V. Λόγος Πέμπτος. Ἀλλ' ἄγε μοι στονόεντα χρόνον κλύε Λατινιδάων. ἠ τοι μὲν πρώτιστα μετ΄ ὀλλυμένους βασιλῆας Αἰγύπτου, τοὺς πάντας ὤη κατὰ γαῖα φέρεσκεν καὶ μετὰ τὸν Πέλλης πολιήτορα, ᾡ ὕπο ἀντολίη βεβόλητο καὶ ἑσπερίη ὅν Βαβυλὼν ἤλεγξε, νέκυν δ’ ὤρεξε οὐ Διός, οὐκ Ἄμμωνος ἀληθέα φημιχθέντα, καὶ μετὰ τὸν γενεῆς τε καὶ αἵματος ὅς μόλεν ἐκ Τροίης, ὅστις πυρὸς ἔσχισεν πολλούς δ’ αὖ μετ' ἄνακτας, ἀρηιφίλους μετὰ φῶτας. καὶ μετὰ νηπιάχους, θηρὸς τέκνα μηλοφάγοιο, ἔσσετ' ἄναξ πρώτιστος, ὄ τις δέκα δὶς κορυφώσει 1 — 11 vgl. XII 1 — 11. — 6 Clemens Alexandr. Protr. X 96 οἵδε γὰρ
ἀποθεοῦν τετολμήκασι τρισκαιδέκατον Ἀλέξανδρον τὸν Μακεδόνα ἀναγράφοντες
θεόν, ὅν Βαβυλὼν ἔλεγξε νεκρόν. — 7 vgl. III 383 und auch XI 197.
8. 9 vgl. auch XI 144 — 11 vgl. auch XI 110 f. — 12 ff. vgl. I 144 ff. und vielfach
die Bücher —
HSS.: APSB = Φ. F. R (bis V. 106) L. T (bis V. 482) = Ψ.
Überschrift: λόγος πέμπτος Φ λείπει στίχος + Ρ) Ψ. Vgl. die Subscriptio
von B. IV. 1 Ψ στενόεντα XII l Ω. — κλύε Λατινιδάων Rzach nach XII
κλυαλατιναδάων Ω κλεινῶν τε τε < L) Λατίνων ΦΨ (vgl. XII 34) Ι 2 ἦ τοι:
ἢ ὅτι XII 2 Ω. — μετ’ ὀλλυμένους Rz. aus XII 2 Ω μετ' ἐσσομένους Φ μετωνομασμένους
Ψ | 3 γαῖαν Ψ XII 3 Ω | 4 ᾧ Rz. aus XII 4 Ω τῷ ΦΨ. — ὕπο Opsopoeus
ὑπὸ ΦΨ XII 4 Ω | 5 ἀνατολίη Ψ. — βεβόλητο Rz. aus XII 5 Ω δεδάμαστο ΦΨ —
ἐσπερία Ψ. | 6 νέκυν XII 6 Ω νέην Φ ναίειν Ψ. γόνον Mendelssohn | 7 ἀληθέα
φημιχθέντα vgl. XI 197. 316. III 2. — ἀληθέα XII 7 Ω ἀλήθῆ ΦΨ | 8 vgl. XI 144. —
καὶ μετὰ τὸν τῶν VH) Rz. aus XII 8 Ω ἔσσονται ΦΨ. — Ἀσσαράκοιο Castalio
αράρκοιο XII 8 Ω und XI 144 QV ἐκ σαρακοῖο AP ἐνσάρκοιο B ὡς σαρκός τε Ψ
9 ὄς μόλεν ἐκ Τροίης Rz. aus XII 9 Ω ὄς θ’ ἔξει τροίην Ψ ἄς ἔξει τροίην Φ. —
ὄστις πυρὸς εσχισεν ὁρμήν = XI 150 | 10 ἀριηφίλους Ψ | 11 so Rz. aus XII 11 Ω
καὶ μετὰ θηρὸς τέκνα τὰ δίπλοα μηλοφάγολθι ΦΨ | 12 ἔσσετ’ Rz. aus XII
14 Ω ἔσται ΦΨ. γράμματος ἀρχομένου· πολέμων δ' ἐπὶ πουλὺ· κρατήσει· ἕξει δ' ἐκ δεκάδος πρῶτον τύπον· ὥστε ἄρχειν, στοιχείων ὅστις λάχε γράμματος ἀρχήν· ὅν Θρῄκη πτήξει καὶ Σικελίη, μετὰ Μέμφις πρηνιχθεῖσα δι' ἡγενλινων κακότητα ἠδὲ γυναικὸς ἀδουλώτου ἐπὶ κῦμα καὶ θεσμοὺς θήσει λαοῖς καὶ πάνθ' ὑποτάξει· ἐν μακρῷ δὲ χρόνῳ ἑτέρῳ παραδώσεται ὅς τε τριηκοσίων ἀριθμῶν κεραίην ἐπὶ πρώτην ἕξει καὶ ποταμοῦ φίλον οὔνομα, ὅς τ' ἐπὶ ἄρξει καὶ Βαβυλῶνα· βαλεῖ δορὶ δὴ τότε Μήδους. εἶτα τριῶν τριῶν κεραίην ὅστις κλαχεν, ἄρξει. δὶς δέκα δ' > ἔπειτ' ἄρξει, κεραίην ἐπὶ πρώτην ἕξει ἄναξ· κεῖνος δὲ καθ' ὕστατον ἵξεθ' ὅδωρ * ἄμπωτιν ὐπ' αὐσονίσιν* πεντήκοντα δ' ὅτις κεραίην λάχε, κοίρανος δεινὀς ὄφις φυσῶν πόλεμον βαρύν, ὅς ποτε ἡς γενεῆς τανύσας ὀλέσει καὶ πάντα ταράξει ἀθλεύων ἐλάων κτείνων καὶ μυρία τολμῶν· καὶ τμήξει τὸ δικυμον ὄρος λύθρῳ τε 6–19 vgl. XII 20–23. — 17 δι’ ἡγεμόνων κακότητα vgl. III 366. —
XII 39. — 26. 27 vgl. XII 88. 89. — 28–34 vgl. XII 78–86. IV 119. —
ὄφις: Orakelsprache, vgl. Herodot VI 77, 5. 13 Anf. = XI 18. XIV 54. — πολέμων . . . κρατήσει vgl. VIII 68. XII 24. —
πουλύ P πολὺ d. and. HSS. | 14 ἥξει ΒΨ. — πρῶτα Ψ | 15 ἄρχειν: ἀρχῆν Ψ.
ὅστις . . . ἀρχήν vgl. XIV 205. 126. 227. XII 16. — λάχεν Castal. λάχῃ ΦΨ
ἔλλαχεδ aus XIV 126. 205 Rz.? — ἀρχὴν Castal. ἄρχει ΦΨ | 1619
16 Θρῇκη Rz. aus XII 20 Ω θρᾴκη ΦΨ. — μετὰ Rz. aus XII 20 Ω καὶ ΦΨ
17 δι' ἡγεμόνων κακότητα vgl. III 366 | 18 ἐπὶ κῦμα: ὑπὸ δουρὶ XII 22 Ω |
19 = VIII 13. XII 23. — καὶ θεσμοὺς θήσει = XIV 56. — καὶ θεσμοὺς: καὶ τέλους
θεσμοὺς Φ. — καὶ πάνθ' ὑποτάξει = (VIII 13.) XI 86. (XII 23.) 261 | 21 = XII 39.
κερέην Φ Ι 22 ἔζει Ausgg. ἥξει ΨRL (F?) — φίλον ΦΨ πέλας Ω — ὄνομα
23 βάλλη Ψ. | 24 κερένη Φ. — ἄρξει: ἥξει Ψ | 2.5 δὶς Opsop. ἐς ΦΨ — δ’
Rz. < ΦΨ — ὅστις Opsop. ὃς ΦΨ. — κεραίην Alex. κερέην ΦΨ vgl. V. 21.
24 Φ | 26 ἔξει Wilamowitz. ἔσσετ' PB ἔσσεται ΑΨ. — δὲ: δή γε Ψ. — καθ'
ὔστατον: βαθύτατον Φ | 27 vgl. XII 88 f. — ἄμπωτιν ὑπ' αὐσονίσιν Ψ ἄμπωσιν
αὐσονίην Φ ἄτοπον ὑπὸ αύξεονίοισι δ’ XII 89 Ω ἄψορρον ἅμ’ Αὐσονίοισιν Mdls.
28 vgl. XII 78. — ὅτις Alex, ὅστις ΦΨ. — κερέην Φ, — λαχὼν Ψ | 29 Anf. =
81. (264). XI 41. — φυσσῶν ΦΨ | 30 ὀλέσει: ὀρέξει Ψ. — καὶ πάντα ταράξει =
III 187 | 31 ἐλάων XII 83 Ω λαὸν ΦΨ | 32 δίκυμον ὅρος Rz. aus XII 84 Ω δίικμον
δίαιμον Ψ) ὔδωρ ΦΨ δίσθμον ὔδρρ Castal. Opsop. Wilam. — λύθρῳ τε παλάξει
aus XII 84 Ω Alex. ἄθρω ἄρθρω Ψ) τε πατάξει ΦΨ. ἀλλ ἔσται καὶ ἄιστος ὁλοίιος· εἶτ' ἀνακάμψει ἰσάζων θεῷ αὐτόν· ἐλέφξει δ' οὔ μιν ἐόντα. τρεῖς δὲ μετ' αὐτὸν ἄνακτες ὑπ' ἀλλήλων εἶτά τις εὐσεβέων ὀλετὴρ ἥξει μέγας ἀνδρῶν, ἑπτάκις ὅς δεκάτην κεραίην δείκνυσι πρόδηλον. τοῦ δέ. τριηκοσίης κεραίης ὅ τι πρῶτον, παῖς κράτος ἐξαφελεῖ, μετὰ δ' αὐτὸν κοίρανος ἔσται τετράδος ἐκ κεραίης, * τ' ἔφθος μόρος*, αὐτὰρ ἔπειτα πεντήκοντ' ἀριθμῶν γεραρὸς βροτός. αὐτὰρ ἐπ' αὐτῷ, ὅστε τριηκοσίης κεραίης λάχεν ἔντυπον Κελτὸς ορειοβάτης, σπεύδων δ΄ ἐπὶ δῆριν μοῖραν ἀεικελίην οὐ φεύξεται, ἀλλὰ καμεῖται· ὄν κόνις ἀλλοτρίη κρύψει νέκυν, ἀλλὰ Νεμείης ἄνθεος οὔνομ' ἔχουσα· μετ’ αὐτὸν δ' ἄλλος ἀνάξει, ἀργυρόκρανος ἀνήρ· τῷ δ’ ἔσσεται οὔνομα πόντου· ἔσται καὶ πανάριστος ἀνὴρ καὶ πάντα νοήσει. καὶ ἐπὶ σοί, πανάριστε, πανέξοχε, κυανοχαῖτα, καὶ ἐπὶ σοῖσι κλάδοισι τάδ’ ἔσσεται ἤματα τὸν μέτα τρεῖς ἄρξεουσιν, ὁ δὲ πρίτος ὀψὲ τείρομαι ἡ τριτάλαινα κακὴν φάτιν ἐν φρεσὶ θέσθαι· * Ἴσιδος ἡ γνωστή* καὶ χρησμῶν ἔνθεον ὕμνον. πρῶτον μὲν περὶ βάσιν ναοῦ ναοῦ 35–37 vgl. XII —101. — 36 εὐσεβέων vgl. III 573. — 39. 40 vgl.
124ff. — 41 vgl. XII 142 f. — 42–47 vgl. XII 159–164. — 47 vgl. VIII
50 vgl. VIII 186. — 51 = XII 176. — 53 f. vgl. V. 484 ff. ff. — (54 Lactant. div.
inst. VII 15, 10 et prima omnium Aegyptus stultarum superstitionum luet poenas). 33 ὀλοίιος aus XII 85 Ω Friedlieb ὀλοίγιος Φ ὁ λόγιος ψ | 34
θεῷ Φ θεῷ ἰσάζων Ψ. — αὐτὸν von 1. H. F. — δ’ οὔ μιν ἐόντα: δῆμον ἐκόντα
XII 86 Ω δ’ ἡλὸν ἐόντα oder δ’ ἡλεὸν ὄντα Mdls. οὐδὲν ἐόντα Fehr | 36 = XII 99. —
ἀσεβέων FB | 37 = XII 101. — κερέην Φ | 38 κεραίης < Φ | 39 μετὰ . . . ἔοται
= XII 142 vgl. 178. — κοίρανος Rz. aus XII 142 Ω μόρσιμον ΦΨ μόρσιμος Alex.
40 Anf. = XII 125. — ἐκ: τ’ ἐκ Ψ. — κερέης Φ. — τ’ ἔφθος τέφθος L) μόρος
< A) ΦΨ θυμοφθόρος (vgl. XIV 28) Alex. πλειστοφθόρος Wilam. | 41 πεντήκοντα
.... βροτός = XII 143. — ἀριθμῶν Rz. aus XII 143 Ω ἀριθμὸς ΦΨ |
42 vgl. XII 148. XIV 227 | —47 vgl. XII —164 | 43 ὀρειβάτης Ψ. — δ’
+ Wilam. < ΦΨ Ausgg. — ἐῷαν Ψ ἑῴαν Φ ἀγῶνος aus XIl 160 Ω Rz. |
45 Νμείης Νεμείης Scaliger ἀλλα' ἀνεμείης Φ ἀλλ’ ἀνεμήεις Ψ | 47 vgl. VIII 52 |
48 πάντα νοήσει = V. 366 | 49 κἀπὶ σοὶ Ψ. | 50 καὶ < Ψ | 51 = XII 176. —
51 Anf. = VIII 65. XII 95. 176. XIV 58. — 51 So XII 176 Ω, τρεῖς ἄρξεουσιν ὁ
δὲ τρίτος ὀψὲ κρατήσει πάντων Φ τρεῖς ἄρξουσιν ὁ δὲ τρίτατος σφῶν σφῶν τε
γε RL) καρατήσει Ψ | 52 Anf. vgl. V. 333 | 53 Ἴσιδος ἡ γνωστή ΦΨ Ausgg. γνωτή
Herwerden), unverständlich: θεὸν θεὸν aus VII 66. (53). XI 314 Gfick.
ἔνθεον ὕμνον vgl. III 295 | 54 σοῖο Mdls. μαινάδες Λίζουσι, καὶ ἐν παλάμῃσι κακῇσιν ἔσσεαι ἤματι τῷδε, ὅταν ποτὲ Νεῖλος ὁδεύσῃ γαῖαν ὅλην Αἴγυπτον ἕως πηχῶν δἐκα καὶ ὥστε κλύσαι γῆν πᾶσαν ἐπαρδεῦσαί τε ῥόοισιν· σιγήσει δὲ χάρις γαίης καὶ δόξα προσώπου. Μέμφι, σὺ μὲν κλαύσῃ ὑπὲρ Αἰγύπτου τὰ μέγιστα· πρόσθε γὰρ ἡ μεγάλως γαίης κρατέουσα γενήσῃ λυπρή, ὥστε βοῆσαι καὶ αὐτὸν οὐρανόθεν φωνῇ μεγάλῃ· μεγαλόσθενε Μέμφι, ἡ τὸ πάλαι δειλοῖσι βροτοῖς αὐχοῦσα μέγιστα κλαύσεαι ἀργαλέη καὶ πάμμορος, πάμμορος, νοῆσαι αὐτὴν ἀίδιον θεὸν ἄμβροτον ἐν νεφέεσσιν. ποῦ σοι λῆμα κραταιὸν ἐν ἀνθρώποισι τέτυκται; ἀνθ' ὡν ἐξεμάνης ἐς ἐμοὺς παῖδας καί τι κάκην ὤτρυνας ἐπ' ἀνδρλάσι τοῖς ἀγαθοῖσιν, ἕξεις ἀντὶ τόσων τοίαν τροφὸν εἵνεκα οὐκέτι σοι φανερῶς* θέμις ἔσται ἐν μακάρεσσιν· ἐξ ἄστρων πέπτωκας, ἐς οὐρανὸν οὐκ ἀναβήσῃ.’ ταῦτα μὲν Αἱγύπτῳ θεὸς ἔννεπεν ἐξαυδῆσαι ὑστατίῳ καιρῷ, ὅτε πάγκακοι 56 (vgl. XIV 119 f.) Nilüberschwemmung als Strafe auch bei
(Euseb. Praep. ev. IX 27, 28) προελθόντα δὲ μικρὸν τὸν Νεῖλον τῇ ῥάβδῳ
> πατάξει· τὸν δὲ ποταμὸν πολύχουν γενόμενον κατακλύζειν ὄλην τὴν
Αἴγυπτον· ἄπὸ τότε δὲ καὶ τὴν κατάβασιν αὐτοῦ γενέσθαι. — 60 vgl. V. 180. —
(72 vgl. Jes. 14, 12. — 74 vgl. II 21 f.). 55 ἀίξουσι Alex, αἰξουσι F ἄνξουσι RL αὔφουσι(ν) Φ. — παλάμῃσι κακῇσιν
56 ἔσσεαι ἤματι Alex. παλάμαισι κακαῖσιν 56 ἔσσεται ἤματι δ’ ἤματι Ψ)
57 καὶ πρὸς Ψ | 58 Anf. = V. 128. ὥστε κλύσαι Bur. ὃς κλύσε Ψ ὃς κλαῦσεν
ὄς κλύσσει Rz., vgl. aber die häufigen Sätze mit ὤστε: V. (65.) 103. 212. |
305. 351. — γαίαν ἅπασαν Ψ. — ἐπάρδευσε Ψ. — τε ῥόοισιν Mdls. Bur.
