<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" n="urn:cts:greekLit:tlg2022.tlg008.1st1K-grc1" xml:lang="grc"><div type="textpart" subtype="chapter" n="26"><p>Εἰ τούτων ἐφικτὸς ὁ λόγος σοι, καὶ τὴν περὶ
ταῦτα σύνεσιν ἔγνως, σκέψαι καὶ φυτῶν διαφοράς, μέχρι <lb n="5"/>
καὶ τῆς ἐν φύλλοις φιλοτεχνίας πρὸς τὸ ἥδιστόν τε ἅμα
ταῖς ὄψεσι καὶ τοῖς καρποῖς χρησιμώτατον. σκέψαι μοι
καὶ καρπῶν ποικιλίαν καὶ ἀφθονίαν, καὶ μάλιστα τῶν
ἀναγκαιοτάτων τὸ κάλλιστον. καὶ σκέψαι μοι καὶ δυνάμεις
ῥιζῶν καὶ χυμῶν καὶ ἀνθέων καὶ ὀδμῶν, οὐχ ἡδίστων <lb n="10"/>
μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὑγίειαν ἐπιτηδείων, καὶ χρωμάτων
χάριτας καὶ ποιότητας. ἔτι δὲ λίθων πολυτελείας καὶ
διαυγείας· ἐπειδή σοι πάντα προὔθηκεν, ὥσπερ ἐν πανδαισίᾳ
κοινῇ, ὅσα τε ἀναγκαῖα, καὶ ὅσα πρὸς ἀπόλαυσιν,
ἡ φύσις· ἵν’, εἰ μή τι ἄλλο, ἐξ ὧν εὐεργετῇ, γνωρίσῃς θεόν, <lb n="15"/>
καὶ τῷ δεῖσθαι γένῃ σεαυτοῦ συνετώτερος. ἐντεῦθεν
ἔπελθέ μοι γῆς πλάτη καὶ μήκη, τῆς κοινῆς πάντων
μητρός, καὶ κόλπους θαλαττίους ἀλλήλοις τε καὶ τῇ γῇ
<note type="footnote">2 περι ηγουμ.] om περι cd ‘tres Colb. Or. 1’ 26. 8 και καρπων] om
και c || ποικιλίαν] + τε e || 9 και σκεψαι] om και cdef || 10 χυμων] χυλων
def</note>
<note type="footnote">1. τῷ καιρῷ σύμμετρον] ‘proportioned
to the time’ for which the
food is required.</note>
<note type="footnote">26. Plants, stones, earth, and its
springs—its medicinal waters—are
full of wonders ; the stability of the
earth, its adaptation of mountain
and plain to the convenience of its
inhabitants.</note>
<note type="footnote">6. τῆς ἐν φύλλοις φιλ.] ‘the artistic
skill displayed in the leaves.’
They are ‘profitable to the fruits’
by shading them, as Elias says. Cp.
Bas. Hex. v κατέσχισται τὸ τῆς
ἀμπέλου φύλλον, ἵνα καὶ πρὸς τὰς ἐκ
τοῦ ἀέρος βλάβας ὁ βότρυς ἀντέχῃ καὶ
τὴν ἀκτῖνα τοῦ ἡλίου διὰ τῆς ἀραιότψτος
δαψιλῶς ὑποδέχηται.</note>
<note type="footnote">9. δυνάμεις ῥίζῶν] Wisd. vii 20, —
a passage which Gr. has had in view
for some time.</note>
<note type="footnote">12. ποιότητας] rather a curious
word to join with χάριτας. The
point pern, lies in the plur.; ‘the
charms of the colours and their
varieties of quality.’</note>
<note type="footnote">13. πανδαισίᾳ] ‘α perfect feast,’
from δαίς.</note>
<note type="footnote">15. εὐεργετῇ] 2nd per. sing. pres.
