τοῦ δὲ λεγομένου τόπου τῆς φωνῆς καὶ παντὸς τοῦ
ἐν τούτῳ διαστήματος γνωριμώτατον μέρος τε καὶ μέτρον
ἐστὶ τὸ καλούμενον τονιαῖον διάστημα, καθάπερ ὁ πῆχυς
τοῦ κυρίως τοπικοῦ διαστήματος ὃ φερόμενα τὰ σώματα
διέξεισιν. ἔστι δὲ γνωριμώτατον τὸ τονιαῖον διάστημα, 
ἐπειδὴ τῶν πρώτων καὶ γνωριμωτάτων συμφωνιῶν ἐστι
διαφορά· τὸ γὰρ διὰ πέντε τοῦ διὰ τεσσάρων ὑπερέχει
τόνῳ. τὸ μέντοι ἡμιτόνιον οὐχ ὡς ἥμισυ τόνου λέγεται,
ὥσπερ Ἀριστόξενος ἡγεῖται, καθὸ καὶ τὸ ἡμιπήχιον
ἥμισυ πήχεως, ἀλλʼ ὡς ἔλαττον τοῦ τόνου μελῳδητὸν 
διάστημα· καθὰ καὶ τὸ ἡμίφωνον γράμμα οὐχ ὡς ἥμισυ
φωνῆς καλοῦμεν, ἀλλʼ ὡς μὴ αὐτοτελῆ καθʼ αὑτὸ
φωνήν. δείκνυται γὰρ ὁ τόνος μηδʼ ὅλως εἰς δύο ἴσα
διαιρεῖσθαι δυνάμενος, ἐν λόγῳ θεωρούμενος ἐπογδόῳ,
καθάπερ οὐδʼ ἄλλο τι ἐπιμόριον διάστημα. τὰ γὰρ θ΄ 
οὐχ οἷόν τε διαιρεθῆναι εἰς ἴσα. ὅταν μὲν οὖν ἡ φωνὴ μελῳδοῦσα ἐν τῷ λεγομένῳ
τόπῳ αὐτῆς ἀπό τινος βαρυτέρου φθόγγου ἐπὶ τὸν ἑξῆς
ὀξύτερον μεταβῇ τὸ λεγόμενον ἡμιτονιαῖον διάστημα
ποιησαμένη κἄπειτʼ ἀπʼ αὐτοῦτόνον διαστήσασα πρῶτον 
 1 inscr. περὶ τόνου A, ῑ in mg. 5 διέξεισιν: ει corr.
ex. ι A γνωριώτατον Bryenn. p. 395] γνωριμώτερον AZ 
 6 cf. Marquard p. 258 sq. 8 inscr. περὶ ἡμιτονίου A
cf. Procl. ad Plat. Tim. p. 196 B 9 Ἀριστόξενος: Harm.
p. 30, 7 Marq. 12 αὐτοτελῆ καθʼ αὑτὸ φωνήν Z] τὸ αὐτὸ
τελεῖ κατ᾿ αὐτὸ φωνὴν A1, τῷ αὐτοτελεῖ κατὰ ταυτὸ φωνεῖν
A2 14 ὅτι ὁ τόνος ἐν ἐπογδόῳ λόγῳ θεωρεῖται mg. A
17 inscr. τί τὸ διάτονον μέλος (γένος Bull.) τῆς μελῳ-
δίας A, ια in mg. 18 βαρυτέρου A2] βραχυτέρου A1Z
19 ἡμιτονιαῖον Z] ἡμιτόνιον A 20 ἰστέον ὡς οὐ πάντως
(πάντος A1) οὕτως ἔχει τὸ διάτονον, ἀλλʼ ἐνδέχεται καὶ μετὰ
