XI. Σιβύλλης λόγος ια΄. Κόσμε πολυσπερέων ἀνδρῶν καὶ τείχεα μακρά καὶ πόλιες ἄπλητοι ἰδ᾿ ἔθνεα μυριόεντα ἀντολίης δύσεως τε μεσημβρίης τε καὶ ἄρκτου παντοδαπαῖς φωναῖς μεμερισμένα καὶ βασιλείαις· *ἀλλ᾿ ἅπερ ὑμῶν* μέλλω τὰ κάκιστ᾿ ἀγορεύειν. ἐξ οὗ γὰρ κατακλυσμὸς ἐπὶ προτέρους γένετ᾿ ἄνδρας καὶ γενεὴν *πενίην* ἐξώλεσεν ὕδασι αὐτὸς ὁ παντοκράτωρ, ἕτερον δὲ γένος πόρεν ἄλλο ἀκαμάτων ἀνδρῶν· οἳ οὐρανῷ ἀντιφέροντες πύργον δωμήσαντ᾿ ἐς ἀθέσφατον ὕψος· ἀπ᾿ ἄλλων γλῶσσαι δ᾿ αὖτ᾿ ἐλύΠησαν· ἐπ᾿ αὐτοὺς δ᾿ ἤλυθεν ὀργή ὑψίστοιο θεοῦ βεβολημένη, κἄπεσε πύργος ἄσπετος· οἳ δὲ κακὴν γὰρ ἐπ᾿ ἀλλήλους ἔριν δὴ τότε καὶ δεκάτη γενεὴ μερόπων ἀνθρώπων, 1 πολυσπερέων ἀνθρώπων: nicht nur episch, sondern auch Orakelstil: Marcellin. XXXI 1, 5. — 3 vgl. II 195. — 9 ff. vgl. III 98 ff. — 14 vgl. III 108. HSS. : QVH = Ω. Überschrift: Σιβύλλης λόγος la hinter Buch IV λόγος ῖ Ω) Ω. 1 καὶ τείχεα μακρά = III 274. (809) | 2 ἄπλητοι Mendelssohn ἄπληστοι Ω vgl. XIII 170. — ἰδ᾿ ἔθνεα μυριόεντα Alexandre δ’ ἔθνεά τε τι V) Ω | 3 = II 195 | 4 vgl. III 106. — βασιλείαις Mai βασιλείας Ω | 5 ἀλλ᾿ ἅπερ ὑμῶν Ω ἀλλ᾿ ὑπὲρ ὑμείων Nauck ἀλλ᾿ ἄγ᾿ ὑπὲρ ὑμῶν Mdls, — ἀγορεύσειν VH | 6 vgl. III 109 | 7 πενίην Ω κείνην Rzach πέμπτην Schmidt (vgl. I 120, wo nach der Reihenfolge das Geschlecht der Sintflut das fünfte ist. V. 14 bildet dazu keinen Gegensatz, er ist gedankenlos III 108 nachgebildet). — ὕδασι πολλοῖς vgl. I 248. 310 | 8 Anf. = I 66. — ἕτερον . . . . ἄλλο 9 . . . . ἀνδρῶν vgl. I 87 ff | 9 vgl. I 314. — οὐρανῶν VH | 10 δωμήσαντ’ ἐς Alex. δομήσαντες Ω. — ἀπ᾿ αὐτῶν Buresch | 11 ἐπ’ . . . . 12 . . . . βεβολημένη vgl. I 78 f. | 12 ὑψίστοιο Alex. ὑψίστου Ω. — βεβολημένη aus I 79 Friedlieb βεβολημέναι Ω. — κἄπεσε Volkmann κάππεσε Ω ᾗ πέσε Ludwich, doch vgl. z. B. Kaibel: Epigr. graeca ex lap. conl. 423, 6: μεμνημένη σεῖο. (Sib. XIV 75) | 13 vgl. III 103 | 14 vgl. III 108. — καὶ τότε δὴ Rz. aus III 108. ἐξ οὗ ταῦτ᾿ ἐγένοντο· μερίζετο γαῖα δ᾿ ἅπασα ἀλλοδαπῶν ἀνδρῶν καὶ παντοδαπῶν διαλέκτων, ὧν ἀριθμοὺς λέξω καὶ ἀκροστιχίοις ὀνομήνω γράμματος ἀρχομένου καὶ τοὔνομα δηλώσαιμι. πρώτη δ᾿ Αἴγυπτος βασιληίδα δέξεται ἀρχήν ἔξοχον ἠδὲ δίκαιον· ἔπειτα δὲ φῶτες ἐν αὐτῇ πολλοὶ ἐπάρξουσιν βουληφόροι· αὐτὰρ ἔπειτα ἄρξει δεινὸς ἀνὴρ κρατερώτερος ἀγχιμαχητής· οὔνομα δὲ σχήσει τοῦ ἀκροστιχίου τὸ γράμμα, Φάσγανα δ᾿ ἐκτανύσειε κατ’ εὐσεβέων ἀνθρώπων. *σῆμα δ᾿ ἔσται ἐκείνῳ* μέγα τούτου γαίῃ ἐν Αἰγύπτῳ, ἥτις μέγα κυδαίνουσα ὀλλυμένας ψυχὰς λιμῷ τότε σιτοδοτήσει· ἀντολίην θρέψει ἠδ᾿ Ἀσσυρίων γένος ἀνδρῶν αὑτὸς δεσμώτης ὁ δικασπόλος· οὔνομα δ᾿ αὐτοῦ *ἴσθιν . . . .* μέτρου δεκάτου ἀριθμοῖο. ἀλλ᾿ ὁπόταν δεκάπληγος ἀπ’ οὐρανοῦ αἰγλήεντος ἥξει ἐπ᾿ Αἴγυπτον, τότε σοι πάλι ταῦτα βοήσω. αἰαῖ σοι, Μέμφι, αἰαῖ μεγάλη βασιλείη· *ἐξολέσειε λαόν σου πολὺν* Ἐρυθραία ἔνθ᾿ ὁπόταν λείψωσι *πέδον πολύκαρπον* λαὸς ὁ δωδεκάφυλος ἀπ᾿ ἀθανάτοιο κελευσθείς, καὶ νόμον αὐτὸς ἄναξ δώσει θεὸς ἀνθρώποισιν. Ἑβραίοις δ᾿ ἄρ᾿ ἔπειτα μέγας βασιλεὺς μεγάθυμος 19—314 vgl. III 159—161. — 24 εὐσεβέων vgl. III 573. 15 μερίζετο vgl. III 107 | 18 Anf. = V 13. — δηλώσωμι Meineke | 19 βασιληίδα Alex. βασιλίδα Ω. — δέξεται Alex. δέξετ᾿ δέξατ᾿ H) Ω | 21 ἐπάρξουσι Ω 23 Anf. = V. 91. 153. XII 258. 121. XI 141. — ἀκροστιχίοιο Alex. σχήσειεν) ἀκροστιχίου τόδε γράμμα) Rz. | 24 Φ(άσγανα) = Φ(αραώ) | 25 vgl. XII 214. (72.) XIV 98. (179.) — 25 so Ω, σῆμα δ’ ἐσεῖται ἐκεῖνο μέγα τούτου κρατέοντος σημεῖον δ’ ἔσται φοβερὸν τούτου κρατέοντος aus XII 72 Rz. | 28 ἀντολίην Alex. ἀντολίη Ω | 29 οὔνομα δ’ αὐτοῦ = XII 49 | 30 ἴσθιν, danach Lücke in Ω (in die eines ganzen Verses), danach μέτρου u. s. w. ἴσθι (Alex. Rz.) τύπον δηλοῦν Geffcken. — Am Rande: ἰωσήφ ὁ πάγκαλλος H | 31 ὁπόταν δεκάπληγος Alex. (Volkm.) oder ὅταν ἡ δεκάπληγος Alex, ὁπόταν ὁ δεκάπληγος Ω. — ἀπ’ οὐρανοῖ αἰγλήεντος vgl. II 36 | 32 τότε . . . βοήσω = V. 108. vgl. III 212. — πάλι Volkm. Alex. πάλιν Ω | 33 αἶ αἶ Ω und so immer. — σοι Alex, σὺ Ω. — μεγάλη Volkm. σὺ μεγάλη Ω | 34 so Ω, ἐξολέσει σου λαὸν ὅλον Rz. Mdls. vgl. Exod. 14, 6 Φαραὼ . . . πάντα τὸν λαὸν . . . συναπήγαγεν. — λαόν σου πολὺν ἐξολέσει Ludw. — Ἐρυθραία Alex. ἐρυθραῖα Ω | 35 ἐ)νθ’ Alex. ἐν δ’ Ω. — πέδου πολυκάρπου Gffck. — ὀλέθρου Rz. Mdls. | 36 Anf. = III 249 | 37 νόμον Alex. aus III 256. μόνος Ω | 38 δ’ ἄρ᾿ Q δ᾿ ἄρχ᾿ V δ’ ἄρ χ᾿ H. — βασιλεὺς μεγάθυμος vgl. V. 99. 