ind. pass.</note>
<note type="footnote">18. ἀλλ. κ. τῇ γῇ συνδ.] It is
hard to see what Gr. means by this
expression. The bays may be said
to be connected with the land by
the way they run up into it and
affect its whole character. Gr. is no
doubt thinking of the deeply indented
coast of the Aegean. They are con-
nected
with each other, apparently,
because the coasting vessels pass
along from bay to bay, rounding the
headlands, and plying between the
towns that lie in the gulfs. Cp. ἑ 27.</note>

<pb n="62"/>
συνδεομένους, καὶ ἀλσῶν κάλλη, καὶ ποταμούς, καὶ πηγὰς
δαψιλεῖς τε καὶ ἀενάους, οὐ μόνον ψυχρῶν καὶ ποτίμων
ὑδάτων, καὶ τῶν ὑπὲρ γῆς, ἀλλὰ καὶ ὅσαι ὑπὸ γῆν ῥέουσαι,
καὶ σήραγγάς τινας ὑποτρέχουσαι, εἶτ’ ἐξωθούμεναι βιαίῳ
<lb n="5"/> τῷ πνεύματι καὶ ἀντιτυπούμεναι, εἶτ’ ἐκπυρούμεναι τῷ
σφοδρῷ τῆς πάλης καὶ τῆς ἀντιθέσεως, ὅπη παρείκοι κατὰ
μικρὸν ἀναρρήγνυνται, καὶ τὴν τῶν θερμῶν λουτρῶν χρείαν
ἐντεῦθεν ἡμῖν χαρίζονται πολλαχοῦ τῆς γῆς, καὶ μετὰ τῆς
ἐναντίας δυνάμεως ἰατρείαν ἄμισθον καὶ αὐτόματον. εἰπὲ
<lb n="10"/> πῶς καὶ πόθεν ταῦτα — τί τὸ μέγα τοῦτο καὶ ἄτεχνον
ὕφασμα — οὐχ ἧττον ἐπαινετὰ τῆς πρὸς ἄλληλα σχέσεως,
ἢ καθ’ ἕκαστον Θεωρούμενα; πῶς γῆ μὲν ἕστηκε παγία
καὶ ἀκλινής; ἐπὶ τίνος ὀχουμένη, καὶ τίνος ὄντος τοῦ
ὑπερείδοντος; καὶ τίνος ἐκεῖνο πάλιν; οὐδὲ γὰρ ὁ λόγος
<lb n="15"/> ἔχει, ἐφ’ ὃ ἐρεισθῇ, πλὴν τοῦ θείου θελήματος. καὶ πῶς
<note type="footnote">1 συνδεδεμένους de || 2 μόνων a || 5 om καὶ ἀντιτυπούμεναι e || 7 αναρργνυται
b: νυηται e || I 5 O] ᾦ d</note>
<note type="footnote">3. ὑπὸ γῆν] a special feature of
Asia Minor. Σήραγγες are ’holes?
’passages, Gr.'s theory of hot
springs is that the water is heated
by the violence with which it is
forced out of its underground pas-
sages, by blasts of air which it en-
counters. These dash it from side
to side and drive it with intense
pressure through narrow apertures,
until it assumes a very high temperature
ἐκπυρούμεναι). Ὅπη παρείκοι,
‘wherever possuble.' I do not
know whence Gr. obtained this
theory. It is not in Arist. Meteor.
or de Mnndo, although Arist. has
much to say about underground
currents of wind, as well as of underground
streams. Arist. rightly connects
hot springs with volcanic action.
But cp. Bas. Hex. iv ἐκ τῆς αὐτῆς
τοῦ κινοῦντος αἰτίας ζέουσα γίνεται...
καὶ πυρώδης.</note>
<note type="footnote">8. μ. τ. ἐναντίας δ.] generally
understood to mean ’along with the
’ This is of course an impossible
interp. of the words. The
μετὰ is, as frequently in Gr., used in
that general sense which includes
the instrumental, — like its modern
representative μέ; cp. ἑ 13 σκοπεῖ
μετὰ τῆς ἰδ’. ἀσθενείας, § 2 I προσβ.
μετὰ τῶν αἰσθήσεων, ἑ 28 μεθ’ οὗ
λόγος. So here it will mean ‘with
their contrary (i. e. corrective) force.'</note>
<note type="footnote">10. ἄτεχνον ὕφ’.] a kind of oxymoron.
Gr. uses ὑφαίνειν in a wide
way, without any notion of ‘weaving';
e.g. § 24 συνυφαίνων τὴν ᾠδήν.</note>
<note type="footnote">11. ἐπαινετά] agrees with ταῦτα,
the question τί τὸ μέγα κτλ. being
parenthetical. τῆς σχές. depends on
ἐπαιν., ’ to be praised for, in reference
to, their correlation to each other. ’</note>
<note type="footnote">14. οὐδέ γὰρ ὁ λόγος κτλ.] ‘reason
knows of nothing for it (the earth)
to rest upon.'</note>

<pb n="63"/>
ἡ μὲν εἰς ὀρῶν κορυφὰς ἀνηγμένη, ἡ δὲ εἰς πεδία καθεζομένη,
καὶ τοῦτο πολυειδῶς καὶ ποικίλως, καὶ ταῖς κατ’ ὀλίγον
ἐναλλαγαῖς μεθισταμένη, πρός τε τὴν χρείαν ἐστὶν ἀΦθονωτώρα,
καὶ τῷ ποικίλῳ χαριεστέρα; καὶ ἡ μὲν εἰς οἰκήσεις
νενεμημένη, ἡ δὲ ἀοίκητος, ὅσην αἱ ὑπερβολαὶ τῶν ὀρῶν <lb n="5"/>
ἀποτέμνονται, καὶ ἄλλη πρὸς ἄλλο τι πέρας σχιζομένη καὶ
ἀποβαίνουσα, τῆς τοῦ θεοῦ μεγαλουργίας ἐναργέστατόν
ἐστι γνώρισμα;</p></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="27"><p>Θαλάττης δέ, εἰ μὲν μὴ τὸ μέγεθος εἶχον θαυμάζειν,
ἐθαύμασα ἂν τὸ ἥμερον, καὶ πῶς ἵσταται λελυμένη τῶν <lb n="10"/>
ἰδίων ὅρων ἐντός· εἰ δὲ μὴ τὸ ἥμερον, πάντως τὸ μέγεθος.
