<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:greekLit:tlg2001.tlg044.1st1K-lat1"><div type="textpart" subtype="chapter" n="10"><p>Et hie sermo de reicienda forma perfectus [et absolutus] esset,
nisi facesseret negotium animalium multitudo, quae a nou simili
<lb n="5"/> nascuutur. eeruimus euim vesparum geuiis ex equorum, apes ex
bourn cadaveribus gigui, rauam ex putredine aquae atque genus
quoddam rausearum exigui corporis ex vino corrupto neque invenimus
naturam produeere ida ex similibus in forma, et nos optime
novimus proportionem quandam peculiarem spermati seminibusque
<lb n="10"/> cuiuslibet plautarura ac animalium esse, qua generantur, quae gigni
debent, certa, iuquam, aniraalia certaeque plantae, non aliae, adeo
ut ex humano semine nou generetur equus neque ex equino semine
homo fieri possit parique ratione neque ex huiusce plantae semine
alia planta efficiatur. nee aliter respondent hae proportiones
<lb n="15"/> animalis huiusmodi generationi, nisi quia proportio prius posita in
natura est, quae parata atque disposita sit ad novandam
omnem viventis speeiem possibilem, dummodo materiam ad
proereandam inveniat idoneam, quae nondum erupit in aetum. nee
spernas obsecro talium animalium condicionem, sed cogita
<lb n="20"/> admirandam magis fore artificis peritiam, si quid ex luto fingat,
quam si idem ex auro aut marmore conflasset; quin immo si rationem
maioris viventium bene consideraverimus, inveniemus eundem in
illo naturae proeessum. itaque fieri non potest, quin proportiones
atque formae in natura iam positae sint, secundum quas facit id,
<lb n="25"/> quod facit. tametsi euim generatur homo ab homine, pater tamen
nihil artificii habet in hac sua compositione, quae talis existit, ut
meliore modo se habere nequeat; sed ita fit, quoniam in cuiuseunque
substantiae natura proportio atque formae insunt; [proinde] non
artificio patris, sed proportione fit. [praeterea] eorpus in sola
<lb n="30"/> corporis superficie operatur, natura vero se in corpus universum
insinuat. neque mirandum naturam nescientem ea, quae facit, ad finem,
qui intenditur, adducere; etenim ipsa nee quid agat intellegit, nee
actu pereipit. et hoc indicat proportiones illas numine honorabilioris
nobiliorisque causae, quam ipsa sit, atque sublimiore gradu collocatae
<lb n="35"/> affiari, nempe anima, quae est in terra, quae secundum
Platonem a diis secundis manat, secundum Aristotelem a sole
proveuit et a circulo obliquo. et ideo facit illud, quod facit, desiderio
intentionis, qua agitur, incensa, licet ipsa non intellegat intentionem;
quomodo afflantur homines, ut verba loquantur, cum futura
<lb n="40"/> vaticinantur, baud sane percipientes, quid ipsi dicant. in summa
fieri non potest, quin adsint in natura proportiones ac formae; nam
in rei generatione ipsius similitudinem adesse oportet. sed non
<note type="footnote">3 et seq.] Av. 303 F sq. et AvFr 58 6 genus—corporis] 1. muscas ut
15 proportiol fort, proportiones ut Av.</note>

<pb n="10"/>
invenitur, quo pacto id ornne, quod giguitur, a siJbi simili gignatur;
nobis enim aliqua forma egentibus actio quaedam obvia est, qua
sola scimus formam illam fieri non posse, et periude forma ilia
fit, ac si in aliquo alio lateret, et re vera in natura generante latet.</p><lb n="5"/></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="11"><p>Sed cum institutum sit primum principium eorum, quae sunt,
quaerere, idcirco huiusmodi quaestioni quaedam praemiitere proficiet.
et | primo quaerimus, utrum principium omnium, quae sunt, possit esse <note type="marginal">f.7</note>
unum et idem, ut illud principium sit principium substantiae, eorum,
quae sunt ad aliquid, quantitatis et qualitatis, an quodlibet praedicamentorum
<lb n="10"/> diversuni principium a principio alterius babeat. cum
vero principium variis modis dicatur, tum quod est initium motus,
turn id, propter quod est id quod est, tum elementum, decet nos de
elementis prius quaerere, sitne idem elementum omnium entium, an
quodlibet praedicamentum diversa elementa possideat ab alterius
<lb n="15"/> elementis. sed absurdum videtur, si eadem omnium sint, ita ut eadem
sint elementa substantiae, relationis, qualitatis et quantitatis. si vero
quis hoc affirmare conabitur, quaeremus ab eo, quid hoc elementum
sit, si unum est, aut quaeuam haec elementa sint, si plura sunt; utrum
extra decem genera, an in aliquo eorum existant. non esse extra
<lb n="20"/> decem praedicamenta [in promptu est]; nam esset aliud praedicamentum
praeter decem atque illis prius haberetur. nam elementum
prius est bisce, quorum est elementiivi. at nullum genus
substantiam praecedit, ut ex praedictis liquet, sin vero hoc fugias
contendasque ponere elcmentum in praedicamento substantiae, tunc
<lb n="25"/> elementum substantiae erit elementum relationis, quantitatis, qualitatis,
actionis, passionis atque habitus, praeterea sequetur uecessario
id, quod est extra captum intellectus, elementum substantiae esse in
substantia; sed elementa priora ac simpliciora sunt his, quae ex eis
componuntur, ut literae sunt dictione priores. supponamus igitur
<lb n="30"/> elementa non esse in aliquo praedicamento. at in quaestionem venit,
num fieri possit, ut sint quicquam universalium omnia comprehendentium,
ut unum. si dicatur huiusmodi elementa omnium esse,
respondebimus baec nomina &lt;non&gt; magis de simplicibus rebus
de compositis praedicari. ex quo sequeretur simpliciora non esse compositorum
<lb n="35"/> elementa; cum enim composita his nominibus appellarentur,
simpliciorum elementa forent. praeterea si unum atque ens sint
priucipia decem praedicamentorum et principia dicersa ab his sint,
quorum principia sunt, ut punctum diversum a linea et unitas a
numero et producens aliud atque ea, quae ab eo producuntur: tum
<note type="footnote">4 generante BCF Av.: generati AD 16 quantitatis om. C si vero et sq.] abbreviationem
expositionis, quae sequitur, invenies apiul Averr. 306 HJ 23 post genus
add. BD communius; cf. Ar. b2 κοινόν praedictis] Ar. p. 1038b27
supplevi 39 post producuntur F exhibet: sequitur ens, et unum sine praedicamentis
esse posse, sed ens et unum non sunt sine essentia substantiae, quantitatis, qualitatis et reliquorum.
nec unum (p, 11,2)..: quae omnia commenticia sunt</note>

<pb n="11"/>
eus et unum non erunt ipsa substantia nec ipsa quantitas nee ipsa <note type="marginal">f.7</note>
qualitas. neque vero unum ens possunt yion entia esse; uon ergo hoc
pacto eadem sunt onmium elementa. [immo impossiblie est ita esse.]</p></div></div></body></text></TEI>