211. ἄρξει, ἀπ᾿ Αἰγύπτου ψαμαθώδεος οὔνομ᾿ ἔχων τι<ς> ψευδόπατρις Θηβαῖος ἀνήρ· Μέμφιν δ᾿ ἀγαπήσει δεινὸς ὄφις, καὶ πολλὰ *φυλάξεται* ἐν πολέμοισιν. δωδεκάτης δεκάδος περιτελλομένης βασιλείας ἕπτ᾿ ἐπὶ καὶ δεκάτης ἐτέων ἑκατοντάδος, ἄλλων πέντ᾿ ἐπιλειπομένων, τότε δὴ Περδηίδος ἀρχή. καὶ τότ᾿ Ἰουδαίοις σκότος ἔσσεται οὐδὲ φυγοῦνται λιμὸν καὶ λοιμὸν δυσανáσχετον ἤματι κείνῳ. ἀλλ᾿ ὁπόταν ἄρξῃ Πέρσης καὶ σκῆπτρα προλείψῃ *υἱὸς υἱωνοῖο* περιτελλομένων ἐνιαυτῶν ἐς μούνας πέντε τετράδας *δεκατεύσει δὲ ταύτας ἐννεάδας τελέθεὶς ἑκατὸν* καὶ πάντ᾿ ἀποτίσεις· καὶ τότ᾿ ἔσῃ, Περσηΐ; λάτρις Μήδοισι δοθεῖσα, πληγαῖς ὀλλυμένη διά [τε] κρατερὰς ὑσμίνας. αὐτίκα δή Πέρσαισι καὶ Ἀσσυρίοις κακὸν ἔσται πάσῃ τ᾿ Αἰγύπτῳ, Λιβύῃ τ᾿ ἠδ᾿ Αἰθιόπεσσιν Καρσί τε Παμφύλοισιν ἰδ᾿ ἄλλοις πᾶσι βροτοῖσιν. καὶ τότε υἱωνοῖς δώσει βασιλήιον ἀρχήν, οὃ πάλι πορθήσουσι γένη πολλοῖσι λαφύροις γαῖαν ἀφαρπάζοντεc ὅλην μὴ συμπαθέντες. 41 Moses ist Feldherr auch nach Artapanos bei Alexander Polyhistor (Euseb. Praep. ev. IX 27, 7) . . Χενεφρῆν ὑπολαβόντα εὑιρηκέναι καιρὸν εὔθετον πέμψαι τὸν Μώυσον ἐπ᾿ αὐτοὺς στρατηγὸν μετὰ δυνάμεως . . . — 49 f. auf solche umständliche Gematria geht der Spott des Lukian: Alex. 11,3 vgl. Sib. I 326—330. — 53—55 aus III 207—209. 39 ἀπ᾿ Αἰγύπτου Alex, ἐπ᾿ αἴγυπτον Ω. — ψαμμαθιόδεος QV. — ἔχων τις Gffck. ἔχοντι Ω ἔχων τι Μai | 41 δεινὸς ὄφις = V 29. — φυλάζεται: λαφύξεται Bur. φρυάξεται (vgl. V 29 φυσῶν πόλεμον) Gffck. | 42 so Friedl. Ewald, δωδεκάτην δεκάδος δὲ περιτελλομένης βασιλείας Ω | 43 ἐτέων Gutschmid ἐς ἕω Ω | Μ πέντ᾿ Bur. πάντ᾿ Ω Ausgg. vgl. V. 50. — Περσηίδος Alex. Περσίδος Ω | 45 f. vgl. V. 239. (Ill 265) | 46 = V. 240. vgl. II 23. — κείνῳ Mai ἐκείνῳ Ω | 47 Anf. vgl. V. 261. XIV 185. — σκῆπτρα προλείψῃ vgl. VIII 132 | 48 υἱὸς υἱωνοῖο Ω υἱωνοῖο υἱοῖς Gffck. — ἐνιαυτῶν Mai δ᾿ ἐνιαυτῶν Ω | 49. 50 δεκατεύσει δὲ ταύτας | ἐννεάδας τελέθεὶς ἐκατὸν καὶ πάντ᾿ ἀποτίσεις Ω ἑκατὸν δ᾿ ἐπὶ ταύταις | ἐννεάδας τελέσεις ἑκατὸν κ. π. ἀ. Alex, δεκάδας δ᾿ ἐπὶ ταίταις | ἐννέα. πᾶν τελέσεις τε κακὸν κ. π. ἀ. Gffck., doch haben alle solche Vorschläge nur wenig Wert, weil der Poetaster, w. e. sch., sich in reinster Phantasmagorie ergeht | 50 καὶ πάντ᾿ ἀποτίσεις = V 191. — πέντ᾿ VH | 51 Περσηΐ Gutschm. Πέρσῃσι Ω Ausgg. | 52 διά .... ὑσμίνας vgl. V. 70. 124. XIII 34. — τε [ ] Gffck. vgl. XIV 108. I 86 | 53—55 vgl. III 207—209 | 54 τ᾿ ἠδ᾿ Alex. τῇδ᾿ QV τῇ δ᾿ H | 55 Anf. vgl. III 209. — Καρσί τε Alex, καὶ πᾶσι . — ἰδ᾿ Alex. Volkm. ἠδ᾿ Ω. — βροτοῖσιν Alex. βροτοῖς Ω | 56 δώσει βασιλήιον ἀρχήν vgl. V. 285 f. — δώσεις? vgl. V. 51. — βασιλήιον Alex. Friedl. βασίλειον Ω vgl. V. 19. 44 | 57 πάλι Ale6x. πάλιν Ω — πολλοῖσι Alex, πολλοῖς τε Ω. αἴλινα θρηνήσουσι λυγροὶ παρὰ Τίγριδι Πέρσαι. Αἴγυπτος δάκρυσιν πολλὴν Μόνα ἀρδεύσειεν. καὶ τότε σοι, Μηδεία γαίη, κακὰ πολλὰ ποιήσει Ἰνδογενὴς πολύολβος ⏑ —, ἄχρι πάντ᾿ ἀποτίσεις, ὅσσα πάρος πεποίηκας ἀναιδέα θυμὸν ἔχουσα. αἰαῖ σοι, Μήδειον ἔθνος, μετέπειτα λατρεύσεις ἀνδράσιν Αἰθιόπεσσιν ὑπὲρ Μεροηίδα χώραν· ἕπτ᾿ ἐπὶ τοῖς προσθεῖσ᾿ ἑκατὸν λυκάβαντας ἀπ᾿ ἀρχῆς πληρώσεις, δύστηνε, χ᾿ ὑπὸ ζυγὸν αὐχένα θήσεις. καὶ τότε κυανόχρως πολιοπλόκαμος μεγάθυμος Ινδὸς ἄναξ μετέπειτα γενήσεται, ὃς κακὰ πολλά θήσει ἐπ᾿ ἀντολίης διὰ κρατερὰς ὑσμίνας· καὶ σέ γε λωβήσει μᾶλλον παρὰ πάντας ὀλέσσει. ἀλλ᾿ ὅταν *εἰκοστὸν ἔτος καὶ* δέκατον ἕπτ᾿ ἐπὶ καὶ δέκατον, τότε δὴ βασιληίου ἀρχῆς πᾶν ἔθνος οἰστρήσει καὶ ἐλευθερίην ἀναδείξει λείψας δούλιον *αἷμ᾿* ἐπὶ τρεῖς ἀλλὰ πάλιν ἥξει καὶ ὑπὸ ζυγὸν αὐχένα θήσει πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων κρατερῷ πάλιν, ᾗ πάρος ἦεν δουλεῦον βασιλεῖ, καὶ ἑκουσίως ὑποτάξει. ἔσσεται εἰρήνη μεγάλη κατὰ κόσμον ἅπαντα. καὶ τότε δ᾿ Ἀσσυρίοις βασιλεὺς μέγας ἔσσεται ἀνήρ, ἄρξει καὶ πάντας πείσει καταθύμια βάζειν, ἅσσα θεὸς νομίμως διετάξατο· καὶ τότε τοῦτον φρίξουσιν πάντες βασιλεῖς κομόωντες ἀκωκαῖς δειμαλέοι καὶ ἄναυδοι, ὑπερμενέες τ᾿ ἐρατωποί τούτῳ δουλεύσουσι θεοῦ μεγάλου διὰ βουλάς. 