ἐπεὶ δὲ ἀμφότερα, τὴν ἐν ἀμφοτέροις δύναμιν ἐπαινέσομαι.
τί τὸ συναγαγόν; τί τὸ δῆσαν; πῶς ἐπαίρεταί τε καὶ
ἵσταται, ὥσπερ αἰδουμένη τὴν γείτονα γῆν; πῶς καὶ
δέχεται ποταμοὺς ἅπαντας, καὶ ἡ αὐτὴ διαμένει διὰ πλήθους <lb n="15"/>
περιουσίαν, ἢ οὐκ οἶδ’ ὅτι χρὴ λέγειν; πῶς ψάμμος ὅριον
αὐτῇ, τηλικούτῳ στοιχείῳ; ἔχουσί τι λέγειν οἱ φυσικοὶ
καὶ σοφοὶ τὰ μάταια, καὶ κυάθῳ μετροῦντες ὄντως τὴν
θάλασσαν, τὰ τηλικαῦτα ταῖς ἑαυτῶν ἐπινοίαις; ἢ συντόμως
ἐγὼ παρὰ τῆς γραφῆς τοῦτο φιλοσοφήσω καὶ τῶν μακρῶν <lb n="20"/>
λόγων πιθανώτερόν τε καὶ ἀληθέστερον; Πρόσταγμα
<note type="footnote">27. 15 απαντας] πάντας bdef || om η e</note>
<note type="footnote">2. τ. κατ’ ὁ. ἐναλλ. μεθ’.] Mountain
passes into plain by degrees.</note>
<note type="footnote">4. εἰς οἰκ. νενεμ] ‘occupied for
habitations?</note>
<note type="footnote">5. ὅσην] rel. to antec. ἡ δὲ ἀοἰκ.,
‘where where the too great height of the
mountains cuts it off; the mountains
are regarded as appropriating the
space (mid.).</note>
<note type="footnote">6. καἰ ἄλλη κτλ.] ‘and one part
ἲς severed from another and comes
to a different bound? such as the
Atlantic or the Indian Ocean. Cp.
Acts xxvi 27.</note>
<note type="footnote">27.The sea, the rivers.</note>
<note type="footnote">10. ἵσταται λελ.] ‘it ties at ease?
opp. to being gathered up in stormy
waves. It almost looks as if by
μέγεθος Gr. meant the sea in storm
(?‘height’).</note>
<note type="footnote">15. ποταμοὺς ἄπ’] ’Eccl. i 7
but Gr. prob. draws the thought
from Aristotle.</note>
<note type="footnote">16. περιουσίαν] Cp. ἑ 25. If
that be not the reason, Gr. knows
no other ἢ οὐκ οἶδ.). Cp. § 30.</note>
<note type="footnote">ib. ὄριον] Jer. v 22.</note>
<note type="footnote">19. τὰτηλ.] in app. to τὴν θάλ., ταῖς
ἑ. ἐπ’. to κυάθω. The proverb has
been embodied in a pretty legend
about St Austin.</note>
<note type="footnote">20. παρὰ τῆς γρ.] ’’from Scripture,’
’by borrowing the words of Scr.’
