I. Οἱ Σιβυλλιακοὶ χρησμοί· ἐκ τοῦ πρώτου λόγον. Ἀρχομένη πρώτης γενεῆς μερόπων ἀνθρώπων ἄχρις ἐπ’ ἐσχατίῃσι προφητεύσω τὰ ἕκαοτα, ὁππόσα πρὶν γέγονεν, πόσα δ’ ἐστίν, ὁπόσσα δὲ μέλλει ἔσσεσθαι κόομῳ διὰ δνσσεβίας ἀνθρώπων. πρῶτον δὴ κέλεταί με λέγειν θεὸς ὡς ἑγενήθη άτρεκέως κόομος. σὺ δέ, ποικίλε θνητέ, πίφαοκε νουνεχέως, ἵνα μήποτ’ ἐμῶν ἐφετμῶν ἀμελήοῃς, ὕψιστον βασιλῆα, ὃς ἔκτισε κόομον ἅπαντα εἴπας ,γεινάσθω' καὶ ἐγείνατο. ἥδραδε γὰρ γῆν Ταρτάρῳ ἀμφιβαλὼν καὶ φῶς γλυκὺ αὐτὸς ἔδωκεν· οὐρανὸν ὕψωοεν, γλαυκὴν δ' ἥπλωδε θάλασσαν, καὶ πόλον ἐστεφάνωσεν ἅλις πυριλωμπέσιν ἄστροις καὶ γαῖαν κόσμησε φυτοῖς, ποταμοῖσι δὲ πόντον χευάμενος ἐκέρασσε καὶ ἀέρι μίξεν ἀυτμάς HSS.: APS. Β (V. 1—381) p = Φ. FRLT = Ψ Aufschrift: οἱ Σιβνλλιακοὶ χρησμοί Α ΟΙ‘ ΤΗΣ ΣΙΒΥΛΛΛΣ ΒΙΒΛΙΟΝ Α ονΠ Ρ οἱ τῆς σίβύλλας χρησμοὶ S nicht mehr deutlich zu lesen in B; über die Aufschrift in Ψ vgl. Β. VIII. Überschrift: ἐκ τοῦ πρώτου λόγου <Β. ΣΙΒΥΛΛΑΣ ΒΙΒΛΙΟΝ Α ον ΙΙΕΡΙ ΤΟΥ ΑΝΑΡΧΟΥ ΘΕΟΥ, dann Fragm. 1, 7, danach 3 —5. 5, 1—3 (vgl. den Prolog), endlich: ’Εκ τοῦ πρώτου λόγου P. In Ψ folgt Β. I nach VIII. 2 ἄχρις έπ’ ἐσχατίῃσι vgl. XII 104. — έσχατιης Ψ | 3 vgl. IV 19 (V 114). — γέγονε Ψ. —πόσα: ὅσα Volkmann. — ἐστίν Opsopoeus ἔσσετ’ (aus ἔσσεται Α) Φ ἔσσεται Ψ. — ὁπόσσα: πόσσα (πόσα) ΑΨ | 4 διὰ δνσσεβίας ἀνθρώπων = XIV 86. - δυσσεβείας ΦΨ verb. v.Opsop. | 5 vgl.II 5. ΙΙΙ 7 (298.491) XIII 1.|1 6 ποικίλε θνητέ vgl. ΙΙΙ 217. 624. — ποιχιλόθνητε Ψ. — πίφαυσχε Volkm. | 9 είπε Ψ. — γινάσω Φ γινέσθω Volkm. — καὶ γίνατο Φ καὶ γίνετο Volkm. | 10 Anf. = V. 119. — Ταρτάρῳ ἀμφιβαλὼν Opsop. aus V. 119. ταρτάρῳ ἀμφὶ σύλον (σαον? P) Φ ταρτάρου ἀ. σ. Ψ | 11 οὐρανὸν δ’ Ψ. — ὕχρωσε ΦΨ | 12 πυριλαμπέσιν PS περιλαμπέσιν die anderen HSS. | 14 χευάμενον Ψ. — ἐκέρασε ΦΨ. — ἠέρι Rzach. — μίξεν Ψ. — ἀϊτμᾶσ PS. καὶ νέφεα δροδόεντα· τιθεὶς ἄρα καὶ γένος ἄλλο ίχθύας ἐν πελάγεσσι καὶ ὄρνεα δῶκεν ἀήταις, ὕλαις δ’ αὖ θῆρας λασιαύχενας ἠδὲ δράδοντας ἑρπυστὰς <γαίῃ<, καὶ πάνθ’ ὅσα νῦν καθορᾶται, αὐτὸς ταῦτ’ ἐποίησε λόνθ’ καὶ πάντ’ ἐγενῄθη ὦκα καὶ ἀτρεκέω· ὅδε γὰρ πάλετ’ αὐτολόχεντος, οὐρανόθεν