Quocirca in hunc finem declaratum fuit, nullum ex quinque simplicibus corporibus esse infinitum, quod autem in universum infinitum uon inveniatur, Tertio Physicorum Libro declaratum fuit; etenim eius sententia eo in loco de priucipiis est. Aristoteles etiam arbitratur idem se in finehuius declaraturum, ubi praemissumac dictum fuerit: consentaneum autem est, ut videamus, num plures mundi inveniantur, hinc insuper ad id regrediemur, donee perspicuum fecerimus id, quod finitum non est, omnino non in- veniri.

Necesse est igitur corpus omne etc. haec eius ratio partium divisione nititur numeratisque eius divisionis speciebus ac modis singulorum investigatis demonstrat fieri non posse, ut in aliquo eorum declaretur immensum infiuitumque corpus inveniri: quare fcdsum est, esse in mundo quicquam iufinitum. quamobrem 40 ait: corpus omue, aut immensum est, aut determinatum ; spreta itaque finiti mentione (nostra enim ratio eo non vergit) circa 16 hoc est] 273a22 28 tevtio] cap. 4 sqq. oQ praemissuni] cap. 8 35 Simpl, 227, 27 ἐκ διαιρέσεως προάγει τὸν λόγον 38 ’] sic omnes testes infinitum deoccupeniiir, quod certe vel ex partibus inter se f. 10v dissimilibus, vel totum ex similibus constat, sumamus itaque [dissimilium] partium declaratiouem, — de similibus enim partibus paulo post inquirendum est — ae deinde illud dividanms dicamusqiie: si ex dissiniilibus inter se partibus constet, vel ex tiiiitis vel ex iu- finitis; proprietates vero, quibus eiusniodi res inter se differunt, species appellantur. cum autem ad banc divisionis partem pervenerit, ab ultima divisioue exorsus est probare infinitum in ea non inveniri, incpiieiis: fieri non potest ut infiniti essentia ex speciebus infiyiitis constet, si uostrae propositiones de omni simplici naturalicpie cor- pore, quod eius motus simplex existit quodque simplices motus sunt finiti ac iis motions finitis corpora etiam, quae iis motibus moventur, sunt finita, propositiones verae erunt. cum autem ex bae divisione snstulisset, infinitum iuxta bunc modum inveniri posse, alteram subdidit, incpiiens: si infinitum ex partibus specie finitis coustaret, necessario oporteret, ut singulae infiniti species magnitudine infinitae extitissent; cum autem infiniti partes fuerint finitae, ipsum quoque finitum erit. sed fieri non potest, ut partes eius secundum speciem magnitudine infinitae existant. bae namque sunt vel ignis vel aqua aut aliquod ex ceteris elementis. docuimus autem borum neque gravitatem immensam esse neque levitatem, tatem, itaque consonum est ut finita existant. praeterea si infiniti partes magnitudine infinitas esse quis statuat, dabitur alterum infinitum finitum infinite altero mains; duo igitur erunt iufinita. quod omni prorsus ratione caret.

Itaque fieri non potest, ut modo aliquo infinitae magnitudiues constituantur. atquein Ι nniversum si eiusmodi partes magnitudine f.10v essent infinitae, necesse etiam erit earum loca interminata esse, quibus infinitis existentibus, motus quoque eorum esse infinitos, quid probibet? fieri enim non potest ut quicquam infinitum spatium secet ac deinde quiescat. quare consentaneum non esset, ut ullo unquam tempore in aquam terramque ignis mutaretur, cum aeris regionem peragrarit.