βροτοῖσιν ΦΨ Ausgg. | 60 Αἱγύπτοιο μάλιστα Rz. | 61 Anf. vgl. V. 123. —
κρατέουσα ΑΨ κραταίουσα d. and. HSS. | 62 βοῆσαι καὶ αὐτὸν Ψ Wilam. βοῆσαι
zu lesen wie βοῆσε) βοῆσαι καὐτὸν Φ βοῆσ' αὐτὸν τὸν Volkm. Vgl. zu V. 05. 66.
63 μεγαλόσθενε Μέμφι vgl. XIV 208 | 65 κλαύσεται ε(κλαύσετε L) Ψ. — ὥστε . .
66 aus V. 351 interpoliert; überhaupt ist die ganze Stelle 60 — 72 durch
Bearbeitung und Umdichtung stark mitgenommen | 66 αὐτὸν A. — θεὸν
ἄμβροτον = V. 277. Fragm. 1, 11 | 67 Anf. vgl. V. 189. VIII 44. 79. — σοι Alex.
σοῦ ΦΨ. — λῆμα B λῆμμα d. and. HSS. | 68 εἰς Ψ | 69 τε κάκην BF τε κακὴν ΑΡ
κακήν RL κακίην Badt. — ἐπ' Alex. ΦΨ | 70 τοίαν τροφὸν Φ (,,talem alumnam
i. e. ”: Alex.) τοίαν τροφὴν Ψ τοίαν τρόφον Bur. τοῖον τρόπον Hartel
τοῖον φθόρον Herwerden. — εἴνεκα ποινῆς vgl. XIV 229 | 71 ἡς οὐκέτι σοι Ψ. —
71 φανερῶς ΦΨ, schwerl., πάντως Gffck. — ἔσσεται Alex. | 73 vgl. V. 179. —
μὲν Castal. μὲν ἐν ΦΨ. — ἔνεπεν Ψ. ἀλλὰ ταλαιπωροῦσι κακοὶ κακότητα μένοντες ὀργὴν ἀθανάτοιο βαρυκτύπου οὐρανίωνος, ἀντὶ θεοῦ δὲ λίθους καὶ κνώδαλα θρησκεύοντες πολλὰ ἄλλυδις ἄλλυδις ἄλλα φοβούμενοι, οἷς λόγος οὐ νοῦς, οὐκ ἀκοή, ἅτε μοι θέμις οὐδ' εἰδώλων τὰ ἕκαστα, βροτῶν παλάμαις ἐξ ἰδίων δὲ κόπων καὶ ἀτασθαλιῶν ἐπινοιῶν ἄνθρωποι δέξαντο θεοὺς ξυλίνους λιθίνους τε χαλκοῦς τε χρυσοῦς τε καὶ ἀργυρέους τε, ματαίους ἀψύχους κωφοὺς καὶ ἐν πυρὶ χωνευθέντας ποιήσαντο μάτην γε πεποιθότες ἐν τοιούτοις. — Θμοῦις καὶ Ξοῦις θλίβεται κόπτεται βουλῆ* Ἠρακλέους τε Διός τε καὶ Ἑρμείαο ?? ?? ? καὶ σὲ δ' Ἀλεξάνδορεια, κλυτὴ θρέπτειρα 〈πολήων〉 οὐ λείψει πόλεμός τ’, οὐ ........ τῆς ὑπερηφανίης δώσεις, ὅσα σιγήσεις αἰῶνα πολὺν καὶ νόστιμον ἦμαρ κουκετι σοι ρευσει τρυφερον πομα ..... 77 ff. vgl. III 30. — 79 vgl. Fragm, 3, 31. [Clemens:] Recognit. V 20 nach
Aufzählung ägyptischer Götzen: et alia innumerabilia quae pudet etiam
84 ἀφύχους vgl. V. 356. VIII 47. — 88 vgl. XI 
75 ταλαιπωρήσει Ψ. — κακοὶ κακότητα: καί τε γε RL) ξαξῇ κακῆς L)
κακότητα Ψ. — κακότητα μένοντες = V. 312 | 76 βαρυκτύποιο Ψ. — οὐρανίωνος:
μένοντες aus V. 75 Ψ | 77 ἀντὶ θεοῦ Castal. ἀντιθέους ΦΨ Bur. vgl. Nonnos:
Paraphr. Index. | 78 ἀλλὰ Φ (F?) — φοβούμενοι, οἶς Opsop. φοβούμενοι οὐ Φ
φοβουμένοιο Ψ | 79 νόος Rz. — ἅτε . . . ἀγορεύειν vgl. Fragm. 3, 31. — ἅτε
ἅ γε Φ Ausgg. ἄ Ψ. — οὐκ Ψ | 80 τὰ Alex, τε ΦΨ | 81 < R. — δὲ AFL
τε d. and. HSS. — ἀτασθαλιῶν Volkm. ἀτασθαλίων ἀτασθάλων A) ΦΨ | 82 ἐδέφαντο
Ψ τεύξαντο Mdls. — θεοὺς . . . τε vgl. V. 495. 356. — ξυλίνους λιθίνους τε :
πυξίνους λίθους τε Ψ | 83 χρυσοῦς τε χαλκοῦς τε Ψ — τε ματαίως Φ | 84 ἀψὐχους
vgl. V. 356. VIII 47. — χωνεύοντες Ψ | 85 γε πεποιθότες ἐν τοιούτοις: nur
τούτοις Φ λείπει τὸ πλέον τοῦ στίχου P) | 86 Ξοῦις: der richtige Name ist
Ξοΐς. — κόπτεται κόπτεται βουλῆ βουλῇ A) ΦΨ θλίβεται, καὶ κόπτεται αὐλὴ
Alex., sinnnlos, Ἄθλίβις Κόπτος Κόπτος auch Mdls.) δέ τ’ ὀλοῦνται Gflck. Ἄ. Κ.
Ἄβυδος Wilam. | 87 Nach Ἑρμείαο + πόληες Gffck. | 88 vgl. XI 234. (302).
(θρέπτειρα πολήων = Oppian. Hai. II 680). — πολήων + Alex. < ΦΨ | 89
ἀπολείψει Ψ. — πόλεμός τ’ οὐ Φ π. τοῦ Ψ πόλεμος, οὐ Rz. — Nach οὐ + λοιμὸς
Alex. Danach vielleicht γ’ ἀλλὰ σὺ ποινὴν oder nach Alex, καὶ σὺ δίκας γε
90 τῆς < Φ σῆς Rz.? — δώσεις Alex, δ’ ὥς δ' ὡς) ΦΨ. — ὅσα πρόσθεν
vgl. V. 192. VII 151. ὅσσα γε πρόσθεν ἔρρεξας Ψ | 91 νόστιμον ἦμαρ = V. 519. —
Nach V. 91 Lücke: Rz. | Nach V. 92 in P Raum von 3 Vv. freigelassen, 3 mal
Rande: λείπει. ἥξει γὰρ Πέρσης ἐπὶ σὸν *δάπος* ὥστε καὶ σὴν γαῖαν ὀλεῖ καὶ ἀνθρώπους αἵματι καὶ νεκύεσσι * παρ' ἐκπάγλοισί τε βαρβαρόφρων σθεναρὸς πολυαίματος ἄφρονα λυσσῶν, παμπληθεὶ ψαμαθηδὸν ἀοαλθηων σὸν ὄλεθρον*. καὶ ἔσῃ, πόλεων πόλεων πολύολβος, πολλὰ καμοῦσα. κλαύσεται Ἀσὶς ὅλη δώρων χάριν, ὧν ἀπὸ στεψαμένη κεφαλὴν ἐχάρη, πίπτουσ’ ἐπὶ γαίης. αὐτὸς δ' ὅς Περσῶν ἔλαχεν γαῖαν κτείνας τ' ἄνδρα ἕκαστον ὅλον βίον ὥστε μένειν μοῖραν τριτάτην δειλοῖσι βροτοῖσιν. 93 — 110 Ältere jüdische Vorstellung vom Partherkrieg: Henoch 56, 5
in jenen Tagen werden die Engel sich wenden und sich gen Osten auf die
Parther und Meder stürzen; die Könige werden sie erregen, so dass
des Aufruhrs über sie kommt, und werden sie ansagen von ihren Thronen,
sie wie Löwen aus ihren Lagern hervorbrechen ..... 7 Aber die Stadt
Gerechten wird ein Hindernis für ihre Rosse sein . . . (danach Apok. Job. 9, 16 ff.).
103 vgl. III 544. 93–111 z. t. (V. 98 ) in einem Excerpt des Cod. Parisinus 1043
IV 179 — 190); danach folgt eine ἐρμηνεία· ἰδοὺ εἰς αὐτήν· τὸν Πέρσην λέγει
ἔρχεσθαι σὺν τῷ ἀντιψρίστῳ ἴως δυσμῶν μολύνοντα αἵματι καὶ νεκροῖς τὸν
καὶ τὰ θυσιαστήρια σὺν πλήθει ψαμμαθίδων ὅμοιον ψάμμου. καὶ λέγει πᾶσαν
τὴν γῆν θρηνεῖν τὴν βασιλείαν τῶν Ῥωμαίων καὶ μετὰ τὸ ὑποστρέψαι τὸν
ἀπὸ δυσμῶν καὶ ἔρχεσθαι εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν σὺν τῷ ἀντιχρίστῳ καὶ μετὰ τὸ
πᾶσαν τὴν γῆν ἐρημῶσαι κἀκεῖ καταργεῖσθαι ὑπὸ τῆς παρουσίας τοῦ κυρίου ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστοῦ. λέγει γὰρ προνομὴν ποιῆσαι εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν τόν κύριον εἰς
κρίσιν δικαίαν ἐν τῇ δευτέρᾳ αὐτοῦ παρουσίᾳ | 93 Pariser Excei-pt < ΦΨ. — δάπος
δ’ ἅ Paris. Exe.) Alex. (= δάπεδον). νάπος Rz. πέδον Gffck. | 94 Anf. = V. 219. —
Λαὶ γαῖαν γαῖαν ὀλεῖ Gffck. καὶ σὴν πᾶσαν ὀλεῖ γαῖαν ΦΨ καὶ γῆν ὀλεῖται πάσαν
Paris. Exe. — καὶ < Φ. — ἅμ’ ἀνδρῶν κακοτέχνα) Paris. Exe. ἄμα τ’ ἀνθρώπους
κακοτέχνους Rz. | 95 Anf. vgl. XIV 84 — παρ’ ἐκπάγλοισί τε βωμοῖς Φ παρ’ ἐκπάγλοις
παρεκπάγλοις FR) τε βωμοῖς Ψ παρεῖ ἔρει καὶ παρὰ βωμοῖς Paris. Exe. .... leQoIg
παρὰ βωμοῖς Rz. περιπλήσειε τε βωμοὺς Gflck. vgl. Apollinar. Psal. LXXXII 32
περιπλήσειας ὀπωπάς | 96 πολύδελίματος ΦΨ Bur. | 97 παμπληθἲ Φ συνπλήθει
Paris. Exe. — ψαμαθηδὸν A ψαμμαθηδὸν d. and. HSS. ψαμμαθιδῶν Paris. Exe. —
ἀπαίξων σὸν ὄλεθρον ΦΨ ἐμπαίζων σὸν ὄλεθρον Paris. Exe, ἐπάξων σοι τὸν
ὄλεθρον Gffck. | 98 < Paris. Exe. — πολύολβε πόλεως Ψ. — ἔσῃ . . . πολλὰ
καμοῦσα vgl. V. 162. 180. — ür 98 f. hat Paris. Exe. πᾶσα δὲ χθὼν θρηνήσει.
βασιλείαν πολύκυστον | 99 ἀσσὶς ΦΨ. — χάριν, ὦν Alex. χαρίνων Φ χαοίνων Ψ.
100 έχάρη Alex. ἀχαρῆ ΦΨ | 101 αὐτὸς δ’ Ρ αὐτὸς δὲ Paris. Exe. αὐτός θ’ d. and.
HSS. — ὄς . .... πτολεμίξει Bur. ὡς περσῶν ἔλαχεν γαῖαν πολεμίξει Paris Exe.
ὄς περσῶν λάχεν Αἴγυπτον πτολεμίξαι ΦΨ | 102 τ’ < ΦΨ. — Nach 102 folgt in
ΦΨ eine entstellte Form des V. 108 καὶ κισσὶς θεόθεν βασιλεὺς πεμφθεὶς ἐπὶ
τοῦτον | 103 vgl. III 544. — μύραν Paris. Exe. — δειλοῖσι: δειλοῖς ἐν Ψ. αὐτὸς δ' ἐκ δυσμῶν εἰσπτήσεται ἅλματι σύμπασαν γαῖαν πολιορκῶν, πᾶσαν ἐρημῶν. ἀλλ’ ὅταν ὕψος ἔχῃ κρατερὸν καὶ θάρσος * ἀηδές*, ἥξει καὶ μακάρων ἐθέλων πόλιν καί κέν τις θεόθεν βασιλεὺς πεμφθεὶς ἐπὶ τοῦτον πάντας ὀλεῖ βασιλεῖς μεγάλους καὶ φῶτας εἶθ' οὕτως κρίσις ἔσται ὑπ' ἀφθίτου αἰαῖ σοι, κραδίη δειλή, τί με ταῦτ' ἐρεθίζεις δηλοῦν Αίγύπτῳ, πολυκοιρανίην ἀλεγεινήν; βαῖνε πρὸς ἀντολίην, Περσῶν γενεὰς ἀνοήτους καὶ δήλου τοῖσιν τὸ παρὸν τό τε μέλλον Εὐφρήτου ποταμοῦ ποταμοῦ κατακλυσμὸν ἐποίσει καὶ Πέρσας ὀλέσει καὶ Ἴβηρας καὶ Μασσαγέτας τε φιλοπτολέμους τόξοισί τε πιστούς. Ἀσὶς ὅλη πυρίφλεκτος ἕως Πέργαμος ἣ τὸ πάλαι σεμνὴ βοτρυδὸν ὀλεῖται καὶ Πιτάνη πανέρημος ἐν ἀνθρώποισι φανεῖται. Λέσβος ὅλη δύσει βαθὺν εἰς βυθὸν ὥστ' Σμύρνα κατὰ κρημνῶν εἱλισσομένη ποτὲ 107–110 vgl. III 49 f. Lactant. div. instit. VII 18, 5 Sibyllae quoque
aliter fore ostendunt quam ut dei filius a summo patre mittatur, qui et iustos
liberet de manibus inpiorum et iniustos cum tyrannis saevientibus deleat. e quibus
una sie tradit: ἥξει . . . . — 107 . . . μακάρων vgl. V. (149.) 249. — 108 vgl. V. 414.
111 vgl. V. 286. — 121 vgl. V. 316. — 122 Vgl. die 7. Vision Daniels (Kalemkiar: 104 εἰσπτήσεται ΦΨ ἐκστήσεται Paris. Exe. — αἵματι P ἅρματι Paris. Exe.
105 πᾶσαν ἐρημῶν: καὶ κατερημῶν Paris. Exe. | 106 bier bricht R ab. — ἔχοι
Paris. Exe. — θάρσος Herw. τάρβος ΦΨ Paris. Exe. — ἀηδὲς ΦΨ Paris. Exe.
Ausgg. ἀναιδὲς Gffck. vgl. V. 314. 459 | 107 καὶ Paris. Exe. Lactant. δ’ av ΦΨ. —
πόλιν ἐθέλων Ψ. — ἐξαλαπάξας Paris. Exe. | 108 καί κέν τις Lactant. κἀκεῖ
κᾀκεῖ A) τις ΦΦ Paris. Exe. καὶ κισσὶς nach V. 102 ΦΨ. — βασιλεὺς . . . τοῦτον
nach V. 102 ΦΨ Paris. Exe. Lactant. σθεναρὸς (vgl. V. 96) βασιλεὺς ἐκ.
πεμφθεὶς hier ΦΨ | 109 φῶτας ἀρίστους = Y. 380. III 665. (V 144). — φῶτας Lactant.
