VII.Ἐκ τοῦ ἑβδόμου

Ὡ Ῥόδε δειλαίη σύ· σὲ γὰρ πρώτην, σὲ δακρύσω· ἔσσῃ δὲ πρώτη πόλεων, πρώτη δ' ἀπολέσσῃ, ἀνδρῶν μὲν χήρη, βιότου δέ τε πάμπαν ἀδευκής*·

Δῆλε, σὺ μὲν πλεύσεις καὶ ἐφ' ὕδατος ἄστατος ἄστατος ἔσσῃ· Κύπρε, σὲ δ' ἐξολέσει γλαυκῆς ποτε κῦμα θαλάσσης· Σικελίη, φλέξει σε τὸ καιόμενον κατὰ σοῦ πῦρ. τοῦτο, λέγω, τὸ θεοῦ φοβερὸν καὶ ἐπήλυτον ὕδωρ. Νῶέ τις ἐκ πάντων μοῦνος φυγὰς ἤλυθεν ἀνδρῶν. πλεύσει γῆ, πλεύσει δὲ ὄρη, πλεύσει δὲ καὶ αἰθήρ. ὔδωρ ἔσται ἄπαντα καὶ ὔδασι πάντ' ἀπολεῖται. στήσονται δ' ἄνεμοι καὶ δεύτερος ἔσσεται αἰών. 1 ff. vgl. III 444. — 4 vgl. das Orakel bei Herodot VI 98 Κινήσω καὶ Δῆλον ἀκίνητόν περ ἐοῦσαν. — 5 vgl. IV 129. 143. — 6 vgl. IV 80. — 7 vgl. I 183. — 8 vgl. I 125. — 9–11 = | HSS: APSB = Φ. FL = Ψ. (QMVH = Ω nur für VII 1, der auf VI 28 folgt.) Überschrift: ἐκ τοῦ ἑβδόμου λόγου ΦΨ. 1 nur in Ω am Ende von B. VI, < ΦΨ. — ὤροδε VH. — δειλαίη σύ· σὲ Alexandre δειλαίη σε σὲ MVH δειλαίη σὲ Q. — πρώτιστα Mendelssohn? | 2 vgl. V. 109 f. — ἀπολέσσῃ Alex. ἀπολεῖ σε ΦΨ | 3 δέ τε Alex.? δέ γε Ψ δέ τι S δὲ AP Β. — ἀδευκής ΦΨ ἀτευχής Buresch ἀδευής Meineke ἄτευκτος? | 4 ἔσῃ Ψ | 5 vgl. IV 143. 129. — γλαυκῆς Nauck, vgl. 1 11. II 198. γαμικῆς ΦΨ | 6 vgl. IV 80. — Nach V. 6 mehrfache Lücken mit den Herausgebern anzunehmen; Wilamowitz sieht jedoch nur ein Citat aus 1 183. 193–195, das zur Erläuterung von V. 12 beigeschrieben 7 vgl. 1 183. — τοῦτο λἐγω Geffcken aus I 183. οὐδ’ ἀλέγειν ΦΨ Ausgg. — ἐπήλυτον Rzach aus 1 183. ἐπήρατον ΦΨ. | 8 vgl. 1 125. — ἦλθεν Ψ | —11 Ι —195 | 9 (vgL V. 122). — γῆν Ψ. — πλελυσουσιν ὅρη aus I 193 Volkmann πλεύσειε δ’ ὅρη Mein. | 10 ἅπαντα aus Ι 194 Rz. πάντα ΦΨ | 10. 11 ὕδωρ . . . ἀπολεῖται αἰών A. ὦ Φρυγίη, πρώτη δ' ἀναλάμψεις ὕδατος πρώτη δ' εἰς ἀσέβειαν ἀπαρνήσῃ θεὸν αὐτή εἰδώλοις ἀλάλοις κεχαρισμένη, ὅσσα σε, δειλή, ἐξολέσει πολλῶν περιτελλομένων ἐνιαυτῶν.

Αἱθίοπες δύστηνοι *ὑπ'* ἄλγεα ῥομφαίαις πλήφονται ὑπὸ χρόα πεπτηῶτες.

τῆν λιπαρὴν Αἴγυπτον ἀεὶ σταχύεσσι μέλουσαν, ἥν Νεῖλος νηκτοῖς ὑπὸ χεύμασιν ἑπτὰ ἀλλήλων ἔμφυλος ὁλεῖ στάσις· ἔνθεν ἀέλπτως ἀνέρες ἐξελάσουσι τὸν οὐ θεὸν ἀνδράσιν Ἀπιν.