Job xxvi 10. Γυρῷ, ‘to round.’</note>


<pb n="64"/>
ἐγύρωσεν ἐπὶ πρόσωπον ὕδατος. τοῦτο τῆς ὑγρᾶς φύσεως
ὁ δεσμός. πῶς δὲ τὸν χερσαῖον ναυτίλον ἄγει ξύλῳ μικρῷ
καὶ πνεύματι, — τοῦτο οὐ θαυμάζεις ὁρῶν; οὐδ’ ἐξίσταταί
σου ἡ διάνοια; — iva γῆ καὶ θάλασσα δεθῶσι ταῖς χρείαις
<lb n="5"/> καὶ ταῖς ἐπιμιξίαις, καὶ εἰς ἓν ἔλθῃ τῷ ἀνθρώπῳ τὰ
τοσοῦτον ἀλλήλων διεστηκότα κατὰ τὴν φύσιν; τίνες δὲ
πηγῶν αἱ πρῶται πηγαί, ζήτησον, ἄνθρωπε, εἴ τί σοι
τούτων ἐξιχνεῦσαι ἢ εὑρεῖν δυνατόν. καὶ τίς ὁ ποταμοῖς
σχίσας καὶ πεδία καὶ ὄρη, καὶ δοὺς τὸν δρόμον ἀκώλυτον;
<lb n="10"/> καὶ πῶς ἐκ τῶν ἐναντίων τὸ θαῦμα, μήτε θαλάσσης ἐπεξ-
ιούσης, μήτε ποταμῶν ἱσταμένων; τίς δὲ ἡ τῶν ὑδάτων
τροφή, καὶ τί τὸ ταύτης διάφορον, τῶν μὲν ἄνωθεν ἀρδομένων,
τῶν δὲ ταῖς ῥίζαις ποτιζομένων, ἵνα τι καὶ αὐτὸς
κατατρυφήσω τοῦ λόγου, θεοῦ τὴν τρυφὴν ἐξηγούμενος;</p><lb n="15"/></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="28"><p>Ἄγε δὴ γῆν ἀφεὶς καὶ τὰ περὶ γῆν, πρὸς τὸν
ἀέρα κουφίσθητι τοῖς τῆς διανοίας πτεροῖς, ἵνα σοι καθ’
ὁδὸν ὁ λόγος προίη· κἀκεῖθεν ἀνάξω σε πρὸς τὰ οὐράνια,
καὶ τὸν οὐρανὸν αὐτόν, καὶ τὰ ὑπὲρ οὐρανόν. καὶ τοῖς
ἑξῆς ὀκνεῖ μὲν προσβῆναι ὁ λόγος, προσβήσεται δὲ ὅμως
<lb n="20"/> ὁπόσον ἔξεστι. τίς ὁ χέας ἀέρα, τὸν πολὺν τοῦτον πλοῦτον
<note type="footnote">8 ποταμοῖς] μους abcef || 14 om τὴν cdf 28. 17 προίη] προῄει e
<lb n="20"/> πλοῦτον τοῦτον e</note>
<note type="footnote">1. τοῦτο] sc. τὸ πρόσταγμα.</note>
<note type="footnote">2. τὸν χέρσ’. ναυτ.] There is
prob. no direct ref. to the shell-fish
called a nautilus, which only bears
that name because of its similarity
to a man in a sailing boat. By ’the
land ’’ Gr. means the land
animal which nevertheless finds a
home on the sea. At the same time
the word ναυτίλος had become so
exclusively poetical as applied to
men and ships, and so recognised a
name for the shell-fish, that the ad-
dition of χ. was necessary to prevent
a moment's mistake. Ἄγει sc. ἢ
θάλασσα.</note>
<note type="footnote">4. deduct] Cp. ἑ 26. Χρείαις
κ. ἐπ’. almost ’demand and supply.’</note>
<note type="footnote">8. ποταμοῖς] ἴθι the rivers, ’ not
‘with,’ in spite of Hab. iii 9.</note>
<note type="footnote">10. ἐπεξιούσης] ‘break out.’</note>
<note type="footnote">11. ἢ τῶν ὑδ. ‘how are the
waters fed?’ The metaphor
more ’luxuriant’ in Greek than in
English, and Gr. proceeds, with an
apology, to develope it. Some of
them, he says, are ’watered from
above,’ i.e. are fed by
others (and this is the climax of the
’luxuriance’) ’drink with their roots?
i.e. are fed by springs from under-
ground. These last Gr. had learned
from Arist. to be connected with
the sea.</note>
<note type="footnote">28. The air, and all the pheno-
mena of meteorology.</note>
<note type="footnote">16. καθ’ ὁδόν] ’in due order,’
’methodically’; Plat. Rep. 435 Α.</note>