καθορῶν· ὡπὸ <γαίῃ< τετέλεοτο δὲ κόσμος. καὶ τότε δὴ μετέπειτα πλάσεν πάλιν ἔμπνοον ἔργον εἰκόνος θεσπέσιον, τὸν δὴ ἀπομαξάμενος νέον ἄνδρα καλὸν θεσπέσιον, τὸν δὴ κέλετ’ ἐν παραδῳίσῳ ἀμβροοίῳ ναίειν, ὥς οἱ καλὰ ἔργα μεμήλῃ. ἀντὰρ ὃ μοῦνος ἐὼν παραδείσου ἐριθηλέι κήπῳ προσλαλιὴν ποθέεσκε καὶ ηὔχετο εἶδος ἀθρῆσαι ἄλλ’ οἶον αὐτὸς εχεν. τοῦ δὴ θεὸς αὐτὸς ἐκ λαπάρης ὀλτοῦν ἐποιήοατο Εὖαν ἀγητήν. κουριδίην ἄλοχον, ἥν δὴ πόρεν ἐν παραδείσῳ. τούτῳ συνναίειν. ὃ δέ μιν κατιδὼν μέγα θυμῷ θαῦμ’ ἔχεν ἐξαίφνης, κεχαρημένος, οἶον ὁρᾶτο ἀντίτνπον ὁείουημα· σοφοῖς δ’ ἠμείβετο μύθοις αὐτομάτοις ῥείονοι· θεῷ γὰρ πάντ’ εμεμήλει. οὔτε γὰρ ἀκρασίῃ νόον ἔσκεπον οὔτε μὲν αἰδῶ εἶχον, ἀλλ’ ἦσαν κραδίῃς ἀπάνευθε κακοῖο χὡς θῆρες βαίνεσκον ἀποσκεπέεσσι μέλεσσιν. 31 ff. Philo: de opificio mundi 53 p. 36 Μ. ἐπεὶ δ’ ἐπλάσθη καί γυνή, θεασάμενος ἀδελφὸν εἶος καὶ συγγενῆ μορφὴν ἠσμένισε τῇ θέᾳ καὶ προσιὼν ἠσπάζετο. ἡ δ’......ἀντιπροσφθέγγεται μετ’ αἰδοῦς. — 35 εοκεπον und 37 ἀποσκεπέεσσι: Josephus: Antiq. Jud. I 44 . . . σκέπην αὐτοῖς ἐπενύονν . . . φύλλοις . . . ἐαυτοὺς συκῆς ἐσκέπασαν. 15 δ᾿ ἄρα Auratus | 18 Nach ἐρπνστάς + γαίῃ Wilamowitz δῶκεν Volkm., andere haben anders auszufullen geaucht | 19 λόγῳ < A mit Spatium | 21 ονρανόεν Bleek ονρανον ΦΨ. — ὐπό (τῷ) τετέλεστο δὲ κόσμος Wilam. ὑποτετέλεστο δὲ κόσμος ΦΨ ὑπὸ δὲ κόσμος τετέλεστο Volkm. ὐπέρευ τετ. δὲ κόσμος Hartel. | 23 vgl. VIII 266. 25 ὥς. . . μεμήλῃ vgl. III 220. ὤς​ οἰ: ὄπποι Ψ. — μεμήλει Ψ μεμήλοι Volkm. | 26 ὂ wollte man falschlich in R gelesen haben: ὃς ΦΨ. — παραδείσου ἐρ. κήπῳ vgl. Fragm. 3,48. | 29 ἐκ λαπάρας ὀστοῦν Auratus ἐκ λαπάρας τούτῳ Φ ἐκ λαπάρας (λαπάρης RLT) τούτου ψ. — εὔαν Φ | 32 ἐξαπίνης Rzach vgl. V. 164. — οἷον Aurat. οἷος Φψ. — ὁρᾶτο Aurat. ὁρᾶται Φψ | 33 Anf. = V. 333. VIII 270 (vgl. Nonnos: Paraphrasis I 117. III 29). 34 αὐτομάτοισι ῤέουσι Φ. — πάντ᾿ ἐμεμήλει PS πάντα μεμήλει d. and. HSS. | 36 εἶχον: ἄμφω εἶχον Ψ ἄμφεχον Alex.