ἄνδρας ΦΨ πάντας Paris. Exe. | 110 εἶθ' οὕτως = V. 381. 474. — κρίσις
ὑπ' ἀφθίτου Lactant. κρίσις ἔσται ἀπαμφοῖτου Paris. Exe. τέλος ἔσται ἄφθιτον ΦΨ
112 δηλοῦσ' Ψ. — Αἰγύπτῳ GfiFck. Αἰγύπτου ΦΨ Ausgg. | 114 vgl. I 3. IV
τοῖσι τὸ παρὸν A τοῖσιν παρὸν P τί σοι τὸ παρὸν Ψ. — τό τε μέλλον ἔσεσθαι
Castal. τὸ μἐλλον ποτ’ ἔσεσθαι Ρ μέλλον ποτ’ ἔσεσθαι d. and. HSS. | 115 εὐφράτου Ψ.
ἐποίσει: ποιήσει Ψ | 116 vgl. XIII 33 | 117 Μασσαγέτας vgl. XIV 176. — τε: τε
καὶ Ψ. — πιστούς Meineke πάντας ΦΨ | 118 ἀσσὶς ΦΨ. — σελαγήσει Mein. σταλαγήσει
ΦΨ | 119 Anf. vgl. V. 123. 436. — σεμνὴ: σεμνὴ καὶ ἐπώνυμος (vgl. V.
123) Φ. — βοτρυδὸν Βοτρυσὶ B βοτριδὸν L) ΦΨ βαθρηδὸν Alex. βροντηδὸν
Mdls. | 121 βυθὸν εἰς ἐς L) βαθὺν Ψ. | 122 εἱλισσομένη ποτὲ κλαύσει
ἑλισσομένη ἐλισσομένη L) ποτὲ κατακλαύσει Ψ εἱλισσομένη κατακλαέσει Φ. ἥ τὸ πάλαι σεμνὴ καὶ ἐπώνυμος ἐξαπολεῖται Βιθυνοὶ κλαύσουσιν ἑὴν χθόνα καὶ Συρίην μεγάλην καὶ Φοινίκην πολύφυλον. αἰαῖ σοι, Λυκίη, ὅσα σοι κακὰ πόντος ἀπ' αὐτομάτου ἐπιβὰς χώρης ἀλεγεινῆς, ὥστε κλύσαι σεισμῷ τε κακῷ καὶ νάμασι τὴν Λυκίης ἄμυρον καὶ τὴν μυρίπνουν ποτε χέρσον. ἔσται καὶ Φρυγίῃ δεινὸς χόλος εἵνεκα ἡς χάριν ἡ Διὸς ἠλθε Ῥέη κἀκεῖ πόντος ὀλεῖ Ταύρων γενεὴν καὶ βάρβαρον * καὶ Λαπίθας δάπεδον κατὰ γῆν ἐναρίξει. Θεσσαλίην χώρην ἀπολεῖ ποταμὸς βαθυσίνης, Πηνειὸς βαθύρους μορφὰς θηρῶν ἀπὸ γαίης· Ἠπιδανὸς φάσκων θηρῶν μορφάς ποτε γεννᾶν*. Ἐλλάδα τὴν τριτάλαιναν ἀναιάξουσι ποιηταί, ἡνίκ' ἀπ' Ἰταλίης ἰσθμοῦ πλήξει τένοντα τῆς μεγάλης Ῥώμης βασιλεὺς μέγας ἰσόθεος ὅν, φάσ', αὐτὸς ὁ Ζεὺς ἔτεκεν καὶ πότνια Ἥρη· ὅστις παμμούσῳ φθόγγῳ μελιηθέας ὕμνους Wiener Zeitschr. f. d. Kunde des Morgenlandes VI 1892 S. 228, 19) über Smyrna:
Und es wird sich der Fall von der Höhe ereignen. — 134 ff. vgl. VII 56 ff.
—151 vgl. IV 119 ff. VIII 155. — 140 vgl. VIII 153. — 141 vgl. XII 92.
123 Anf. vgl. V. 119 | 124 vgl. V. 315. — βιθυνὶ A βιθύνιοι d. and. HSS. —
ἐὴν: κατὰ Ψ. | 125 φοινικίην Ψ. — πολύφυλον Dausqueius πολύγυτον ΦΨδ |
126 κακὰ μηχανάαται vgl. V. 172. — μηχανάαται Struve (vgl. V. Φ) μηχανᾶται ΦΨ
(vgl. V. 172 Ψ) | 127 πόντος ἀπ' αὐτομάτου Canter πάντας ἐπ' αὐτομάτους Ψ
πάντας ἐπ' αὐτομίτους A π. ἐ. αὐτὸ μίτοις d. and. HSS. — χώρας Ψ | 128 Anf. =
V. 58. — ὥστε κλύσαι Bur. ὅ)στε κλαῦσαι Ψ ὡς κλαῦσαι Φ | 130 καὶ γὰρ καὶ Ψ. —
εἴνεκα A ἔνεκα d. and. HSS. — λύπης: λύσσης Struve λώβης Bur. | 133 πόντος Alex.
πόντον ΦΨ. — ὀλεῖ Ταύρων: Κενταύρων Rz. Bur. | 133 — 136 schwer ört,
V. 133 muss wohl nach 135 stehen und etwa lauten Ἠπιδανὸς Λαπ. δ. κ. γῆς
ἐναρίζει, dann folgt 136 Ἠπιδ. φ. θ. μ. π. γ. mit dem Hinweis auf die Kentauren:
so nach Wilam. Gffck. | 133 ἐναρίξει A ἐναρήξει d. and. HSS. ἄναρήξει Wilam. |
134 χώραν Ψ. — ποταμὸς βαθυδίνης vgl. V. 372 | 135 βαθύρρους Ψ — μορφᾶς
θηρῶν aus V. 136 ΦΨ, καὶ ἀπορρήξει Hesse sich hier gut substituieren | 136 Ἠπιδανὸς
Mdls. Gutschmid Ἠρισανὸς ΦΨ Ausgg. — θηρὸς Ψ. — γεννᾷν A | 137 Anf.
vgl. V. 342. — ἀναιάξουσι Alex, aus V. 312. ἀναίξουσι Ψ ἀνηίξουσι Φ | 138 πλήξειε
τένοντα vgl. V. 180. 518 | 139 βασίλεὺς: τελεὼς Ψ | 140 so Gffck., ὅν, ὄν, φ.' ὁ Ζ.
τέκεν ἡδ' ἡ Ἤ. Wilam. ὅν φασιν αὐτὸς ὁ Ζεὺς αὐτὸς Ζεὺς PBS) τέκεν ἡδὲ ἡ
δὲ P) π. ἤρη Φ βασιλέα ὅν φ. ὁ Ζεὺς ἔτεκε καὶ π. ἤρα Ψ | 141 μελιηδέας ὔμνους
ΦΨ Ausgg. Wilam., der hier ein älteres abgebrochenes Nero bewunderndes Orakel
annimmt. Vgl. den Kommentar in den zugehörigen Text. u. Unters.
ὕμου Gffck. θεατροκοπῶν ἀπολεῖ πολλοὺς σὺν μητρὶ ταλαίνῃ. φεύξεται ἐκ Βαβυλῶνος ἄναξ φοβερὸς καὶ ἀναιδής, ὅν πάντες στυγέουσι βροτοὶ καὶ φῶτες ὤλεσε γὰρ πολλοὺς καὶ γαστέρι χεῖρας ἔθηκεν, εἰς ἀλόχους ἥμαρτε καὶ ἐκ μιαρῶν ἥξει δ' εἰς Μήδους καὶ Περσῶν πρὸς βασιλῆας, πρώτους οὕς ἐπόθησε καὶ οἷς φωλεύων μετὰ τῶνδε κακῶν εἰς ἔθνος ἀληθές· ὅς ναὸν θεότευκτον ἕλεν καὶ λαοὺς είσανιόντας, ὅσους ὕμνησα διακαίως· τούτου γὰρ φανέντος* 〈ὅλ〉η κτίσις ἐξετινάχθη καὶ βασιλεῖς ὤλοντο, καὶ ἐν τοῖσιν μένεν ἀρχή, ἐξόλεσαν μεγάλην τε πόλιν λαόν τε δίκαιον. ἀλλ’ ὅταν ἐκ τετράτου ἔτεος λάμψῃ μέγας ὅς πᾶσαν γαῖαν καθελεῖ τιμῆς, *αὐτοὶ πρῶτον ἔθηκάν τ' είναλίῳ Ποσειδῶνι*, ἥξει δ' οὐρανόθεν ἀστὴρ μέγας εἰς ἅλα καὶ φλέξει πόντον βαθὺν αὐτήν τε Βαβυλῶνα 145 Als Muttermörder erscheint auch noch der Antichrist in der
Jesaiae IV 2 p. 17 Dillm.: descendet Berial .... in specie hominis, regis iniqui-
tatis, matricidae .... 149 ἔθνος ἀληθές vgl. V. (107.) 161. 226. 384. XIV 360. —
151 ὅσους ὕμνησα δικαίως vgl. XIV 829. — 15.3 ff. vgl. IV 125 ff. — 154
πόλιν vgl. V. 226. 413. Apok. Joh. 11, 8. — (155 ff. vgl. IV 130 ff.). — 158 Apok.
Joh. 8, 10. — 159 — 161 Lactant. div. inst. VII 15, 18 Sibyllae tarnen aperte aperte 142 θεατροσκόπων Ψ | 144 βροτοὶ; βροτοὶ ἄλλοι Ψ. — φῶτες ἄριστοι vgl.
V. 109. — φῶτες Rz. πάντες ΦΨ vgl. Paris. Exe. V. 109 | 145 ἔθηκεν ΦΨ ἐφῆκεν
Mein. | 146 μιαρῶν Castal. μικρῶν μιηρῶν F) ΦΨ | 147 Μήδους Alex. μήδων ΦΨ |
149 ἀληθὲς Gffck. (vgl. V. 161) ἀηδὲς ΦΨ Ausgg. | 150 ὃς Alex, εἰς ΦΨ. —
εἶλε Ψ | 151 λαούς τ' εἰσανιόντας Rz. — εὶς ἐς) ἀνιόντας Ψ. — ὄσους ὕμνησα vgl.
XIV 329. — ὕμνησα Alex. ὕμνησε ΦΨ | 152 φανέντος ΦΨ προφανέντος Alex. Volkm.
(vgl. XIII 90), doch ebenso gut äre τε φανέντος. — ὅλη Alex. ἡ ΦΨ ΦΨ 153
ὄλοντο Rz. — μεῖνεν μεῖνεν Ψ | 154 ἐξόλεσαν Alex, ἐς δ’ ὄλεσαν A ἐς δ’ ὤλεσαν
d. and. HSS. | 155 τετάρτου ΡΨ. — λάμψῃ . . . ἀστήρ vgl. II 35 | 156 Anf. =
V. 365. — μόνος < Ψ. — (εἵνεκα τιμῆς vgl. XIV 188. 229. Vgl. übrigens
V. 157) | 157 so ἔθεικάν P) ΦΨ ἥν τοι (Opsop.) πρῶτον ἔθηκαν Ἐνυαλίῳ
Mdls., schwerl.; εἰναλίῳ Ποσειδῶνι ist nicht wegzuschaffen, noch durch Ares
zu ersetzen. Der Verfe passt in keiner Form in den Zusammenhang, oder vielmehr:
der Zusammenhang ist, wie V. 158 f. zeigt, gänzlich gestört, und vielleicht
etwas ausgefallen. Da nachher, V. 158, vom Verbrennen auch des Meeres die
Rede ist, so hat man hier wohl erst nachträglich den Poseidon
und vielleicht ist dann auch V. 156 zu schreiben: εἵνεκα ποινῆς | 158 οὐρανόθεν
τ’ ἀστήρ Ψ. — δῖαν Alex. vgl. V. 294. δεινὴν ΦΨ | 159 αὐτήν τε βαβυλῶνα Φ
καὶ αὐτὴν βαβυλῶνα Ψ. Ἰταλίης γαῖάν θ', ἡς εἴνεκα πολλοὶ πολλοὶ Ἐβραίων ἅγιοι πιστοὶ καὶ λαὸς ἀληθής. ἔσσεαι ἐν θνητοῖσι κακοῖς κακὰ μοχθήσασα, ἀλλὰ μενεῖς πανέρημος ὅλους αἰῶνας ἔσσεται, ἀλλὰ μενεῖ εἰς αἰῶνας πανέρημος,] σὸν στυγέουσ' ἔσαφος, ὅτι φαρμακείην μοιχεῖαι παρά σοι καὶ παίδων μῖξις ἄθεσμος θηλυγενὴς ἄδιοκός τε, κακὴ πόλι, δύσμορε πασῶν. αἰαῖ πάντ' ἀκάθαρτε πόλι Λατινίδος αἴης μαινὰς ἐχιδνοχαρής, χήρη καθεδοῖο παρ’ ὄχθας, καὶ ποταμὸς Τίβερις σε κλαύσεται, ἥν ἥτε μιαιφόνον ἦτορ ἔχεις ἀσεβῆ δέ τε οὐκ ἔγνως, τί θεὸς δύναται, τί δὲ μηχανάαται; ἀλλ' ἔλεγες· »μόνη εἰμὶ καὶ οὐδείς μ' έξαλαπάξεις«. νῦν δὲ σὲ καὶ σοὺς πάντας ὀλεῖ θεὸς αἰὲν κοὐκέτι σου σημεῖον ἔτ' ἔσσεται ἐν χθονὶ κείνῃ, ὡς τὸ πάλαι, ὅτε σὰς ὁ μέγας θεὸς εὕρατο μεῖνον, ἄθεσμε, μόνη, πυρὶ δὲ φλεγέθοντι μιγεῖσα τατάρεον οἴκησον ἐς Ἅιδου χῶρον aperte interituram esse Romam locuntui et quidem iudicio dei, quod nomen eius
habuerit invisum et inimica iustitiae alumnum veritatis populum trucidarit. —
161 vgl. V. 149. — 162 vgl. 111 356 ff. — 163 vgl. V. 342. VIII 42. — 166. 167.
(168.) Clemens Alex. Paed. II, 10, 99 ναὶ μὴν καὶ ἡ παρ’ ἡμῖν ποιητικὴ ὀνειδίζουσά
πως γράφει· μοιχεῖαι 167 . . . πάντ' ἀκάθαρτε. — 166 vgl. III 764. — 173 vgl.
Jes. 47, 8 (Apok. Job. 18, 7). 14, 13. Zephan. 3, 1. Sebr äbnlicb die Anmassung
des apokalyptiscben Weibes in den Visiones Danielis (Vassiliev: Anecdota
Graeco-Byzant. I 46): καὶ σταθεῖσα ἐν μέσῳ τῆς ἐπταλόφου βοήσει . . . Τίς θεὸς
πλὴν ἐμοῦ καὶ τίς δύναται ἀντιστῆναι τὴν ἐμὴν βασιλείαν; — 178 Jes. 14, 15.
vgl, Sib. VIII 101. 160 Ἰταλίην Ψ. — θ’ ἦς Opsop. τ’ ijq A τῆς P ijq Ψ. — ἕνεκα ΑΨ | 161
aus Lactant. (alumnum veritatis populum) Rz. ναὸς ΦΨ Vgl aucb V, 149
162 ἔσσεται Ψ. — θνητοῖς Ψ | 163 μενεῖς πανέρημος = V. 342 (vgl. 177. 185.
484). — μένεις Φ | 164 Dittographie | 165 σὸν: ὂν Ψ. — ἔδαφος: ἔδαφός
γ' Ψ | 166 vgl. V. 430. IV 83 f. III 764. — μοιχεία Ψ. — καὶ παίδων: τε καὶ
ἀνδρῶν Clem. — μίξεις ἄθεσμοι HS. des Clem. | 167 δύσμορε δύσμορε πάντ’
ἀκάθαρτε aus V. 168 Clem. | 169 μαινὰς vgl. V. 184. 485. — καθεδοῖο Alex.