αἰαῖ, Λαοδίκεια, σὺ δ' οὐ θεὸν οὔποτ' ψεύσῃ, τολμηρή· κλύσσει δέ σε κῦμα Λύκοιο. αὐτὸς ὁ γεννηθεὶς* ὁ μέγας θεὸς ἄστρ' ὅς* ποιήσει, κρεμάσει δὲ δι' αἰθέρος ἄξεονα μέσσον, στήσει δ' ἀνθρώποισι μέγαν φόβον ὑψόσ’ ἰδέσθαι κίονα μετρήσας μεγάλῳ πυρί, οὗ ῥαθάμιγγες ἀνθρώπων ὀλέσουσι γένη κακὰ ἔσται γάρ ποτε κεῖνος ἅπαξ χρόνος, ἔνθα δὲ ἐξιλάσουσι θεόν, ἀλλ' οὐ παύσουσιν ἀνίας ἀκράντους. Δαυὶδ δὲ δ' οἴκου πάντα τελεῖται. 12 vgl. I 196. — 14 vgl. III 30–32. — 20 ἔμφυλος ὀλεῖ vgl. Dio Cass. LVII 18, 5. LXII 18, 3. — 22 f. vgl. III 471 f. V 290. — 31 vgl. VI 16. 12 vgl. I 196 | 13 αὐτῆς Mendelssohn αὐτὸν Rz. | 14 εἰδώλοις ἀλάλοις Mein, (vgl. IV 7) Alex.? ἄλλοις είδώλοις ΦΨ vgl. IV 7 Ω. — κεχαρημένη Mein. — ὄσα γε Ψ. — δειλή Castalio δείλη F δήλη d. and. HSS. | 16 ὐπ' ἄλγεα οἰκτρὰ ΦΨ ὐπ ἄλγεος οἰκτρὰ Alex. οἰκτρὰ οἰκτρὰ ört aber wohl zusammen, also: ἰδ’ ἄγλ. οἰκτρὰ Gffck. | 17 ὑπὸ χρόα χρῶα P) ΦΨ ἐπὶ χθόνα Kloucek, schwerl.: sie ducken sich ὑπὸ in tmesi!) mit dem Leibe | 18 λιπαρὰρ A. — μέλουσαν Alex. μέλλουσαν ΦΨ. 19 νηκτοῖς < Ψ. — χεύμασιν Alex. vgl. V 484. XI 254 u. a. κύμασιν ΦΨ | 20 ὀλεῖ στάσις aus Dio a. a. 0. Alex. ἑλεῖ στάσις Ψ ἑλεηδάσις Φ. — σέθεν Ψ | 21 οὐ θεόν: vgl. Deuteron. 32, 21 ἐπ' οὐ θεῷ: Mdls. | 22 Anf. = V. 290 | κλύσσει Rz. καύσει ΦΨ κλύσει Alex. — σε < Ψ. — λύκοισιν Φ. — Nach V. 23 ücek von den Herausgebern angenommen | 24 ὁ γεννηθείς: ὁ γεννητῆς Bleek Bur. oder ἀγέννητος vgl. Fragm. 1, 17 Gffck. — ἄστρ' ὄς Φ ὅς ἄστρα Ψ ὃς Alex., schwerl., ἀστράσι Gffck. — πολλὰ ποήσει Ψ mit falsclier Versabteilung | 25 μέσον Φ | 26 ἀνρώποις Ψ. — ὕψος Ψ | 27 μετρήσας ΦΨ γ' ἐμπήξας μὲν πήφας Fehr ἅμα πρήσας Ludwich unnötig | 29 κεῖνος ἄπαξ χρόνος Alex, ἄναξ χρόνος ΦΨ. — δὲ: γε Alex. | 31 ἀκράντους Friedlieb? ἀχράντους ΦΨ. — Δαυὶδ δὲ δέ οἴκου vgl. VI 16. — δαυἲδ Ψ δᾶιδ' Ρ δαβὶδ AB. — πάντα τελεῖται = IV 47. τῷ γάρ τ' αὐτὸς ἔδωκε θεὸς θρόνον ἐγγυαλίξας· οἱ δὲ διαγγελτῆρες ὑπαὶ ποσὶ κοιμήσονται, οἵ τε πυρὰς φαίνουσι καὶ οἳ ποταμοὺς φαίνουσιν,* οἴ τ' ἄστη σῴζουσι καὶ οἳ πέμπουσιν ἀήτας. — πολλοῖς δ' αὖ χαλεπὸς βίος ἀνθρώποισιν ἔπεισιν ἐσδύνων ψυχαῖσι καὶ ἀλλάσσων φρένας ἀνδρῶν.