—κραδίῃς Boissonade vgl. V. 185 (ῥἴζῆς). κραδίης ΦΨ Meineke | 37 χὠς (Aurat.) Alex. καὶ ὡς ΦΨ. — βαίνεσκον Anonymus Bernensis Mendelssohn δὴ βένεσκον Φ ἀβαίνεσκον Ψ. — ἀπὸ σκοπέεσσι A ἀπὸ σκοπίεσσι PSB ἀποσκοπίεσσι Ψ. — μέλεσσι F μέλεσι RL < Φ. τοῖσι δὲ καὶ μετέπειτα θεός ἐφετμὰς ἀγορεύσας δεῖξεν τοῦ δένδρου μὴ ψαῦοαι· τοὺς δὲ μάλ᾿ αἰνός ἐξαπάτησεν ὄφις δολίως ἐπὶ μοῖραν ἀπελθεῖν τοῦ θανάτου γνῶσίν τε λαβεῖν ἀγαθοῦ τε κακοῦ τε. ἀλλὰ γυνή πρώτη προδότις ⏔ γείνατ᾿ ἐκείνῳ, ἣ δῶκεν, τοῦτον δ᾿ ἀδαῆ πείθεσκεν ἁμαρτεῖν. ὃς δὲ γυναικὸς ἔπεσσι πεπεισμένος ἐξελάθεσκεν ἀθανάτου κτίοτου, σαφέων δ᾿ ἀμέλησεν ἐφετμῶν. τοὔνεκεν ἀντ᾿ ἀγαθοῖο λάβον κακόν, οἷον ἔπραξαν. καὶ τότε δὴ γλυκερῆς συκῆς πέταλ᾿ ἀμπείραντες ἐσθῆτας τεῦξαν καὶ ἐπ᾿ ἀλλήλοισιν ἔθηχαν μήδεά τ᾿ ἀμφεκάλυψαν, ἐπεί σφισιν ἤιεν αἰδώς. τοῖσιν δ᾿ ἀθάνατος κότον ἔνθετο κἄβαλεν ἔξω ἀθανάτων χώρου. τόδε γὰρ τετελεσμένον ἦεν θνητῷ ἐνὶ χώρῳ μεῖναι, ἐπεὶ οὐκ ἐφύλαξαν ἀθανάτου μεγάλοιο θεοῦ λόγον εἰσαΐσαντες. οἳ δ᾿ ἄφαρ ἐξελθόντες ἐπὶ ζείδωρο ἄρουραν δάκρυσι καὶ στοναχαῖς δεύοντο· ἔπειτα δὲ τοῖσιν ἀθάνατος θεὸς αὐτὸς ἐπὶ προφερέστερον εἶπεν· ,αὔξετε, πληθύνεοθε καὶ ἐργάζεσθ᾿ ἐπὶ γαίης ἐντέχνως, ἵν᾿ ἔχητε τροφῆς κόρον ἱδρώοντες.᾿ ὣς φάτο· τῆς δ᾿ ἀπάτης τὸν ἐπαίτιον ἑρπυστῆρα νηδύι καὶ κενεῶνι ποιήοατο γαῖαν ἐρείδειν πικρῶς ἐξελάσας· δεινήν δ᾿ ἔχθραν προΐαψεν 46 vgl. (VIII 280. XIV 315) Hesiod. Theog. 585 und Aristobuls (Euseb. Praep. ev. XIII 12, 5) gefälschte Orphik V. 13 αυτός δ᾿ ἐξ ἀγαθῶν θνητοῖς κακὸν οὐκ ἐπιτέλλει | ἀνθρώποις. (Gregor. Naz. Carm. p. 1012, 563 Μ.) 38 vgl. V. 104. — καὶ μετέπειτα δὲ θεὸς τοῖσι(ν) Φ καὶ μετέπειτα δὲ τοῖσι θεὸς Castal. | 39 τοῦ ΡΒ τ᾿ οὗ Sp θ᾿ οὖ Α ἰοὖ Ψ ἰοῦ Mdls. — ψαῦσαι Alex, ψαύσειν Φ ψαυέμεν Ψ. — αἰνὸν ψ | 40 f. vgl. VIII 261 f. — ἐξηπάτηοεν Ψ | 42 τότε + nach προδότις Rz. — γίνετ᾿ Φ vgl. V. 9. | 43 τούτῳ δ᾿ ἀδαεῖ Ψ | 44 ὃς δὲ γυναικὸς ἔπεσσι Opsop. ὃς δ᾿ ἐπέεσσι γυναικὸς Φ ὃς ῥ᾿ ἐπ. γ. Ψ. — ἐκλελάθεσκεν Rz. Mdls. | 45 δ᾿ ἠμέλησεν Ψ | 46 vgl. XIV 315 | 47 ἐμπείραντες Φ | 48 τεῦξαν καὶ ἐπ᾿ Wilam. τεύξαντο καὶ Ψ τεύξαντες έπ᾿ Φ | 49 τ᾿: δ᾿ Ψ | 50 τοῖσι (τήσι L) Ψ. — ἔνθετο Sp ἔκθετο Ρ ἔθετο ΑΒΨ. — κἄκβαλεν (κἄμβαλεν R) Ψ | 51 τόδε: τοῦτο Ψ | 52 θνητῷ ἐνὶ χώρῳ Rz. vgl. V. 215. 