καθεδεῖο Φ καθεδεῖς Ψ. — παρ’ ὄχθας vgl. V. 296 | 170 σε: σέ γε Rz. vgl. XI
296. XIII 128. — κλαύσεται, ἥν Alex. κλαύσει καὶ σὴν ΦΨ καλέσσεται ἥν
171 ἤτε Castal. οὔτε ΦΨ | 172 τί δὲ μηχανάαται vgl. V. 126. — μηχανᾶται Ψ |
174 πάντας: παῖδας Mdls. | 175 vgl. V. 510. — ἔτ' ἔσσεται: ἐπέσσεται Bur. |
177 vgl. V. 163. — μεῖνον Castal. μοῦνον μόνον A) Φ μόνη Ψ. — φλογέθοντι Ψ. —
πυρὶ) . . . μιγεῖσα vgl. V. 318 | 178 ταρτάρεόν τ’ οἴκησον Φ. νῦν δὲ πάλιν, Αἴγυπτε, τεὴν ὀλοφύρομαι ἄτην· Μέμφι, πόνων ἀρχηγὸς ἔσῃ, πληχθεῖσα τένοντας· ἐν σοὶ πυραμίδες φωνὴν φθέγξονται ἀναιδῆ. *Πυθών*, ἡ τὸ πάλαι δίπολις κληθεῖσα αἰῶσιν σίγησον, ὄπως παύσῃ κακότητος. ὕβρι, κακῶν θησαυρὲ πόνων, μαινὰς πολύθρηνε, αἰνοπαθὴς πολύδακρυ, μενεῖς χήρη διὰ παντός. πουλυετὴς ἐγένου σὺ μόνη κόσμοιο κρατοῦσα. ἀλλ’ ὅταν ἡ Βάρκη τὸ κυπάσσιον ἀμφιβάληται λευκὸν ἐπὶ ῥυπαρῷ, μήτ’ εἴην μήτε γενοίμαν. ὠ Θῆβαι, ποῦ σοι τὸ μέγα σθένος; ἄγριος ἀνήρ ἐξολέσει λαόν· σὺ δὲ εἵματα φαιὰ θρηνήσεις, δύστηνε, μόνη, καὶ πάντ᾿ ὅσσα τὸ πρόσθεν ἔρεξας ἀναιδέα θυμὸν ἔχουσα. *καὶ κοπετὸν ὄψονται ἄθέσμων εἴνεκα Συήνην δ᾿ ὀλέσεις ὀλέσειε μέγας φὼς Τεύχιραν οὶκήσουσι βίῃ μελανόχροες Ἰνδοί. Πεντάπολι, κλαύσεις· σὲ δ’ ὀλεῖ μεγαλόσθενος σάς, Λιβύη πάγκλαυστε, τίς ἐξηγήσεται ἄτας; τίς δέ σε, Κυρήνη, μερόπων ἐλεεινὰ δακρύσει; οὐ παύσῃ θρήνου στυγεροῦ πρὸς καιρὸν ὀλέθρου. 180 vgl. V. 60. — 184 vgl. V. 231. 179 vgl. V. 73 zdjv: τ’ ἐὴν τ’ P ἐήν τ᾿ B τεήν τ’ L | 180 Anf, vgl. II 115. V
242. — ἀρχηγὸς ἔσῃ Alex. ἀρχηγέ σέ τε Φ ἀρχηγέ σί’ Ψ. — πληχθεῖσα τένοντας
Gutschra. Gffck. vgl. V. 138. 518. πλησθεῖσα τένοντος ΦΨ πλησθεῖσα θανόντων Alex. |
182 Πυθών Ψ Ausgg. πυθῶν Φ Πειθώ (Exod. 1, 11) Wilam. — κτηθεῖσα A κτησθεῖα P
κατισθεῖσα B | 183 αἰῶσιν B αἰῶσι d. and. HSS. | 184 Anf. vgl. II 115. V 231. ὔβρι ΦΨ
Ausgg. Ἰσι Bur. vgl. V. 484. Mdls. erwartet einen Städtenamen. — μαινάς: vgl. V. 169
185 πολύδακρυ, μενεῖς: πολυδακρυμανὴς Φ. — χήρη Alex. χήρα Φ χώρα Ψ
χώρᾳ Wilam. | 186 vgl. V. 435. — πολυέτης Ψ | 187 ὅταν ἡ: ὁπότ᾿ ἄν Rz.
κυπάσσιον Struve κυπάστιον Φ κυπάδιον Ψ | 189 Θῆβαι: θῆ. και (θῆ, καὶ A) Φ.
ποῦ σοι = V. 67. — σοι Rz. σου ΦΨ | 190 λαβοῦσα F im Texte, am Rande βαλοῦσα;
βαλοῦσα d. and. HSS. | 191—227 < A ohne Spatium | 191 καὶ πάντ’ ἀποτίσεις =
XI 50. (62.) 286. (313.) VIII 129. XII (94). 227 | 192. 193 so aus XI 63 Ω Rz.,
ὅσσα τὸ πρόσθεν ἔρεξας ἀθέσμων εἵνεκα ἔργων | καὶ κοπετὸν
θυμὸν ἔχουσαν ΦΨ | 192 vgl. XI 63. 287. XII 228. — ἀναιδέα θ. ἔχουσα =
XI 63. 293. — Vor V. 193 Lücke anzunehmen, in der das Subjekt zu V. 193
stand | 194 Αἰθιοπήων Ψ. αίθιόπων τε Φ | 195 Τεύχιραν Mdls. Gutschm. τεύχαριν
ΦΨ Τεύχειρ᾿ Rz. | 196 Πεντάπολι Alex. πενταπόλει ΦΨ. — κλαύσεις· σὲ δ’
Bur. κλαύσει δὲ σόης Φ κλαύσει γὰρ σόη Ψ καύσει δ᾿ Ὀάσεις Gutschm. | 197
Λιβ. π., τίς ἐξηγήσεται ἄτας Mdls. Bur. ὦ Λιβ. πάγκλ. τίς σὰς ἐξηγήσεται ατας Ψ
ὠ Λιβ. πάγκλ. τίς τί P) ἐξηγίσεται ἄτας Φ | 199 θρηνοῦσα στυγερὸν Ψ. —
ὀλέθρου Rz. ὄλεθρον ΦΨ. ἔσσεται ἐν Βρύγεσσι καὶ ἐν Γάλλοις πολυχρύσοις ὠκεανὸς κελαδῶν πληρούμενος αἵματι καὐτοὶ γὰρ κακότητα θεοῦ τέκνοις ἐποίησαν, ἡνίκα Σιδονίοις βασιλεὺς Φοῖνιξ ἤγαγεν ἐκ Συρίης πλῆθος πολύ· καί σε αὐτήν, Ῥαβέννη, τε καὶ εἰς φόνον Ἰνδοί, μὴ θαρσεῖτε καὶ Αίθίοπες μεγάθυμοι· ἡνίκα γὰρ *τούτους* τροχὸς Ἄξονος, Ταῦρός τ᾿ ἐν Διδύμοις μέσον οὐρανὸν Παρθένος ἐξαναβᾶσα καὶ Ἥλιος ἀμφὶ πηξάμενος ζώνην *περιπάμπολον* ἔσσεται ἐμπρησμὸς μέγας αἰθέριος κατὰ γαῖαν, *ἄστρων δ᾿ ἐν μαχίμοις* καινὴ φύσις, ἐν πυρὶ καὶ στοναχαῖσιν ὅλην γῆν Αἰθιοπήων. μύρεο καὶ σύ, Κόρινθε, τὸν ἐν σοὶ λυγρὸν ὄλεθρον· ἡνίκα γὰρ στρεπτοῖσι μίτοις Μοῖραι τριάδελφοι κλωσάμεναι φεύγοντα δόλῳ ἰσθμοῖο παρ’ ἄξουσιν μετέωρον, ἕως ἐσίδωσίν ἑ πάντες, τὸν πάλαι ἐκκόψαντα πέτρην πολυήλατι καὶ σὴν γαῖαν ὀλεῖ καὶ κόψει, ὡς τούτῳ γάρ τοι δῶκε θεὸς μένος ἐς τὸ ποιῆσαι οἱά τις οὐ πρότερος τῶν συμπάντων βασιλήων· 206—213 vgl. V. 512—531. 531. Nonnos: Dionys. XXXVIII 356 ff. — 216
IV 119 ff. — 217 Zug aus der Sage von Simon Magus und auch vom Antichrist
(vgl. Hildegards Scivias III 11). Das Material bei Bousset: Der Antichrist 96. —
220 vgl V. 369.
200 Βρύγεσσι Wilam. βρύτεσσι ΦΨ Βριτεῦσι oder Βριτέεσσι Alex. Βρίτεσσι
Gutschm. — γάλοις Ψ | 203 Σιδόνιος Alex. — γαλλικανῶν Ψ | 205 αὐτὴν Rz.
αὕτη ΦΨ. — ἡγεμονεύσει Alex. ἡγεμόνευσε(ν) ΦΨ | 206 θαρσεῖτε Alex. ταρβεῖτε ΦΨ.
vgl. V. 106 ΦΨ. — καὶ < Ψ | 207 τούτους ΦΨ Alex. Friedl. sinnlos; πυρόεις? —
Αἰγοκεράστης Gffïck. αἰγοκερίτης (αίγοκαιρίτης Ρ) ΦΨ Αἰγοκέρωτος Castal. αἰγοκεράτης
Mein. | 208 ἀμφιελίξη P ἀμφιελίξει d. and. HSS. | 209 μετόπῳ Ψ | 210 περιπάμπολον
Φ (περιπάμπιλον L) Ψ περίπαν πόλον Boissonade περὶ περὶ πόλον
212 ἄστρων δ’ ἐν μαχίμοις ΦΨ ἄστροίς δ’ ἐν μαχίμοις Rz. ἄστρων δ’ ἐκ μαχίμων
Gffck.: Der Kampf der Gestirne schafft eine neue Weltenordnung | 213 ὄλην:
ὁλοὴν Ψ στοναχαῖς) Ἰνδῶν γῆν) Castal. — Αἰθιοπήων Alex. vgl. V. 194.
αίθιόπων Ψ αίθιόπων τε Φ wie V. 194 | 214 μύρεο Rz. vgl. V. 260. 317. 440
μύρου ΦΨ | ἰσθμοῖο: ἱστίω Ψ. — ὄχθην Alex. Herw. ὀμφὴν ΦΨ | 217
ἄρφουσιν Φ ἄξωσιν Bur. — ἐσίδωσίν ἑ πάντες Bur. Mdls. ἐσίδωσί σε πάντες ΦΨ
219 Anf. = V. 94 | 220 τοῦτο Ψ. — μένος Mein, μόνος ΦΨ — ἐς τὸ ποιῆσαι
221 οἶά τις ο. π. vgl. V. 364. — ποῆσαι Ψ. πρῶτα μὲν ἐκ τροσσῶν κεφαλῶν σὺν πληγάδι ῥίζας *στησάμενος* μεγάλως ἑτέροις ὥστε φαγεῖν σάρκας γονέων βασιλῆος πᾶσι γὰρ ἀνθρώποισι φόνος καὶ δείματα κεῖται εἵεκα εἵνεκα τῆς μεγάλης πόλεως σῳζομένου διὰ παντός, ὅν ὃν ἔξοχον ἄστατε καὶ κακόβουλε, κακὰς περικείμενε κῆρας, ἀρχὴ καὶ καμάτοιο καὶ ἀνθρώποις μέγα τέρμα βλαπτομένης κτίσεως καὶ σῳζομένης πάλι Μοίραις, ὕβρι, κακῶν ἀρχηγὲ καὶ ἀνθρώποις μέγα πῆμα, τίς σε βροτῶν ἐπόθησε, τίς ἔνδοθεν οὐ χαλέπηνεν· ἐν σοί τις βασιλεὺς σεμνὸν βίον ὤλεσε ῥιφθείς. πάντα κακῶς διέθηκας ὅλον τε κακὸν κατέκλυσσας, καὶ διὰ σοῦ κόσμοιο καλαὶ πτύχες ἡλλάχθησαν. εἰς ἔριν ἡμετέρην τυχὸν ὔστατα ταῦτα προβάλλου· πῶς τί λέγεις; πείσω σε καὶ εἴ τί σε μέμφομαι αὐδῶ· ἦν ποτ᾿ ἐν ἀνθρώποις λαμπρὸν σέλας 222 Dan. 8. — 226 μεγάλης πόλεως λαοῦ τε δικαίου vgl. V. 154. 149. —
229. 230 = V. 244. 245. — 230 vgl. IV 182. — 231 vgl. V. 184. — 238 f. vgl.
III 582 f. — Theophil, ad Autol. II 15, 13 οἱ γὰρ ἐπιφανεῖς ἀστέρες καὶ
εἰσιν εἰς μίμησιν τῶν προφητῶν. (Alnlich auch Aristobul bei Euseb. Praep.
ev. XIII 12, 10 καί τινες εἰρήκασι τῶν ἐκ τῆς αἱρέσεως ὄντες τῆς ἐκ τοῦ Περιπάτου
λαμπτῆρος αὐτὴν <τὴν σοφίαν〉 ἔχειν τάξιν). 222 κεφαλῶν: κεράτων Bur. vgl. III 397. — πληγάδι (vgl. Hesych: πληγάς·
δρέπανος): πλαγάδι ψ. — ῥίζας Ewald ῥίζης ΦΨ | 223 στησάμενος: σπασσάμενος
Alex. — ἑτέρης Ψ ἑτάροις Gercke. — δώσειε πάσασθαι Alex, δώσεις πάσασθαι Ψ
δώσει σπάσασθαι Φ | 224 γονέων: vgl. Sueton: Nero 46 z. E. — ἁγνοῦ Ψ |
225 φόνος: φόβος? | 226 τῆς μεγάλης πόλεως Castal. τῆς πόλεως τῆς μεγάλης
(τε + Β) ΦΨ | 227 ἔξοχον Rz. ἔξοχος ΦΨ | 228—237 wiederholt nach V.
(230 < L) | 228 καὶ < Ψ. — κακὰς περικείμενε κῆρας Gffck. κακαῖς (κακαῖσιν
περικείμενε κήραις ΦΨ Friedl. Rz. κακαῖς π. κηρσὶν Dausq. | 229 f. = 244
καὶ καμάτοιο: καὶ < an der 1. Stelle Ψ. καμάτοιο aus V. 244 Opsop. καμάτοισι ΦΨ |
230. 231 < an der 1. Stelle ψ, 230 auch an 2. Stelle L | 230 πάλιν an
2. Stelle ψ. — μοίραις Alex. μοίρης ΦΨ | 231—245 < A | 231 Anf. vgl. V.
242. (180). II 115. — ἀρχηγὲ καὶ ἀ. μ. πῆμα Nauck καὶ πῆμα κ. ἀ. μ. τέρμα
(vgl. V. 229). — ἀνθρώποις.... πῆμα vgl. V. 246 | 232 βροτῶν an der 2. Stelle,
βροτός τ’ an der 1. Stelle Ψ βροτὸς Φ. — οὐ: οἱ PB. — χαλέπηνεν Alex.
χαλεπήνει ΦΨ | 233 τις Kloucek τίς ΦΨ. — ῥιφθείς B ῥιφείς d. and. HSS. |
vgl. XIII 124 XIV 79. — διέθηκας: διέλυσας Ψ. — κακὸν Φ κακῶς an der 1. Stelle,
βροτὸν an der 2. Stelle Ψ πόλον Mdls. — πατέκλυσσας (Opsop.) Rz, κατακύσας ΦΨ |
235 κόσμοιο . . . πτύχες vgl. V. 481 | 236 ὕστατα an der 2. St. Ψ ἄστατα L an
der 1. Stelle und d. and. HSS. — προυβάλλου Ψ an der 2. Stelle | 237 πῶς τί
Wilam. πῶς τε ΦΨ Ausgg. σπειρομένης ἀκτῖνος ὁμοσπόνδοιο γλῶσσα μελισταγέουσα καλὸν πόμα πᾶσι βροτοῖσιν φαῖνέ τε καὶ προὔβαλλε καὶ ἥμερα πᾶσιν ἔτελλεν. τοῦδ᾿ ἕνεκεν, στενόβουλε κακῶν καὶ ῥαμφὴ καὶ πέδος ἐλεύσεται ἤματι κείνῳ. ἀρχὴ καὶ καμάτοιο καὶ ἀνθρώποις μέγα τέρμα βλαπτομένης κτίσεως καὶ σῳζομένης πάλι Μοίραις, κλῦθι πικρᾶς φήμης δυσηχέος, ἀνδράσι ἀλλ᾿ ὁπόταν Περσὶς γαῖ΄ λοιμοῦ τε στοναχῆς τε, τότ᾿ ἔσσεται ἤματι Ἰουδαίων μακάρων θεῖον γένος ούράνιόν τε, οἳ περιναιετάουσι θεοῦ πόλιν ἐν ἄχρι δὲ καὶ Ἰόπης τεῖχος μέγα ὑψόσ᾿ ἀείρονται ἄχρι καὶ νεφέων οὐκέτι συρίξει σάλπιγξ πολεμόκλονον ἠχον, οὐδ᾿ ἔτι μαινομέναις παλάμαις ἐχθραῖς *ἀλλ᾿ ἐπι*στήσει τε κακῶν εἷς δέ τις ἔσσεται αὖτις ἀπ᾿ αἰθέρος ὃς παλάμας ἥπλωσεν ἐπὶ ξύλου 244. 245 = 229. 230. — 249 Lactant. div. inst. IV, 20, 11 domum autem
Juda et Israhel non utiqne Judaeos significat, quos abdicavit, sed nos qui ab eo
convocati ex gentibus in illorum locum adoptione successimus et appellamur filii
Judaeorum: quod declarat Sibylla, cum dicit: Ἰουδαίων .... — μακάρων vgl.
