Cum haec autem praemisisset, coepit declarare, ex elementis quatuor miuime extra mundum posse quippiam inveniri, quo extra mundum non existente, nullum igitur corpus, quod in circulum vertatur, extra eum erit. corpus etenim quod in orbem fertur, circum quatuor elementa omnino movetur. si itaque universus mundus ex his corporibus omnino constituitur, extra Itaec vero nihil est, igitur consonum quoque est, ut extra hunc mundum nullus alius mundus inveniatur.

Cum igitur eis, quae in superioribus accepta sunt, utamur, absurda surda et inconvenientia ad sententiam illorum, qui plures mundos esse aftirmabant, consequentur. etenim si terra haec nostra ad huius mundi medium moveretur, et eius motus, quo illinc hue commigrat, I mundum] mundos codd. vitiose 4 si quis— fuisse (5) scripsi: ne quispiam puter n universum minime fuisse Al codd. 7 non de iis] Simpl. p. 247,12 καὶ τὸ ἀορίστως δὲ ιειμένων πρὸς ἀντιδιαστολὴν εἰρῆσθαι νομίζω τῶν συντελούντων πρὸς τὴν τοῦ κόσμου διάθεσιν. 14 in quem . . . mittitur] conicio in quo manet ABBREV? cf. infra (24) 22 si—circumferatur] fort, vertendum si proprium locum circumplectatur 25 naturalis(??)ue locus fort. del. 31 haec vero nihil est] eum Που erit Al codd. vitiose 56 hare nostra] ad verb, huius mundi: conicio illius praeter uaturam sit, igitur motus, quo hinc illuc procedit, naturalis f.13v existit. ex quo sequitur terrain violeiiter in medio manere, ac motum eius sursum muudum huuc versus, secundum naturam esse, quod plane absurdum ac dissentaueum est. at si molus eius, quo illinc hue procedit, violentus non sit, secundum naturam in huius muudi medio mauebit, iu hoc autem muudo violenter. sed motus illius sursum uaturalis est, quoniara transitus eius de mundo in mundum erit secundum termiuos, quos habeut inter se. duos itaque naturales motus possidebit, quorum alter sursum, alter vero deorsum fertur, qui ambo sunt contrarii inter se, si eius motus, quo illinc hue procedit, secundum naturam extiterit. etenim in illo mundo ex medio loco ad supremum, in hoc autem ex supremo ad medium, hoc est ad imum locum commeabit, quamquam a nobis dictum erat, simplicium corporum motiones secundum naturam esse simplices. istaec autem uum ad illorum sententiam necessario consequantur, qui plures mundos esse pronuntiabant, in calce huius sermonis explicabitur. atqui eius demonstrationis principium super hoe, dum ita Aristoteles inquit: praeterea necesse est, non est alterius demonstrationis principium, quemadmodum uouuulli existimarunt, verum dissidium commemoratum ad illorum sententiam consequi demonstrat, qui plures esse mundos affirmant, id vero hrevi cousequetur, nempe cum primum explicaverit plures mundos non aequivoce dici sed univoce. in hoc autem ex eo non procedit, quod alter mundus intellectus, hoc est uotus, non sit, vel quacunque alia ratione volueris mundi notiojiem commutare, sed Quod mundi huic consimiles non existant. quare dicit rationi consonum omnino esse, ut umcmquodque corporum, ex quibus plures huiuscemodi muudi coaugmentantur, eandem vim habeat, ut ig-nis (exempli gratia), qui hoc in mundo reperitur, eandem vim necessario habeat oportet, quam ignis ille alter habet, qui in altero mundo consistit, eademque ceterorum corporum ratio est. etenim | si corpora, ex quibus plures isti mundi constituuntur, f.13(??) solo nomine convenirent diversarumque rationum extitissent, mundi quoque, qui ex illis coaugmeutantur, solo nomine convenirent. palam igitur est, ea, quae eiusdem speciei sunt, si eandem vim possident, ad eadem loca natura sua commeatura. quod autem motus eorum, qui eadem specie conveniunt, ad eadem loca necessario instituantur, ex iis quae de simplicibus motibus [superius] a nobis dicta sunt, perspicuum esse arbitror, dum eos terminates esse dicebamus, eum nempe, qui recto ordine quique in circulum defertur. at 5 secundum—sed (6) deest in codd.; in hoc] conicio in illo 12 medio] imo Al 13–15 quamquam— simpl.] quamquam—simpl.] est interpretatio verborum μία δ'ἡ κατὰ — existant codd.: sed plures mundos huic connimiles esse non posse monstrabimus Al quouiam simplicia corpora uaturalia simplicibus motibus terminantur f. 13v (uaturalia euim dicuutur, (luouiam iuiliuui motus iu se habeut) cougruum igitur est, ut uumerus corjjoruui simplicium genere iuxta simplicium motiouum uuuieruui esse dicatur. quare si motus iidem sunt, eadera quoque iu utroque muudo elemeuta eruut. quaraobrem eorum motus ad eadem loca defereutur. (luo enim uuica terrae gleba, ibi uuiversa terra iuveuitur. itaque poaderosa alterius uiuudi corpora ad huius muudi medium suapte natura movebuutur corporaque illius muudi levitate praedita contra medium huius muudi fereutur. si vero hoc accidat, necesse est, ut terra in proprio miindo sursum feratur — dum euim ex uno ad alter urn muudum movetur, per utriusque muudi ultimos terminos proficis- cetur — iguis vero ad infera moveatur. hoc aiitem uec ad seiisum apparet nee ratio illi assentitur iuxtaque secundae (?) figurae ordinem (?) quoque demonstratur, aitt non ponendum esse simplicia corpora in plurihus his caelis eandem naturam habere, aut negandum prorsus plures muudos inveniri; ad duo nauKiue haec absurdum non leve seipieretur.