<pb n="65"/>
καὶ ἄφθονον, οὐκ ἀξίαις, οὐ τύχαις μετρούμενον, οὐχ ὅροις
κρατούμενον, οὐχ ἡλικίαις μεριζόμενον, ἀλλὰ κατὰ τὴν τοῦ
μάννα διανομὴν αὐταρκείᾳ περιλαμβανόμενον καὶ ἰσομοιρίᾳ
τιμώμενον· τὸ τῆς πτηνῆς φύσεως ὄχημα, τὴν
ἀνέμων ἕδραν, τὴν ὡρῶν εὐκαιρίαν, τὴν ζώων ψύχωσιν, <lb n="5"/>
μᾶλλον δὲ τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ σῶμα συντήρησιν, ἐν ᾧ
σώματα, καὶ μεθ’ οὐ λόγος, ἐν ᾧ φῶς καὶ τὸ φωτιζόμενον,
καὶ ἡ ὄψις ἡ δι’ αὐτοῦ ῥέουσα; σκόπει δέ μοι καὶ τὰ ἑξῆς·
οὐ γὰρ συγχωροῦμαι τῷ ἀέρι δοῦναι τὴν ἅπασαν δυνα-
στείαν τῶν τοῦ ἀέρος εἶναι νομιζομένων. τίνα μὲν ἀνέμων <lb n="10"/>
ταμιεῖα; τίνες δὲ θησαυροὶ χιόνος; τίς δὲ ὁ τετοκὼς βώλους
δρόσου, κατὰ τὸ γεγραμμένον; ἐκ γαστρὸς δὲ τίνος ἐκπορεύεται
κρύσταλλος; τίς ὁ δεσμεύων ὕδωρ ἐν νεφέλαις, καὶ
τὸ μὲν ἱστὰς ἐπὶ τῶν νεφελῶν—ὣ τοῦ θαύματος—λόγῳ
κρατουμένην φύσιν τὴν ῥέουσαν, τὸ δὲ ἐκχέων ἐπὶ πρόσωπον
πάσης τῆς γῆς, καὶ σπείρων καιρίως καὶ ὁμοτίμως,
καὶ οὔτε ἀφιεὶς ἅπασαν τὴν ὑγρὰν οὐσίαν ἐλευθέραν καὶ
ἄσχετον, — ἀρκεῖ γὰρ ἡ ἐπὶ Νῶε κάθαρσις, καὶ τῆς ἑαυτοῦ
διαθήκης οὐκ ἐπιλήσμων ὁ ἀψευδέστατος, — οὔτε ἀνέχων
<note type="footnote">11 τινες δε] om ’δε ef || 13 τις] + ’δε e || 15 κρτουμενην]+ τὴν ’Reg. Cypr.’
|| 17 ουτε] οὐδὲ abef ΙΙ απασαν] ἅπασι ’Reg. Cypr.’</note>
<note type="footnote">1. οὐκ ἀξίαις] ’by deserts’; Matt.
v 45; or perh. ’ by differences of
rank.’ Τύχαις, ‘by fortunes.’ ῾Ηλ., 
coming after ὄροις, may mean ’ages’
in the sense of a measurement of
time, ’to certain generations.’</note>
<note type="footnote">2. τοῦ μάννα] Ex. xvi 18.
<lb n="3."/> αὐταρκεῖ π.] ’freely taken
in’; no leave has to be asked, and
ἰσομ. τιμώμ. ’each ’s share is of
equal ’’, lit. ’assessed at an
equality οἱ partition.’</note>
<note type="footnote">5. εὐκαιρίαν] The air is said to
the ’suitableness of seasons’ be-
cause the suitableness of seasons de-
pends upon atmospheric conditions.</note>
<note type="footnote">7. μεθ’ οὐ λόγος] ’with which
(cp. § 26) we speak.’</note>
<note type="footnote">9. οὐ γὰρ συγχωρ.] ace. to Elias,
directed against Arist. (presumably
de Mund. 4).</note>
<note type="footnote">11. θησαυροὶ χιόνος] Job xxxviii
22.</note>
<note type="footnote">ib. τίς ὁ τετοκώς κτλ.] Job xxxviii
28, 29.</note>
<note type="footnote">13. δεσμεύων υδ.] Job xxvi 8.</note>
<note type="footnote">14. τὸ μὲν ἱστάς] τὸ μὲν and τὸ δέ
appear to be ’part’ and ’part’ of
the water thus ’bound ’ In that
case φύσιν is in app. to τὸ μέν.</note>
<note type="footnote">15. ἐπὶ πρόσωπονπ. τ. γ] Scripbe
tural language, but not a definite
quotation.</note>
<note type="footnote">16. ὁμοτίμως] Elias rightly refers
to Matt, v 45.</note>
<note type="footnote">19. διαθήκης] Gen. ix 12.</note>

<pb n="66"/>
παντάπασιν, ἵνα μὴ πάλιν Ἡλίου τινὸς δεηθῶμεν, τὴν
ξηρότητα λύοντος; Ἐὰν κλείσῃ, φησί, τὸν οὐρανόν, τίς