V, 107. — 251. 252 vgl. V. 424 f. — 253 vgl. V. 264. 382 ff. III 751 ff.
VIII 116. — 257 ξύλου πολυκάρπου: vgl. Ignatius ad Smyrn. Ι 2 . . . ἀφ’ οὖ
καρποῦ ἡμεῖς. 240 μελισταγέουσα Alex. vgl. V. 282. μὲν σταγέουσα Φ μὲν στυγέουσα Ψ |
241 φαῖνέ τε καὶ προὔβαλλε Wilam. φαίνετο καὶ προὔβαινε Φ φ. κ. πρόβαινε Ψ. —
ἥμερα P Wilam. ἠμέρα d. and. HSS. Ausgg. | 242 ἕνεκα Ψ.
μεγίστων vgl. V. 231 | 243 ῥάμφη Φ ῥ’ ὀμφὴ F ῥομφὴ L | 244. 245 = 229.
244 σῳζομένης aus V. 230 Alex. βλαπτομένης ΦΨ | 245 πάλιν Ψ | 246 κλῦε Ψ. —
συσσηχέος (δυσηχέος A) Φ. — ἀνδράσι πῆμα vgl. V. 231 | 247 Περσὶς γαῖ᾿:
σίης Ψ γῆ Περσὶς Nauck. — ἀπόσχηται Nauck ἀπόσχοιτο ΦΨ — πολέμου A πολέμοιο
Ψ | 249 θείων Lactant. Cod. Bonon. θεῖον aus θείων P. — γένος Lactant.
μένος ΦΨ Bur. — οὐράνιόν τε Lactant. Cod. Bonon., alle sonstige Überlieferung hat
oder will mit ΦΨ οὐρανιώνων
ογρλνιονων) | 252 ἐρεβενῶν Ψ | 253 vgl. VIII 117. — συρίγξει
πολεμόκλονον Struve πολεμόκτονον ΦΨ | 254 οὐδ’ ἔτι μαινομέναις Mdls. οὐδ᾿
ἐπιμαινομέναις ΦΨ Ausgg. — ἐχθραῖς Gffck. ἐχθροὺς ΦΨ ἐχθροῦ Alex. | 255 ἀλλὰ
ἀλλ’ A) ἐπιστήσει τε ΦΨ ἀλλὰ πέριξ στήσουσι Mdls. ἀλλὰ θεὸς στήσειε? —
κακῶ Ψ | 256 αὖθις A αὖθις d. and. HSS. | 257 ὃς Alex, οὗ ΦΨ. — ξύλου πολυκάρπου
Gffck. (zu ξύλου vgl. ποτε στήσει V. 258) ξύλον (ξύλου P)
Μευ ἀγλαόκαρπον Mdls. Εβραίων ὁ ἄριστος, ὅς ἠέλιόν ποτε στήσει φωνήσας ῥήσει τε καλῇ καὶ χείλεσιν ἁγνοῖς. μηκέτι τείρεο θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι, μάκαιρα, θειογενές, πάμπλουτε, μόνον πεποθημένον ἄνθος, φῶς ἀγαθὸν σεμνόν τε τέλος *πεποθημένον ἅγνος*, Ἰουδαίη χαρίεσσα, καλὴ πόλις, ἔνθεος ὕμνων. οὐκέτι βακχεύσει περὶ σὴν χθόνα ποὺς Ἑλλήνων ὁμόθεσμον ἐνὶ στήθεσσιν ἔχων ἀλλά σε κυκάλιμοι παῖδες περιτιμήσουσιν καὶ μούσαις ἁγίαισι τράπεζαν ἐπιστήσονται παντοίαις δυσίαισι καὶ εὐχαῖς ἐν ἐκ μικρᾶς στενότητος ὅσοι καμάτους πλείονα καὶ χαρίεντα *καλὸν ἄρξουσι* οἱ δὲ κακοὶ στείλαντες ἐπ᾿ αἰθέρα γλῶσσαν παύσονται λαλέοντες ἐναντίον ἀλλήλοισιν, αὐτοὺς δὲ κρύψουσιν, ἕως *κόσμος ἔσται δ᾿ ἐκ νεφέων ὄμβρος πυρὸς κοὐκέτι καρπεύσουσι βροτοὶ στάχυν ἀγλαὸν ἐκ γῆς· πάντ᾿ ἄσπαρτα μενεῖ καὶ ἀνήροτα, ἄχρι τὸν πρύτανιν πάντων θεὸν ἄμβροτον αἰὲν ἐόντα ἀνθρώπους θνητοὺς καὶ μηκέτι θνητὰ γεραίρειν 260 ff. vgl. III 785. — 261 πεποθημένον ἄνθος vgl. V. 397. 427. — 264
V. 253. — 267 f. vgl. V. 407. — 276 vgl. III 539 f.
258 ὁ: ὄχ᾿ Mein. — στήσει Gffck. Bur. στῆσε(ν) ΦΨ Nauck Mdls. (vgl.
10, 12), doch handelt es sich hier nicht um Josua, sondern um die Wiederkunft
des Herrn, vgl. z. B. Lactant. div. inst. VII 26, 2 et statuet deus solem | 259.
260 φωνήσας .... χείλεσσι μάχαιρα A durch Zusammenziehung | 260 ἐνὶ στήθεσσι,
μάκαιρα Bur. vgl. III 368. 483. XI 259. μὴ στήθεσσι μάχαιρα Φ ἢ στήθεσι
μάχαιραν Ψ ἐνὶ στήθεσσι μαχαίρᾳ Volkm. | 261 θειογενής Φ. — μόνῳ Φ. —
πεποθημένον ἄνθος vgl. V. 427 | 262 τέλος: θάλος Opsop. — πεπουημένον ἅγνος
(ἄγνος L) ΦΨ, verdorbene Dittographie von V. 261 | 263 καλὴ πόλις vgl. V. 290
264 περὶ σὴν Struve περσῶν Φ περ σῶν F) Ψ | 265 ὁμόθεσμον ἐνὶ στήθεσσιν
ἔχων νοῦν ΦΨ, nicht zu ändern, es bedeutet: da er sich zu demselben Gesetze
bekehrt hat: Wilam. | 266 κυδάλιμον Ψ | 267 so Volkm. Gffck., καὶ μούσαις
γλώσσαις ἀφίαισιν ἐπιστήσονται τράπεζαν Ψ καὶ μούσαις γλώσσαις ἀγίαισιν
ἐπιστήσονται Φ γλώσσαις also Glossem, vgl. auch V. 197) καὶ Μούσαις ἀγίαις
ἐπιστήσονται τράπεζαν Bur. | 268 θυσίῃσι Rz. — εὐχαῖς ἐν θεοτίμοις Bur. εύχαῖς
ἐνθεοτίμοις Φ εύχαῖς ταῖς θεοτίμοις Ψ εὐχῇσιν θεοτίμοις Struve | 269 μικρῆς
Rz. | 270 καὶ < Ψ. — καλὸν ἄρξουσι ΦΨ ἐναλλάξουσι Mdls. | 271 κακὴν Ψ. —
ἄθεσμοι Ψ | 273 ἕως ἀλλαχθῇ ὁ κόσμος Rz. | 276 Anf. vgl. III 647. —
ἄσπαρτα μενεῖ Wilam. πάντα μὲν ἄσπαρτα ΦΨ. — ἄχρι . . . 277 vgl. V. 65 f. 351 f.
νοῆσαι Alex, νοήση νοήσῃ A) Φ νοήσει Ψ | 277 Anf. = V. 499. — θεὸν ἄμβροτον =
V. 66. — αἰὲν ἐόντα = V. 360. 500. μηδὲ κύνας καὶ γῦπας ἃ Αἴγυπτος σεμνύνειν στομάτεσσι κενοῖς καὶ χείλεσι μωροῖς. εὐσεβέων δὲ μόνων ἁγία χθὼν πάντα τάδ’ οἴσει, νᾶμα μελισταγέος ἀπὸ πέτρης ἠδ᾿ ἀπὸ καὶ γλάγος ἀμβρόσιον ῥεύσει πάντεσσι δικαίοις· εἰς ἔνα γὰρ γενετῆρα θεὸν μόνον ἔξοχον ὄντα ἤλπισαν εὐσεβίην μεγάλην καὶ πίστιν ἔχοντες. ἀλλὰ τί δή μοι ταῦτα νόος σοφὸς ἐγγυαλίζει; ἄρτι δέ σε, τλήμων Ἀσίη, κατοδύρομαι οἰκτρῶς καὶ γένος Ἰώνων Καρῶν Λυδῶν πολυχρύσων. αἰαῖ <σοι,> Σάρδεις· αἰαῖ πολυήρατε αἰαῖ, Λαοδίκεια, καλὴ πόλι· ὡς ἀπολεῖσθε σεισμοῖς ὀλλύμεναί τε καὶ εἰς κόνιν ἀλλαχθεῖσαι, Ἀσίδι τῇ δνοφερῇ [Λυδῶν τε ?? - Ἀρτέμιδος σηκὸς Ἐφέσου πηγνύμενος χάσμασι καὶ σεισμοῖσί ποθ᾿ ἵξεται πρηνής, ἠύτε νῆας ἐπικλύζουσιν ἄελλαι. *ὕπτια δ᾿ οἰμώξει* Ἔφεσος κλαίουσα παρ᾿ καὶ νηὸν ζητοῦσα τὸν οὐκέτι ναιετάοντα. 279 vgl. V. 77 ff. III 30. — 281—283 Lactant. div. inst. VII 24, 14 et
<Sibylla> eodem modo: εὐσεβέων ... — 281 εὐσεβέων vgl. III 573. — 282 vgl.
III 622. — 283 vgl. VIII 211. III 622. — 286 vgl. V. 111. — 289 vgl. III 459. —
290 vgl. III 471 f. — 293. 294. 296. 297 Clemens Alex. Protr. IV 50 αὔτη
<Σίβυλλα> μέντοι ἐρείπια τοὺς νεὼς προσαγορεύει, τὸν μὲν τῆς Ἐφεσίας
χάσμασι καὶ σεισμοῖς καταποντίσεσθαι προμηνύουσα οὕτως· ὕπτια . . 279 ἃ: ἃς K ἅ τ’ Rz. | 280 στομάτεσσι κενοῖς Nauck.? Gffck.
νέοις Φ στ. νόοις Ψ. στομάτεσσιν ἐοῖς Alex. | 281 εύσεβέων δὲ μόνων ἀγία χθὼν
Lactant. ἐβραίων δὲ χθὼν ἁγία ἔστι ἐστὶ A) Φ ἑβραίων δὲ μόνων ἡ χθὼμ
ἐστὶ Ψ. — πάντα τάδ᾿ οἴσει A Lactant. πάντα δ’ οἴσει d. and. HSS. | 282
Lactant. μελισταγέουσ᾿ Alex. — ὴδ’ ἀπὸ πηγῆς Lactant. καὶ διὰ
(διαγλώσσησ) P) ΦΨ aus V. 240 | 283 γλάγος Lactant. γάλα δ’ Φ μάλα τ’ Ψ.
ἀμβροσίης Lactant. | 284 θεόν . . ὄντα: μόνον τ᾿ ἔξοχον ἐόντα Ψ | 286
< Ψ. — ἐγγυαλίξει ΑΨ | 287 vgl. VII 114. XIII 119. XI 122 | 288 vgl. III 170 |
289 Anf. vgl. V. 126. — σοι + Mein. Nauck < ΦΨ. — αἴ αἴ πολυήρατε
Τράλλις Mein, αἴ αἴ καὶ πολυήρατε τράλλις Φ αἴ αἴ πολυήρατοι τράλλεις Ψ
290 Anf. = XII 280. — καλὴ πόλι vgl. V. 263. 317 | 292 Ἀσσίδι Τῇ Alex, ἀσσία
(ἀσία A) τῇ ΦΨ Ἀσίδι δὲ Rz. (Volkm.) — Λυδῶν τε γένει πολυχρύσων
III 170 Volkm. Λυδῶν τε πολυχρ. tilgt als Interpolation aus V. 288 Alex. —
Nach V. 292 Lücke anzunehmen | 293 Prosa: Wilam. | 294 χάσμασι Clem.
χάσματι Φ. — ἵξεται A ἥξεται Ρ ἥξετε Ψ. — δῖαν Gffck. δεινὴν ΦΨ = V.
295 πρηνεῖς Ψ. — ἠύτε Rz. ἠδ᾿ ὅτε Φ ἤτοι ὅτε Ψ ὡς ὅτε Castal. — νῆες
ἄελλαι Castal. ἀέλλαις ΦΨ | 296 ὕπτια δ’ οἱμώξει δ’ οἱμώξεις Ψ) ΦΨ
Ausgg. ὑπτία οἰμώζει Mdls. — παρ’ ὄχθαις vgl. V, 169 | 297 ναὸν Rz. καὶ τότε θυμωθεὶς θεὸς ἄφθιτος αίθέρι ναίων
οὐρανόθεν πρηστῆρα βαλεῖ κατὰ κρατὸς ἀνάγνου.
 ἀντὶ δὲ χειμῶνος θέρος ἔσσεται ἤματι τῷδε.
καὶ τότε δὴ *μετέπειτ᾿* ἔσται *ἄνδρεσσι*
ἐφολέσει γὰρ πάντας ἀναιδέας ὑψικέραυνος
βρονταῖς τε στεροπαῖς τε κεραυνοῖς τε φλεγέθουσιν,
ἀνδράσι δυσμενέεσσι, καὶ ὡς ἀσεβεῖς ὀλοθρεύσει,
 ὥστε μένειν νέκυας κατὰ γῆς πλέονας φαμάθοιο. ἥξει γὰρ καὶ Σμύρνα ἑὸν κλαίουσα
εἰς *Ἐφέσοιο* πύλας καὶ αὐτὴ μᾶλλον ὀλεῖται. Κύμη δ’ ἡ μωρὰ σὺν νάμασι τοῖς θεοπνεύστοις
έν παλάμαις ἀθέων ἀνδρῶν ἀδίκων καὶ
 ῥιφθεῖσ᾿ οὐκέτι τόσσον ἐς αἰθέρα *ἄρμα
ἀλλὰ μενεῖ νεκρὰ ἐν νάμασι
καὶ τότ᾿ ἀναιάξουσιν ὁμοῦ κακότητα
εἰδήσει σημεῖον ἔχων, ἀνθ’ ὧν ἐμόγησεν,
Κυμαίων δῆμος χαλεπὸς καὶ φῦλον ἀναιδές.
 εἶθ᾿ ὅτ᾿ ἀναιάξουσι κακὴν χθόνα τεφρωθεῖσαν,
Λέσβος ὑπ᾿ Ἠριδανοῦ αἰώνιον ἐξαπολεῖται.
αἰαῖ σοι, *Κέρκυρα*, καλὴ πόλι, παύεο κώμου. 300 vgl. VIII 215. II 157. XIV 299. — 306 vgl. V. 122. — 316 vgl. V. 121. 298 θεὸς . . . ναίων = XI 311. XII 132. vgl. II 27. — ἄφθιτος: ἄφθιτος
καὶ P | 299 κράτος κράτους Β) Φ. — ἀνάγνους Φ | 300 vgl. VIII 215. XIV 299
301 μετέπειτ᾿ ΦΨ μέγα πῆμ᾿
βροτοῖσιν ΦΨ Ausgg. πάντεσσι βρ. Gffck. vgl. V. 331. III 195. 210 | 302 πάντας
γὰρ Ψ. | 303 vgl. XIV 38. — βροντῇ Φ. — τε στεροπαῖς: ἀστεροπαῖς Ψ |
δυσμενέεσσι ΦΨ Alex, ἄνδρας δυσμενέας τε Opsop., doch vielleicht sind die
Männer das dritte Zerstörungsmittel. — ἐξολοθρεύσει Ψ | 
Λυκοῦργον Friedl. Rz. Σάμορνον Alex. λυροργὸν (gemeint ist Homer) Gffck. vgl.
Orph. Argon. 7 | 307 Ἐφέσοιο ΦΨ Ausgg. Ἐρέβοιο Mdls.? | 308 μωρὴ Rz.
309 ἐν παλάμαις ἀθέων Klausen ἐν παλάμαισι θεῶν Φ ἐν παλάμῃσι θεῶν Ψ
310 ῥιφθεῖσ᾿ Klausen ῥιφεῖσ᾿ Φ ῥιφεῖσα Ψ. — τόσσον Klausen τὸν σὸν
σὸν PB τόσον Ψ. — ἅρμα προδώσει ΦΨ ἅλμα προδώσει Castal.
προοίσει? | 311 νεκρὴ Rz. — κυμήοισι Φ κυμείοισι Ψ Κυμαίοισι(ν) Opsop. Ausgg.