356. θνητοῖς ἐν χώρῳ A θν. ἐν χώρᾳ PSB θνητοῖσιν ἐν χώρᾳ ψ | 53 ἀθανάτοιο Φ. — εἰσαΐσαντες Alex, aus V. 354. ἀίααντες Φ ἀείααντος Ψ 54 ἐπὶ. . . ἄρουραν = IV 45 | 55 στοναχαῖσι Ψ. — δεύοντο: δεύοντο γαῖαν Ψ. — ἔπειτα δὲ τοῖοιν: τοῖσι δ᾿ ἔπειτα Ψ | 56 θεὸς αὐτὸς Castal. αὐτὸς θεὸς ΦΨ. — ἐπὶ τροφέστερον RL ἔπος προφερέοτερον Opsop. | 57 αὔξετε, πληθύνεσθε καὶ Mein. αὐξάνεσθε πληθύνεσθε καὶ Ψ αὔξεαθε πληθύνεσθ᾿ Φ | 58 ἐντεχνέως Φ ἐνδελέχῶς Alex. | 59 ὑπαίτιον Ψ. ἐν μέσῳ ἀλλήλων· καὶ ὅ μὲν κεφαλὴν προφυλάσσει σῴζειν, ὄς δὲ πτέρναν, ἐπει θάνατός γε πάρεστιν πλησίον ἀνθρώπων καὶ ἰοβόλων κακοβούλων. καὶ τότε δὴ γενεὴ πληθύνετο, ὡς ἐκέλευσεν αὐτὸς ὁ παντοκράτωρ, καὶ αὔξανεν ἄλλος ἐπ’ ἄλλῳ λαὸς ἀπειρέσιος· οἴκους δὲ μὲν ἐξήσκησαν παντοίονς ἠδ’ αὖτε πόλεις καὶ τείχε’ ἐποίονν εὖ καὶ ἐπισταμένως· οἶσιν πολνχρόνιον ἦμαρ ὤπαοεν εἰς ζωὴν πολνήρατον· οὐ γὰρ ἀνίαις τειρόμενοι θνῇσκον, ἀλλ’ ὡς δεδμημένοι ὕπνῳ· ὅλβιοι οἱ μέροπες μεγαλήτορες, οὔς ἔφίλησεν σωτὴρ ἀθάνατος βασιλεὺς θεός. άλλὰ καὶ αὐτοί ἤλιτον ἀφροσύνῃ βεβολημένοι. οἴ γὰρ ἀναιδῶς ἐξεγέλων πατέρας καὶ μητέρας ἠτἰμαζον, γνοιοτοὺς δ’ οὐ γίνωσκον ἀδελφειῶν ἐπίβονλοι. ἦσαν δ’ ἄρ μιαροὶ κεκορεσμένοι αἴματι φωτῶν καὶ πολέμους ἐποίουν. ἐπὶ δ’ αὐτοὺς ἤλυθεν ἄτη ὑστάτη σὐρανόθεν βεβολημένη, ἤ βιότοιο δεινοὺς ἐξεῖλεν· τοὺς δ’ αὖ ὑπεδέξατο Ἄιδης· Ἅιδην δ’ αὖτ’ ἐκάλεσσαν, ἐπεὶ πρῶτος μόλεν Ἀδάμ γεσάμενος θανάτου, γαίη δέ μιν ἀμφεκάλυψεν. τοὔνεκα δὴ πάντες οἱ ἐπιχθόνιοι γεγαῶτες ἀνέρες εἰν Ἀίδαο δόμοις ἰέναι καλέονται. 65 š˜—124 vgl. Hesiod: Ἔργα κ. ἡ. 109ff., dazu Vergil: Bucol. IV 4 (Probus p. 9, 14 Keil: Cumaei carminis, Hesiodi a patre Dio, qui Cumaeus fuit. Hesiodus autem in libris suis quattuor saeculorum facit mentionem). — Verwandt ist sonet mit der Schilderung der griechische Henoch (Flemming und Radermacher) S. 25 f. — 71 ἀλλ’... ὔπνῳ vgl. Hesiod a. a. Ο. 116. — 76 ἀδελφειῶν ἐπίβονλοι: Hinweis auf Kains und Abels Zank um ihre Schwester? vgl. Epiphan. Haer. XL 5 ἐπειδή, φασίν < οἱ ἀρχοντικοί), ἐρῶντες ἦσαν ἀμφότεροι τῆς ἀδελφῆς τῆς ἰδίας αὐτῶν, τούτου χάριν έπανέστη ὁ Κάϊν τῷ Ἄβελ .... Die „Schatzhöhle“ ed. Bezold S. 8. 