59 vgl. VIII 64. — λιγροὶ Ω | 60 vgl. V. 310 (I 156). — δάκρυσιν π. χθ. ἀρδεύσειεν Nauck δακρύσει π. χθ. δ᾿ ἀρδεύσειεν Ω | 61 Μηδεία Bur. μηδία Ω. — γαίη Alex, τεῇ Ω | 62 ἀνὴρ + nach πολύολβος Alex. vgl. V. 40. ἄναξ + Volkm, aus V. 69. — ἄχρι πάντ᾿ ἀποτίσεις vgl. V. 50. V 191 | 63 Anf. vgl. V 192. — ἀναιδέα θυμὸν ἔχουσα = V. 293. V 192 | 65 Μεροηίδα χώραν Nauck μεροειδέα χῶρον Ω | 66 προσθεῖσ᾿ Alex. προσθεὶς προσθε᾿ ἰς V προσθ᾿ εἰς H) Ω. — ἀρχῆς Alex. ἄρκτου Ω | 67 δύστηνε χ’ ὑπὸ (Volkm.) Nauck δύστηνε καὶ ὑπὸ Ω. — ὑπό . . . θήσεις vgl. III 448 | 70 ἀντολίῃσι Alex. Volkm. Ludw. — διὰ κρατερὰς vgl. V. 52 | 72 εἰκοστὸν ἔτος καὶ Ω Bur. εἰκοστὸν καὶ ἔτος Alex. | 73 δὴ: δ’ ἐκ Gutschm. — βασιληίου Alex. βασιλείου Ω vgl. V. 56 | 74 ἐλευθερίην Alex. ἐλευθέριον Ω | 75 λεῖψαν Rz. — δούλιον Alex. δούλειον Ω — αἷμ᾿: ἅρμ᾿ Wilamowitz ἅμμ᾿ Gutschm.? εἷμ᾿ (Mdls.) Gffck. | 76 ἥξει: πτήξει Wilam. — ὑπὸ ζ. αὐχ. θήσει vgl. V. 67 1 77 κρατερῷ Bur. vgl. VIII 126. κρατερῶς Ω. — ᾗ πάρος ἦεν vgl. II 33 | 78 f. καὶ ἑκούσια, ὡς ὑποτ., | ἔσσεται . . . . Wilam. | 79 vgl. III 755 | 80 ἔσσεται: ἔξοχος Mdls. aus V 256 | 83 φρίξουσι Ω | 84 τ᾿ ἐρατωποί: τε τοπάρχαι Mdls. | 85 τούτῳ Alex, τούτου Ω. — θεοῦ μεγ. δ. βουλάς = I 282. πείσει γὰρ τὰ ἅπαντα λόγῳ καὶ πάνθ᾿ ὑποτάξει καὶ ναὸν μεγάλοιο θεοῦ καὶ βωμὸν ἐραννόν αὐτὸς δωμήσει κρατερῶς, εἴδωλα δὲ ῥίψει· φῦλα δὲ καὶ γενεὴν πατέρων καὶ νήπια τέκνα εἰς ἓς συγκομίσας οἰκήτορας ἀμφιβαλεῖται· οὔνομα δὲ σχήσειε διακοσίων ἀριθμοῖο, ὀκτωκαιδεκάτης γραμμῆς σημήια δείξει. ἀλλ’ ὁπόταν δεκάσιν περιτελλομένῃσι κρατήσῃ ταῖς δύο καὶ πρὸς πέντ’, ἐλθὼν ἐπὶ τέρμα χρόνοιο. ἔσσονται δὲ τόσοι βασιλεῖς, ὅσα φῦλα τὰ θνητῶν. ὅσσαι φῆτραι, ὅσαι δὲ πόλεις, ὅσσαι δέ τε νῆσοι, ἤπειροι μακάρων ἠδ᾿ ἀγλαόκαρποι ἄρουραι. εἷς ἔσται δὲ μέγας τούτων βασιλεὺς ἀγὸς ἀνδρῶν· εἴξουσιν δ᾿ αὐτῷ πολλοὶ βασιλεῖς μεγάθυμοι, καὶ τούτῳ παισίν τε καὶ υἱωνοῖς πολυόλβοις δώσουσιν μοίρας βασιληίδος εἵνεκεν ἀρχῆς ἐς δεκάδας δεκάδων ὀκτώ, μονάδας <τ᾿> ἓξ ἐτέων· ἄρξει καὶ ἐς ὕστατον ἀντειλοῦσιν. ἡνίκα θὴρ βριαρὸς δ᾿ ἥξει σὺν Ἄρνι κραταιῷ. καὶ τότε σοι, βασίλισσα γαίη, χόλος ἐξαναφύσει. αἰαῖ σοι, Περσὶς γῆ, ὅσσ᾿ ἐκχύματα δέξῃ αἵματος ἀνδρομέου, ὁπόταν ἥξει σοι ἐκεῖνος ὀμβριμόθυμος ἀνήρ· τότε τοι πάλι ταῦτα βοήσω. 88 εἴδωλα δὲ ῥίψει: aus Stellen wie III 606. VIII 224 weiter entwickelt; später " öfter wiederkehrend als sibyllinisches Motiv, vgl. die Tiburtin. Sib. S. Sackur: et destruet templa ydolorum (vgl. XIII 135 f.). 86 τὰ ἅπαντα Volkm. τὰ πάντα Ω. — καὶ πάνθ᾿ ὑποτάξει = V 19 | 87 καὶ . . . θεοῦ vgl. III 274. — ἐραννὸν Alex. ἐρανὸν Ω | 88 δωμήσει Alex. δομήσει Ω vgl. V. 10. — εἴδωλα δὲ ῥίψει vgl. III 606 | 91 Anf. = V. 23. — διηκοσίων Rz. | 92 σημήια Alex. Volkm. σημεῖα Ω | 93 δεκάσι Alex. δεκάτην Ω | 94 ταῖς δύο καὶ πρὸς πέντ᾿, ἐλθὼν Wilam. τοῖς δύο καὶ πέντε προσελθὼν Ω ταῖς δύο καὶ πέντε προσιὼν Bur. — τέρμα χρόνοιο = V. 272. — χρόνοισ Ω | 95 ὄσσονται VH. — δὲ τόσοι Alex, δὲ τοῖς οἱ Ω. — φῦλα Alex, φυτὰ Ω | 96 ὅσσαι φῆτραι φρῆτραι), ὅσαι δὲ πόλεις Alex, ὅσσαι δὲ φητραῖος αἱ δὲ πόλεις Ω. — Nach δὲ + τε Alex. < Ω | 98 μέγας τούτων Alex. τούτων μέγας Ω | 99 εἴξουσιν Ludw. ἄρξουσι Ω — βασιλεῖς μεγάθυμοι = V. 211 | 100 παισί Ω | 101 δώσουσι Ω. — βασιληίδος Alex. βασιλίδος Ω | 102 Interpunktion von Gffck., ἐς εἰς) δεκάδας δεκάδων, ὀκτὼ μονάδας ἐ. τ. Ausgg. — τ’ + Wilam. | 103 ἓξ Friedl. ἐξ Ω. — ἀντελέουσιν Rz. | 104 Ἄρηι Volkm. Alex. ἄρη Ω | 105 βασίλισσα γαίη Alex, βασιλεῖς ἀγαυοὶ Ω βασιλὶς ἀγαυὴ Gutschm. | 106 γαίη Rz. γαῖ᾿ Mdls. — ὅσσ᾿ ἐκχύματα δέξῃ vgl. III 320. — ὅσσ᾿ Alex, ὅσσα Ω | 107 ἥξῃ Bur. | 108 ὀμβριμόθυμος ἀνὴρ = XII 100 (I 104). — τότε . . . βοήσω = V. 32. — πάλι Alex. πάλιν Ω. ἀλλ᾿ ὅταν Ἰταλίη προφύῃ μέγα θαῦμα βροτοῖσιν. νηπιάχων μινύρισμα ἀκηρασίῃ παρὰ πηγῇ, ἄντρω ἐπὶ σκιερῷ θηρὸς τέκνα μηλοφάγοιο, οἵτινες ἀνδρωθέντες ἐφ’ ἑπτὰ λόφοισι κραταιοῖς πολλοὺς πρηνίξουσιν ἀναιδέα θυμὸν ἔχοντας, ἀμφότεροι ἀριθμῶν ἑκατόν, οἷς οὔνομα δείξει σῆμα μέγ᾿ ἐσσομένων· καὶ ἑπτὰ λόφοισι δὲ τείχη καρτερὰ δωμήσουσι καὶ ἀμφ᾿ αὐτοῖς βαρὺν Ἄρη στήσουσιν. τότε δ’ αὖέ ἔσται ἐπανάστασις ἀνδρῶν φυομένη περὶ σέ, μεγάλη καλλίσταχυ γαῖα, Αἴγυπτε μεγάθυμε· ἀτὰρ πάλι ταῦτα βοήσω. *πρὸς ἐπὶ — πληγὴν* μεγάλην οἴκοις καὶ πάλι σοι ἰδίων ἔσται ἐπανάστασις ἀνδρῶν. ἄρτι δέ σε, τλῆμον Φρυγίη, κατοδύρομαι οἰκτρῶς· ἥξει γάρ σοι ἅλωσις ἀφ᾿ Ἑλλάδος ἰπποδάμοιο καὶ πόλεμος δεινός τε] διὰ κρατερὰς ὑσμίνας. — Ἴλιον, οἰκτείρω σε· ἀπὸ Σπάρτης γὰρ Ἐριννύς ἥξει σοῖς μελάθροις ὀλοῷ κεκερασμένη ἄστρῳ· σοὶ δὲ μάλιστα πόνους μόχθους στοναχάς τε γόους τε θήσει, ἐπὰν ἄρξωσι μάχην εὖ εἰδότες ἄνδρες, ἥρωες Ἑλλήνων ἀρηιφίλων ὄχ᾿ ἄριστοι. τούτων δ᾿ εἷς ἔσται βασιλεύς, κρατερὸς αἰχμητής· ἀμφὶ κασιγνήτῳ μετελεύσεται ἔργα κάκιστα. αὐτοὶ δ᾿ αὖέ ὀλέσουσι Φρυγῶν κλυτὰ τείχεα Τροίης· ἡνίκα δὶς πέντε περιτελλομένων ἐνιαυτῶν 110 f. vgl. V 11. — 125—140 aus III 109 προφύῃ Alex. προφυῆ Ω | 110 νηπιάχων V νηπίαχον Q. — ἀκηρασίῃ παρὰ πηγῇ Alex. ἀκερασίῃ παρὰ πληγῇ πληγῆ) Ω | 111 θηρὸς τέκνα μηλοφάγοιο = V 11. XII 11. vgl. XI 803 | 112 ἑπτὰ λόφοισι = V. 115 | 113 ἀναιδέα θυμὸν ἔχοντας vgl. I 130. — ἔχοντας Wilam. (Gffck.) ἔχοντες Ω | 115 ἑπταλόφοισι Ω | 116 δωμήσουσι Alex. δομήσουσι Ω vgl. V. 88 | 117 στήσουι Ω. — ἔσται ἐπανάστασις ἀνδρῶν = V. 121. vgl. I 355. — ἔσται Volkm. Alex. ἔστ᾿ Ω | 118 καλλίσταχυ γαῖα vgl. V. 177. 