ἀλλ' ὅταν ἐκ ῥίζης βλαστὸς νέος ὄμματα τὴν κτίσιν* ἥ ποτε πᾶσι τροφὴν διέδωκε καὶ τὰ μὲν ἀμφὶ κρόνοις* ἔσται πλέον. ἀλλ’ ὅταν ἄρξωνται Πέρσαι μαχίμων φῦλον, αὐτίκα δεινοί* ἔσσονται θάλαμοι νυμφῶν διὰ δύσνομα φῦλα. ἕξει γὰρ μήτηρ ἑὸν υἱέα καὶ πόσιν· μητέρα δηλήσει· θυγάτηρ δ' ἐπὶ πατρὶ κλιθεῖσα βάρβαρον ὑπνώσει τοῦτον νόμον· ὔστερα δ' αὐτοῖς ἐκλάμψει Ῥωμαῖος Ἄρης πολλῆς ἀπὸ αἵματι δ' ἀνδρομέῳ πολλὴν χθόνα Ἰταλίης δὲ πρόμος τότε φεύξεται ἐκ δορὸς ἀλκῆς. 33—35 vgl. Hermas: Vis. III 4, 1 οὖτοί εἰσιν οἱ ἄγγελοι τοῦ θεοῦ οἱ πρῶτοι κτισθέντες, οἷς παρέδωκεν ὁ κύριος πᾶσαν τὴν κτίσιν αὐτοῦ αὐτοῦ καὶ καὶ δεσπόζειν τῆς κτίσεως πάσης. Vgl. auch den griech. Henoch S. 48, 20 ff. Flemming- Radermacher. — 43 — 45 Derartiges den Asiaten öfter nachgesagt: vgl. z. B. Euripides Andrem. 173 ff. Als spezifisch persischer* Brauch auch bei Minuc. Felix: Oct. 313. Origenes : contr. Cels. V 27. Clementina p. 185, 34 Lag. Bardesanes S. 96 Hilgen- feld. Gregor v. Nyssa: de fato p. 169 B. u. a. Auch in die Apokalypsenlitteratur, w. e. sch., übergegangen: Kalemkiar, Die 7. Vision Daniels (Wien. Ztschr. f. d. Kunde des Morgenlandes VI 237, 31): In jener Zeit wird dich grosse Drangsal treffen; der Mann wird das Weib seines Bruders haben, und der Sohn seine Mutter, und die Tochter wird ins Bett ihres Vaters steigen, der Bruder wird seine Schwester haben. (Vgl. auch Sib. V 390 ff.) 32 τ’ αὐτὸς: αὐτῷ A αὐτὸς Ψ. — θρόνον Castal. (vgl. VI 2: Alex.) χρόνον Φ χρόνος P) Ψ | 33 ὐπὸ. Ψ. — κοιμηθήσονται Ψ | 34 πυρὰς φαίνουσι καὶ oi ποταμοὺς (so A ποταμοῖς d. and. HSS.) φαίνουσιν ἐμφαίνουσιν Ψ) ΦΨ πυρ. ἄπτουσι .... ποταμοὺς φαίνουσιν Rz. πυρ. φαέθουσι . . . ποτ. προχέουσιν Bur. | 36 ἀνθρώποισιν ἔπεισιν Huet ἀνθρώπων τε πείσει ΦΨ χαλεπὸν βίον) ἀνθρώποισιν ἐποίσει Castal. | 37 εἰσδύνων Ψ. — ψυχῇσι Rz. | 38 φύσῃ Reichelt λύσῃ ΦΨ | 39 κτίσιν ΦΨ τέκνοις Alex. κλήμασιν Gffck. — ἤ ποτε πᾶσι Ψ ἤν ποτε πᾶσα AS ἥν ποτε πᾶσαν PB. — ἔδωκε Ψ. — Nach V. 39 üke: Rz. | 40 χρόνοις ΦΨ Ausgg. χρόνον (mit πλέον zusammengehörig) Gffck. | 41 ἄρξονται PB. — Πέρσαι φῦλον αὐτίκα δεινοὶ Φ Πέρσαι μάχιμον φῦλον ἀντιδεινοῖ Ψ ἄρωνται, Περσῶν μαχίμων φῦλ', αὐτίκα δεινοὶ Rz. Περσῶν φύλου μαχίμων, ἀλεγεινοί Gffck. | 42 νυμφώνων Ψ | 43 vgl. V 390 | 46 ἐκλάμψης Ψ. — Ρωμαῖος Ἄρης = XII 71. 278. XIII 35 | 47 vgl. I 156 | 48 τρόμος Ψ vgl. IV 125 ΦΨ. λείψοθυσιν δ' ἐπὶ γῆς χρυσῷ κεχαραγμένον ἄνθος ἐκπομολόντα φέρον γε ἀεὶ σημεῖον ἀνάγκης*.

ἔσται μάν, ὅτε πᾶσα κακὴ καὶ δύσμορος Ἰλιὰς ἐκπίεται τάφον, οὐ γάμον, ἔνθα βαθεῖα κλαύσουσιν νύμφαι, ὅτι δὴ θεὸν οὐκ ἀλλ' αἱεὶ τυπάνοις καὶ κρότοις τ'* ἠχον ἔδωκαν.

μαντεύου, Κολοφών· μέγα σοι κρέμαται, φοβερὸν πῦρ. Θεσσαλίη δύσνυμφε, σὲ δ' ὄψεται οὐκέτι γαῖα οὐδὲ τέφρην, πλεύσῃ δὲ μόνη φυγὰς ἠπείροιο.

αύτοῖς* ὡ τλῆμον, σκύβαλον πολέμου λυγρὸν ἔσσῃ, ὠ κυσὶ καὶ ποταμοῖς καὶ* ῥομφαίαισι ὠ τλῆμόν γε Κόρινθε, σὺ δ' ἀμφ' αὐτὴν βαρὺν δέξῃ, δειλαίη, καὶ ἐν ἀλλήλοις ἀπολεῖσθε.