τὸ ἡμιτόνιον (τὸ ἡμιτόνιον A2 corr. ut vid. ex τῶν) δύο τόνους
(τόνων A1) εἷναι καὶ ἑκατέρωθεν (ἑκατέροθεν A1)· ἐκ δὲ δια-
φόρου τάξεως διάφορον γίνεται μέλος mg. A 

 
ἐπʼ ἄλλον παραγένηται φθόγγον, βουλομένη κατὰ τὸ
ἑξῆς προκόπτειν ἐμμελῶς, οὐδὲν ἕτερον εἶναι δύναται
διάστημα ὃὐδὲ προενέγκασθαι φθόγγον ἕτερον ἐμμελῆ
καὶ ἡρμοσμένον, ἢ διάστημα μὲν τονιαῖον, φθόγγον δὲ
 τὸν ἐπὶ τὸ ὀξὺ τοῦτο ὁρίζοντα καὶ συμφωνοῦντα τῷ ἐξ
ἀρχῆς τὴν διὰ τεσσάρων συμφωνίαν. καλεῖται δὲ τὸ
οὕτω μελῳδηθὲν σύστημα τετράχορδον, συνεστηκὸς ἐκ
διαστημάτων μὲν τριῶν, ἡμιτονίου καὶ τόνου καὶ τόνου,
φθόγγων δὲ τεσσάρων, ὧν οἱ περιέχοντες, τουτέστιν ὅ
 τε βαρύτατος καὶ ὀξύτατος, συμφωνοῦσιν εὐθὺς ἣν
διὰ τεσσάρων ἔφαμεν λέγεσθαι συμφωνίαν δύο τόνων
οὖσαν καὶ ἡμιτονίου. καλεῖται δὲ τὸ τοιοῦτον γένος
τῆς μελῳδίας διάτονον, ἤτοι ὅτι διὰ τῶν τόνων τὸ
πλεῖστον διοδεύει ἢ ὅτι σεμνόν τι καὶ ἐρρωμένον καὶ
 εὔτονον ἦθος ἐπιφαίνει. ἐὰν μέντοι ἡ φωνὴ, τὸν ἐξ ἀρχῆς πρῶτον ὁρίσασα
φθόγγον καὶ ἡμιτόνιον ἐπὶ τὸ ὀξὺ μεταβᾶσα, ἐπὶ τὸν
αὐτὸν ἔλθῃ δεύτερον φθόγγον, εἶτα πάλιν ἀπὸ τοῦδε
ἡμιτόνιον διαστήσασα τρίτον ὁρίσῃ φθόγγον ἄλλον,
 ἀπὸ τούτου κατὰ συνέχειαν πειρωμένη προκόπτειν ἐμμε-
λῶς οὔτε διάστημα δύναται ποιήσασθαι ἄλλο πλὴν τὸ
λειπόμενον τοῦ πρώτου γενομένου τετραχόρδου, τὸ
τριημιτονιαῖον ἀσύνθετον, οὔτε φθόγγον ἕτερον ὁρίσαι
 2 εἶναι] ποιήσασθαι? cf. p. 53, 20. 54, 21 5 τοῦτον
A2 10 καὶ om. A1 τίς ἡ διὰ δ καὶ πῶς γίνεται: τί τὸ
διάτονον γένος τῆς μελῳδίας καὶ πῶς γίνεται: mg. A οὖν post
εὐθὺς add. A2 ἣν corr. ex ἣ A 11 ἔφαμεν A] φαμὲν
Z. cf. p. 51, 7 12 γίνεται post ἡμιτονίου A2 14 τι
Z] τε A 16 inscr. τί τὸ χρωματικόν A, ιβ in mg.