241. (XIV 119) | 119 ἀτὰρ . . . βοήσω vgl. V. 32. — πάλι Alex. πάλιν Ω | 120 πρὸς ἐπὶ πληγὴν V πρὸς ἐπιπληγὴν H πρὸς σ’ ἐπὶ πληγὴν Q πρόσθεν ἐπεὶ πληγὴν Mdls. βοήσω) | πρός σέ γ’, ἐπεὶ πλ. Wilam. πρὸς ἐπὶ τοῖς πλ.? | 121 πάλι Alex. πάλιν Ω | 122 vgl. V 287 | 123 Anf. vgl. IV 89 | 124 τε [ ] Wilam. — διὰ κρ. ὑσμίνας vgl. V. 52 | 125 vgl. III 414. — Ἐρινὺς Rz. | 126 σοῖς Alex. σοι Ω. — κεκερασμένη Alex. (vgl. z. B. Apollinarios: Psal. CXLIV 30 εὐδικίη . . . . κεκερασμένη ἔργοις) κεκερασμένῳ Ω. — ἄστρῳ: οἴστρῳ Ludw. | 127 vgl. III 417 (XII 247). — σοὶ Alex, aus III 417. σοὺς Ω | 128 μάχης Alex. | 129 ῾Ελλήνων ἥρωες Alex. — ἀρηιφίλων Mai ἀριιφίλων Ω | 130 κρατερὸς Wilam. κλυτὸς Ω κλειτὸς Alex. — Nach V. 130 interpoliert Q aus Homer: Il. Γ 179 ἀμφότερόν τ᾿ ἀγαθός τε μέγας τε κρατερός τ’ αἰχμητής, πληρώσει πολέμοιο μιαιφόνα ἔργα Κρονίων, αἰφνίδιος δὲ βροτοὺς ξύλινος δόμος ἀμφικαλύψει. καὶ τοῦτον δέξῃ ἐπὶ γούνασιν οὐχὶ νοοῦσα ἔγκυον Ἑλλήνων λόχον ἔμμεναι, ἡ βαρυπενθής· αἰαῖ, *ἐν νυκτὶ μιᾷ* πόσους ὑποδέξεται ἠδὲ λάφυρα πόσα πολυδακρύτοιο γέροντος *ἄξει*· ἀγήρατον δ᾿ ἔσται κλέος ἐσσομένοισιν. τοὔνομα δὲ σχήσει βασιλεὺς μέγας ἐκ Διὸς ἀνήρ στοιχείου ἀρχομένου· ὃς ἐπεὶ νόστου τετύχῃσι, δὴ τότε καὶ πέσεται δολίης ἐν χειρὶ γυναικός. — ἄρξει δ᾿ ἐκ γενεῆς τε καὶ αἵματος Ἀσσαράκοιο παῖς κλυτὸς ἡρώων, κρατερὸς καὶ ἄλκιμος ἀνήρ. ἥξει δ᾿ ἐκ Τροίης μεγάλῳ πυρὶ δῃωθείσης φεύγων ἐκ πάτρης φοβερὸν διὰ μῶλον Ἄρηος· βαστάζων ὤμοισιν ἑὸν πρέσβυν γενετῆρα, υἱὸν δ᾿ ἐν παλάμῃ κατέχων μόνον, εὐσεβὲς ἔργον ῥέξει, παπταίνων ὅστις πυρὸς ἔσχισεν ὁρμήν αἰθομένης Τροίης,] καὶ ἐπειγόμενος δι᾿ ὁμίλου δειμαίνων περάσει γαῖαν φοβερήν τε θάλασσαν. οὔνομα δὲ σχήσει τὸ τρισύλλαβον, οὐ γὰρ ἄσημον στοιχεῖον ἀρχόμενον δηλοῖ τὸν ὑπέρτατον ἄνδρα. καὶ τότ᾿ ἀναστήσειε πόλιν κρατερήν τε Λατίνων. πέντ᾿ ἐπὶ <καὶ> δεκάτῳ ἔτεϊ ἐπὶ βένθεσιν 134 Κρονίων Mdls. χρόνοιο Ω | 135 = VIII 198. — δὲ < VH. — δόμος Alex. δόλος Ω Rz. | 137 λόχον Mein. χόλον Ω. — ἡ βαρυπενθής = XII 105. 110 vgl. XI 298. — ἡ βαρπενθὴς Alex, ἢ βαρὺ πένθη Ω | 138 vgl. II 158. XIII 113. XIV 82. 344. — 138 ἐν νυκτὶ μιᾷ Ω ἰῇ ἐν νυκτὶ aus I 186. III 404 Volkm. — πόσους ὑποδέξεται Ἅιδης vgl. III 480 | 140 ἄξει: ἄξετ᾿ Gffck. — ἀγήρατον . . . . ἐσσομένοισιν = III 418. — ἀγήραντον Ludw. — ἐσσομένοισιν Alex. Dechent Nauck ἑσπομένοισι Ω | 141 Anf. vgl. V. 91 | 142 Anf. = V. (154). 196. (XII 271). XIV 188. — στοιχείου Mai στοιχεῖον Ω. — so Wilam., ἀρχομένοιο ἐπὶ νόστοιο στοιχήσει Ω | 143 καὶ τότε δὴ Rz. — πέσεται Alex. πεσεῖται Ω | 144 ἐκ . . . . . . Ἀσσαράκοιο vgl. V 8. — ἐκ γενεῆς Klausen ἐκ γενέτης Ω. — Ἀσσαράκοιο Mai ἀσαράκοιο H ἀσάρκοιο QV vgl. XII 8 | 146 Anf. vgl. V 9. — Τροίης Alex. ταύτης Ω. — μεγάλῳ πυρὶ Klaus. πυρὶ μεγάλῳ Ω | 147 ἐκ πάτρης Mdls. ἔκπαρις Ω. — μῶλον Ἄρηος = V. 187. XII 159. XIII 148. — μῶλον Mai μῶμον Ω. — ἄριος VH | 149 μόνον Alex, νόμον QV νόμων H | 150 ῥέξει Klaus, ῥήξει Ω. — ὅστις . . . ὁρμὴν = V 9. — ὅστις . . . 151 . . . Τροίης [ ] Bur. | 151 ἐπειγόμενος Klaus. ἐπειγομένης Ω | 152 περάσει Alex. παῖδας εἰς ἐς H) Ω | 153 vgl. V. 91. — οὐ παράσημον Mdls. | 1.54 vgl. V. 142. — στοιχεῖον ἀρχόμενον Fehr στοιχείου ἀρχο- μένου Ω Ausgg. | 155 καὶ τότ᾿ ἀναστήσειε Volkm. καὶ τότε δ’ ἀναστήσειε Ω. — κρατερήν τε Λατίνων Ω κρατεροῖσι Λατίνοις Rz., schwerl., die Stelle ist gleich XIV 31 verderbt aus sinnloser Kopie eines Passus wie XII 34 | 156 καὶ + nach ἐπὶ Alex. vgl. V. 73. — ἔτεϊ Alex, ἔτει Ω. ὕδασιν ὀλλύμενος σχήσει θανάτοιο τελευτήν. ἀλλά μιν οὐδὲ θανόντ᾿ ἐπιλήσεται ἔθνεα φωτῶν· ἄρξει γὰρ γενεὴ τούτου μετόπισθεν ἁπάντων ἄχρις ἐπ᾿ Εὐφράτου Τίγριος ποταμῶν ἀνὰ μέσσον χώρης Ἀσσυρίων ὅππη μηκύνετο Πάρθος. ἔσσεται ἐσσομένοις, ὁπόταν τάδε πάντα γένηται. καί τις πρέσβυς ἀνὴρ σοφὸς ἔσσεται αὐτις ἀοιδός, ὃν πἀντες καλέουσι σοφώτατον ἐν μεροπεσσιν, οὑ κόσμος πραπίδεσσιν ὅλος παιδεύσεται ἐσθλαῖς· γράψει γὰρ κεφάλαια *⏔ — δύναμίν τ’ ἐπίνοιαν*. καί τε σαφῶς γράψει μάλ᾿ ἀθέσφατα