Τύρε, σὺ δ' ἡλίκα > λήψῇ μόνη· εὐσεβέων γὰρ ἀνδρῶν χηρεύουσ' ὀλιγηφρενίῃσι ἆ Συρίη κοίλη, Φοινίκων ὕστατον οἱς ἐπερευγομένη κεῖται βηρυτιὰς ἄλμη, τλήμων, οὐκ ἔγνως τὸν σὸν θεόν, ὄν ποτ' ἔλουσεν Ἰόρδανος ἐν τριτάτοισι* καὶ ἔπτατο πνεῦμα πελείῃ, ὅς πρὶν καὶ γαίης τε καὶ οὐρανοῦ 56 ff. vgl. V 134 ff. — 62 vgl. V 455. — 64 vgl. III 492. - 66 f. vgl. Yl 4 ff. — (68 f. vgl. VIII 264.) 49 λείψουσιν A λείψουσι d. and. HSS. — κεχαρισμένον A. — ἄνθος: ἔγχος Castal. ἔντος Mein. | 50 ἐκπρομολόντα φέρον γε ἀεὶ σημεῖον ἀνάγκης Ψ ἐκπρομολόντα φέρουσ' αἰεὶ σημεῖον ἀνάγκης Φ ἐκπρομολὸν τὸ φέρον γ' αἰεὶ σημεῖον ἄναγνον Mdls. Gffck, (zu ἄναγνον vgl. V 439): es handelt sich um das ömische Feldzeichen, den Adler | 51 μὲν A μὴν Ψ | 52 ἐκπίεται: εἰσίεται Alex. — βαθεῖα Φ βαθεῖαι Ψ βαρεῖα Rz. | bS κλαύσουσι ΦΨ. — θεὸν οὐκ ἐνόησαν vgl. VI 22 | 54 τυπάνοις Alex, τυμπάνοις Ψ καὶ τυμπάνοις Φ. — καὶ κρότοις τ’ ΦΨ καὶ κόρτοις Mein. κοροτάλοισίν τ’ Bur. ε 55 σοι < Ψ | 57 τεφρὴν τε φρὴν A) Φ τ’ ἀφρὸν Ψ. — πκελτσῃ δὲ Opsopoeus πλεύσῃ τε πλεύσει τὲ A) Φ πλεύσεται Ψ | 58 αὐτοῖς ΦΨ οὕτως Alex. Ortsname, etwa Ἄργος Wilam. — σκύβαλον .... ἐΜ vgl. XI 185 | 59 κυσὶ καὶ καὶ ποταμοῖς καὶ ΦΨ καὶ κυσὶ καὶ πτανοῖς ὑπὸ Wilam. | 60 ὠ: ἆ Ψ | 61 ἐν: ἐπ' Alex. vgl. XIV 76 | 62 Τύρε, σὺ δ’ ἡλίκα δὴ λήψῃ μόνη Wilam. Τύρε σὺ δ' ἡλίκα λήψῃ μόνη μούνη A) Φ Τ. σὺ δ’ ἡλίκον λ. μόνη Ψ | 63 χηρεύουσ' aus Hom. Od. | 124 Mdls. χώρης εἰς Φ χώρησις Ψ. — ὀλιγηφρενίῃσι σιοίσει Gffck. φρενίη σε διοίσει Ψ ὀλιγηφανίη (so A ὀλίγη φανίη PSB) σε διοίσει Φ ὀλγηπελίῃ διολέσσῃ Mdls. | 64 ἆ Συρίη Alex, ἀσσυρίη ΦΨ. — ὕστατον Mein, ὕπατον ὕπατε Ψ. | 65 Βηρυτιοὰς Alex. βαρξ ....... ιας βάρη.. ιὰς A) Φ βάρη βάρη κοιλίας Ψ | 66 τλήμων A τλῆμον d. and. HSS. — οὐκ . . . θεόν vgl. VI 22 | 67 Ἰόρδανος Bur. ἰιρδάνου Φ ἱορδάνης Ψ. — τριτάτοισι ΦΨ προχοῇσι (Fabricius) Alex, aus VI 4. ὑδάτεσσι Friedlieb, — επτατο Castal. ἑπτὰ τὸ ΦΨ. — πελείῃ Mdls, πολλῶ ΦΨ. αὐθέντης γένετο λόγος πατρὶ πνεύματί θ' σάρκα τε δυσάμενος ταχὺς ἵπτατο πατρὸς ἐς τρεῖς δ' αὐτῷ πύργους μέγας Οὐρανὸς ἐστήριζεν, ἐν τῷ δὴ ναίουσι θεοῦ νῦν μητέρες ἐσθλαί, Ἐλπίς τ' Εὐσεβίη τε Σεβασμοσύνη τε ποθεινή, οὐ χρυσῷ χαίρουσαι ἢ ἀργύρῳ, ἀλλὰ σεβασμοῖς ἀνθρώπων θυσίαις τε δικαιοτάτοις τε λογισμοῖς.