καὶ τοῦτο τῆς διὰ δ mg. A τὸν] τῶν A1 18 ἔλθῃ
apogr.] ἔλθοι AZ ut vid. 19 ὀρίσει A1 

 
ἢ τὸν ἐπὶ τὸ ὀξὺ περιέχοντα τὸ πρῶτον τετράχορδον,
συμφωνοῦντα τῷ βαρυτάτῳ κατὰ τὸ διὰ τεσσάρων· ὥστε
γίνεσθαι τὴν τοιαύτην μελῳδίαν κατὰ ἡμιτόνιον καὶ
ἡμιτόνιον καὶ τριημιτόνιον ἀσύνθετον. καλεῖται δὲ
πάλιν τὸ γένος τῆς τοιαύτης μελῳδίας χρωματικὸν διὰ 
τὸ παρατετράφθαι καὶ ἐξηλλάχθαι τοῦ πρόσθεν γοερώ-
τερόν τε καὶ παθητικώτερον ἦθος ἐμφαίνειν. λέγεται δέ τι καὶ τρίτον γένος μελῳδίας ἐναρμόνιον,
ἐπειδὰν ἀπὸ τοῦ βαρυτάτου φθόγγου κατὰ δίεσιν καὶ
δίεσιν καὶ δίτονον ἡ φωνὴ προελθοῦσα μελῳδήσῃ τὸ 
τετράχορδον. δίεσιν δὲ καλοῦσιν ἐλαχίστην οἱ περὶ
Ἀριστόξενον τὸ τεταρτημόριον τοῦ τόνου, ἥμισυ δὲ
ἡμιτονίου, ὡς ἐλάχιστον μελῳδητὸν διάστημα, τῶν
Πυθαγορείων διέσιν καλούντων τὸ νῦν λεγόμενον
ἡμιτόνιον. καλεῖσθαι δέ φησιν Ἀριστόξενος τοῦτο τὸ 
προειρημένον γένος ἁρμονίαν διὰ τὸ εἶναι ἄριστον,
ἀπενεγκάμενον τοῦ παντὸς ἡρμοσμένου τὴν προσ-
 1 τὸ ὀξὺ A] τὸν ὀξὺ Z 2 κατὰ τὸν διὰ δ΄ Z (κατὰ τὴν
διὰ τεσσάρων συμφωνίαν duo codd. et Bryenn. p. 397), κατὰ
τῶν διὰ ε A 4 τὸ τριημιτόνιον (τρημητόνιον A1) τριῶν ἐστὶν
ἡμιτονίων, τόνου ας· εἶτα τὰ β ἡμιτόνια· γίνεται ἡ πᾶσα
τόνων βς mg. A 6 καὶ ante γοερώτερόν add. A2 ut vid.
8 inscr. τί τὸ ἐναρμόνιον A, ιγ in mg. 9 ἐπεὶ γὰρ τὸ
(ῦ, add. A2) διὰ δ δίατονον (scr. δύο τόνων καὶ ἡμιτονίου)
ἐστίν, ἀνάγκη τῶν (τῶν A1, τὸ A2) β διαστημάτων διεσιαῖον
τῶν (scr. διεσιαίων ὄντων) ἅτινά ἐστιν ἡμιτονίου τὸ γ΄ θύο
εἶναι τόνων mg. A (in postremis complura ex corr. A2) ἔτι
τῆς διὰ δ mg. A καὶ δίεσιν Z] om. A 10 δίτονον Z]
διὰ τόνον A μελωδήση A] μελῳδήσει Z 11 inscr. τί ἐστι
δίεσις A οἱ περὶ Ἀριστόξενον: Harm. p. 30, 5 sq. 66, 9
14 πυθαγορίων A1Z 15 Ἀριστ. A] ὁ Ἀριστ. Z. cf.
Mahne diatr. de Arist. p. 163 17 ἀπενεγκάμενον Z] ἐπενεγ-
κάμενον A 

 
ηγορίαν. ἔστι δὲ δυσμελῳδητότατον καί, ὡς ἐκεῖνός
φησι, φιλότεχνον καὶ πολλῆς δεόμενον συνηθείας, ὅθεν
οὐδʼ εἰς χρῆσιν ῥᾳδίως ἔρχεται, τὸ δὲ διάτονον γένος
ἀπλοῦν τι καὶ γενναῖον καὶ μᾶλλον κατὰ φύσιν· διὸ
 μᾶλλον τοῦτο παραλαμβάνει Πλάτων. ἡμιτόνιον τόνος τόνος διάτονον
ἡμιτόνιον τόνος τόνος διάτονον
ἡμιτόνιον ἡμιτόνιον τριημιτόνιον χρωματικόν
δίεσις δίεσις δίτονον ἁρμονικόν