ἀνοίξει; ἐὰν δὲ ἀνοίξῃ τοὺς καταράκτας, τίς συνέξει; τίς
οἴσει τὴν ἐπ’ ἀμφότερα τοῦ ὑετίζοντος ἀμετρίαν, ἐὰν μὴ
<lb n="5"/> τοῖς ἑαυτοῦ μέτροις καὶ σταθμοῖς διεξαγάγῃ τὰ σύμπαντα;
τί μοι φιλοσοφήσεις περὶ ἀστραπῶν καὶ βροντῶν, ὦ
βροντῶν ἀπὸ γῆς σὺ καὶ οὐδὲ μικροῖς σπινθῆρσι τῆς
ἀληθείας λαμπόμενε; τίνας ἀτμοὺς ἀπὸ γῆς αἰτιάσῃ νέφους
δημιουργούς, ἢ ἀέρος πύκνωσίν τινα, ἢ νεφῶν τῶν μανοτάτων
<lb n="10"/> θλῖψιν ἢ σύρρηξιν, ἵνα ἢ μὲν θλίψις σοι τὴν
ἀστραπήν, ἡ δὲ ῥῆξις τὴν βροντὴν ἀπεργάσηται; ποῖον
δὲ πνεῦμα στενοχωρούμενον, εἶτα οὐκ ἔχον διέξοδον, ἵνα
ἀστράψῃ θλιβόμενον, καὶ βροντήσῃ ῥηγνύμενον; εἰ τὸν
ἀέρα διῆλθες τῷ λογισμῷ, καὶ ὅσα περὶ ἀέρα, ψαῦσον ἤδη
<lb n="15"/> σὺν ἐμοὶ καὶ οὐρανοῦ καὶ τῶν οὐρανίων. πίστις δὲ ἀγέτω
πλέον ἡμᾶς ἢ λόγος, εἴπερ ἔμαθες τὸ ἀσθενὲς ἐν τοῖς
ἐγγυτέρω, καὶ λόγον ἔγνως τὸ γνῶναι τὰ ὑπὲρ λόγον, ἵνα
μὴ παντελῶς ἐπίγειος ἦς ἢ περίγειος, ἀγνοῶν καὶ αὐτὸ
τοῦτο, τὴν ἄγνοιαν.</p><lb n="20"/></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="29"><p>τίς περιήγαγεν οὐρανόν, ἔταξεν ἀστέρας; μᾶλλον
δὲ τί πρὸ τούτων οὐρανὸς καὶ ἀστέρες ἔχοις ἂν εἰπεῖν
<note type="footnote">5 διεξάγῃ ce ’Reg. a Or. ’ ΙΙ 8 λαμπόμενος def || ἄπο] ἔπι ’Or. 1’ ||
9 μανωτατων cdf || 17 τὸ] τὼ ef</note>
<note type="footnote">1. Ἡλίου τ.] 1 Kings xviii 45.</note>
<note type="footnote">2. κλείση] Job xii 14. Gr. adds
τὸν οὐρ.</note>
<note type="footnote">3. ἀνοίξῃ τοὺς κ.] Gen. vii ΙΙ;
cp. Mai. iii 10. Συνέσιε, Gen. viii 2.</note>
<note type="footnote">4. οἴσει] ‘shall bear’; τὴν τὴν ἐπ’ ἁ.
ἀμετρίαν means of course excess in
giving too much or too little.</note>
<note type="footnote">5. μέτροις κ. στάθμ’.] Job xxviii
25.</note>
<note type="footnote">8. τίνας ἀτμούς] directed against
Arist. Meteor, i 4.</note>
<note type="footnote">9. μανοτάτων] μανός (the quan-
tity of the α is variable) = ’rare,’ as
opp. to ’dense.’ The interjection
of τῶν μ. is, of course, Gr.'s form
counter argument. The clouds are
too ’rare’ to produce such effects.</note>
<note type="footnote">17. λόγον ἔγμως κτλ.] ’know
that it is reason to know the things
above reason? Something like St
Austin’s Credo ut intellegam.</note>
<note type="footnote">18. ἔπη. ἢ περίγ.] ’on the earth or
concerned with the earth, ignorant
even of your ignorance? Cp. Plat.
Leg. ix 863 c.</note>
<note type="footnote">29. The heavens, the sun.</note>
<note type="footnote">20. περιήγαγεν] ’ made it revolve’;
cp. § 30.</note>

<pb n="67"/>
ὁ μετέωρος, ὁ τὰ ἐν ποσὶν ἀγνοῶν, καὶ οὐδὲ σεαυτὸν
μετρῆσαι δυνάμενος, τὰ δὲ ὑπὲρ τὴν σὴν φύσιν πολυπραγμονῶν,
καὶ κεχηνὼς εἰς τὰ ἄμετρα; ἔστω γάρ σε κύκλους
καὶ περιόδους καὶ παησιασμοὺς καἰ ἀποχωρήσεις καταλαμβάνειν,
λαμβάνειν, ἐπιτολὰς καὶ ἀνατολάς, καὶ μοίρας τινὰς καἰ <lb n="5"/>
λεπτότητας, καὶ ὅσοις σὺ τὴν θαυμασίαν σου ταύτην
ἐπιστήμην ἀποσεμνύνεις· οὔπω τοῦτο κατάληψις τῶν