Atqui deprebendimus unum elementum in alterius locum reverti intermediaque spatia peregrinare, boc autem per modum transmutationis eorum tantum fit; itaque consonum est, ut eorum loca infinita non sint, nee ipsa igitur infiuita erunt. est autem a nobis palam factum in Octavo de Pbysico Auditu fieri non posse, ut motus rectus infinitus inveniatur, conclusiones vero eo in loco declaratae principiorum loco bic sumuntur. quare si id, quod in- finitum est, ad medium deferri non potest, [nunquam sane ad eum 2.3 dissimiliuni] iure supplevit Al 22 praeterea scripsi: at Al ZO fieri enim non potest] cf. Av. p. 41 G 38 octavo] cap. 9 41 nunquam—movebitur (p. 36, 1) om. codd. locum raovebitur.] tiirpe enim esset existimave, eo quicquam ferri f.10v quo uuiKiuam peiveuiie potes. at res exemplo apertius dilucebit: si fieri uou potest ut aliquis in Aegjiptum perveniat, an non vaiuim erit opioari ad euin locum illud moveriV itidem si fieri uou posset, ut gryps fabulosa avis inveuiretur, mirum (hercules) esset, si ad earn quicquam moveretur. eademque est (piali- tatis ratio; eteuim si fieri uou potest, ut linea calida vel dulcis inveuiatur, fieri uou poterit, ut iucalescat vel dulcescat, sique fieri uou potest, ut translatio tinius gradus menmravi aequans sit, fieri uou poterit, ut motus indpicd. eademque ratio est in omni- bus praedicamentis. absurdum itaque est quidquam deorsum ferri, ad quern saue locum perveuire uou potest, atqui uou poterit quidquam deorsum pervenire, si positum medium iufiuitum quae vero subdidit deinde εἰ <καὶ> διεσπασμένα ἐστίν, non admodum perspicua sunt, atqui banc duhitationem dissohere proposuit. monstratum quidem est, iufiuitum corpus iuveniri uuUum, quandoquidem nulla est gravitas uec levitas iufiuita. at iufitiabitur quispiam inquiens id ea saue ratioue eveuire posse, quouiam corpora, quibus buiuscemodi motioues iusuut, non sunt coniuncta neque continua, sed discreta infinita numero. sin autem omnes partes discretae in unum coniungantur, earum quoque motus infiniti exstiterint. partem namque (exempli gratia) quae nulla ratioue dividi possunt, gravitatem non habent. sed ea ratioue, qua dispersae suut, earumque motus, qui uniuscuiusque illarum proprii suut, iuvicem separati existunt, bac potissimum ratioue fit, ut iufiuitae miuime iuveuiautur. at si individuae bae partes iu uuum compellautur atque ex oinuibus uuica tautum emauet poteutia, quemadmodum dictae partes si iuvicem copulentur, totius ratioue, iufiuita maguitudo iuuovatur, ita (pioque earum omuium gravitates si iu uuum couspirent, dubio procul infinitae exstiteriut. cum itaque bauc dubitationem dissolvere statu- isset, iuquit, hac etiam ratione fieri uou potest, ut eiusmodi iufiuitum corpus iuveuiatur, quamvis ipsum eiusque gravitas dissipata diffusaque supponautur, et absoluto sermoue osteusum a uobis sit, uullam iufiuitam gravitatem iuveuiri nisi diffusam dissipatamque, bac etiam ratioue fieri uou potest, omiie enim corpus ad omnes diviensiones distenditur, quasi diceret ueque uuum est ueque 3 in Aegyptum emendavi: ad medium codd.: infinitum ad medium praecipitetur Al 5 gryps correxi ABBREV in ABBREV); meridiana aquila insignis magniludinis Al 9 —incipiat] translationis terminus ascensus terminus sit . . ut sursum versus moveatur Al (cf. supra p. 27,3 μοιριαῖον διάστημα) 19 non suiit coniuncta sqq.] Al legit: deiunctas dividuasque sorliunlur partes, numero infinitas existentes. verunlamen idem dissidium sequitur, eademque plaga recipitur. quamvis enim diffusae dissipataeque sint eiusmodi partes, invicem tamen connecti atque in unum coire possuiit, ac ita eorum motus erunt infiniti. 20 sin emendavi: quamvis omues testes CDUtiuuuiu sed divisum dissipatumque. at dissolutiini hoc argumentum, f.10v si liibet, illi condonemiis: qui autem fieri poterit, ut infiniti plures dissiiniles jiartes ’nitudine iiifinitae existant? illud prae- terea aiiimadverteudum nobis est, quod quaravis Aristoteles declarasset infiniti partes non esse nee specie uec magnitudine infinitas, uihilo secius adhiic declarandiim erat, eas neque etiam mimero infinitas esse, qua de re ue verbum quideni fecit, quamvis maior ’um pars qui infinitum mundum posuere, eius partes numero infinitas esse statuerunt, sicuti ii (pii ex insecabilibus atque etiam ii, qui ex consimilibus partibus mundum constare affirmabant. divisionis autem infiniti altero modo investigato, hoc est infinitum ex partibus inter se dissimilibus nulla ratioue inveniri posse, in alterum divisionis modum regreditur atque bunc in modum ostendit fieri non posse, ut universum ex similibus inter se partibus constet. si infinitum ex consimilibus inter se partibus constaret, motu simplici praeditum esset. at duo sunt simplices motus recti, qui sursum nempe quique deorsum fertur, quamobrem horum alter sit eius motus consonum erit. atqui si ad supera feratur, leve, si vero ad infera Ι detrudatur, omniuo pouderosum erit, cum vero ita res se f. f. 11r habeat, cum gravitas turn levitas infinita inveniretur, quarum utraque fieri non potest; quare neque etiam infinitum corpus consimilium partium inveniri unquam poterit. transtulit autem conmlto sermonem ex corpore consimilium partium in corpus simplex, tametsi corpora quaedam consimilium partium inveuiantur, quae simplicia non sunt, ut caro et os, quandoquidem (ut inquit Alexander) a ratione alienum (?) non est. eteuim quod ex consimilibus partibus constat, tametsi aliqua ratioue ex pluribus rebus constituatur, de eo tamen idem prouuntiare possumus ac de illo, quod finitarum <non> consimillium partium existit nee non ex illo declarabitur, fieri non posse, ut infinitum inveniatur, quandoquidem eius quoque partes nee specie infinitae nee magnitudine existunt. atqui consentaneum est, ut de (eiusmodi) magnitudine hoc tantum dicamus, tametsi ex pluribus rebus constitueretur, a vincente tamen motum eius unum proficisci.

Is tandem motus relinquitur, qui in orbem incitatur. impossibile autem est infinitum ferri circulo. verumtamen ex his, quae dicta sunt, non fuit omnino declaratum, infinitum corpus absolute fieri non posse, ut in circulum feratur, sed corpus quintum tantum. ad sensum namque apparet eius conversionem fiuito tempore absolvi. itaque speculationem de infiuito quinto corpori adiungit dicendo: nihil enim interest, utrum hoc dicatur an caelum esse interminatum dicatur. sed ne omnino quidem quod infinitum est, moveri potest, nam aut suapte natura aut vi contra naturam movebitur. si contra naturam et vi, consentaneum est, ut ipsi etiam sit motus aliquis naturalis. eteuim fieri non potest, ut extenio motu praeditum sit, iiaturali vero caveat, ac utraqiie f. 11r ratione siniul quando recto motu cietiir, quaerendus est ei locus alius iiifiuitas, in (luem fevatur; verum hic primus locus est infinitus; quare couseutaneum erit, ut in illo iufiuito miuime infinituni sed finitum cousistat. hoc autem impossibile est animadversione autem dignum est, qua nam ratioue dictum sit Avistotelem won impug-uare iufinitum in uuivevsum absoluteciue, sed dato quod in- finitum moveatur, liac ratione inveniri non posse, ceterum praesentem sermonem subsequenti hoc ordine connectit.