καὶ ἐπειδήπερ ἐν προφητείαις ἀναγράπτοις εἰς αὐτοῦ πρόσωπον ἄρηται προφητικῶς· αἴτησαι παρ’ ἐμοῦ καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆσ«, διὰ τοῦτο ὡς ἂν τῆς προφητικῆς μαρτυρίας ἔργῳ νῦν πληρωθείσης, φησὶ τοῖς αὐτοῦ μαθηταῖς· ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς« . τῶν μὲν γὰρ κατ’ οὐρανὸν ἐξ αἰῶνος ἐπεῖχε τὴν βασιλείαν, τῶν δ’» ἐπὶ γῆς« νῦν αὐτώ δεδόσθαι φησὶ τὴν ἀρχὴν »ὑπὸ πατρὸς« ἀκολούθως τῷ αἴτησαι παρ’ ἐμοῦ καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου« πάλαι μὲν γάρ, ὡς Μώσης μαρτυρεῖ, »ὄτε· ὁ ὕψιστος ἔθνη, ἔστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων« ἄγγελοι θεοῦ ἠσαν πάντας τοὺς πρότερον ἐπὶ δὲ τῆς ἀνθρωπότητος ἐπὶ τὴν πολύθεον πλάνη πλάνην καὶ τῶν ἐπιστατούντων ἀγγέλων μηδὲν πρὸς τοῦτο ἐπικουρεῖν δυναμένων, αὐτὸς δὴ λοιπὸν ὁ κοινὸς τῶν ὅλων σωτὴρ διὰ τῆς 5—11 = Σ 1321—6 5 f. vgl. Matth 421 13—S, 23, 15 =Σ 134 2—135 23 14. 20 = Ps 28 17 = Matth 28 18 19 vgl. Matth 11 27 21 = Dtn 32 8 1 ἐφ’ — ὥρας Σ <Α 5 Σ < 9 ὑπ᾿ Gr nach Σ < A 13 da aber Σ 15 διὰ τοῦτο A < Σ 17. 18 hat A einen Zusatz, der zwischen den Worten des Matth. und Luk. unterscheidet < Σ 19 τὴν ἀγχὴν < Σ wohl mit Unrecht, sonst lies τὰ δ᾿ ἐπὶ γῆς 19—21 von seinem Vater, cutsprechnd wic das (Wort): Bitte ron mir und ich will dir Völker xu deinem Erbe geben Σ < Α 21 ὅτε — ἀγγέλων nach Dtn 32 8 Σ < Α 23 κάντας — πρότερον Σ Τοὺς Α 23 κοινὀς Σ < Α νείας μετὰ τὴν κατὰ τοῦ θανάτου νίκην διδάσκει, ὕτι μηκέτ’ ἀγγέλοις ἀλλ' αὐτῷ πρὸς τοῦ πατρὸς ἡ τῶν ἐπὶ γῆς ἐθνῶν ἐξουσία δέδοται. διὸ τοῖς αὐτοῦ μαθηταῖς οὐ πρότερον, ἀλλὰ νῦν παρεκελεύσατο περιελθεῖν καὶ μαθητεῦσαι πάντα τὰ ἔθνη. ἀναγκαίως δὲ προστόθησι καὶ τὸ μυστήριον τῆς ἀποκαθαρσεως. ἐχρῆν γὰρ τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἐπιστραφέντας »παντὸς μολυσμοῦ« καὶ μιάσματος διὰ ||τῆς αὐτοῦ δυνάμεως ἀποκαθαόρεσθαι, ἐκ τῆς δαιμονικῆς καὶ εἰδωλολάτρου πλάνης ἐρρυπωμένους μιάσμαςί τε παντοίοις ἐνεσχημένους ἄρτι τε πρῶτον ἐξ ἀκολάστου καὶ παρανόμου καὶ παρανόμου βίου μεταβεβλημένους. τούτους δὲ καὶ διδάσκειν παραινεῖ μετὰ τὴν ἀποκάθαρσιν τὴν διὰ τῆς αὐτοῦ μυστικῆς διδασκαλίας, οὐ τὰ Ἰουδαϊκα παραγγέλματα οὐδὲ τὰ παρὰ Μωσεῖ νόμιμα ἀλλ' ὅσα &αὐτὸς αὐτοῖς ἐνετείλατο φυλάττειν. ταῦτα δ' ἦν, ἃ δὴ συμφώνως οἱ πάντες ἐκπεριελθόντες πάντα τὰ ἔθνη παραδεδώκασι πᾶσι τοῖς γνωρίμοις καὶ πάσαις ταῖς καθ' ὅλης τῆς οἰκουμένης ἐκκλησίαις. ἀναγκαίως δὲ αὐτοὺς προτρέπει καὶ προθυμοτέρους ἀπεργάζεται ἐπὶ τὸ θηρεῦσαι περιελθεῖν