κυανέοισιν Gffck. | 312 ἀναιάξουσιν Alex, ἂν ἕξουσιν ΦΨ vgl. V. 315.
μένοντες = V. 75 | 313 εἰδήδῃ Φ | 314 Κυμαίων: κύμων γὰρ Φ. — φῦλον
ἀναιδὲς = V. 359. vgl. 504, — ἀναιδὲς Rz. ἀηδὲς ΦΨ. vgl. V. 106. (149)
 vgl. V. 124. — ὅτ᾿ ἀναιάξουσι Mdls. ὅταν ἕξουσι(ν) ΦΨ ὅταν αἰάξωσι
κακὴν: ὲ)ν Rz. | 317 Anf. vgl. V. 126. — κέρκυρα Ψ κόρχυρα (aus κόρκυρα, am
Rande: ἴσως κέρκυρα P κόρχυρα A) Φ Κίβυρα Mdls. — καλὴ πόλι vgl. V. 263. 
λαλὴ: κακὴ Opsop. vgl. V. 394. — παύεο κώμου vgl. V. 394. — κώμου
(κῶμον Alex.2) κώμην Φ κώμη Ψ. καὶ Ἱεράπολι, γαῖα μόνη Πλούτω<νι>
ἕξεις, ὃν πεπόθηκας ἔχειν,
 ἐς γῆν χωσαμένη παρὰ χεύμασι Θερυώδοντος.
πετροφυὴς Τρίπολίς τε παρ’ ὕδασι
κύμασι νυκτερινοῖσι ὑπ᾿ ᾐόνι
ἄρδην ἐξολέσει σε θεοῖό ποθ’ ἥδε πρόνοια. μή μ᾿ ἐθέλουσαν ἑλεῖν Φοίβου τὴν γείτονα
 Μίλητον τρυφερὴν ἀπολεῖ πρηστήρ ποτ᾿
ἀνθ᾿ ὡς εἴλετο τὴν Φοίβου δολόεσσαν
*τήν τε σοφὴν ἀνδρῶν μελέτην καὶ σώφρονα
ἵλαθι, παγγενέτωρ, τρυφερῇ χθονὶ τῇ
Ἰοθυθαίᾳ μεγάλῃ, ἵνα σὰς γνώμας
 ταύτην γὰρ πρώτην ἔγνως, θεός, ἐν χαρίτεσσιν
ἐς τὸ δοκεῖν προχάρισμα τεὸν πάντεσσι βροτοῖσιν
εἶναι καὶ προσέχειν, οἷον θεὸς ἐγγυάλιξεν. ἱμείρω τρίταλαινα τὰ Θρῃκῶν ἔργα
καὶ τεῖχος διθάλασσον ὑπ᾿ Ἄρεος ἐν
 συρόμενον ποταμηδὸν ἐπ᾿ ἰχθυόεντι
Ἔλλήσποντε τάλαν, ζεύξει ποτέ σ᾿ Ἀσσυρίων
*εἰς σὲ μάχη* Θρῃκῶν κρατερὸν σθένος
τήν τε Μακηδονίην βασιλεὺς Αἰγύπτιος αἱρεῖ,
καὶ κλίμα βαρβαρικὸν ῤίψει σθένος ἡγεμονήων. 318 vgl. XII 280 f. — 324 vgl. Pausanias Χ 12, 5 αὕτη ἡ Σίβυλλα <Ἡροφίλη>
ἀφίκετο , . . καὶ ἐς Κλάρον τὴν Κολοφωνίων .... — 326 vgl. IV 4 f. — 338 vgl.
V. 504 f. 318 καὶ: καὶ σὺ Ψ. — ἱερὰ πολιγαῖα Φ. — μόνη: μόνη ὁ Ψ. —
Bur. Gffck. vgl. V. 177. Strabo p. 622. πλούτῳ ΦΨ | 319 πεπόθηκας Castal.
πεποίηκας ΦΨ Bur. — πολύδακρυ Ψ | 320 Θερμώδοντος: ein solcher Fluss in dieser
Gegend unbekannt | 321 παρ᾿ ὕδασι Μ. = IV 149 | 322 ᾐόνα Ψ. | 323 ποθ᾿ ἥδε
Wilam. ποθή τε ΦΨ — προνοία PB | 324 unverständlich | 326 vgl. IV 4.
δολέεσσαν Φ. — ἀοιδὴν Alex, αὐδὴν ΦΨ | 327 Vor V. 327 fehlt 1 V.
und <Milet> verwarf: Wilam. Es ist dann V. 328—332 der Inhalt der βουλὴ.
σοφὴν ΦΨ Ausgg. σοφῶν Mdls. Gffck. | 328 τρυφερῇ: τραφερῇ Struve. — τῇ
< Ψ | 329 Ἰουδοίῃ Rz. — μεγάλῃ. ἵνα σὰς: μεγάλ' ἤνασσας Ψ. — ἐπίδωμεν
Struve ἐπιδῶμεν ΦΨ | 330 ἔγνως Alex, ἔγνω ΦΨ | 332 καὶ: τε Ψ. — οἱον θ.
ἐγγυάλιξεν vgl. III 165. — θεὸς: τ’ Ψ | 333 Anf. vgl. V. 52 | 334 Ἄρεος Wilam.
ἀέρος ΦΨ Ausgg. | 335 συρόμενον: σύρω μὲν Φ. — ἰκθυόωντι (zum fischenden
Tauchervogel ins Meer hinabstürzend)? | 336 Ἑλλήσποντε τάλαν Alex.
τάλαινα Φ έλλήσποντόν τε τάλαιναν Ψ. — ζεύξει ποτέ σ’ Ἀσσυρίων Alex. ξεύξει
σ’ ἀσσυρίων Φ ζεύξει ποτὲ ἀσσυρίης Ψ. | 337 εἰς σὲ μάχη Φ εἰς σὲ μάχην ψ εἶσι
μάχη Nauck Λυσιμάχη Bur. Λυσιμάχην Wilam. | 338 vgl. V. 373. — τήν τε
Μακηδονίην (μακεδονίην Ψ) ΦΨ γῆν τε Μακηδονίην Gffck. vgl. V. 373. γῆς
Μακηδοίης Β. Αἰγ. ἄρξει) Rz. | 339 ἡγεμόνων Ψ. Λυδοὶ καὶ Γαλάται Πάμφυλοι σὺν Πισίδαισι
πανδημεὶ κρατέουσι κακὴν ἔριν ὁπλισθέντες. Ίταλίη τριτάλαινα, μενεῖς πανέρημος ἄκλαυστος
ἐν γαῖῃ θαλερῇ όλοὸν δάκος ἐξαπολέσθαι. ἔσται δ' * αίθέρος* οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθεν
 βροντηδὸν κελάδημα, θεοῦ φωνὴν * ἐπακοῦσαι*.
ἠελίου 6 αὐτοῦ φλόγες ἄφθιτοι ούκέτ' ἔσονται
ούδὲ σεληναίης λαμπρὸν φάος ἔσσεται αὐτις
ὑστατίῳ καιρῷ, ὁπόταν θεὸς
πάντα μελανθείη, σκοτίη δ' ἔσταο κατὰ γαῖαν,
 καὶ τυφλοὶ μέροπες θῆρές τε κακοὶ καὶ ὀιζύς.
ἔσσεται ἠμαρ ἐκεῖνο χρόνον πολύν, ὥστε
αὐτὸν ἄνακτα θεὸν πανεπίσκοπον οὐρανόθι πρό.
αὐτὸς δυσμενέας ἄνδρας τότε δ' οὐκ ἐλεήσει,
ἀρνῶν ἠδ' ὀίων ταύρων τ' ἀγέλας
 ἐκθυσιάζοντας μόσχων μεγάλων κεροκρύσων
ἀψύχοις θ’ Ἑρμαῖς καὶ τοῖς λιθίνοισι
ἡγείσθω δὲ θέμις σοφίη καὶ δικαίων· δικαίων·
μή ποτε θυμωθεὶς θεὸς ἄφθιτος ἐξαπολέσσῃ
πᾶν γένος ἀνθρώπων βίοτον* καὶ φῦλον ἀναιδές,
 δεῖ στέργειν γενετῆρα θεὸν σοφὸν αἰὲν ἐόντα. 356 vgl. V. 82. 495. III 30 ff. — —360 Lactant. de ira dei 23, 8 deinde
alia Sibylla caelestium terrenorumque genitorem diligi oportere denuntiat, ne ad
perdendos homines indignatio eius insurgat: μή ποτε . . . 340 Πάμφυλοι (vgl. V. 460) σὺν (Alex.) Rz. παμφύλιοι ἐν ΦΨ. — Πισίδαισι
Opsop. πισίδεσσι ΦΨ Πισίδῃσι Alex. | 341 κρατέουσι: κρανέουσι Alex. | 342 vgl.
V. 137. — μενεῖς πανέρημος = V. 163 | 343 δάπος Φ | 344. 345 So Φ, ἔσται δ’
αἰθέριον οὐρανοῦ εὐρὺ ὔ. 345 βρ. κ. θ. φ. ἐπακοῦσαι Ψ ἔ. δ’ αἰθρίης ὅταν οὐρανὸς εύρ.
ὔπ. | βρ. κ. θ. φ. ἐπακούσῃ (ein Donner aus heiterem Himmel) Gffck. ἔ. δ’ αἰθέριον
ἀνὰ ούρανὸν εὐρὺν . . . ἐπακοῦσαι Alex. | 346 ἄφθιτοι: ἄθικτ' Φ | 347 αὖτις A αὖθις
d. and. HSS. | 349 μελανθείη· σκοτίη Alex. μελαιναίη μελαναίη B) σκοτίη σκοτίη Φ)
ΦΨ Lobeck | 350 τε < Ψ | 351 ὤστε . . . 352 vgl. V. 65. 276. (III 796) | 352 αὐτὸν ...
πανεπίσκοπον vgl. 1 152. — πανεπίσκοπον: πάλιν ἐπίσκοπον Ψ. — οὐρανόθι πρό =
I 267 | 353 αὐτὸν Ψ. — δυσμενέας δ’ ἄνδρας τότε οὐκ Φ | 354 vgl. III 523 | 355 ἐκθυσιάζοντας
A ἐλιθσιάζοντα PB ἐκθυσιάζοντες Ψ. — μόσχων μεγάλων μεγάλω Ψ)
ΦΨ μόσχων τε βοῶν Gomperz μόσχων τε καλῶν Bur, — κερωχρύσων Ψ | 356 vgl.
V. 82. — θ’ Ἐρμαῖς Opsop. θ’ ὁρμαῖς ΦΨ. — λιθίνοις Ψ | 357 σοφίη Bur. Gffck.
σοφίης ΦΨ Ausgg. | —360 Lactant. 358. 360. 359 ΦΨ | 358 ἐξαπολέσει A
ἐξαπολέση Ψ ἐξαπολέσης d. and. HSS., ΕΞΕΟΛΕCΑΙ, ΗΖΑѠΛΕC die
HSS. des Lactant. | 359 πᾶν Lact. μὴ ΦΨ. — βίοτον: μιαρὸν Mdls. Gffck. παγγενεὶ
ἀνθρ. βίοτον καὶ φ. ἀ. schreibt Wilam. den ganzen Vers. — φῦλον ἀναιδές =
V. 314. So Lactant., πάντας ὀλέσσῃ aus V. 358 ΦΨ. ἔσσεται ὑστατίῳ καιρῷ περὶ τέρμα σελήνης
κοσμομανὴς πόλεμος καὶ ἐπίκλοπος ἐν δολότητι.·
ἥξει δ' ἐκ περάτων γαίης μητροκτόνος
φεύγων ἠδὲ νόῳ ὀξύστομα
 ὅς πᾶσαν γαῖαν καθελεῖ καὶ πάντα
πάντων τ' ἀνθρώπων φρονιμώτερα πάντα
ἧς χάριν ὤλετό τ' αὐτός, ἑλεῖ ταύτην
ἄνδρας τ' ἐξολέσει πολλοὺς μεγάλους τε τυράννους
πάντας τ' ἐμπρήσει, ὡς οὐδέποτ' ἄλλος
 τοὺς δ' αὐ πεπτηῶτας ἀνορθώσει διὰ ζῆλον.
ἔσται δ' ἐκ δυσμῶν πόλεμος πολὺς ἀνθρώποισιν,
ῥεύσει δ' αἵμαθ' ἴως Μου ποταμῶν
τῆς τε Μακηδονίης στάξὲι χόλος ἐν πεδίοισιν
συμμαχίην δῶ δ' ἐκ δυσμῶν, βασιλῆι δ' ὄλεθρον.
 καὶ τότε χειμερίη πνοιὴ πνεύσει κατὰ γαῖαν,
καὶ πεδίον πολέμοιο κακοῦ πλησθήσεται αὐτις.
πῦρ γὰρ ἀπ' οὐρανίων δαπέδων βρέξει
πῦρ καὶ αἷμα ὕδωρ πρηστὴρ γνόφος
καὶ φθίσις ἐν πολέμῳ καὶ ἐπὶ σφαγῇσιν ὀμίχλη
 πάντας ὁμοῦ τ' ὄλέσει βασιλεῖς καὶ φῶτας ἀρίστους. 363 ff. vgl. IV 137 — 139. [Lactant.] de mort. persec. 2, 8 unde illum quidam
deliri credunt esse translatum ac vivum reservatum Sibylla dicente matricidam
profugum a finibus (terrae) esse venturum, ut quia primus persecutus est,
idem etiam novissimus persequatur et antichristi praecedat adventum — quod nefas
est credere. — 369 vgl. V. 220. — 372 Lactant. div. inst. VII 19, 5 et fluet
sanguis more torrentis. — Henoch 100, 3. — 373 στάζει στάξει vgl. II Chron. 12, 7
(Sib. V 508). — 377 vgl. III 691. 361 Anf. vgl. V. 447. — τέρμα σελήνης vgl. V. 470 f. | 362 Anf. = V. 462 |
363 vgl. VIII 71 | 364 νόῳ Alex, νόων B νόον d. and. HSS. — ὁξύστομα Alex.
ὀξὺ στόμα ΦΨ | 365 ὃς . . . καθελεῖ = V. 156. — καὶ πάντα κρατήσει
V. 416 | 366 τ' < Ψ. — πάντα νοήσει = V. 48 | 367 ὤλετ' αὐτὸς ΑΨ | 368 πολλοὺς
. . . 369 . . . ἐμπρήσει < A | 369 ὡς . . . ἐποίει vgl. V. 220 f. — οὐδέποτ'
ἄλλος Badt δήποτε ἄλλος Φ δήποτ' ἄλλος Ψ δήποτε ἄλλοτ’ Bleek οὔποτε
Alex. 2 | 372 ἕως ὄχθου Μου Wilam. αἵματά τ’ ὄχθου ἕως A αἵμα
Μου ἕ. PB αἵματος ὄχθος ἔ. Ψ Alex, αἷμα κατ' Μου ἔ. Castal. (Rz.) —
ΦΨ Alex. | 373 Anf. vgl. V. 338. — τῆς τε Φ τοῖς τε Ψ γῆς δὲ Rz.? — μακεδονίης
Ψ. — στάξει Alex. στάζει ΦΨ. — Nach V. 373 wohl 1 Vers ausgefallen des
Inhalts: (der Zorn) des Höchsten und wird bringen . . . | 374 δῶ δ' Φ δώσουσιν
λεῷ Gffck. (Gott lässt also seinen Zorn triefen und bringt dem Volke im
Hilfe). — βασιλῆι δ’ ὄλεθρον Rz. βασιλεῖ δ’ ὄλεθρον δὲ ὄλεθρον P) ΦΨ | 375 πνοὴ Ψ |
376 αὖτις Opsop. αὐτῆς ΦΨ. | 378 πῦρ καὶ ὔδωρ αἷμα Wilam. | 379 σφαγίῃσιν
Alex.? vgl. II 157 ἀλλαγίη. — ὁμίχλης Φ | 380 vgl. V. 109. — φῶτας Rz. aus
V. 109. τοὺς τότ’ ΦΨ. εἶθ ουτως πολέμοιο πεπαύσεται οἰκτρὸς ὄλεθρος,
κοὐκέτι τις ξίφεσιν πολεμίξεται οὐδὲ σιδήρῳ
οὐδ᾿ αὐτοῖς βελέεσσιν, ἃ μὴ θέμις ἔσσεται αὖτις.
εἰρήνην δ᾿ ἕξει λαὸς σοφός, ὅσπερ ἐλείφθη,
 πειραθεὶς κακότητος, ἵν᾿ ὕστερον εὐφρανθείη. μητρολέται, παύσασθε θράσους τόλμης τε κακούργου,
τὸ πάλαι παίδων κοίτην ἐπορίζετ᾿ ἀνάγνως
καὶ τέγεσιν πόρνας ἐστήσατε τὰς πάλαι ἁγνάς
ὕοβρεσι καὶ κολάσει κἀσχημοσύνῃ πολυμόχθῳ. 