63 ὅς: ὁ Ψ | 66 Anf. = II 220. VIII 82. XI 8 | 67 ἀπειρεσίων Ψ. — οἴκονς.... 68 παντοίους vgl. V. 91 f. — ἤδ’ Φ | 69 οίσι ΑΨ (οἶσσι R οἵσσι L). οἶσίν τε πολύχρονον oder οἶσιν πονλύχρονον Mein. | 71 vgl. V. 301 | 72 Anf. vgl. V. 304. — οἴ Φ οἱ < Ψ | 74 βεβολημένοι vgl. V. 79. 113. 150. 368 | 76 γνωστούς: χριστοὺς L γνωτοὺς Mein. — οὐ γίνωσκον Turnebus οὐκ ἐγίνωσκον ΦΨ. — ἀδελφεῶν Ψ | 77 δ'ἄρ: ἄρα Ψ. — κεκορεσμένοι Buresch κεκορνθμένοι ΦΨ | 78 f. ἐπι . . . ἄτη vgl. XI 11 f. ἐπὶ δ’ αὐτοὺς Auratus ἴσση (ἴση Ψ) δ' αντοις ΦΨ ἐπὶ δ’ αὐτοῖς Alex.2 79 βεβολημένοι Φ. — ἤ Opsop. ἤ Φ καὶ Ψ | 80 δ' αὖθ’ Rz. | 81 αὖτε κάλεσσαν Φ αὖτ' ἐκάλεσαν (αὐτ’ αἰκαλεσαν L) Ψ | 82 γαίη Volkm. Mein. γαῖα ΦΨ | 83 οι < Ψ 84 εἰν: ἐν Ψ. ἀλλ' οὖτοι πάντες καὶ εἰν Ἀίδαο μολόντες τιμὴν ἔσχηκαν, [καὶ] ἐπεὶ πρῶτον γένος ἦσαν. αὐτὰρ ἐπεὶ τούτους ὑπεδέξατο, δεύτερον αὖτις τῶν καταλειφθέντων [τε] δικαιοτάτου ἀνθρώπων ἄλλο γένος τεῦξεν πολνποίκιλον, οἶς ἐμεμήλει ἔργ' ἐρατὰ σπουδαί τε καλαὶ καὶ ὑπείροχος αἰδώς καὶ πυκινὴ σοφίη· τέχνας δὲ μὲν ἐξήσκησαν παντοίας εὑρόντες ἀμηχανίαις ἐπινοίας. καί τις μὲν γαίην άρότροις ἐξεῦρε γεωργεῖν, ἄλλος τεκταίνειν, ἄλλω δὲ πλέειν μεμέλητο, ἄλλῳ δ’ ἀστρονομεῖν καὶ ὀνειροπολεῖν τὰ πετεινά, φαρμακίη δ’ ἄλλῳ, αὐτὰρ μαγικὴ πάλιν ἄλλῳ· ἄλλοι δ' ἄλλα ἔκαστα μεμηλότα τεχνώοντο, Γρήγοροι ἀλφηοτῆρες, ἐπωννμίης μετέχοντες ταύτης, ὄττι φρεοὶν ἀκοίμητον νόον εἶχον 85 f. vgl. V. 302f. — 86 vgl. Hesiod a. a. 0. 142. — 87 Subject zu ÿπεδέξατο u. 89 τεῦξεν fehlt, es ist γαίη: Gedankenkreis des Hesiod. — 91 — 108 jüdischchristlicher Mythus: vgl. den griechischen Henoch S. 24 ff., wo die Rede von den Ἐγρήγοροι resp. ἄγγελοι vἱοὶ οὐρανοῦ ist: ... . 24, 17 καὶ ἔλαβον ἑαυτοῖς γυναῖκας, ἔκαστος αὐτῶν ἐξελέξαντο ἑαυτοῖς γυναῖκας, καὶ ἥρξαντο εἰσπορεύεσθαι πρὸς αὐτὰς καὶ μιαίνεσθαι ἐν αὐταῖς.....αἱ δὲ ἐν γαοτρὶ λαβοῦσαι ἐτέκοσαν γίγαντας μεγάλους ἐκ πηχῶν τριαχιλίων.....26 ἐδίδαξε τοὺς ἀνθρώπους Άζαὴλ μαχαίρας ποιεῖν καὶ ὄπλα καὶ ἀσπίδας καὶ θώρακας . . . καὶ ὑπέδειξεν αὐτοῖς τά μέταλλα καὶ τὴν ἐργασίαν αὐτῶν καὶ ψέλλια καὶ κόσμους καὶ στίβεις καὶ τὸ καλλιβλέφαρον καὶ παντοίους λίθους ἐκλεκτοὺς καὶ τὰ βαφικά......