θύσεις δ' ἀθανάτῳ θεῷ μεγάλῳ ἀγερώρῳ οὐ χόνδρον τήξας λίβάνου πυρὶ οὐδὲ ἀρνειὸν κόψας λασιότριχα, ἀλλ' ἅμα οἳ τεὸν αἷμα φέρουσι, λαβὼν ἀγρίηνα εὐξάμενος πέμψεις εἰς οὐρανὸν ὄμματα τείνας· ὕδωρ δὲ σπείσεις καθαρῷ πυρὶ τοῖα ,ὥς σε λόγον γέννησε πατήρ πάτρερ* ὄρνιν ὀξὺν ἀπαγγελτῆρα λόγων λόγον, ὕδασιν ἁγνοῖς ῥαίνων σὸν βάπτισμα, δι' οὗ πυρὸς ἐξεφαάνθης.' οὐδὲ θύρην κλείσεις, ὅτε τίς σοι ἐπήλυτος ἥζει δευόμενος πενίην λιμόν τ' ἀπερύκειν. ἀλλὰ λαβὼν κεφαλὴν τοῦδ' ἀνέρος ὕδατι ῥάνας εὖξαι τρίς· τῷ σῷ δὲ θεῷ μάλα τοῖα οὐκ ἔραμαι πλούτου· λιτὸς δέ τε λιτὸν ἐδέγμην· 71 Vgl. die gnostischen Acta Thomae 17–23 (und auch Hermas: Vis. III 4, 1). Οὐρανός als mythologische Person auch gnostisch, vgl. z. B. Epiphan. Haer. XXXXI 3 β). — 72 μητέρες: μήτηρ bekanntlich gnostischer Begriif, vgl. z. B. Irenaeus p. 46 Harv. — 73 Ähnliche Begriffsgestalten: Hermas, Vis. III 8. Epiphan. XXXI 5 (169 B) über die Valentinianer. — 84 vgl. VI 6. — 89 Anf. vgl. Theognis 1155 (vgl. Sib. II 56. 109). 69 ἐγένετο Ψ. — γεγένητο) λόγος πατρὶ Alex. λόγῳ πατρὸς ΦΨ. — θ’ Wilam. δ’ ΦΨ Ausgg. | 70 Anf. vgl. II 246. — σάρκα γε ἐνδυσάμενος Ψ | 72 ἐν τοῖς Alex. — νῦν < Ψ ἐλπὶς 73 ἐλπὶς εὐσεβίη Ψ. — τε ποθεινὴ σεβασμούνη Φ | 74 χαίρουσαι χαίρουσα ΦΨ. — σεβάσμοις Φ | 75 δικαιοτάτοις τε λογισμοῖς vgl. II 314. — δικαιοτάτοις Alex. vgl. II 314. δικαιοτάτων ΦΨ. — τε < Φ | 76 so Φ, θ. δ’ ἀθανάτῳ τε θεῶ πατρὶ μεγάλω ἀγερώχω Ψ θ. δ’ ἀθανάτῳ μεγάλῳ θ. ἠδ. ἀγ. Castal. θ. δ’ ἀθανάτῳ μεγάλῳ τε θ. ἀγ.? | 77 οὐδὲ: οὐδὲν F οὐδ' ἐν L | 78 ἀρνειὸν: ἄρνειον PF ἀρνεῖον d. and. HSS. — κόψας Opsop. κόψεις ΦΨ | 79 οἴ τεὸν: οἴτινες ἐὸν Ψ. — ἀγρίηνα πετεινά ΦΨ ἀγριηνὰ π. Ausgg. ἀγρίην συ πέλειαν Gffck. ἀργῆτα π. Wilam. | 81 πείσειε Ψ. — τοῖα βοήσας vgl. V. 88 | 82 ὥς Alex, ὄς ΦΨ. — λόγος ψ. — πατὴρ πάτερ ὅρνιν ἀφῆκα ΦΨ Ausgg.; es liegt virohl eine Dittographie vor: πατήρ, ὤς ὄρνιν ἀφῆκα Gffck. | 83 λόγον ΦΨ < L) λόγε Rz., doch ist die Taube, ünderin der Worte des Betenden, selbst auch Symbol des Λόγος | 84 πυρὸς ἐξεφαάνθης vgl. VI 6 | 85 κλείσεις A κλείσης d. and. HSS. — ἐπήλυτος Dausqueius Dindorf ἐπήλυδος ΦΨ | 86 πενίην λιμόν τ’ ἀπερύκειν Dausq. πενίης ἐπερυκέναι λιμῷ ΦΨ | 88 zoia βόησον vgl. V. 81 | 89 δέ τε Ψ ποτὲ τε ποτὲ A) Φ. — ἐδάγμην Ψ. ἄμφω δὸς σύ, πάτερ, σύ, χορηγητήρ, ἐπάκουσον'. εὐξαμέρνῳ σώσει σοι· ἀπήγαγεν ἔκτοτε δ' μὴ θλίψῃς με, θεοῦ ἱερὸν σέβας ἠδὲ δίκαιον, *ἁγνὸν ἀδούλωτον περὶ γένναν ἐλεγχθὲν . . τλήμονά μου κραδίην στῆσον, πάτερ· εἰς σὲ δέδορκα, εἰς σὲ τὸν ἄχραντον, τὸν μὴ χέρες ἐργάσσαντο. Σαρδώ, νῦν σὺ βαρεῖα, μεταλλάξῃ ἐς τέφρην. ἔσσῃ δ' οὐκέτι νῆσος, ὅταν δέκατος χρόνος ζητήσουσι πλέοντες ἐν ὕδασιν οὐκέτ' ἀλκυόνες δ' ἐπὶ σοὶ οἰκτρὸν γόον αἰάξουσιν.

Μυγδονίη τρηχεῖα, δυσέκβατε πυρσὲ θαλάσσης, αὐχήσεις αἰῶνα, <δι'> αἰώνων θερμῷ πνεύματι πᾶσα, μανήσῃ δ' ἄλγεσι πολλοῖς.

Κελτὶ γαίη, τὸ δὲ σὸν κατ' ὄρος, παρὰ δύσβατου Ἄλπιν, ψάμμος ὅλην χώσει σε βαθύς· φόρον οὐκέτι οὐ στάχυν, οὐ βοτάνας· πανέρημος ἔσῃ δ' ἀπὸ λαῶν αἰεί, κρυμαλέοις δὲ παχυνομένη κρυστάλλοις λώβην ἐκτίσεις, ἥν οὐκ ἐνόησας, ἄναγνε.