ὄντων ἐστίν, ἀλλὰ κινήσεως τινος ἐπιτήρησις, ἣ πλείονι
γυμνασία βεβαιωθεῖσα, καὶ εἰς ἓν ἀγαγοῦσα τὰ τηρηθέντα
πλείοσιν, εἶτα λόγον ἐπινοήσασα, ἐπιστήμη προσηγορεύθη· <lb n="10"/>
ὥσπερ τὰ περὶ σελήνην παθήματα γνώριμα γέγονε τοῖς
πολλοῖς, τὴν ὄψιν ἀρχὴν λαβόντα τῆς γνώσεως. σὺ δέ,
εἰ λίαν ἐπιστήμων εἶ τούτων, καὶ δικαίως ζητεῖς θαυμάζεσθαι,
εἰπὲ τίς ἡ τῆς τἀξ ἕως αἰτία καὶ τῆς κινήσεως; πόθεν
ἥλιος φρυκτωρεῖ πάσῃ τῆ οἰκουμένῃ καὶ πάσαις ὄψεσιν, <lb n="15"/>
ὥσπερ χοροῦ τινὸς κορυφαῖος, πλέον τοὺς ἄλλους ἀστέρας
ἀποκρύπτων φαιδρότητι ἤ τινες ἐκείνων ἑτέρους; ἀπόδειξις
δέ, οἱ μὲν ἀντιλάμπουσιν, ὁ δὲ ὑπερλάμπει, καὶ οὐδὲ ὅτι
συνανίσχουσιν ἐᾷ γνωρίζεσθαι, καλὸς ὡς νυμφίος, ταχὺς
ὡς γίγας καὶ μέγας· οὐδὲ γὰρ ἀνέχομαι ἄλλοθεν ἢ τοῖς <lb n="20"/>
<note type="footnote">29. 16 κορυφαίου e</note>
<note type="footnote">3. κύκλους κτλ.] ’revolutions,
and orbits, and conjunctions (lit.
and separations (departures),
and risings (there seems
to be no difference between ἔπιτ’.
and ἀνατ), νιν degrees (in the astronomical
sense) as they call them
τινάς), and ’ Perh. the
last word has ref. to the speculations
about the ’aether.’ But as λεπτὸν
appears to be used in the astronomical
sense of a ’minute,’ it is possible
that Gr. may intend λ. here in
that sense.</note>
<note type="footnote">8. ἐπιτήρησις] There could hardly
be abetter description of inductive
science.</note>
<note type="footnote">11. ὤσπερ τὰπεμ σ. ΙΙ.] ἃς, for
instance, what happens to the moon
has become α piece ὁ general knowapproaches),
ledge, a knowledge arising in the first
instance from ocular observatioin.’
Παθήμ., cp. § 30 πάθη.</note>
<note type="footnote">15. Φρυκτωρεῖ] ‘gives the fiery
signal.’</note>
<note type="footnote">18. οἱ μὲν ἀντιλάμπ.] ‘they shine
against him, but he outshines them,
and does not suffer even their ising
with him to be perceived’; when
light might be thought not to have
gained its full strength.</note>
<note type="footnote">19. ὡς νυμφίος . . . γίγας] Ps. xviii
6 (xix 5).</note>
<note type="footnote">20. ἄλλοθεν ἢ τοῖς ἐμοῖς] i.e. from
pagan sources; cp. ἀλλότριος §§ 16</note>
<note type="footnote">30. Ἀποσεμν. ‘ to glorify.</note>

<pb n="68"/>
ἐμοῖς τοῦτον ἀποσεμνύνειν· τοσοῦτος τὴν δύναμιν, ὥστε
ἀπ’ ἄλλων ἄκρων ἄλλα τῆ θερμότητι καταλαμβάνειν, καὶ
μηδὲν διαφεύγειν αὐτοῦ τὴν αἴσθησιν, ἀλλὰ πᾶσαν πλη-
ροῦσθαι καὶ ὄψιν φωτὸς καὶ σωματικὴν φύσιν θερμότητος·
<lb n="5"/> θέροντος, ἀλλ’ οὐ φλέγοντος, εὐκρασίας ἡμερότητι καὶ
τάξει κινήσεως, ὡς πᾶσι παρόντος, καὶ πάντα ἐπίσης
περιλαμβάνοντος.</p></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="30"><p>Ἐκεῖνο δέ σοι πηλίκον, εἰ κατενόησας’ τοῦτο ἐν
αἰσθητοῖς ἥλιος, ὅπερ ἐν νοητοῖς θεός, ἔφη τις τῶν ἀλλο-
<lb n="10"/> τρίων. αὐτὸς γὰρ ὄψιν φωτίζων, ὥσπερ ἐκεῖνος
αὐτὸς καὶ τῶν ὁρωμένων ἐστὶ τὸ κάλλιστον, ὥσπερ ἐκεῖνος