ἄλλοτε ἄλλη τοῖσιν ἐμοῖσι λόγοις μέτροις ἐπέεσσι κρατήσας· αὐτὸς γὰρ πρώτιστος ἐμὰς βίβλους ἀναπλώσει καὶ κρύψει μετὰ ταῦτα καὶ ἀνδράσιν οὐκέτι δείξει ἐς τέλος οὐλομένου θανάτου, βιότοιο τελευτῆς. ἀλλ᾿ ὁπόταν δὴ ταῦτα τελειωθῇ, ἅπερ εἶπον, Ἕλληνες πάλιν αὖτις ἐπ᾿ ἀλλήλους μαχέονται· Ἀσσύριοι Ἄραβές τε φαρετροφόροι τ᾿ ἔτι Μῆδοι Πέρσαι καὶ Σικελοὶ Λυδοί τ’ ἐπαναστήσονται, Θρῇκες Βιθυνοί τε καὶ οἳ παρὰ ῥεύμασι Νείλου ναίουσιν γαίην καλλίσταχυν· ἐν δὲ κυδοιμόν πᾶσιν ὁμοῦ θήσει θεὸς ἄφθιτος. ἀλλὰ μάλ᾿ αἰνῶς ἀνὴρ Ἀσσύριος νόθος Αἰθίοψ ἵξεται ἄφνω 157 vgl. Dionys. Halic. Arch. I 64, 4. Origo gentis Romanae XIV 3. Scholion Veronense ad Vergili Aen. I 259. — 163—169 vgl. III 419—425. 170 f. Ähnliche Fiktion bei Dictys: Prologus. IV Esr. 12, 37 (Assumpt. Mos. 1, 17). 157 ὀλλύμενος Alex. ὀλλυμένοις Ω — θανάτοιο τελευτήν = 111 546 | 158 μιν Alex, μὴν VH μὲν Q. — θανόντ᾿ Alex. Friedl. θάνατόν τ’ Ω | 160 Εὐφρήτου ποταμοῦ Τίγριός τ’ oder Εὐφρ. Τίγρ. ποταμοῦ τ’ Rz. | 161 χώρης Klaus, χωρὶς Ω. — μηκύνεθ᾿ ὁ Dechent | 162 Anf. = IV 97. — ὁπόταν . . . . γένηται vgl. III 92 | 163 vgl. III 419 | 164 σοφώτατον Alex. Volkm. σοφώτατ᾿ Ω | 165 vgl. III 421 | 166 Anf. vgl. III 423. — κεφάλαια δύναμίν τ’ ἐπίνοιαν Ω κ. κατὰ δύναμίν τ’ ἐπίνοιαν Alex. κ. καθ’ ὧν δύναμιν ἐπινοιῶν Rz. κ. ἔχων δύναμιν ἐπινοιῶν Gffck. | 167 τε Alex. τότε Ω τὸ Bur. — σαφῶς γράψει vgl. III 423 f. — σαφῶς Ω und III 424 ΦΨ, σοφῶς Mdls. Rz., aber Ω benutzte eine schon verderbte Vorlage. — ἄλλη Mdls. Rz. κάλλη Ω | 168 τοῖσιν ἐμοῖσι λόγοις Alex, καὶ τοῖσιν ἐμοῖς λόγοις Ω. — μέτροις . . . κρατήσας vgl. III 424. — μέτροις τ’ ἔπεσίν τε Rz. μέτρων ἐπέων τε Bur. | 169 vgl. m 425 | 171 οὐλομένου θανάτου vgl. XIII 4 | 172 vgl. VIII 299. — τελειωθῇ ἅπερ εἶπον Volkm. aus VIII 299, XII 201. ἅπερ εἶπον τελειωθῇ τελεωθῇ Q) Ω | 175 τ᾿ Alex, δ’ Ω | 176 . . . 177 ναίουσιν vgl. XII 43 f. — 176 παρὰ ῥευμασι Νείλου vgl. V. 254. V 484. — χεύμασι Rz. | 177 ναίουσι Ω | 178 αἰνὸς Mdls.? | 179 ἵξεται Alex. ἵκεται Ω θυμὸν ἔχων θηρὸς καὶ πάντ᾿ ἰσθμὸν διακόψει παπταίνων, ἐπὶ πᾶσιν ἰὼν πέλαγος διαπλεύσει. καὶ τότε σοι μάλα πολλὰ γενήσεται, ῾Ελλὰς ἄπιστε. αἰαῖ σοι, τλῆμον Ἑλλάς, ὅσα δεῖ σ΄ ἀνοιμῶξαι. ἕπτ᾿ ἐπὶ ὀγδοήκοντα ἐτῶν ἐπιτελλομενάων παμφύλου φοβεροῦ πολέμου σκύβαλον λυγρὸν ἔσσῃ. ἔνθα * Μακηδονίων* πάλιν ἔσσεται Ἑλλάδι πῆμα καὶ Θρῄκην ὀλέσει πᾶσαν καὶ μῶλον Ἄρηος νήσοις ἠπείροις τε φιλοπτολέμοις τε *τοράτροις*. ἔσσετ᾿ ἐνὶ προμάχοισι, τὸ δ᾿ οὔνομα τοῦτο μεθέξει, πεντήκοντ᾿ ἀριθμῶν δεκάκις στοιχεῖον ὃ ἀρχὴν ὠκύμορος δὲ γενήσεται· ἀλλὰ μεγίστην καλλείψει βασιλείαν ἀπειρεσίην τε κατ᾿ αἶαν. αὐτὸς δ᾿ αὖ πέσεται ὑπὸ δουροφόρου κακοβούλου *ζήσας ἐν συρίᾳ* ἡγούμενος οἷά περ ἄρξει δ᾿ αὖ μετέπειτα πάις τούτου μεγάθυμος στοιχείου ἀρχομένου· γένους <δὲ> διέξοδος οὐ Διός, οὐκ Ἄμμωνος ἀληθέα τοῦτον ἐροῦσιν πάντες ὁμῶς, Κρονίδαο νόθον δ᾿ ὣς ἀναπλάσονται. πολλῶν δ᾿ αὐ μερόπων ἀνδρῶν πόλεις ἐξαλαπάξει· Εὐρώπῃ δὲ μέγιστον ἀνασταχυώσεται ἕλκος. 198. 200. 201 vgl. III 383. 382. 384. 180 f. vgl. VIII 155 f. — πάντ᾿ ἰσθμὸν Alex. πάνθ’ ἰσμὸν Ω. — ἰὼν Alex. ἰὸν Ω | 181 διαπλεύσας Bur. διαμείψας Rz. aus VIII 156 | 183 τλήμων Rz. — δεῖ σ’ οἰμῶξαι Mein. | 184 περιτελλομενάων Nauck. Über den Genetiv fem. vgl. I 229 | 185 πολέμου . . . ἔσσῃ vgl. VII 58 | 186 vgl. III 381. — Μακηδονίων Ω Μακηδονίη Mdls. | 187 μῶλον Ἄρηος = V. 147 | 188 φιλοπολέμοις τε τοράτροις Ω φιλοπτολέμοις δὲ σατράπαις Alex.? φιλοπτολέμοισί τ᾿ Ὀρέσταις Gffck. φιλοπτολέμοις τε Τριβαλλοῖς βαλλοῖς Rz. — Nach V. 188 fehlt 1 V.: Rz. Wilam. fährt ohne Lücke fort: . . οὔνομα | 190 Anf. vgl. XII 238. XIV 227. — πεντήκοντ᾿ ἀριθμῶν δεκάκις (Alex.) Rz. δεκάκις πεντήκοντα ἀριθμῶν ἀριθμόν H) Ω. — στοιχεῖον ὃ δηλοῖ Alex, στοιχεῖ ἐν στοιχεῖ ἐν V) ᾧ δηλοῖ Ω. — Am Rande in H: περὶ φιλίππου | 191. 192. 