Ρώμη καρτερόθυμε, Μακηδονίην μετὰ λόγχην ἀστράψεις ἐς Ὄλυμπον· θεὸς δέ σε πάμπαν ἄπυστον ποιήσει, ὁπόταν δοκέῃς πολὺ κρεῖσσον ἐς ἑδραίη μίμνειν· τότε σοι τοιαῦτα 96 vgl. III 477. — 97 vgl. II 15. — (99 vgl. V 457.) — 108 vgl. III 161. 90 ἄμφω δὸς Wilam. ἀμφωδὸς Ψ ἄμφωδος B ἀμφοδὸς A ἀμφαδὸς P. — σὺ πάτερ Alex, οὐ πάτερ Φ οὗ πάτερ Ψ. — σὺ χορηγητήρ: συγχωρηγητὴρ Φ | 91 ἀπήγαγε δ’ ἔκτοτε A. — δ’ ἀνήρ Betuleius δ’ ἀὴρ ΡΒΨ Wilam. ἀήρ A. — Nach V. 91 Lücke: Ewald | 92 ἠδὲ Alex, ἐκ δὲ Φ ἐκ θεοῦ Ψ | 93 in den HSS. lückenhaft, in P wie oft λείπει; es fehlt wohl eher vor ἀγνὸν nach ἀδούλωτον als am Ende etwas; in περὶ steckt wohl πυρὶ (Gott, der sich durch Feuer in seinem Sohne erwies). — ἐλεχθὲν Φ | 94 εἰς σὲ δέδορκα ΑΨ. εἰς σέδορκα Ρ εἴ σε δέδορκα B | 95 vgl. IV 6. 11. — ἐργάσσαντο Alex. ἐργάσαντο ΦΨ | 96 βαρεῖαν Ψ. — μεταλλάξῃ ἐς A μεταλλάξει ἐς PB ἐναλλάξειας Ψ μεταλλαχθήσῃ ἐς ἀφρὸν) Rz. | 97 δέκατος Nauck aus IV 20. δεκάδος ΦΨ | 98 ὕδασί δ' ούκέτ' Rz. 99 αἰάξουσιν Alex. ἀίξουσι(ν) ΦΨ | 101 δι’ + Bur. (vgl. III 507. Fragm. 3, 44) < ΦΨ. — ἀπολέσσῃ Alex. ἀπολεῖ σε ΦΨ vgl. V. 2 | 102 πνεύματι: ῤεύματι Mdls. | 103 γαίη γαίη B κελτιγύη A κελτιγυὴ P κέλτι γύη Ψ. — ἄλπην Φ | 104 ὅλην Caatal. ὅλη ΦΨ. — βαθύσφορον AF | 106 κρυμαλέοισι παχυνομένη Ψ. — παχνιζομένη Bur. — κρυστάλοις Ψ. | 108 μακηδονίη F μακεδονίη L. — λόγχην Castal. λόχμην ΦΨ | 109 vgl. V. 2 | 110 δοκέῃς ΑΨ δοκέεις PB | 111 τότε . . . βοήσω vgl. XI 32. 108. III 212. — τοιαῦτα: πάλι ταῦτα Mdls. Rz. ὀλλυμένη φθέγξῃ λαμπρόν ποτε καὶ μαρμάραν σε·· δεύτερά σοι. Ῥώμη, μέλλω πάλι δεύτερα φωνεῖν.

ἄρτι σε, σε, τλῆμον, τλῆμον, κατοδύρομαι οἰκτρῶς. Θῆβαι δύσβουλοι, ὑμῖν κακὸς κακὸς ἐπέσται αὐλῶν φθεγγομένων, ὐμῖν σάλπιφξ κακὸν ἠχον ἠχήσει, ὄψεσθε δ' ἀπολλυμένην χθόνα πᾶσαν.

αἰαῖ σοι τλῆμον, αἰαῖ κοκόθυμε θάλασσα. βρωθήσῃ πυρὶ πᾶσα καὶ ἐξολέσεις λαὸν ἅλμῃ. ἔσται γάρ τε τοσοῦτον ἐπὶ χθονὶ μαινόμενον πῦρ, ὅσσον ὕδωρ, ῥεύσει τε καὶ ἐξολέσει χθόνα πᾶσαν. φλέξει ὄρη, καύσει ποταμούς, πηγὰς δὲ κενώσει. κόσμος κόσμος ἄκοσμος ἀπολλυμένων άνθρ΄ψπων. καιόμενοι δὲ κακῶς τότε τλἠμονες ἐμβλέψουσιν οὐρανόν, οὐκ ἄστροις, ἀλλ’ ἐν πυρὶ κεκμηῶτα. οὐδὲ θοῶς όλέκονται, ἀπολλυμένων δ' ὑπὸ σαρκῶν πνεύματι καιόμενοι εἰς αἰώνων ἐνιαυτούς αἰεὶ συσβασάνιστα θεοῦ νόμον εἰδήσουσιν οὐκ ἀπαφητὸν ἐόντα, βιαζομένη δ' ἄρα γαῖα, ὅντινα τολμήσασα θεῶν ἐπεδέξατο βωμοῖς ψευδομένη, καπνὸν εἶδε δί Μέρος ἀλγηθέντα*. κεῖνοι δὲ τλήσονται ἄγαν πόνον, οἴ διὰ κέρδος αἰσχρὰ προφητεύσουσι κακὸν χρόνον ἀλδαίνοντες. 114 = XIII 119. — 120 vgl. II 196. — 123 Lactant. div. inst. VII | 13 his et aliis pluribus maus solitudo fiet in terra et erit deformatus orbis atque desertus: quod in carminibus Sibyllinis ita dicitur: ἔσται . . . (123 κόσμος ἄκοσμος häufig, vgl. Antipater Sid. Anthol. Pal. IX 823, 3. Nonnos: Dion. VI 371 u. a.) 112 καὶ μαρμάραν σε Φ καὶ μαρμαῖρον Ψ μαρμαίρουσα Gffck. Bur. | 113 μέλλω Ῥώμη A. — πάλι A πόλιν d. and. HSS. | 114 = XlII 119 (V XI 122.). — σε συρίη τλῆμον Ψ σοι συρίη τλῆμον Φ σε, τλήμων Σ. Rz. | 115 δύσβουλοι: δύσμορλιο Ψ. — κακὸς .... 116 . . ὑμῖν < A durch Zusammenziehung. 115 ἐπέσται Mdls. ἐπέστη ΦΨ Ausgg. | 116 φθεγγομένων γε ὑμῖν Ψ 118 vgl. III 323. — τλήμων Ψ | 120 γὰρ τοσοῦτον Ψ γὰρ τοσσοῦτον Alex. | 121 ὅσον Ψ. — ῤεύσει τε καὶ Gffck. ῤεύσει δὲ δὲ < P) καὶ ΦΨ | (122 vgl. V. 9) | 123 vgl. XIII 147. — ἀπολλυμένων ἀπολλυμένων = XII 267. 284. XIII 95. 95. | 125 κεκμηῶτα ΦΨ Ausgg.; dies ist so entstanden, dass etwa ἀλλ' ἐ. π. λαμπόμενον gedacht war, dann aber für das 2. Glied etwas nur für dieses bezeichnendes Wilam. δεδμηῶτα Mdls.? | 126 ὀλέσονται Rz. — ἀπολλυμένων μένων Wilam.: unter Fleische, das sachte ’, brennen sie im Geiste. ἀπολλύμενοι ΦΨ Ausgg. | 130 θεὸν Φ Θεὁν Alex. — βωμοῖς Alex. βωμούς ΦΨ | 131 εἶδε Mdls. δὲ ΦΨ. — ἀλγηθέντα Ψ ἄλγεα θέντα Φ ἀχλυνθέντα Wilam. | 132 πόνον Mein. πόθον ΦΨ που θ’ οἴ Ψ. — δαὶ κέρδος = III 44. — κέρδος Alex. κέρδους ΦΨ | 133 κακὸν χρόνον ἀλδαίνοντες vgl. VIII 174. οἵ μὲν δυσάμενοι προβάτων λασιότριχα ῥινά Ἑβραῖοι ψεύσονται, ὅ μὴ γένος ἔλλαβον ἀλλὰ λόγοις λαλέοντες έπ' ἄλγεσι κερδαντῆρες οὐ βίον ἀλλαξουσι καὶ οὐ πείσουσι δικαίους, οἵτε θεὸν πάμπιστα διὰ φρενὸς ἱλάσκονται.