Hoc autem sermoue absolute nouuullae dubitationes diluendae sunt, quae forte hac in re contingere possent, quas praestat autea in medium afferre.

Si quis ideo putet necessarium non esse, ut terra illius muudi ad huius mundi medium feratur, sed ad medium illius, quoniam terra illius muudi medio eiusdem propinquior existit, ac ignis illius muudi proprii muudi terminis proximus magis est, uulla sane erit haec ratio, quae enim terrae diversitas inveniri poterit, ab quantamlibet ad medium vel distautiam vel propinquitatem, cuius gratia eius natura commutari possit? atqui iu hoc tantum diversitas cousistit, quateuus nempe distantia partium huius terrae, quae est apud uos, maior vel minor sit, distantia partium illius terrae, quae illic est. etenim si natura eius motusque dissimiles non erunt, nonue species quoque eadem extiterit? at si species eadem sit, nonue omuis terra ad eundem locum commeabit?

Post haec ad aliam dubitatiouem progreditur, quae est eiusmodi. bi quispiam nobis occurreret, inquieus necesse minime esse, ut terra, quae illic est, ad muudum hunc moveatur, sed in eo maueat quiescatque, huic ita respousum sit: necesse est corporum aliquem esse motum; etenim corpora haec moveri perspicuum mauifestumque existit; ad sensum namque apparet ea corpora moveri, quae hoc in muudo sita sunt, quinimmo id oculis uostris apertissime videmus: num ergo ea omnibus motibus vi cieri 9 illius] istius codd. contra] circa codd. (πρὸς τόδε τὸ ἕσχατον Ar. 276b13) 15 aut—habere] esse omnino statuenduin vel utriusque mundi simplicia corpora eandem naturam non habere Al falso 17 tortasse post nut plura exeideruut. dicemus? an non de illis affirmabimus, quamvis coutraiii exittissent, f. 13v tisseut, DOunuUos ordiiie naturae, iionniillos vcro violenter illis inesse? ex hoc namque absuvdum quid ac dissentaueuni sequeretur. quod enim in iiniversum naturali motu caret, tantum abest, ut suapte natura moveatur, vevum ne uUa quidem ratione moveri poterit; etenim liuea e. g. violenter uou movebitur, cum natura sua omuino moveri non possit; quare consonum est, ut naturali quodam motu praedita sint. quodsi quis est eorum naturalis raotus, omnino vauum erit, quod superius dicebatur; uecesse enim est, eorum corporum, quae eiusdem speciei sunt, ad eadem, et singulorum ad unum numero locum mo turn esse, quare consentaneum erit, ut terra illius mundi ad huius rnundi medium proficiscatur; quod si absurdum ac disseutaneum est, necessario fiet, ut plures mundi esse non possint.