Praeterea, cum omne, quod movetur, motum accipiat ab alio, quid est quod motum affert ei, quod interminatum existit? hoc permirum est. si enim se ipsum moveat, animatum erit atque animal; uniuscuiusque vero animalis motus in universum cum perpessione sensibilique alteratione omnino fit nee non versus quandam terminatam formam ac partibus proportionalibus. sin aliquid aliud moveat, quasi duo inter se diversa infinita erunt, alioquin unum non ageret, nee alterum moveretur.

At qunuiam de coiitimio eonsimilitiin partiiiiii disseniit, ait f. 12v deinceps, ne hoc quidem fieri posse, quod quidavi dicunt, infinitum dimduum esse, ut partes insecabiles, quae eandem uaturam habeut. figiiraqiie tautum ab iuvicem disting-uiiutur. cum autem uuam babeaut iiaturam, unam ’ituv propeusiouem atque unum quoque motum possidebunt; quo euiin gleba uua terrae, eodeiu etiain universa terra, ad medium iiempe, fertur, et totus iguis ac sclutilla ad eundem locum moventur. quamobrem conseutaneum eiit, ut individuae partes omiies iuclinatione una praeditae sint, quae si gravitas erit, omniuo leve et quod sursum feratur nullum erit corpus, nec grave, si levitas; nos autem ad sensum videmus corpora quaedam g-ravia, quaedam levia esse, aliqua asceudere, aliqua vero deseendere; rationi igitur cousonum est, ut infinitum inveuiri uoa possit. haec autem couclusio ex dictis miuime elicitur, sed baec profecto, nempe indivisibilium partium naturam unam atque eandem esse, praeterea si levitatem ac pondus corpora babent, sursum deorsum ac medium omniuo inveniuntur, infinitum igitur inveniri uou poterit. atque in uuiversum si infinitum iuveniretur, motus non erit. uou euim sursum vel medium nee alter locus esse posset, (luibus ablatis motus quisnam erit? quoniam autem omuino conmotusque est, ut motus vel naturalis vel violentus inveniatur motusque naturales violentique per sursum vel deorsum termineutur, cougruum est igitur, ut sursum et deorsum inveniatur. quare infinitum inveuiri uou poterit. etenim uegare uou possumus, quin corpora suapte uatura ad loca moveantur, alioquin quaedam levia et quaedam gravia miuime extitisseut. quare cum naturalem, turn praeter naturam motum sortiuntur; quibus enim naturalis est ille motus, qui superiora petit, iis alter, qui ad infera vadit, praeter naturam couvenit ac viceversa, quibus naturalis est ille motus, qui deorsum fertur, iis praeter naturam ille competit, qui sursum instituitur.

Quo uamque contra naturam aliquid fertur, is locus alicuius alterius naturae accomodatus sit, necesse est. Ex hoc itaque cousonum est, ut corpora ad propria loca moveantur; cumque sursum ac deorsum inveniantur, perspicuum est fieri non posse, ut huius totius corpus immensum existat. Deelarato autem infinitum inveniri non posse, bine modo regreditur, ut ostendat, cur plures mundi esse nequeaut. hoc enim in praecedentibus dixit videndum esse, ut tandem in liue buius speculationis declararetur.

Etenim osteuso extra muiulum iiulluin esse corpus, perspicuum evadet, pluves | esse muudos non posse. hoc autem qiiamvis f. 13r supeiius edoctum sit, se tamen particularem deimo hac de re dixit pertractationem aggredi velle, si quis non putet in universum fuisse demonstratum fieri non posse, ut extra caelum corpus sit, sed de iis tantum osteusum fuisse, (luorum locus interminatus existit, non de iis, quae mundi ordinem iugrediuntur. verum antea positiones nonuuUas noanullaque fundamenta praemisit, quorum unum est: omne naturale corpus, quod per rectam liueam fertur, duplioi ratioue simul mauet movelurque, nempe tum vi, turn natura sua. natura quidem in medio manet, vi autem in sublimi, ac similiter etiam motus se habet. terra namque natura sua in medio mauet, vi autem in sublimi. in universum uaturalis locus ille dicitur in quem corpus mittitur ferturque non violentia, in quem autem corpus vi fertur, in eo quoque vi manet. secundum vero fuadameiitum ac positio est, violentum huuc motum esse non posse quemcunque motum absolute, sed eum tantum, qui naturali est contrarius; etenim contrarius motus eius, qui hac ratione fuerit violentus, naturalis erit.

Convenit autem, ut per sermouem Aristotelis <μένει> universalis dispositionisactio intellegatur, quae tum quieti, tum alteri a quiete communis existit, et non quieti tantum, ac si ita pronuutiasset, si in proprio loco circumferatur, etenim congruum est, ut ignis in proprio loco moveatur; quamobrem dixit: in quo manet et movetur, et in quem revertitur naturalisque locus secundum naturam est.