194 setzt Wilam. nach 196. — 191 Anf. vgl. XII 248. — δὲ Friedl. τε Ω | 192 κατ’ Alex, καὶ Ω | 193 Anf. = XII 175. XIV 125 | 194 ζήσας ἐν συρίᾳ Ω (Wilam.) ζ. ἐν ἀσσυρίᾳ ἀσσυρία H) VH ζῆσαι ἐν εὐπορίᾳ Alex, ζῆσαι ἐν οὐρίᾳ Gffck. — οἷά περ οὐδείς = XIV 249 (243). | 195 Anf. = XII 48. — δ’ av Alex. Friendl. δ’ οὐ Ω. — πάις Alex. παῖς Ω | 196 Anf. = V. 142. — ἀρχομένοιο Alex. — γένους δὲ δὲ + Alex. Volkm.) διέξοδος έ)σται Mdls. γένος διέξοδον ἔσται Ω | 197 vgl V 7. XII 7 | 198 vgl. III 383. — ὁμῶς Bur. Bur. Ludw. ὅμως Ω. — ἀναπλάσονται Alex. ἀνταπλάσονται Ω ἀντιπλάσονται Rz. | 199 πόλεις ἐξαλαπάξει Ω (vgl. I 187) πόλιάς τ’ ἀλαπάζει Volkm. | 200 vgl. III 382. οὗτος καὶ Βαβυλῶνα πόλιν λωβήσεται καὶ πᾶσαν ὁπόσην ἐπιδέρκεται ἠέλιος γῆν, ἀντολίῃ, κόσμον τε καταπλεύσει μόνος αὐτός. αἰαῖ σοι, Βαβυλών, θριαμβίαισι λατρεύσεις, δεσπότις αὐδηθεῖσα· κατ᾿ Ἀσίδος ἔρχεται Ἄρης, ἔρχεται ἀτρεκέως καὶ σφάξει σου τέκνα πολλά. καὶ τότε δ᾿ ἐκπέμψεις τὸν σὸν βασιλήιον ἄνδρα τετράδος ἐξ ἀριθμοῦ συνώνυμον, ἐγχεσίμωρον δεινὸν τοξοβόλον τε μετὰ κρατερῶν πολεμιστῶν. καὶ τότε δὴ Κιλίκων καὶ Ἀσσυρίων μέσον ἕξει λιμὸς καὶ πόλεμος· αὐτὰρ βασιλεῖς μεγάθυμοι θυμοβόρου ἔριδος δεινὴν στάσιν ἀμφιβαλοῦσιν. ἀλλὰ σὺ μὲν *φύγε πέρον τὸν βασιλῆα λεῖπε δ᾿ αὐτόν*, μηδὲ θέλῃς μενέειν μηδ᾿ αἴδεο δειλὸς ὑπάρχειν· δεινὸς γάρ σε λέων ἐπιίξεται, ὠμοβόρος θήρ, ἄγριος ἀλλοδίκης λώπην ἀμφειμένος ὤμοις. φεῦγε κεραύνιον ἄνδρα. κακὸν δ᾿ Ἀσίῃ ζυγὸν ἥξει καὶ πάλι πᾶσα χθὼν πίεται φόνον ὀμβρήεντα. ἀλλ’ ὅταν Αἰγύπτου μεγάλην πόλιν ὀλβοδότειραν στηρίζει Πελλαῖος Ἄρης, αὐτῷ δ᾿ ὀνομήνῃ, μοῖραν καὶ θάνατον προδοθεὶς δρλίως ὑφ᾿ ἑταίρων 214 μηδ᾿ αἴδεο δειλὸς ὑπάρχειν: Vgl. das Orakel bei Herodot I 55 μηδ’ αἰδεῖσθαι κακὸς εἶναι. — 216—218 aus III 359—392. 201 vgl. III 384. — λοιμῷ: αἰνῶς Ludw. οἰκτρῶς Mdls. Bur. λύμῃ Wilam.? | 203 ἀντολίῃ Wilam. ἀντολίην Ω Ausgg. — κόσμον τε: τε δύσιν Rz., schwerl. — μόνος Alex, μόνον Ω | 204 Anf. = III 303. — σοι Alex. Friedl. καὶ Ω. — θριαμβίαισι Gffck. Bur. θριαμβίεσσι θριαμβίεσι H) Ω θριαμβευθεῖσα Alex. θριαμβείῃσι Rz. | 205 Anf. = III 386. — κατ᾿ Mdls. Rz. καὶ Ω | 206 Anf. vgl. V. 278. — καὶ . . . πολλὰ vgl. VIII 89 | 207 βασιλήιον Alex. Friedl. βασίλειον Ω | 208 ἐξ ἀριθμοῦ V ἐξαρίθμου QH ἐξ ἀριθμοῖο Alex. Volkm. | 210 δὴ Alex. δ’ ἡ Ω | 211 καὶ πόλεμος καὶ λιμὸς Mdls.? λοιμὸς καὶ πόλεμος Rz.? — αὐτὰρ Alex. ἀτὰρ Ω. — βασιλεῖς μεγάθυμοι = V. 99 | 212 ἀμφιβαλοῦσιν Alex. Friedl. ἀμφιβολοῦσιν Ω | 213 So περον τον V περόντον H) Ω ἀλλὰ σὺ μὲν φύγε τὸν πρότερον βασιλέα, λίπε δ’ αὐτὸν Alex. ἀλλὰ σὺ μὲν φεύγειν πρότερόν τε λιπεῖν βασιλῆα Mdls. ἀλλὰ σὺ μὲν φύγε τὸν Περσῶν βασιλέα, λίπε δ’ αὐτοῦ Wilam. | 214 μηδ’ αἴδεο δειλὸς ὑπάρχειν Mdls., vgl. oben den Kommentar, μηδὲ δούλειος ὑπάρχειν Ω | 216 Anf. = III 390. — ἀλλοδίκης aus III 390 Alex, ἀντὶ δίκης Ω. — λώπην . . . . ὤμοις = XII 38. vgl. III 389. — λώπην Alex. λώβην Q λώβης VH | 217 f. vgl. III 390 ff. — Ἀσίῃ ζυγὸν Mai ἀσίη ζ. Q ἀσί ζ. V ἀσίξυγον H | 218 vgl. V. 228. III 392. XIII 115. — 218 καὶ πάλι πᾶσα χθ. Mein, καὶ πᾶσι πᾶσα χθὼν Ω | 219 ὅταν Αἰγύπτου Gffck. ὁπόταν αἴγυπτος Ω ὅταν Αἰγύπτῳ Alex. | 220 ὀνομήσῃ VH | 221 προδοθεὶς . . . ἑταίρου vgl. XII 140. XIV 91. — Nach 221 Lücke: Ἰνδοὺς γὰρ προλιπόντα καὶ ἐς Βαβυλῶνα μολόντα βάρβαρος ἐξολέσει τοῦτον φόνος ἀμφὶ τραπέζαις. ἄρξουσιν μετέπειτ᾿ ἄλλοι κατὰ φῦλον ἕκαστον δημοβόροι βασιλεῖς καὶ ὑπερφίαλοι καὶ ἄπιστοι έν ὀλίγοις ἔτεσιν· αὐτὰρ μεγάθυμος ἀγήνωρ. *ὃς πᾶσιν Εὐρώπην* ἐπικαλαμήσεται ἐξότε πᾶσα χθὼν πίεται παμφύλιον αἷμα, λείψει *ἀτὰρ βιότου μορφὴν ἰδίαν ἔσσονται δ’ ἄλλοι βασιλεῖς δὶς τέσσαρες ἄνδρες ἐκ γενεῆς τούτου, οἷς οὔνομα πᾶσι τὸ αὐτό. ἔσται δ᾿ Αἴγυπτος νύμφη τότε κοιρανέουσα, καὶ πόλις ἡ μεγάλη τε] Μακηδονίοιο ἄνακτος, πότνι᾿ Ἀλεξάνδρεια, κλυτὴ θρέπτειρα πολήων κάλλει τε στίλβουσα, μόνη μητρόπτολις ἔσται. καὶ τότε μεμφέσθω Μέμφις τοῖς κοιρανέουσιν. εἰρήνη δ᾿ ἔσται βαθεῖα κατὰ κόσμον ἅπαντα· γῆ δὲ μελάμβωλος καρποὺς τότε πλείονας ἕξει. καὶ τότ᾿ Ἰουδαίοις κακὸν ἔσσεται οὐδὲ φυγοῦνται λιμὸν καὶ λοιμὸν δυσανασχέτῳ ἤματι κείνῳ· ἀλλὰ μελάμβωλος καλλίσταχυς ἡ νεόκοσμος ὀλλυμένους πολλοὺς ὑποδέξεται ἀμβροσίη χθών. ἀλλ᾿ ὀκτὼ βασιλεῖς ἑλώδεος Αἰγύπτοιο πληρώσουσιν <ἐτῶν> ἀριθμοὺς τρεῖς καὶ πρός τε διακοσίους. αὐτὰρ γένος ἐξαπολεῖται αὐτῶν οὐ πάντων, ῥίζη δέ γε ἐξαναφύσει θηλυτέρη βροτολοιγός, ἑῆς προδότις βασιλείης. 