὴ μὲν ἐφ᾿ ὃν κατελήλυθεν·
 οὐχὺ δὲ καὶ μενόντων ἀντιληπτικὴ ἡ αἴσθησις πρὸς τὸ βεβαιῶσαι τὴν
 θεωρίαν ταύτην. καὶ δι᾿ ἑτέρας δὲ ἀποδείξεως ῥητέον ὡς οἱ
 ἕτεροι εὐαγγελισταὶ τὴν κατάβασιν τοῦ πνεύματος ἐπὶ τὸν υἱὸν ἑωρᾶσθαι τῷ
 Ἰωάννῃ λέγουσιν, ἰδόντι καὶ ἀνοιχθέντας ἢ σχισθέντας τοὺς οὐρανούς.
 ἄνοιξιν δὲ ἢ σχίσιν οὐρανῶν αἰσθητικῶς οὐκ ἔστιν ἰδεῖν, ὁπότε οὐδὲ τῶν
 παχυτέρων σωμάτων, ὕδατος καὶ ἀέρος λέγω, ἔστω δὲ καὶ αἰθέρος, εἴ γε ἄλλο παρὰ τοὺς οὐρανούς ἐστι. τὰ γὰρ διερχόμενα διὰ
 τῶν συνεχῶν σωμάτων, ὅτε μὴ σκληρά ἐστι, διαβαίνει διὰ τούτων, οὐ
 ἄλλοθεν αὐτοῖς τῆς ἀνοίξεως καὶ διόδου γινομένης. αὐτὰ γὰρ τὰ
 διαβαίνοντα ἀνοίγουσιν αὐτὰ ἑνούμενα μετὰ τὴν δίοδον τῶν διαβεβη- 1 Vg. Joh. 1, 21. 20. 9. — 21 Joh. 1, 33. — 27 Vgl.
 Matth. 3, 16; Mark. 1, 10; Luk. 3, 21. XX. I ℵ] 2 ἔλειπερι RV (in S
 ἔλειπ) | 7 οὖν + We | 9 ὁμοιότροπος V | 14 δὲ + We |
 αὐτοῦ ℵ, corr. Br | οὐ μὺ ἀλλὰ καὶ δ. ὄ. καὶ . . . ? We | καὶ1 str.
 Br | 24 μὲν] μένειν Br | μελλόντων ℵ, corr. Br | 27 βλέπουσιν ἰδόντα
 ℵ, corr. Br | 31 οὐρανοὺς] ἀν θρώπ ους R | 33 τῆς] τοῖς SV,
 corr. R. 
 κότων. Διαιρέσεις γοῦν ὕδατος οὐκ ἔστιν ἰδεῖν ἄνευ
 τοῦ παρεμβεβλῆσθαι στερεώτερον σῶμα. εἰ δὲ τοῦτο, οὐχ ὑποπέσοι; ἂν ὄψει
 οὐρανῶν ἄνοιξις, οὐδὲ γὰρ σῶμά ἐστι τὸ ἐκεῖθεν καταβεβκὸς ἅγιον πνεῦμα.
 νοητῶς ἄρα καὶ ταῦτα τῷ βαπτιστῇ τεθεώρηται. ἐπιστατέον δὲ
 καὶ τῷ μεμενηκέναι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ μόνον τὸν Ἰησοῦν, εἰ γὰρ καὶ
 ἐπ᾿ ἄλλον ἔμενεν κατελθόν, οὐκ ἦν σημεῖον δεικνύον τὸν βαπτίζοντα ἐν
 ἁγίῳ πνεύματι. ἀπιδεικτέον δὲ καὶ τοῦτο οὕτως· τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον
 ἀχράντοις καὶ καθαραῖς ψυχαῖς ἐνοικίζεται, οὐχ ὑπομένον εἶναι ἔνθα
 ἁμαρτία. »Ἅγιον γὰρ πνεῦμα »παιδείας φεύξεται δόλον καὶ
 ἀπαναστήσεται ἀπὸ γογισμῶν ἀσυνέτων«. καὶ ὁ Δαυεὶδ ἐν τινὶ ἁμαρτίᾳ
 γεγονὼς ἀξιοῖ τὸν θεὸν λέγων· »Τὸ »πνεῦμά σου τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ᾿
 ἐμοῦ«. ἐπεὶ οὖν Ἰησοῦς Μόνος ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ δόλον ἔσχεν ἐν
 τῷ στόματι αὐτοῦ (περὶ μόνου γὰρ αὐτοῦ εἴρηται· »Τὸν μὴ γνόντα
 ἁμαρτίαν«). εἰκότως κατελθὸν ἐπ᾿ αὐτὸν τὸ ἅγιον πνεῦμα
 ἔμεινεν. ταῦτα δὲ πάντα, τὸ κατελθεῖν λέγω ἐξ οὐρανοῦ τὸ πνεῦμα ἐπὶ τὸν
 Ἰησοῦν καὶ μεῖναι ἐπ᾿ αὐτόν, οἰκονομίας ἕνεκεν γέγραπται, οὐχ ἱστορικὴν
 διήγησιν ἔχοντα, ἀλλὰ θεωρίαν νοητήν, ὡς ἤδη εἴρηται. ἀχώριστον γὰρ τοῦ
 υἱοῦ τὸ ἅγιον πνεῦμα· οὐδὲ γὰρ ὁ υἱὸς ἐν τόπῳ οὐδ᾿ αὖ ὁ
 πατήρ, ἵνα καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα μεταβατικῶς κινούμενον ἐκ τοῦ πατρὸς εἰς
 τὸν υἱὸν μεταβαίνῃ. καθόλου γὰρ τὰ περὶ τῆς θεότητος νοητῶς ἐκλαμβάνειν
 προςῆκεν, κἂν ἀνρωπίνως λέγηται, οἷον τὸ ἴστασθαι καὶ τὸ
 καθῆσθαι καὶ τὸ ἀναβαίνειν [[καὶ ὅσα ὅμοια τουτοις γέγραπται περὶ τῆς
 θεότητος]].