τε πάντα τὰ ἔθνη καὶ μαθητεῦσαι πᾶν γένος ἀνθρώπων, δι' ἧς πεποίηται πρὸς αὐτοὺς ὑποσχέ σεως εἰπών· »καὶ ἰδοὺ ἐγώ εἰμι μεθ' ὑμῶν«. τούτῳ δὲ τῷ τῆς ἐπαγγελίας λόγῳ ἔργον ἐπιθεῖς θεϊκῇ τε δυνάμει ἑκάστῳ συνὼν καὶ πᾶσιν ὁμοῦ παρὼν συμπνέων τε αὐτοῖς καὶ συνεργῶν ἐπιστώσατο τὸ κατόρθωμα, διδασκάλους τε αὐτοὺς τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τῆς ὑπ' αὐτοῦ παραδοθείσης θεοσεβείας ἀποδεικνύμενος. ταύτῃ γοῦν ἐπιθαρσήσαντες τῇ ἐπαγγελίᾳ,, ἔργῳ τοὺς αὐτοῦ λόγους ἐπλήρουν· αὐτίκα μηδὲν ὑπερθέμενοι σὺν πάσῃ προθυμίᾳ προῆλθον ἐπὶ τὴν τῶν ἐθνῶν διδασκαλΊαν, ἔργῳ μὲν αὐτῷ παραλαβόντες καὶ ὀφθαλμοῖς ὁρῶντες ζῶντα τὸν πρὸ μικροῦ θανόντα, καὶ ὃν ἐξωμόσαντο ἀρνησάμενοι διὰ τὰ συμβεβηκότα, τοῦτον αὐτὸν ἐναργῶς καὶ αὐτοπροσώπως παρόντα καὶ συνήθως προσδιαλεγόμενον ἐπαγγελλόμενόν τε αὐτοῖς τὰ προλελεγμένα, οὐκ ἔχοντες δὲ ὅπως ἀπιστήσωσι ταῖς ἐπαγγελίαις διὰ τὴν 3 vgl. Matth 28 19 6 vgl. II Kor 71 18 = Matth 28 20 5 καὶ Σ <Α 7 weil sie schmutking waren infolge des damonischen und polytheistischen Irrtums Σ ἐρρυπωμένους <Α 8 ἐνισχημένους Α 12 αὐτὸς Wendland Σ<Α 14 alle seine Junger und allen Kirchen Σ (innersyrische Verderbnis; statt des Nom. lies Dativ: allen seinen Jungern. Das Pronomen ist falsches Explizitum.) 16 θηρεῦσαι Α θαρρῆσαι Σ 18 Nach ὑμῶν hat A einige Worte uber Luk. <Σ 19 καὶ-παρὼν und war allen xygleich nahe Σ<Α 20 συμπνέων handelte mit ihnen Σ 21 τε A<Gr 23 αὐτίκα verbindet Σ mit ἐπλήρουν 24 ὑπερθέμενοι] lehrten Σ (innersyrische Verderbnis) θεωρουμένην ὄψιν. ἦ γὰρ ἄν καὶ ἀπώκνησαν πρὸς τὸ ἐπίταγμα ἀγροικίαν ἑαυτοῖς καὶ λόγων ἰδιωτείαν συγγινώσκοντες, δι’ ἥν τάχα ἄν καὶ παρῃτήσαντο, εἰκότως λογιςάμενοι, ὡς οὐχ οἷόν τε ἦν Σύρους τὴν γλῶτταν καὶ πλέον ἁλιείας μηδὲν ἐπισταμένους, διδασκάλους Ἑλλήνων ὁμοῦ καὶ Ῥωμαίων Αἰγυπτέων τε καὶ περςῶν καὶ τῶν λοιπῶν βαρβάρων ἐθνῶν καταστῆναι ἀντινομοθετῆσαί τε τοῖς ἁπανταχοῦ γῆς νομοθέταις τε καὶ βασιλεῦσι τἀναντία τοῖς, περὶ τῶν πατρῴων θεῶν ἐκ τοῦ παντὸς αἰῶνος δεδομένοις. ἀλλ’ οὐκ ἐξῆν αὐτοῖς ταῦτα διανοεῖσθαι, ἀκούσασι μὲν θεοῦ φωνῆς λεγούσης αὐτοῖς » ἰδοὺ ἐγὼ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας «, ὁρῶσι δὲ ἐναργῶς τὴν τοῦ λαλοῦντος θεότητα κρείττονα θανάτου φανεῖσαν. διὸ καὶ δέος αὐτοῖς τῆς παρακοῆς εἰσῄει, ἔνθεν ὁμόσε τοῖς κινδύνοις ἐχώρουν, τῆς μετὰ θάνατον ζωῆς παρὰ τοῦ διδασκάλου λαβόντες τὰ ἐχέγγυα, προῆλθόν τε εὐθαρςῶς ἐπὶ τὴν τῶν ἁπάντων ἐθνῶν περίοδον, τοῦ σφῶν διδασκάλου τὰς ὑποσχέσεις ἔργοις πιστούμενοι . . . . . . .

ἅπαξ οὖν ἀποφηναμένου δεῖν κηρυχθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ μετάνοιαν ἐπὶ πάντα τὰ ἔθνη, εἰ μὴ τοὖργον ἐπηκολούθηκε τῷ λόγῳ, μηδὲ τὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναβιώσεως αὐτοῦ πιστευέσθω, εἰ δὲ εἰσέτι καὶ νῦν τὰ τῆς προρρήσεως εἰς ἔργον χωρεῖ ὅ τε λόγος αὐτοῦ ζῶν καὶ ἐνεργῶν καθ’ ὄλης τῆς οἰκουμένης ὀφθαλμοῖς ὁρᾶται, ὥρα μηδὲ τῷ τὸν λόγον προεμένῳ ἀπιστεῖν. οὗ γὰρ ἡ δύναμις ζῶσα καὶ ἐνεργὴς ὁρᾶται, τοῦτον ἀνάγκη πᾶσα πολὺ πρότερον ὁμολογεῖν ζῆν καὶ θεοῦ ζωὴν τοῦτον ἐκτελεῖν, οὗ ζῶντα τὰ ἔργα σύμφωνα ταῖς φωναῖς ἀποδείκνυται. πᾶσαν γοῦν ἀκοὴν παντοίων ἐθνῶν οἱ αὐτοῦ λόγοι διῆλθον, μεταβαλλόμενοι καὶ μεθερμηνευόμενοι εἰς παντοίαν γλώτταν Ἑλληνικήν τε καὶ βάρβαρον, ὡς ἐξάκουστον αὐτοῦ τὴν διδασκαλίαν μυρία πλήθη τῶν πρότερον ἐν πολυθέῳ πλάνῃ καὶ εἰδωλολατρείᾳ 9 = Matth 28 20 17–S. 24, 13 = Σ 136 14–137 10 6 ἁπανταχοῦ γῆς Α καθ΄ ὅλης τῆς οἰκουμένης? Σ 7 πρώτων Α ihrer Väter Σ 8 δεδογμένοις Α παραδεδομένοις? Σ 9 ἀκούσασι Μαi ἀκούοντας Α 10 πάσας — ἡμέρας Σ < Α | ὁρῶσι Mai ὁρῶντας Α | ἐναργῆ Mai | λαλοῦντος + mit ihnen Σ 11 φανθεῖσαν Α 12 ὁμόσε ἐχώρουν] ertrugen sie mit ganer Seele Σ 22 ἐνεργὴς + ὀφθαλμοῖς (frei?) Σ 23 πᾶσα < Σ | ὁ μολογεῖν Σ < Α 26 διῆλθον machten Σ (innersyrishe Verderbnis) πλημμελῶς καὶ ἀσεμνως βιούντων. οὑ πρότερον δὲ ἄφεσιν εἶτα μετάνοιαν, ἀλλὰ μετάνοιαν πρῶτον εἶτα τὴν ἄφεσιν κηρύττειν παρακελεύεται. τοῖς γὰρ γνησίαν πρότερον κακῶν μετάνοιαν ἐνδειξαμένοις ἡ σωτήριος χάρις τὴν συγχώρησιν τῶν πεπραγμένων ἐδωρήσατο, δι’ οὓς καὶ τὸν θάντον ἀνεδέξατο, λύρον ἑαυτὸν ἐπιδοὺς καὶ ἀντίψυχον τῶν μελλόντων δι’ αὐτοῦ σωθήσεσθαι. οὕτω δῆτα οἱ αὐτοῦ μαθηταί, ἄνδρες ἄπειροι λόγων ὄντες καὶ πάμπαν ἰδιῶται πένητές τε καὶ εὐτελεῖς τὸ σχῆμα, τῇ δυνάμει τοῦ μετὰ θάνατον θεωρουμένου καὶ ἐμφανῶς αὐτοῖς συναυλιζομένου ἐπιθαρσήσαντες ἀπὸ τῆς Ἱερουσαλὴμ πόλεως ἀρξάμενοι κατὰ τὰς αὐτοῦ παρακελεύσεις ἵνα ἀναπολόγητα εἴη τοῖς Ἰουδαίοις ἀπιστήσασιν ἐπὶ πάντα προῆλθον τὰ ἔθνη καὶ τὰ προστεταγμένα ἐποίουν, κηρύττοντες μετάνιαν τοῖς πᾶσι καὶ λύσιν τῶν πρότερον τῶς ψυχῆς ἀμπλακημάτων . . . . .