 ἐν σοὶ γὰρ μήτηρ τέκνῳ ἐμίγη ἀθεμίστως.
καὶ θυγάτηρ γενετῆρι ἑῷ συζεύξατο νύμφη·
ἐν σοὶ καὶ βασιλεῖς στόμα δύσμορον ἐξεμίηναν,
ἐν σοὶ καὶ κτηνῶν εὗρον κοίτην κακοὶ ἄνδρες.
σίγησον, πανόδυρτε κακὴ πόλι, κῶμον ἔχουσα·
 οὐκέτι γὰρ *παρὰ σοῖο τὴν τῆς* φιλοθρέμμονος ὕλης
παρθενικαὶ κοῦραι πῦρ ἔνθεον ὠρήσουσιν.
ἔσβεσται παρὰ σεῖο πάλαι πεποθημένος οἶκος,
ἡνίκα δεύτερον εἶδον ἐγὼ ῥιπτούμενον οἶκον
πρηνηδὸν πυρὶ τεγγόμενον διὰ χειρὸς ἀνάγνου,
 οἶκον ἀεὶ θάλλοντα, θεοῦ τηρήμονα ναόν,
ἐξ ἁγίων γεγαῶτα καὶ ἄφθιτον αἰὲν ἐόντα
ἐκ ψυχῆ ἐλπιζόμενον καὶ σώματος *αὐτοῦ*. 382 σ. vgl. V. 253 ff. — 384 vgl. XIV 360. — λαὸς σοφός vgl. V. 149. —
385 vgl. XIV 350. — 387 f. vgl. III 185 f. — 390 f. vgl. VII 43—45. — 395—
397 vgl. VIII 43 ff. — 397 πεποθημένος οἶκος vgl. V. 261. — 398 vgl. V. 153 f.
(εἶδον = V. 512). 381 vgl. III 753. — Auf. = V. 110. 474 | 382 ξίφεσιν A ξίφεσι d. Μ HSS. |
383 αὐτοἴς: αὖτίς Mdls. — αὖτις A αὖθις PB αὐτοῖς Ψ Mdls. | 385 κακότητα Φ |
387 ἐπορίζετ᾿ Μdls. ἐμπορίζετ᾿ PB. — ἀνάγνως: ἀθέσμως Rz. vgl. V. 430 |
389 κᾀσχημοσύνη A καὶ ἀσχημοσύνῃ Ψ. — Vor 390 Lücke, in der Rom angeredet
worden war: Heiwerden | 390 f. vgl. VII 43 ff. | 390 ἐμίγη ἀθεμίστως (Opsop.)
Dausq. ἀθεμίστως μίγη ΦΨ | 391 γενετῆρ᾿ Ψ | 392 ἐξεμίηναν Castal. ἐξαίμῃναν A
ἐξαίμηναν P ἐξαίμιναν B ἐξέμῃναν φ· | 394 σίγησον . . . ἔχουσα vgl. V. 317. (VIII
153). — κακὴ πόλι vgl. V. 317 | 395 παρὰ σοῖο (σοῦ A) τῆς Φ παρὰ σεῖο
τῆς Ψ παρὰ σοὶ ἀπὸ τῆς Alex.? παρὰ σοὶ φιτροῖς Gffck. — φιλοθρἐμονος Ψ
396 ὠρήσουσιν Opsop. εὑρήσουσιν ΦΨ | 397 so ΦΨ, Bresch sieht in οἶκος Dittographie
(aus V. 398) und vermisst ein Wort wie, Flamme᾿, aber es handelt sich
hier um den Tempel von Jerusalem, den Korn zerstört hat | 398 ἡνίκα δὲ δεύτερον
Ψ | 399 τεγγόμενον: φεγγόμενον? | 402 ἐλπιζόμενον: τε κτιζόμενον? —
αὐτοῦ: αὐτῶν Rz. ἁγνοῦ Bur. οὐ γὰρ ἀκηδέστως αἰνεῖ* θεὸν ἐξ ἀφανοῦς γῆς
οὐδὲ πέτρης ποίησε σοφὸς τέκτων παρὰ τούτοις,
 οὐ χρυσοῦ κόσμον, ἀπάτην ψυχῶν ἐσεβάσθη.
ἀλλὰ μέγαν γενετῆρα δεὸν πάντων θεοπνεύστων
έν θυσίαις ἁγίαις ἐγέραιρον καὶ
νῦν δέ τις ἐξαναβὰς ἀφανὴς βασιλεὺς καὶ ἄναγνος
ταύτην ἔρριψεν καὶ ἀνοικοδόμητον ἀφῆκεν
 σὺν πλήθει μεγάλῳ καὶ ἀνδράσι κυδαλίμοισιν.
αὐτὸς δ' ὤλετο χέρσον ἀπ' ἀθανάτην ἐπιβὰς γῆν*,
κοὐκέτι σῆμα τοιοῦτον ἐπ' ἀνθρώποισι τέτυκτο,
ὥστε δοκεῖν ἑτέρους μεγάλην ἐξαλαπάξαι. ἠλθε γὰρ οὐρανίων νώτων ἀνὴρ
 σκῆπτρον ἔχων ἐν χερσίν, ὅ οἱ θεὸς ἐγγυάλιξεν,
καὶ πάντων ἐκράτησε καλῶς πᾶσίν τ' ἀπέδωκεν
τοῖς ἀγαθοῖς τὸν πλοῦτον, ὅν οἱ πρότεροι λάβον
πᾶσαν δ' ἐκ βάθρων εἷλεν πόλιν ἐν πυρὶ πολλῷ
καὶ δήμους ἔφλεξε βροτῶν τῶν πρόσθε κακούργων
 καὶ πόλιν, ἥν ἐπόθησε θεός,
φαιδροτέραν ἄστρων τε καὶ ἡλίου ἠδὲ
καὶ κόσμον κατέθηχ' ἅγιόν τ’ .....ἐποίησεν 403 vgl. III 13. — 407 vgl. V. 267 f. — 408–413 vgl. auch die Fabeln
Talmud über ’ Schicksal: Der Midr. Kohelet ed. Wünsche S. 72.
Beresch. Rab. Parasch. Χ 2 S. 42. — Zu V. 413 vgl. auch Apoc. Bar. VII 1 . . .
diruite . . . muros, .... ne glorientur hostes et dicant: nos subvertimus murum
Zion. — μεγάλην πόλιν vgl. V. 154. — 414 vgl. V. 108. — (ἐπ' οὐρανίων
vgl. Porphyrios in der Tüb. Theos. S. 102, 23 Bur. νώτοις | αἰθερίοις) —
421 Lactant. div. inst. VII 24, 6 post cuius adventum congregabuntur iueti ex
omni terra peractoque iudicio civitas suncta constituetur in medio terrae, in qua
ipse conditor Deus cum iustis dominantibus commoretur. quam civitatem Sibylla
designat, cum dicit: καὶ πόλιν . . . 403 αἰνεῖ ΦΨ Ausgg. schwerl., φαίνει Bur. vgl. III 14. ἄνοον ’ck. vgl.
V. 79. ἀκηδέστῳ) σοφίῃ Wilam. ? | 404 πέτρης Bm: πέτρην ΦΨ Ausgg. — σοφὸς:
θεὸς Ψ | 405 So Wilam., οὐ χρυσὸν κόσμον καὶ κ. Ψ) an. ψυχῶν (+ τ' Φ) ἐσεβάσθη
ΦΨ | 406 vgl. III 278. - μέγαν γενετῆρα vgl. III 296. — θεῶν Φ | 407 ἐν
δυσίαις ἀγίαις ἐγέραιρον καὶ ’ck. ἐν θυσίαις ἐγέραιρον καὶ ἁγίαις ΦΨ | 409 ἐξέρριψε
Ψ | 411 χέρσον ἀπ' ἀθανάτην ἐπιβὰς γῆν ΦΨ χερσὶν (Mdls. Rz.) ὐπ' ἀθανάτοις
ἀποβὰς τῆς Gffck. | 414 νώτων γε ἀνὴρ Ψ | 415 ὄ . . . ἔγγυάλιξεν vgl. III
165. — οἴ πατὴρ θεὸς Ψ | 416 πᾶσίν τ' πᾶσιν A πᾶσί τ’ Ψ | 417 πρότερον Ψ. —
λαβόντες ΡΨ 418 πᾶσαν δ’ ἐ. β. ε. πόλιν Wilam. πάσας δ’ ἐκ β. εἷλέν εἶλε Ψ)
πόλεις πόλεῖς P πόλις A) ΦΨ. | 419 τῶν Ψ | 420 ἐπόησε Ψ | 421 φαιδροτέραν:
λαμπροτέραν Lactant. — τε καὶ ἡδ' Lactant. | 422 ἄγιόν τε τ’ A) ἐποίησεν Φ
ἅγιόν ποτ’ ἐποίησεν Ψ ἅγιόν τ’ οἶκον ἐποίησεν Rz. ἅγιόν τε ναὸν Xastal. ἔνσαρκον καλὸν περικαλλέα ἠδὲ ἔπλασσεν
πολλοῖς ἐν σταδίοισι μέγαν καὶ ἀπείρονα πύργον
 αὐτῶν ἁπτόμενον νεφέων καὶ ἀπείρονα πύργον,
ὥστε βλέπειν πάντας πιστοὺς πάντας τε όικαίους
ἀιδίοιο θεοῦ δόξαν, πεποθημένον εἶδος·
ἀντολίαι δσιές τε θεοῦ κλέος ἐξύμνησαν.
οὐκέτι γὰρ πέλεται *δειλοῖσι βροτοῖσιν δεινά* 
 οὐδὲ γαμοκλοπίαι καὶ παίδων Κύπρις ἄθεσμος,
οὐ φόνος οὐδὲ κυόοιμός, ἔρις δ᾿ ἐν πᾶσι δικαίη.
ὕστατος ἔσθ᾿ ἁγίων καιρός, ὅτε ταῦτα περαίνει
θεὸς ὑψιβρεμέτης, κτίστης ναοῖο μεγίστου. αἐαῖ σοι, Βαβυλὼν χρυσόθρονε, χρυσοπέδιλε,
 πουλυετὴς βασίλεια μόνη κόσμοιο κρατοῦσα,
ἡ τὸ πάλαι μεγάλη καὶ πάμπολις, οὐκέτι κείσῃ
οὔρεσιν ἐν χρυσέοις καὶ νάμασιν Εὐφρήταο·
στρωθήσῃ σεισμοῖο κλόνῳ· Πάρθοι δέ σε δεινοί
πάντα κρατεῖν ἐποίησαν. ἔχε στόμα φιμῷ, ἄναγνε
 Χαλδαίων γενεή, μήτ᾿ εἴρεο μηδὲ μερίμνα,
πῶς Περσῶν ἄρξεις ἢ πῶς Μήδων *τε* κρατήσεις·
εἵνεκα γὰρ τῆς σῆς ἀρχῆς, ἧς ἔσχες, ὅμηρα
εἰς ῾Ρώμην πέμφασα καὶ Ἀσίδι θητεύοντας,
*τοιγάρτοι καὐτὴ βασιλὶς φρονέουσ᾿ εἰς κρίσιν 424 f. vgl. V. 251 f. — 430 vgl. III 764. — 434 ff. vgl. III 303 — 437 οὐρεσιν
ἐν χρυσέοις sprichwörtlich, vgl. Aristophanes : Acharn. 82. Plautus: Stich. 24.
Aulul. 701. 423 καλὸν: καινὸν (vgl. III 290)? — περικαλέα Ψ. — ἠδὲ ἔπλασσέν Mdls.
(ἠδέ τ᾿ ἔπλασσεν Rz.) ἠδὲ πλάσε ΦΨ | 425 vgl. V. 252 | 437 ἀιδίοιο θεοῦ δόξαν Rz
δόξαν ἀιιδίοιο (ἀιδίου Φ) θεοῦ ΦΨ. — πεποθημένον εἶδος vgl. V. 261. — πεπορθημένον
Φ | 428 Anf. vgl. III 26 Ι 429 δειλοῖσι βροτοῖσιν δεινὰ A δ. βροτοῖσι δ. ΡΒΨ
δ. βροτοῖσι τὰ δεινὰ Castal. Vor dem früheren Versschluss δειλοῖσι βροτοῖσιν fehlte
etwas und δεινά ist dann später zugesetzt: Wilam. | 430 vgl. V. 387. 166 | 431 φθόνος Ψ |
432 ὅτε ταῦτα Alex. ὅτι αὐτὰ ΦΨ. — περαίνει Castal. παραινεῖ ΦΨ | 434 Anf. = IIΙ 303.
XI 2Μ. — χρυσόψνε καὶ χρυσοπέδιλε Ψ | 435 vgl. V. 186. — πολυετὴς Ψ. —
μούνη Ψ | 436 Anf. vgl. V. 123 | 437 Εὐφρήταο Alex. εὐφρήτοιο Φ εὐφράτοιο Ψ
438 στρωθήσῃ Huet στρωθείσῃ A στρωθείση PΒΨ. — κλόνῳ Rz. aus IV 58. χρόνῳ
ΦΨ | 439 κρατεῖν: παθεῖν Volkm., schwerl.: Babylon ist ja schon bestraft durch
das Erdbeben. — στόμα φιμῷ Gffck. στόμα φιμὸν ΦΨ στόμ᾿ ἄφημον Alex. 2 —
ἄναγνε vgl. III 497. ἄναγνε Mdls. vgl. VII 107. ἀνάγκης ΦΨ ἀνάγνη Opsop. |
440 μὴ τείρεο Ψ | 441 τε ΦΨ Bur. συ Herw. | 442 ἔσχες Alex, ἔσχεν ΦΨ |
443 ἀσσίδι Φ Alex. — θητεύουσα Alex. Rz., unverständlich: es handelt, sich um
die „Asien dienenden“ (vgl. III 354) gefangenen römischen Legionare, welche die
Parther, die V. 438 als Herren Babylons, d. i. Chaldaeas, bezeichnet werden, dem
Augustus zurückgaben (Dio LIV 8, 1) | 444. 445 nach Wilam. nur Reste wirk- ἀντιδίκων ηξεις, ὡν εἵνεκα λύτρα πέπομφας·*
δώσεις δ' ἀντὶ λόγων σκολιῶν πικρὸν λόγον ἐχθροῖς. ἔσται δ' ὑστατίῳ καιρῷ ξηρός ποτε
κοὐκέτι πλωτεύσουσιν ἐς Ἰταλίην τότε νῆες,
Ἀσὶς ἡ ἡ μεγάλη τότε πάμφορον ἔσσεται ὕδωρ
 καὶ Κρήτη πεδίον. Κύπρος δ' ἕξει μέγα
καὶ Πάφος αἰάζει δεινὸν μόρον, ὥστε
καὶ Σαλαμῖνα πόλιν μεγάλην μέγα πῆμα παθοῦσαν·
νῦν μὲν χέρσος ἄκαρπος ἐπ' ᾐόνος ἔσσεται αὖθις.
ἀκρὶς δ' οὐκ ὀλίγη χθόνα Κύπριον ἐξολοθρεύσει.
 εἰς Τύρον, αἰνόμοροι μέροπες, κλαύσεσθε βλέποντες.