τῶν νοουμένων. ἀλλὰ τί τὸ κινῆσαν αὐτὸν ἀπ’ ἀρχῆς; τί
δὲ τὸ ἀεὶ κινοῦν καὶ περιάγον ἑστῶτα λόγῳ καὶ μὴ
κινούμενον, ὄντως ἀκάμαντα, καὶ φερέσβιον, καὶ φυσίζῳον,
<lb n="15"/> καὶ ὅσα ποιηταῖς ὕμνηται κατὰ λόγον, καὶ μήτε τῆς ἑαυτοῦ
φορᾶς ποτὲ μήτε τῶν εὐεργεσιῶν ἱστάμενον; πῶς ἡμέρας
δημιουργὸς ὑπὲρ γῆς καὶ νυκτὸς ὑπὸ γῆν; ἢ οὐκ οἶδ’ ὅ τι
χρὴ λέγειν ἡλίῳ προσβλέψαντα. τίς ἡ τούτων πρόσλη-
ψίς τε καὶ ἀνθυφαίρεσις, καὶ ἡ τῆς ἀνισότητος ἰσότης, ἵν
<lb n="20"/> εἴπω τι καὶ παράδοξον; πῶς δὲ ὡρῶν ποιητής τε καὶ
<note type="footnote">5 θεροντος] θερμαίνοντος e: θάλποντος ’El.’ ΙΙ 7 περιλαμβάνοντος] περιλαμποντος
’tres ’ 30. II om καὶ f || 13 ’δε] δάι df II 15 υμνεσαι e ||
μήτε] μήποτε ’in quibusd.’</note>
<note type="footnote">2. ἀπ’ ἄλλων ἄκρων] ’from one
end he reaches another with his
heat.’ Ἄκρον is the LXX. word in
Ps. xviii 7 (xix 6). The following
words are not a quotation, but only
an allusion to those of the Ps.</note>
<note type="footnote">5. θέροντος] ᾿warming.’
<lb n="30."/> The sun; day and night, the
seasons; the moon and stars.</note>
<note type="footnote">8.&gt; ἐκεῖνο] the thought expressed
in the following words.</note>
<note type="footnote">ib τοῦτο ἐν αἰσθ.] Plato Rep. vi
508 c.</note>
<note type="footnote">13. ἑστῶτα λόγῳ] while fixed in
the law which governs him; λόγῳ
as e.g. in ἑ 16 πᾶσι λόγον ἐνθείς.</note>
<note type="footnote">14. ἀκάμαντα] Hom. Il. xviii 239
‘untiring’; φερέσβιον, ‘bringing
means of life’; φυσίζῳον ‘life-begetting.’
It has not yet been ascertained
what poet applies the last
two epithets to the sun.</note>
<note type="footnote">15. κατὰ λόγον] ’reasonably,’
’rightly? Φορᾶς, ’movement.’</note>
<note type="footnote">17. ἢ οὐκ’] Cp. ξ 27.</note>
<note type="footnote">18. πρόσλ. τε κ. ἀνθυφ.] ’the increase
and corresponding diminution’
of day and night. Ἀνισ. ἰσότης; at
the end of the year neither has
gained upon the other.</note>

<pb n="69"/>
μεριστής, εὐτάκτως ἐπιγινομένων τε καὶ ἀπογινομένων,
καὶ ὥσπερ ἐν χορῷ συμπλεκομένων ἀλλήλαις καὶ διισταμένων,
τὸ μὲν φιλίας νόμῳ, τὸ δὲ εὐταξίας, καὶ κατὰ
μικρὸν κιρναμένων, καὶ ταῖς ἐγγύτησι κλεπτομένων ταὐτὸν
ἡμέραις τε καὶ νυξίν, ἵνα μὴ τῇ ἀηθείᾳ λυπήσωσιν; ἀλλ’ <lb n="5"/>
ἴτω μὲν ἡμῖν ἥλιος’ σὺ δὲ ἔγνως σελήνης φύσιν, καὶ πάθη,
καὶ μέτρα φωτός, καὶ δρόμους, καὶ πῶς ὁ μὲν ἡμέρας ἔχει
τὴν δυναστείαν, ἡ δὲ νυκτὸς προκαθέζεται, καὶ ἡ μὲν θηρίοις
δίδωσι παρρησίαν, ὁ δὲ ἄνθρωπον ἐπὶ τὸ ἔργον ἀνίστησιν,
ἢ ὑψούμενος ἢ ταπεινούμενος πρὸς τὸ χρησιμώτατον; <lb n="10"/>
συνῆκας δὲ δεσμὸν Πλειάδος ἢ φραγμὸν ᾿Ωρίωνος, ὡς ὁ
ἀριθμῶν πλήθη ἄστρων καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν,
καὶ δόξης ἑκάστου διαφοράν, καὶ τάξιν κινήσεως, ἵνα σοι
πιστεύσω διὰ τούτων πλέκοντι τὰ ἡμέτερα καὶ κατὰ τοῦ
κτίστου τὴν κτίσιν ὁπλίζοντι;</p><lb n="15"/></div></div></body></text></TEI>