ἐν δὲ τρίτῳ κλήρῳ περιτελλομένων ἐνιαυτῶν ὀγδοάδος πρώτης ἄλλος πάλι κόσμος νὺξ ἔσται πάντη – — μακρὴ καὶ ἀπειθής. καὶ τότε μὲν θείου δεινὴ περιβήσεται ὀδμή ἀγγέλλουσα φόνους, ὁπόταν κεῖνοι ἀπόλωνται νυκτί τε καὶ λιμῷ· τότε γεννήσει καθαρὸν νοῦν ἀνθρώπων, στήσει δὲ τεὸν γένος, ὡς πάρος ἠν οὐκέτι τις κόψει βαθὺν αὔλακα γυρῷ ἀρότρῳ· οὐ βόες ἰθυντῆρα κάτω βάψουσι σίδηρον· κλήματα δ' οὐκ ἔσται οὐδὲ στάχυς· ἀλλ’ ἅμα πάντες μάννην τὴν δροσερὴν λευκοῖσιν ὀδοῦσι φάγονται.

134 Matth. 7, 15 (Eesch: Texte und Untersucliungen X 2, 109 ff.). — 139 f. ἐν δὲ τρίτῳ κλήρῳ . . . ὁγδοάδος πρώτης: Gnostisclie Begriffe, vgl. Pistis Sophia (244.) 245 hi sunt tres regni regni luminis, μυστηρίων horum trium κλήρων luminis, sunt grandes quam maxime. Invenietis eos in magno secundo libro Jeu . . . Vgl. C. Schmidt: Gnostische Schriften in koptischer Sprache S. 477 ff. — Zur Ogdoas vgl. z. B. Epiphan. Haer. XXXI 4. — 145 vgl. IV 182. — —149 vgl. die aus jüdischer Überlieferung (Henoch 10, 18 ff. Apoc. Bar. XXIX 5. stammende Weissagung bei Irenaeus II p. 417 Harv. quando et creatura renovata et liberata multitudinem fructificabit universae escae ex rore caeli et ex fertili- tate terrae: quemadmodum Presbyteri meminerunt, qui Johannem discipulum Domini viderunt, audisse se ab eo, quemadmodum de temporibus illis docebat Dominus et dicebat: Venient dies, in quibus vineae nascentur, singulae decem milia palmitum habentes et in uno palmite dena milia brachiorum .... Vgl. zu V. 149 bes. Apoc. Bar. XXIX 8 et erit illo tempore, descendet iterum desuper thesaurus man na ex eo et comedent ex eo istis annis . . .134 δυσάμενοι B δασσάμενοι A δασσάμενοι P δαισάμενοι Ψ | 135 Ἑβραῖον Wilam. ? — ἔλλαβον Alex. ἔκλαβον Φ ἔλαβον Ψ ἔλλαχον | 136 λόγοισι λαλοῦντες Ψ. λόγους λαλέοντες ἐπ’ ἄλγεσι κέρδεα θέτες? | 137 οὐ Gffck. οἵ ΦΨ Ausgg.: die falschen Propheten ändern ihr Leben und Schicksal nicht: Wilam. — ἀλλάξουσι καὶ οὐ Struve ἀλλάξουσι(ν) κοὐ ΦΨ | 138 πάμπιστα Castal. πάμπυστα ΦΨ vgl. V. 154 | 140 ὁγδοάδος Alex. 1? Bur. vgl. oben den Kommentar, ὀγδοάτης Ausgg. — πάλιν Ψ | 141 Nach πάντη Lücke, nur von P mit λείπει wie markiert. — καὶ ἀπειθής τε Ψ. | 142 Μου π. ὀδμή vgl. III 60 | 143 ἀπολλωνται Ψ 144 λιμῷ A λοιμῷ aus λιμῷ korrigiert in F, λοιμῷ d. and. HSS. | 145 ὡς . . . vgl. II 33 | 147 Anf. vgl. II 211. — ἰθυντῆρες ἀφρῷ βάψουσι Bur. | 148 κλήματα Betul. κτήματα ΦΨ. — ἔστ' Φ. — στάχυς Alex, στάχυες ΦΨ | 149 μάνην Φ μήνην Ψ. — λευκοῖς ὑπ' ὀδοῦσι Ψ.