Φοινίκη, δεινός σε μένει χόλος, ἄχρι πεσεῖν σε
πτῶμα κακόν, Σειρῆνες ὅπως κλαύσωνται álhu[vw. ἔσται δ' ἐν πέμπτῃ γενεῇ, ὅτεδ παύσετ'
Αἰγύπτου, βασιλῆες ὅταν μιχθῶσιν
 Παμφύλων γενεαὶ δ' εἰς Αἴγυπτον παθεδοῦνται,
ἔν τε Μακηδονίῃ καὶ ἐν Ἀσίδι καὶ * Λυκίοσισιν*
κοσμομανής πόλεμος πολυαίματος ἐν κονίῃσιν,
ov παύσει Ῥώμης βασιλεὺς δυσμῶν τε dynqastai. χειμερίη ὁώμης ῥιπὴ στάξῃ
 πηγνυμένου μεγάλου ποταμοῦ λιμνῶν τε μεγίστων,
εὐθὺς βάρβαρος ὄχλος ἐς Ἀσίδα γαῖαν ὁδεύσει,
καὶ Θρᾳκῶν ὀλέσει δεινῶν γένος ὡς ἀλαπαδνόν. 450—454 vgl. IV 128. — 455 vgl. VII 62. XIV 87. — 456 vgl. III 492. —
 (vgl. VII 99): Σειρῆνες als Geister der Klage auch bei den üdischen Hellenisten
zu finden; Apoc. Bar. X 8 advocabo Sirenes de mari (Micha 1,8). — 458 πέμπτῃ
γενεῇ vgl. IV 20. II 15. — (464–475 vgl. das Orakel der Phaennis bei
X 15, 3 über den Einbruch der Gallier).
lieber Verse: τοιγάρτοι καὐτὴ βασίλὶς φρονέουσ’ ...... | εἰς κρίσιν ἀντιδίκων
ἤξεις .... | ...... ὦν εἴνεκα λύτρα πέπομφας | 445 ἀντιδίκων Volkm. azrixwv
ΦΨ. — λύτρα πέπομφας AW λύτρα πέπονθας PB λυγρὰ πέπονθας Castal. |
446 δώσει Ψ. — λόγον A χόλον d. and. HSS. | 447 Anf. vgl. V. 361 | 448 ἰταλίαν Ψ |
449 ἀσσὶς ΦΨ.ε — πάμφορον Bur. πάμφορος ΦΨ. | 450 Κη LT κρήτης d.
and. HSS. | 451 αἰάξει Alex. ἀίξει ΦΨ. — ὥστε νοῆσαι = V. 351 | 453 ᾐόνος
Castal. ἠιόνος ΦΨ | 454 χθόνα Κ. ἐξολοθρεύσει vgl. XII 102 | 457 κλαύσονται
Alex. | 458 ὅτε παύσετ' A Bur. ὅτ' ἐπαύσετ' Ρψ ὄτ' ἐπαύσατ' B Ausgg. |
δεῖς Alex. ἀηδεῖς ΦΨ vgl. V. 106 | 460 δ’ εἰς Rz. κεἰς Φ καὶ εἰς Ψ |
461 μακεδονίῃ Ψ. — ἐν < A) ἀσσίδι Φ ἐν ἀσίη Ψ. — λυκίοισιν ΦΨ Λιβύεσσιν
Alex. | 462 Anf. = V. 362. — κοσμομανὴς Alex. κοσμοκαρὴς Φ κοσμοβαρὴς Ψ. —
ἐν κονίῃσιν (vgl. V. 334) üllsel: AVilam. | 463 βασιλεῖς Ψ | 466 ἐς . . . ὁδεύσει
= III 367 Ι 467 Θρῃκῶν Rz. — δεινὸν Ψ. — ὡς ἀλαπαδνόν vgl. III 465. — ὡς ΦΨ
οὐκ Rz. καὶ τότε θυμοβόροι μέροπες κατέδουσι γονῆας
λιμῷ τειρόμενοι καὶ ἐδέσματα
 πάντων δ' ἐκ μελάθρων θῆρες κατέδουσι τράπεζαν,
αὐτοί τ' οἱωνοί τε βροτοὺς κατέδουσιν ἅπαντας
ὠκεανός τε κακοῦ πλησθήσεται ἐκ πολέμοιο
αἱματόεις σάρκας τε καὶ αἵματα τῶν
εἶθ' οὕτως ὀλιγηπελίη ἔσται κατὰ
 ὥστε νοεῖν ἀνδρῶν τ' ἀριθμὸν μέτρον τε γυναικῶν. μυρία δ' οἰμώξει δειλὴ γενεὴ κατὰ τέρμα
ἠελίου δύνοντος, ἴν ἔμπαλι υηκέτ' ἀνέλθῃ,
ὠκεανοῦ μείνας ἴν ἐφ’ ὕδασι βαπτισθείη·
πολλῶν γὰρ μερόπων εἶδεν κακότητας ἀνάγνους.
 ἔσται δὲ σκοτόμαινα περὶ μέγαν οὐρανὸν αὐτόν,
άχλὺς δ' οὐκ ὀλίγη κόσμου πτύχας
δεύτερον· αὐτὰρ ἔπειτα Μοῦ φάος ἡγεμονεύσει
ἀνδράσι τοῖς ἀγαθοῖσιν, ὅσοι θεὸν ἐξύμνησαν. Ἰσι, θεὰ τριτάλαινα, μενεῖς ἐπὶ χεύμασι Νείλου
 μούνη, μαινὰς ἄναυδος ἐπὶ Ψαμάθοις Ἀχέροντος,
κοὐκέτι σου μνεία γε μενεῖ κατὰ γαῖαν ἅπασαν.
καὶ σύ, Σάραπι λίθους ἀργοὺς ἐπικείμενε
κείσῃ πτῶμα μέγιστον ἐν Αἰγύπτῳ τριταλαίνῃ.
ὅσσοι δ' Αἰγύπτου πόθον ἤγαγον εἴς σε, ἅπαντες 468 ff. vgl. Empedokles 434 f. — (474 f. vgl. II 26 f. XIV 358 f.) — 477 vgl.
III 94. — 484 ff. vgl. V. 53 f. — 484. 485. 487. 488 Clemens Alex. Protr. IV 50
τὸν δὲ Ἴσιδος καὶ Σαράπιδος ἐν Αίγύπτῳ > κατενεχθήσεσθαί φησι 〈Σίβυλλα〉
καὶ ἐμπρησθήσεσθαι· Ἶσι .... Ἀχέροντος', εἶτα ὑποβᾶσα· καὶ σὺ . .
468 τότε θυμοβόροι: τότ’ ἀθεσμοβόροι Nauck τότε δ’ ὠμοβόροι Bur. —
γονέας Ψ. — 469 ἐδἐσματα: αἵματα Mdls., unnötig, ἐδέσματα ist prädicativ
γονῆας: als Speise. — λαιγάξονται Alex.? | 470. 471 κατέδουσιν ἅπαντας durch
Zusammenziehung Ψ | 472 κακοῦ Wilam. κακῶν ΦΨ κακῶς Bur. — πολέμοιο Bur.
ποταμοῖο ΦΨ | 474 Anf. = V. 381. — ὀλιγηπελίη Anon. Londin. Hase (vgl. VII
ὀλίγη πελιὴ A ὀλίγη ποελιὴ P ὀλίγη πολιὴ SB ὀλίγη πολιῆς Ψ.
ΦΨ | 476 δειλὴ Herw. δεινὴ ΦΨ Ausgg. — κατὰ τέρμα 477 ἠελίου vgl. V. 361
477 vgl. III 94 | 478 μείνας ἵν ἵνα Ψ.) ἐφ' ΦΨ μελάνεσσι δ' ἐν ’? | 479 οἶδε οἶδε Ψ |
480 αὐτόν: ἁγνὸν Mein. | 481 κόσμου πτύχας vgl. V. 235 | 482 hier bricht T ab. —
Nach δεύτερον setzt Castal. Kolon | 483 ὅσοι . . . ἐξύμνησαν = V. 491. (497) |
484 Ἶσι Clem. ἴσση ἴσση Ρ) Φ ἴση Ψ. — μένεις ἐπὶ HS. des Clem. μενεῖς
ἐπὶ ΦΨ. — ἐπὶ χεύμασι Νείλου vgl. XI 176 254. XII 43. XIV 329 — 484 μενεῖς ....
485 μούνη vgl. V. 163 | 48.5 μαινὰς = V. 169. — ἄναυδος Clem. ἄτακτος ΦΨ |
487 Σάραπι Clem. σέραπι ΦΨ. — λίθους ἀργοὺς ἐπικείμενε πολλοὺς Clem. λίθοις
ἐπικείμενε πολλὰ μογήσεις ΦΨ | 488 κεῖσαι Clem. | 489 ὅσσους δ’ Αἰγύοπτου
πόθος ἤγαγεν Rz. κλαύσονταί σε κακῶς θεὸν ἄφθιτον ἐν φρεσὶ θέντες·
γνώσονταί σε τὸ μηδέν, ὅσοι θεὸν
καί <ποτε> τῶν ἱερέων τις ἐρεῖ λινόστολος
Λεῦτε, θεοῦ τέμενος καλὸν στήσωμεν ἀληθοῦς·
δεῦτε, τὸν ἐκ προγόνων δεινὸν νόμον ἀλλάξωμεν,
 τοῦ χάριν οἱ λιθίνοις καὶ ὀστρακίνοισι
πομπὰς καὶ τελετὰς ποιούμενοι οὐκ ἐνόησαν.
στρέψωμεν ψυχὰς θεὸν ἄφθιτον ἐφυμνοῦντες
αὐτὸν τὸν γενετῆρα, τὸν ἀίδιον γεγαῶτα,
τὸν πρύτανιν πάντων, τὸν ἀληθέα, τὸν βασιλῆα,
 ψυχοτρόφον γενετῆρα, θεὸν μέγαν μέγαν ἐόντα.‘ —
καὶ τότ' ἐν Αἰγύπτῳ ναὸς μέγας ἔσσεται
κεἰς αὐτὸν θυσίας οἴσει λαὸς θεότευκτος,
κείνοισιν κείνοισιν θεὸς ἄφθιτος 〈ἐμ〉βιοτεύειν. ἀλλ' ὅταν ἐκπρολιπόντες ἀναιδέα φῦλα
 Αἰθίοπες μέλλωσ' * Αἴγυπτον ἑήν τε*
ἄρξονται κακότητος, ἱν ὕστερα πάντα γένηται.
νηὸν γὰρ καθελοῦσι μέγαν Αἰγυπτιάδος γῆς·
ἐν δὲ θεὸς βρέξει κατὰ yrjg δεινὸν χόλον αὐτοῖς,
ὥστ' ὀλέσαι πάντας τε κακοὺς πάντας τ' ἀνόμους
 κοὐκέτι δὴ φειδώ τις ἔτ' ἔσσεται ἐν χθονὶ κείνῃ,
ἀνθ' ὡν οὐκ ἐφύλαξαν ὄ μιν θεὸς ἐγγυάλιξεν. 493–500 vgl. III 716—731. — 495 vgl. V. 356. III 30. Ep. ad Diognetum
τοὺς μὲν λιθίνους καὶ ὀστρακίνους <θεοὺς> σέβοντες .... 501 Jes. 19, 19, ff.
Joseph. A. J. XIII 64). — 504 vgl. V. 338. - 508 vgl. V. 373. 490 θεὸν Mdls. vgl. V. 497. 503. νοῦν ΦΨ. — φρεσὶ: χερσὶ Ψ | 491 ὅσοι
θ. ἐξύμνησαν = V. 483 | 492 καί ποτε τῶν ἱερέων τις ἐρεῖ Gflfck. καί τις ἐρεῖ
ἱερέων (ἱερῶν Ψ) ΦΨ καί τις ἐρεῖ τότε τῶν ἱερέων Bur. —
Dausq. Huet. Struve λινσόσσιος Ψ λινσύσσιος Ψ | 493 ἀληθοῦς Herw. ἀληθὲς ΦΨ
Ausgg. | 495 τοῦ χάριν οἱ Bur. τοῦ χάρις οἴ A τοῦ χάρις ἤ d. and. HSS. τοῦ χάριν
ἢ Opsop. — ἢ) λιθίνοις ἢ Alex. — λιθίνοις καὶ ὀστρακίνοισι θ. vgl. V. 82. — ὀστρακίνοις
Ψ | 496 οὐκ ἐνόησαν = unvernünftig waren) | 497 στέψωμεν A. —
ἐξυμνοῦντες vgl. V. 491 | 499 τὸν πρύτανιν πάντων = V. 277 | 500 vgl. III 717. —
ψυχοτρόφον Castal. τὸν ψυχοτρόφον Φ ψυχοτρόφον τὸν Ψ. — αἰὲν ἐόντα =
V. 277 | 501 ἔσσεται Castal. ἔσται ΦΨ | 502 αὐτὸν Ψ αὐτὰς Φ. — θετευκτος (vgl.
Fragm. 3, 13) AW θεότακτος PBS θεοτάκτους Mdls. | 503 hat keinen Bezug, es war:
οἷς κείνῃ (in Aegypten): Wilam. — κείνοισι ΑΨ. — ἄφθιτος Bur. ἀφθίτως ΦΨ.
ἐμβιοτεύειν Wilam. GfiFck. βιοτεύειν ΦΨ. | 504 ἀναιδέα φῦλα vgl. V. 359 | 505
Alex, μείνωθ' Φ μείνωσιν Ψ. — αἴγυπτον ἐήν τε Φ αἴγυπτον ἑὴν Ψ ἐὴν
Mdls. Rz. Αἰγύπτου γαῖαν Alex. | 506 ὕστερα πάντα γένηται vgl. III 92. 570. —
ὕστερον ἅπαντα γ. Ψ. ε 508 vgl. V. 373. — ἐν δὲ ἔνθα Bur. | 509 ἀνόμους τε hat
ein anderes Epithton, etwa ἀθεμίστους verdrängt: Wilam. — τε γε L | 510
σοι Ψ. — φειδώ: φειδωλὴ Ψ. — ἔτ' ἔσσεται Nauck γ’ ἔσσεται Φ γ' ἔσετ' Ψ |
511 ἐφύλαξας Ψ. — ὄ . . . ἐγγυάλιξει vgl. III 165. Ἠελίου φαέθοντος ἐν ἀστράσιν εἶδον ἀπειλήν
ἠδὲ Σεληναίης δεινὸν χόλον ἐν στεροπῇσιν·
ἄστρα μάχην ὤδινε· θεὸς δ’ ἐπέτρεψε μάχεσθαι.
 ἀντ' γὰρ Ἠελίου μακραὶ φλόγες ἐστασίαζον,
 ἠδὲ Σεληναίης δίκερως ἠλλάξατο
 Φωσφόρος ἔσχε μάχην, ἐπιβὰς ἐς νῶτα Λέοντος·
 Αἰγόκερως δ' ἔπληξε νέου Ταύροιο τένοντα·
Ταῦρος δ' Αἰγοκέρωτος ἀφήρπασε νόστιμον ἦμαρ.
 καὶ Ζυγὸν Ὠρίων ἀπενόσφισε μηκέτι μεῖναι·
Παρθένος ἐν Κριῷ Διδύμων ἠλλάξατο μοῖραν·
Πλειὰς δ' ούκέτ' ἔφαινε· Δράκων δ' ἠρνήσατο ζώνην·
Μύες εἰσεδύοντο κατὰ ζωστῆρα Λέοντος·
Καρκίνος οὐκ ἐνέμεινεν, ἔδεισε γὰρ Ὠρίωνα·
 Σκορπίος οὐρὰν ἐπῆλθε* διὰ δεινοῖο
ἠδὲ Κύων ὤλισθεν ἀπὸ φλογὸς
Ὑδροχόον δ' ἐπύρωσε μένος κρατεροῖο
ὠρτο μὲν Οὐρανὸς αὐτός, ἕως ἐτίναξε
θυμωθεὶς δ' ἔρριψε καταπρηνεῖς ἐπὶ γαῖαν.
 ῥίμφα μὲν οὐν πληγέντες ἐπ' Ὠκεανοῖο
ἡψαν γαῖαν ἅπασαν· ἔμεινε δ' ἀνάστερος αἰθήρ. 512–531 vgl. (V. — 213) Seneca: Consol. ad Marc. XXVI 6 Nam si
potest solatio esse desiderii tui commune fatum, nihil quo stat loco stabit, omnia
stemet .... vetustas ... et cum tempus advenerit, quo se mundus renovaturus
extinguat, viribus ista se suis caedent et sidera sideribus incurrent et omni
flagrante materia uno igne quidquid nunc ex disposito lucet ardebit. — Der Kampf
der Sterne auch bei Seneca: Herc. fur. 944 — 952, der Fall der Sterne: Thyest. 844874.
(512 εἶδον = V. 398.)
513 Anf. = 517 | 514 μάχην Castal. μάλ' ἥν μαλλὴν B) ΦΨ | 516.
~ Gffck. | 517 ἡδὲ Ψ. — δίκερως F δίκερος (δίκαιρος L) d. and. HSS.. —
ῤοῖζος Gffck. vgl. z. B. Oracula Chaldaica ed. Kroll p. 64, 5. Orphica ed. Abel
p. 62, 6 (Sib. VIII 433). ἠλλάξατ' ὀιζύς ΦΨ | 516 ἔσχε μάχην A ἔσχε μάχης PB
ἴσχε μάχην Ψ ἦρχε μάχης Hase. — εἰς ψ | 518 αἰγόκερος Φ. — ἔπληξε τένοντα
vgl. V. 138. — δ’ ἔπληξε A ἔχρηζε PBS πλήξειε Ψ. — νέου : des eben aufgehenden :
Wilam. | 519 ἐφήρπασε Ψ. — νόστιμον ἦμαρ = V. 91 | 521 διδύμῳ A διδύμω PB |
524 καρκῖνος ΦΨ | 525 οὐρανὸν Με Wilam., doch muss der Schweif des Skorpions
hier bleiben; οὐρᾷ ὑπῆλθε ὐπ. Alex.): er verkroch sich hinter seinem Schwanze? |
526 ἠδὲ A ἡ δὲ d. and. HSS. — ὠλίσθησεν Ψ | 527 Υδροχόον Gffck.
ΦΨ Ausgg. I 528 αὐτοὺς Ψ | 531 ἧψαν: ῥίψαν ΑΨ. 531 Subscriptio (ebenso wie Buch IV auf einer Zeile mit der Überschrift des
nächsten Buches: L) in Ψ: στίχοι φλη.