Σεμιαζᾶς ἐδίδαξεν ἐπαοιδὰς καὶ ῥιζοτομίας, Ἀρμαρώς ἐπαοιδῶν λυτήριον, Ῥακιὴλ ἀστρολογίας, Χωχιὴλ τὰ σημειωτικά, Σαθιὴλ Σαθιὴλ ἀστεροσκοπίαν, Σεριὴλ σεληναγωγίας· (vgl. Synkellos p. 20—23). — Über die Bestrafung der Gregoroi S. 32, 14: δῆσον αὐτοὺς ἑβδομήκοντα γενεὰς εἰς τὰς νάπας τῆς γῆς μέχρι ἡμέρας κρίσεως αὐτῶν ... vgl. Bonwetsch: Das slavische Henochbuch (Abhandlungen der Kgl. Ges. d. Wissensch. zu Gottingen 1896) XVIII S. 19. Testamentum XII patriarch. Rub. 5. Naphthal. 3 u. a. Haufig in christlicher Litteratur, z. Β. II Petr. 2, 4. Judas 6. Athenagoras: Legat. 24 u. a. 85f. vgl. V. 302 f. — καὶ . . . . μολόντες = V. 306. μολόντες Alex, μολοῦντες ΦΨ Bur., doch vgl. Christodor: Ecphras. 128 die Lesart des Palatinus | 86 καὶ ἐπεὶ Volkm. Hartel καὶ ἐπὶ ΦΨ Bur. ἐπεὶ aus V. 303 Geffcken, derartige Einschiebungen von Conjunctionen und Partikeln zur Herstellung des Metrums finden sich oft, vgl. 88. 105. 189. II (21.) 151. 240. XI 52. XII 57. XIV 52. 127. 140. 183. 232 | 87 δεύτερον .... 89 ... γένος vgl. XI 8 f. 88 [ ] Rz. — τε [ ] Wilam. | 89 τεῦξεν: ἔτευξε Ψ | 90 ἐραστά Ψ | 91 f. vgl. V. 67 f. | 92 ἀμηχανίαις ἐπινοίας Turneb. ἀμηχανίας ἐπινοίαις Ψ μηχανίαις ἔπινοίαις Φ | 95 ὀνειροπολεῖν: ὀνειροπωλεῖν FR οἰωνοπολεῖν Bur. | 97 ἔκαστοι RL. — μεμηλότα Ρ μεμηλότε ABS μεμηνότες Ψ. — ἐτεχνώοντο Ψ | 98 ἀλφηστῆρες: ἀμφιστῆρες Φ | 99 φρεσὶν R φρεσσὶν AFL φρασὶν BS φασὶν Ρ. — ἀκοίμητον „Vir doctus" bei Alex, ἀκὐμανον ΦΨ. ἄπληστόν τε δέμας· οτιβαροὶ μεγάλῳ επὶ εἴδει ἦσαν· ὅμως δ᾿ ἔμολον ὑπὸ ταρτάριον δόμον αίνον, δεσμοῖς άρρήκτοις πεφνλαγμένοι ἐξαποτῖδαι εἰς γένναν μαλερον λάβρου πυρός άκαμάτοιο. των δὴ και μετέπειτα πάλιν γένος όμβριμόθυμον ἐξεφάνη τρίτατον ὑπερφιάλων άνθρώπων δεινών, οἳ κακὰ πολλὰ παρὰ οφίοιν έξεπονονντο. καὶ τούσδ᾿ ὑσμῖναί <τ᾿> ἀνδροκτασίαι τε μάχαι τε συνεχέως ὤλεσκον ὑπέρβιον ἦτορ ἔχοντας. ἐκ τῶν δὴ μετὰ ταῦτα κατήλυθεν ὀψιτέλεστον ὁπλότατον γένος άλλο μιαιφόνον άκριτόβουλον άνδρών έν τετράτῃ γενεῇ· οἳ πολλά χέεσκον