σὺν δ᾿ αὐτοῖς ἔσται τότε καὶ θεός, ὅς σε διδάζει, ὡς ἐμὲ τὴν λυγρήν. ὅσα γὰρ κακὰ πρόσθεν ἔρεξα εἰδυῖ᾿, ἄλλα τε πολλὰ κακῶς ἐπόνησ᾿ ἀμελοῦσα. μυρία μέν μοι λέκτρα, γάμος δ᾿ οὐδεὶς ἐμελήθη· πᾶσι δ᾿ ἐγὼ πανάπιστος ἐπήγαrον ἄγριον ὅρκον. δευομένους ἀπέκλεισα καὶ ἐν *προμολοῦσιν* ἰοῦσα *ἴκελον* εἰς αὐλῶνα θεοῦ φάτιν οὐκ ἐνόησα. τοὔνεκα πῦρ μ᾿ ἔφαγεν καὶ βρώσεται· οὐδὲ γὰρ αὐτή ζήσομαι, ἀλλ᾿ ὀλέσει με κακὸς χρόνος, ἔνθα τάφον μοι ἄνθρωποι τεύζουσι παρερχόμενοί με θαλάσσῃ. καί με λίθοις ὀλέσουσ᾿· ἐπ᾿ ἐμῷ γὰρ πατρὶ λαλοῦσα *υἷα φίλον* μετέδωκα. βάλοιτέ με, βάλλετε πάντες· οὕτω γὰρ ζήσω καὶ ἐς οὐρανὸν ὄμματα πήξω.

151—155 vgl. II 343—344. — 153 γάμος δ᾿ οὐδεὶς ἐμελήθη: vgl. Ovid. Met. XIV 142, wo die Sibylla sagt: innuba permaneo, und auch die Grabschriffc der Erythräischen Sibylle bei Buresch: Mitteil, des archäol. Inst, in Athen 1892, 21 Ζ. 10 παρθένος οὖσ᾿ ἀδμής . . . — 157 ff. Auch die heidnische Sibylle sagt ihren Tod voraus: Phlegon, Macrob. p. 90, 17 f. Keller, aber ihr Körper, setzt sie hinzu,, soll unbestatiet bleiben: V. 22 σῶμα δ᾿ ἀεικελίως ἄταφον |πρὸς μητέρος αἴης | κείσεται .... — (160 vgl. Amobius: adv. nat. | 62 si quo tempore Sibylla praesaga oracula illa depromens fundebat vi ut dicitis Apollinis plena ab impiis esset caesa atque interempta latronibus: num quid Apollo diceretur in ea esse occisus?)150 θ. ὅς σε Gffck. vgl. V. 145. θεὸς ὅστε Ψ θοὴ ὥστε Φ θ. ὅς σφε Klouček | 151 f. ὅσα ... εἰδυῖα vgl. II 343 f. — ἔρρεξα Ψ | 152 εἰδυῖ᾿ Opsop. εἰδυῖα ΦΨ | 153—155 < L | 153 μοι: τοι F. — γάμος . . . ἐμελήθη vgl. II 341 | 154 πανάπιστος Alex, πανάπυστος ΦΨ vgl. V. 138 | 155 Anf. = II 343 — δευομένης ἀπέκλυσα Φ. — προμολοῦσιν Φ προμολῆσιν βο F προπόλοισιν Gffck. | 156 (ἵκελον (ἴκελόν A) Φ εἴκελον Ψ Alex. εὔκολόν Bur. εὔσκιον? θέσκελον? | 157 μ᾿ ἔφαγε Ψ. — βρώσεως Φ. — αὐτὴ ΦΨ αὖτίς (Mdls.) Bur. | 159 τεύξουσι PB τεύζουσιν A < Ψ. — ἐπανερχόμενοι Φ Ι 160—162 im Hinblick auf V. 152—159, bes. auf 157, der dem V. 162 widerspricht, als Zusatz anzusehen | 160 ὀλέσουσ᾿. ἐπ᾿ ἐμῷ Opsop. ὀλέσουσιν ἐπεί μοι (ἔπειμί Ψ) ΦΨ. — λαλοῦσα 161 υἷα φίλον μετέδωκα (μετέδωκε Φ) ΦΨ κλιθεῖσα | υἷα φ. μετ. Opsop. Ausgg.; schwerl. κλιθεῖσα richtig, denn λαλοῦσα u. μετέδωκα, Begriffe des Ausplauderns, entsprechen sich, daher liegt die Corruptel wohl nur in υἷα φίλον: θειοφανῶν? | 161 βάλοιτέ με βάλλετε (βάλετε A) πάντες APS, nur βαλεῖτε πάντες B βάλοιτε βάλοιτέ με πάντες Ψ | 162 εἰς Ψ. — ὄμμα Ψ. — Danach τέλος τῶν σιβυλλιακῶν ἐκλογῶν· στίχοι ρݲξݲαݲ Ψ.