222 μολόντα Alex. μολῶντα Ω | 223 βάρβαρος Alex. βάρβαρον Ω. — τραπέζαις Alex. τραπέζης Ω | 224 Anf. = XII 117. XIV 21. — ἄρξουσι Ω | 226 εἰν Alex. Volkm. | 227 ὃς πᾶσιν Εὐρώπην (am Rande ἅπασαν Q, im Text ὃς πασαν εὐρώπην H) ἐπικαλαμήσεται γυμνὴν Ω Εὐρώπην ὃς ἅπασαν ἐπικαλαμήσετ᾿ ἐρυμνὴν Mein. Εὐρ. ὃς ἅπ. ἐπικαλαμήσεται γυμνήν Gffck. Bur. | 228 vgl. V. 218 | 229 So Ω, λείψει ἀτὰρ ἄφαρ Rz.) βίοτον μοίρῃ ἰδίῃ ἀναλύσας Gftck. vgl. Xll 175. XIV 69. λείψει ἀτὰρ βιότου μοίρην ἰδίαν ἀναλώσας Alex. | 233 vgl. XIII 49. — τέ [ ] Wilam. — Μακηδονίοιο ἄνακτος = XII 270. XIII 49. — Μακηδονίοιο Alex. Volkm. μακεδονίοιο Ω | 234 vgl. V 88. — θρέπτειρα πολήων = (V 88). XI 302 | 235 μητρόπτολις Alex. μητρόπολις Ω | 237 vgl. V. 79. III 755. — δ’ ἔσται βαθεῖα Ω δὲ βαθεῖ᾿ ἔσται Mdls. — κατὰ κόσμον ἅπαντα = II 25 | 238 vgl. II 30. — μελάμβωλος Alex. μελάμβολος Ω vgl. V. 241 | 239 f. vgl. V. 45 f. — 239 τότ᾿ Alex, τότε Ω 240 λιμὸν καὶ λοιμὸν vgl. II 23. — δυσανάσχετον Alex. | 241 μελάμβωλος Alex. μελάμβολος Ω | 242 ὀλλυμένους Alex. vgl. V. 27. — ἀλωμένους Ω | 243 βασιλῆες Alex. Wilam. — ἑλώδεος Alex. ὑλώδεος Ω | 244 ἐτῶν + nach πληρώσουσιν Mdls. < Ω | 245 γένος ἐξαπολεῖται = III 395. ἀλλ᾿ αὐτοὶ κακότητι κατ᾿ αὐτῶν ἔργα πονηρά ῥέξουσιν μετέπειτα καὶ ἄλλος ἄλλον ὀλέσσει· [κόψει πορφύρεος γενέτης γενετῆρα μαχητήν καὐτὸς ἀφ᾿ υἱῆος, πρὶν δὴ φυτὸν ἄλλο φυτεύσει, ἐκλείψει· ῥίζη δ᾿ ἀναθηλήσει μετέπειτα αὐτοφυής· τοῦ δὴ παραφυόμενον γένος ἔσται.] ἔσται γὰρ χώρης βασιλὶς παρὰ χεύμασι Νείλου ἑπταπόροις στομάτεσσιν ἐπερχομένοιο θαλάσσης, εἰκοστοῦ δ᾿ ἀριθμοῦ πολυήρατον οὔνομα ταύτῃ· μυρία δ᾿ αἰτήσει καὶ χρήματα πάντα συνάξει χρυσοῦ τ᾿ ἀργυρίου τε· δόλος δὴ ἔσσεται αὐτῇ εξ ἰδίων ἀνδρῶν. τότε σοι πάλι, γαῖα μάκαιρα, ἔσσονται πόλεμοί τε μάχαι τ᾿ ἀνδροκτασίαι τε. ἀλλ᾿ ὅταν ἄρξωνται πολλοὶ Ῥώμης ἐριθήλου, οὔτι γε μὴν μακάρων προλελεγμένοι, *ἀλλὰ* χιλιάδων δ᾿ ἀρχοὶ καὶ μυριάδων γεγαῶτες καὶ νομίμων ἀγορῶν οἱ ἐπίσκοποι ἠδὲ μέγιστοι Καίσαρες ἄρξουσιν διαδέγμενοι ἤματα πάντα· τούτων δ᾿ ὑστάτιος ἄρξει δεκάτου ἀριθμοῖο *ὑστάτιος Καίσαρος* ἐπὶ χθονὶ γυῖ᾿ Ἄρηι δεινῷ βεβλημένος ἀνδρὸς ὑπ᾿ ἐχθροῦ· ὃν παῖδες Ῥώμης ἰδίῃς παλάμῃσι φέροντες εὐσεβέως θάψουσ᾿, ἐπὶ δ᾿ αὐτῷ σῆμα χέουσιν 250—253 aus ΙΙΙ 398—400. 248 κακότητι κατ’ αὐτῶν Mein, κακότητι καὶ αὐτῶν VH κακότητα καὶ αὐτῶν Q | 249 ῥέξουσι V ῥαίξουσι H ῥέξουσι Q. — ἄλλος ἄ. ὀλέσσει vgl. XII 97. 134 (XIV 11). — ἄλλος γ᾿ ἄλλον Alex, ἀλλήλους Rz. | 250—253 vgl. III 398—400 251 φυτεῦσαι Alex. | 252 ῥίξη Alex. ῥίξαΩ | 253 ἔσται Alex, ἐστίν Ω | 254 παρὰ χ. Νείλου vgl. V. 176 | 255 θαλάσσῃ? | 256 οὔνομα ταύτῃ vgl. XIII 23 | 258 δόλος . . . αὐτῇ vgl. III 191 (XIV 334). — δή: δέ οἱ Wilam. δέ τοι Rz. | 259 μάκαιρα Alex, vgl. III 483. 368. μακρά Ω | 260 vgl. IV 68. XII 241. XIV 154. XIII 9. 106. — ἔσονται Ω | 261 Anf. vgl. V. 47. — Ῥώμης ἐριθήλου = VIII 145. XIII 81 | 262 vgl. XIV 197. — μακάρων προλελεγμένοι Wilam. μακάρων προδεδειγμένοι Ω Gutschm. „Götterentsprossene"), Rz. καιρῷ προδεδειγμένοι Mdls. — ἀλλὰ: οὐδὲ Wilam. — τύραννοι Q? τυράννου VH | 265 ἄρξουσι Ω. — διαδέγμενοι Wilam. διζήμενοι Ω Gutschm. „alle Tage ambierend“.) Bur. „gierig“) δυσδαίμονες Hartel | 267 Καίσαρος Ω ὑστάτιος Καῖσαρ ὃς Alex. Die Lesart der HSS., w. e. sch., z. T. aus Dittographie entstanden, vielleicht stand ursprgl. da: οὔνομ᾿ ἔχων, πέσεται δὲ. — ἐπὶ χθονὶ γυῖ’ ἐκτείνων Mein. ἐπιχθόνια γυῖα κτείνων Ω | 268 Anf. vgl. XII (98) 249. (275) XIII 146 (XIV 51. 115). — Ἄρηι Alex. ἄρῃ ἄρη H) Ω | 269 Ῥώμης παῖδες VH. — ἰδίῃς Mein, τε μιῆς Ω | 270 θάψουσ᾿, ἐπὶ Mein. θάψουσι· περὶ Ω. — χεοῦσιν Bur. ἧς φιλίης ἕκατι χάριν μνήμῃ μετέχοντες. ἀλλ᾿ ὁπόταν λυκάβαντος ἐπέλθῃ τέρμα χρόνοιο, δὶς δὲ *διηκοσίων* καὶ δὶς δέκα πληρώσασα, ἐξότε σου κτίστης, θηρὸς παῖς, ἡγεμόνευσεν, οὐκέτι δικτάτωρ ἔσται μεμετρημένος ἄρχων· ἀλλὰ ἄναξ βασιλεύς τε γενήσεται ἀντίθεος φώς. ἴσθι τότ᾿, Αἴγυπτέ, σοι ἐπερχόμενον βασιλῆα· ἥξει δ᾿ ἀτρεκέως φοβερὸς κορυθαίολος Ἄρης. καὶ τότε σοι, χήρη, ἔσται μετόπισθεν ἅλωσις· δεινοὶ γὰρ μαλεροί τε βίῃ περὶ τείχεα γαίης ἔσσονται πόλεμοι κακοεργέες. ἐν πολέμοις δὲ αὐτὴ λυγρὰ παθοῦσα νεοτρώτων καθύπερθεν φεύξει δειλαίη· μετέπειτα δὲ εἰς λέχος ἥξεις αὐτῷ τῷ φοβερῷ ὁ γάμος τέλος* ἐστὶ σύνευνος. αἰαῖ σοι, δύσνυμφε κόρη, βασιλήιον ἀρχήν δώσεις Ῥωμαίῳ βασιλεῖ καὶ πάντ᾿ ἀποτίσεις, ὅσσα πάρος *πολέμοισιν ἀνδρείῃσιν* ἔπραξας· δώσεις ὅλην ὅλην ἐμπροίκιον ἀνδρὶ κραταιῷ ἄχρις ἔσω Λιβύης καὶ ἀνδρῶν κυανοχρώτων. ἔσσῃ δ᾿ οὐκέτι χήρα, συνοικήσεις δὲ λέοντι ἀνδροβόρῳ φοβερῷ τε ἐνυαλίῳ πολεμιστῇ. καὶ τότε δειλαία ἐν ἀνθρώποισιν ἄφαντος πᾶσιν ⏑ — —, λείψεις γὰρ ἀναιδέα θυμὸν καὶ λάβεται *σεμνὴν ὁπο περίδρομος*, ἠχέτα 294 Dio Cass. LI 8, 6: ἡ γὰρ Κλεοπάτρα πάντα . . . ἐς τὸ μνημεῖον, ὃ ἐν 271 μὲν + nach φιλίης Mdls. — χάριν μνήμῃ Mdls. μνήμῃ χάριν Ω μνήμῃ τε χάριν Alex. | 272 vgl. VIII 139. — τέρμα χρόνοιο vgl. V. 94 | 273 διηκοσίων Ω τριηκοσίους Alex. vgl. XII 12 | 276 ἀλλὰ Alex, ἀλλ’ Ω vgl. V. 322. — φώς Alex. φῶς Ω | 277 ἴσθι τότ᾿, Αἴγυπτέ, σοι Mdls. vgl. XII 224. εἰς εἰ V) δὲ τότ᾿ Αἰγύπτῳ Ω | 278 Anf. vgl. V. 206 | 279 σοι, χήρη, ἔσται Rz. Gutschm. ἔσεται) vgl. V. 290. σοι χειρὶ ἔσσεται Ω. — ἔσται μετόπισθεν ἅλωσις vgl. IV 89 | 280 μαλεροί Alex. μαλελοί Ω | 281 Anf. vgl. V. 260. — ἔσσονται Alex. ἔσονται Ω. — κακοεργέες Alex. κακοεργὲς Ω | 282 αὐτὴ Alex, αὕτη Ω | 283 ἥξεις Rz. ἥξει Ω | 284 ὁ γάμος τέλος ἐστὶ σύνευνος Ω Ausgg. (Mdls. vergleicht Pollux III 38 τέλος ὁ γάμος ἐκαλεῖτο), schwerl.; ὁ γαμοστόλος ἐ. σ. Gffck.: der die Hochzeit ausrüstet, ist der Bräutigam 285 σοι Alex, σὺ Ω. — δυσνύμφη VH. — βασιλήιον Alex. Friedl. βασίλειον Ω. — βασιλήιον ἀρχήν 286 δώσεις vgl. V. 56. (XII 36) | 286 καὶ πάντ’ ἀποτίσεις vgl. V 191 | 287 ὅσσα . . . ἔπραξας vgl. V 192. — πολέμοισιν ἀνδρείῃσιν Ω παλάμῃσιν ἐν ἀνδρείῃσιν Mdls. πολέμοισιν ἐν ἀνδρείοισιν Bur. πολέμοις τε καὶ ἀνδρείῃσιν Gffck. | 288 δώσεις γαῖαν ὅλην ἐμπροίκιον Mdls. ὡς εἰς εἰ V) ἒν προκίων ὅλην γῆν Ω | 290 ἔσσῃ Alex. ἔσῃ Ω | 293 ἔσῃ + nach πᾶσιν Rz. — ἀναιδέα θ. ἔχουσα = V 192 | 294 σεμνὴν ὁπο περίδρομος V σεμνὴν ὁπω περίδρομος H σ. ὁπότε ἁπότε ζῶσαν ἔσω *υ σπλην ἐφάρμοστος δαιδάλεος, πουλὺς δέ σε κλαύσεται — ⏑ ⏑ λαός, καὶ βασιλεὺς ἐπὶ σοὶ δεινὸν στοναχήσεται οἶκτον. καὶ τότε δ’ Αἴγυπτος λάτρις ἔσσεται ἡ πολύμοχθος, ἣ πολλοῖς ἔτεσιν τροπαιοφορέουσα κατ᾿ Ἰνδῶν· δουλεύσει δ᾿ αἰσχρῶς, ποταμῷ δ᾿ ἐπὶ δάκρυα μίξει καρποφόρῳ Νείλῳ, ὅτι δὴ κεκτημένη ὄλβον καὶ πάντων μέγεθος ἀγαθῶν, θρέπτειρα πολήων, θρέψει μηλοφάγου γενεὴν φοβερῶν ἀνθρώπων. αἶ, ὁπόσοις θήρεσσι λάτρις καὶ κύρμα γενήσῃ, Αἴγυπτε πολύολβε, θεμιστεύουσα δὲ λαοῖς· ἣ πρὶν καὶ βασιλεῦσιν ἀγαλλομένη μεγάλοισιν λαοῖς δουλεύσεις τλήμων διὰ λαὸν ἐκεῖνον, ὃν πάρος εὐσεβέοντα μετήγαγες ἐς πολὺ πῆμα μόχθων καὶ κοπετῶν, ἐπὶ δ᾿ αὐχένα θῆκας ἄροτρον αὐτοῦ καὶ δάκρυσιν βροτέοις ἤρδευσας ἀρούρας. τοὔνεκεν αὐτὸς ἄναξ θεὸς ἄφθιτος αἰθέρι ναίων ἐξαλαπάξει ὅλην καὶ εἰς κοπετὸν προϊάψει· καὶ τίσεις ἀνθ᾿ ὧν σὺ πάρος ποίησας ἀθέσμως. ὕστατα δὲ γνώσῃ, ὅτι σοὶ θεοῦ ἤλυθεν ὀργή. αὐτὰρ ἐγὼ Πυθῶνα καὶ εὔπυργον Πανοπῆα βήσομαι· ἔνθα με πάντες ἀληθέα φημίξουσιν μάντιν *χρησμῶ*· αὐτὰρ μεμανηότι θυμῷ τῷ βασιλείῳ κατεσκεύαζεν, ἠθροίκει. Vgl. 10, 5. Plutarch. Anton, 74. [Plut.] De prov. Alex. 45 πρὸ τοῦ μνήματος τῆς Κλεοπάτρας ὃ καλεῖται Μαυσώλειον. — 308 εὐσεβέοντα vgl. III 573. — 317 ff. vgl. III 815—818. περίδρομος Q σε μνῆμα περίδρομον Gffck. — ἠχέτα Gutschm. (das gewölbte hallende Grabmal) ἔχεται VH οἴχεται Ω | 295 ζῶσαν Alex. ζῶσα Ω. — υ σπλην Ω ὕσπληγξιν Mdls. Gffck. — κορυφαῖος Ω κορυφαῖσιν Alex. | 296 αἴλινα + nach κλαύσεται Mein. vgl. V. 59 | 297 οἶκτον Alex, οἰκτρὸν Ω | 298 Αἴγυπτος λάτρις Alex. αἰγυπτολάτρις Ω vgl. XII 1 κλυαλατιναδάων. — ἡ πολύμοχθος vgl. V. 137 | 299 ἔτεσι Ω. — ἐτέεσσι τροπαιοφοροῦσα Alex. | 302 πάντων μέγεθος Alex, πᾶν μὲν μεγέθους Ω. — θρέπτειρα πολήων = V. 234. — θρέπτειρα Alex. θρεπτῆρα Ω. — Den ganzen Vers gestaltet Mdls. so: παμμεγέθη πολλῶν τ’ ἀγαθῶν θρέπτειρα πολήων | 303 μηλοφάγου γενεὴν vgl. V. 111. — μηλοφάγου Bur. μηλοφάγων Ω μηλοφάγον (Alex.) Rz. | 304 ὁπόσοις Alex. Friedl. ὁπόσοι Ω. — θήρεσσι Alex. θήρεσι Ω | 305 πολύολβε Mai πουλύολβε Ω. — δὲ Alex. ἰδὲ ἴδε H) Ω | 308 μετήγαγες Alex. Friedl. μετήγαγεν Ω | 310 καὶ . . . . . ἀρούρας vgl. V. 60. — δάκρυσι Ω | 311 θεὸς . . . . ναίων = V 298 | 312 ὅλην σε καὶ Alex. — ἐς H | 313 vgl. V 191 | 314 vgl. VII 66 (V 53). — ὅτι . . . . ὀργὴ vgl. V. 11 | 315 Πυθῶνα Alex. Friedl. πιθῶνα Ω | 316 ἀληθέα φημίξουσιν vgl. III 2. — φημίξουσιν Friedl. φημίζουσι Ω | 317 χρησμῶ Ω χρησμῳδὸν Friedl. — αὐτὰρ μ. θυμῷ vgl. I 172. ἄγγελον — ⏔ ⏑ · ἐπὴν βίβλοις μὴ τρέσσῃ, καὶ πάντα τά τ᾿ ἐσσόμενα πρό τ᾿ ἐόντα γνώσετ᾿ ἀφ᾿ ἡμετέρων ἐπέων· τότε τὴν θεόληπτον οὐκέτι τις *μάντιν* καλέσει χρησμῳδὸν ἀνάγκης. — ἀλλά, ἄναξ, νῦν παῦσον ἐμὴν πολυήρατον αὐδήν οἶστρον ἀπωσάμενος καὶ ἐτήτυμον ἔνθεον ὀμφήν καὶ μανίην φοβεράν, δὸς δ᾿ ἱμερόεσσαν ἀοιδήν. 322 vgl. III 17. 318 Nach ἄγγελον Lücke (von 10—12 Buchstaben in H) in Ω. ἴστ’ τις + Gffck.: man wird mich toll nennen, aber nachher stellt sich alles als Wahrheit heraus | 319 τά . . . . ἐόντα vgl. III 822 | 320 ἡμετέρων ἐπέων = XIII 173, — τότε . . . 321 vgl. III 817 f. | 321 μάντιν Ω Ausgg, μανικὴν Gffck. aus III 818. — ἀνάγκης: ἄναγνον Mdls.? | 322 vgl. III 1—7. — ἀλλά Alex. ἀλλ᾿ Ω vgl. V. 26. αὐδὴν Alex, ἀοιδὴν Ω vgl. XII 295. οἴμην Mdls. vgl. Apollinar. Psal. CXLIX, 1 324 δὸς . . . ἀοιδήν = XIII 173. vgl. XII 297. — δὸς: δὸς δὸς VH.