αἵματα οὔτε θεόν δειδιότες οὔτ᾿ ἀνδρώπους σἰδόμενοι· μάλα γάρ τοι έπ᾿ αυτοῖσιν βεβόλητο οἰστρομανὴς μῆνις καὶ δυσσεβίη ἀλεγεινή. καὶ τοὺς μὲν πόλεμοι τ᾿ ἀνδροκταοίαι τε μάχαι τε εἰς ἔρεβος προΐαψαν οἰζυρούς περ ἐόντας ἄνδρας δυσσεβέας. τοὺς δ᾿ αὖ μετόπισθε χόλοιοιν οὐράνιος θεὸς αὐτός ἑοῦ μετεθήκατο κόσμου Ταρτάρφῳ άμφιβαλών μεγάλῳ ὑπὸ πυθμένι γαίης. καὶ πάλιν ἄλλο γένος πολὺ χειρότερον μετόπισδεν ανθρώπων ποίηοσ᾿ οἷς οὐκ άγαδὸν μετέπειτα ἀθάνατος θεός τεῦξεν, ἐπεὶ κακὰ πόλλ᾿ ἐπονοῦντο. 100 Testam. XII patr. Rub. 5 ἐφαίνοντο γὰρ αὐταῖς Ἐγρήγοροι οὐρανοῦ φθάνοντες. — Die Form z. t. nach Hesiod: Theog. 153.—107vgl. Hesiod: Theog. 228. 100 ἄπλητον Opsop. ἄπληστον ΦΨ vgl. XI 2. — μεγάλῳ ἐπὶ εἴδει aus Hesiod: Theog. 153 Rz. μεγάλοι τ᾿ ἐπὶ εἴδει ΦΨ | 101 ὃμως δ᾿ ἔμολον Alex.? Rz. ὁμόσσε μύλον (ό. μὸλον δ᾿ PS) Φ μόλον δ᾿ Ψ | 102 ἀρήκτοις Ψ. — πεφνλαγμένοι ἐξαποτῖσαι = V. 180 | 108 γέενναν Α γέεναν PSB. — μαλεροῦ: μεγαλδρροιο Ψ. — λάβρον: λανρον Φ | 104 ὀβριμόθυμον Ψ, doch vgl. XI 108. XII 100 (Buresch: Klaros 110, 12). I 105 τρίτατον: τρίτατόν γε Φ vgl. V. 86 | 106 vgl. V. 122. — κακά πολλά Castal. πολλά κακά ΦΨ. — παρὰ οφίοιν: περὶ σφ. Ψ παραφροσύνῃσι (πονοῦντο) Bur. | 107 vgl. V. 115. ὑσμῖναι Alex, ὑσμίνη ΦΨ. — τ᾿ + Opsop.< Φ Ψ. — τε μάχαι τε: τ᾿ ἀλεγειναὶ aus V. 114 Ψ | 108 ὤλεοκον: ἀλέκεακον Rz. aus Homer: II. Τ 135. — ὐπέρβιον ἦτορ ἔχοντας vgl. Υ. 312 | 110 γένος ἄλλο Castal. ἄλλο γένος ΦΨ | 111 τετάρτῃ Φ | 112 δειδιότες vgl. V. 179. δεδιότες F δεδιότες γ᾿ RL | 113 αἰδοὐμενοι Ψ. — τοι Opsop. οἱ ΦΨ. — αὐηοιοι ΑΨ. — βεβόλητο vgl. V. 74 | |114 οἰστρομανίς Φ | 115... 117... δυσαεβέας Rückbeziehung auf V. 107 f. I 115 vgl. V. 107 | 116 ὀιζνρούς: ὑπερθύμους Rz. | 118 αὐτοὺς Ψ | 121 [ ] (Hase) Rz. | 121· 122 so Alex., ἀνθρώπων ποιήσας οὐκ ἀγαθὸν μετέπειτα | ἀθάνατος θεὸς τεῦξεν ἐπεὶ κακά πόλλ᾿ ἐπονοῦντο (ἐπενοοῦντο Ρ) Φ ἀνθρώπων ποίησεν οἷς οὐκ ἀγ. μετ. | ἀθάνατος τεῦξεν ἐπεὶ κ. π. ἐπ. Ψ. οἳ γὰρ ὑβριστῆρες πολλῷ πλέον ἢ ὅτ᾿ ἐκεῖνοι Γίγαντες σκολιοὶ μιαρῶς δύσφημα χέοντες. μοῦνος δ᾿ ἐν πάντεσσι δικαιότατος καὶ ἀληθής ἦν Νῶε, πιστότατος καλοῖς τ᾿ ἔργοιοι μεμηλώς. καὶ τῷ μὲν θεὸς αὐτὸς ἀπ᾿ οὐρανόθεν φάτο τοῖα· ,Νῶε, δέμας θάροθνον ἑὸν λαοῖσί τε πάσιν κήρυξον μετάνοιαν, ὅπως σωδῶσιν ἅπαντες. ἢν δέ γε οὐκ ἀλέγωσιν ἀναιδέα θυμὸν ἔχοντες, πᾶν γένος ἐξολέσω μεγάλοις ὑδάτων κατακλυσμοῖς. σοὶ δ᾿ ὦκ᾿ ἐν ῥίζῃσιν ἀδιψήτοισι τεθηλός δουράτεον κέλομαι δῶμ᾿ ἄφθιτον ἀσκήσασθαι. θήσω δ᾿ ἐν στήθεσσι νόον πνκινήν δέ τε τέχνην καὶ μέτρα κατά κόλπον· ἐμοὶ δέ τε πάντα μεληβει, ὥστε σε σωθῆναι καὶ ὅσοι σὺν σοὶ ναίουνσιν. [είμὶ δ᾿ ἔγωγε ὁ ὤν, σὺ δ᾿ ἐνὶ φρεοὶ σῇσι νόησον· οὐρανόν ἐνδέδνμαι, περιβέβλημαι δὲ θάλασσαν, γαῖα δέ μοι στήριγμα ποδῶν, περὶ αῶμα κέχνται ἀήρ ήδ᾿ ἄστρων με χορὸς περιδέδρομε πάντη. ἐννέα γράμματ᾿ ἔχω· τετρασύλλαβός είμι· νόει με· αἱ τρεῖς αἱ πρῶται δύο γράμματ᾿ ἔχουσοιν ἐκάστη, ἡ λοιπὴ δὲ τὰ λοιπὰ καὶ εἐσιν ἄφωνα τά πέντε· 137-146 = Tübinger Theosophie S. 122, 24—123, 7 Bur. — 137—140 z. t. jüdische Poesie: Exod. 3, 14. Jes. 66, 1. — Vgl. sonst (Sib. Fragm. l,7ff. VIII 429—436. Ill 20 ff.) Aristobul bei Euseb. Praep. ev. XIII12,5 in der gefälschten Orphik V. 30 γαίη δ᾿ ὑπὸ ποσσί βέβηκε | χεῖρα δὲ δεξιτερὴν ἐπὶ τέρμασιν ὠκεανοῖο | ἐκτέτακεν .... dazu die Zauberpapyri, z. Β. Dieterich: Jahrbb. f. Philol. Supplem. XVI p. 808, 32 und auch Macrobius: Saturn. I 20, 16. — 141—146 (vgl. 326-330) aus griechischer Rätselpoesie stammend = Berthelot et Ruelle: Collection des anciens alchimistes grecs. Texte p. 267. — 141 — 144 fast gleich der Inschrift des Diliporis aus Bithynien: Athen. Mitth. IV 18. VII 256. XVII 80 (2. Jahrh. n. Chr.). Der Name Gottes vielleicht schon im Altertum nicht ermittelt: vgl. die Tüb. Theos. 123 ἢ ὅτ᾿ : vgl. Homer 11. Β 394: Nauck | 124 δύαφημα χέοντες = V. 178. II 258. VIII 187 | 129 κήρυξον μετάνοιαν Opsop. μετάνοιαν κήρνξον Φ Ψ | 130 ἢν δ᾿ οἵ γ᾿ Turneb. — ἀναιδέα θνμὸν ἔχοντες = III 40. VIII 182. XI 113. vgl. V 192. XI 63. 293. XIV 266 | 132 vgl. V. 185. Ill 403. — ἐν ῥίζῃοιν ἀδιψήτοισιν Turneb. ἐκ ῥίζης τίν᾿ ἀδιψήτοιο Φ ἐκ ῥ. γε (γε λιτάνευε, λόγων δ᾿ἐξήρχετο τοίων· ,ἄνδρες ἀπιστοκόροι, μεγάλῳ βεβολημένοι οἴστρῳ, οὐ λὴσει θεὸν ὅσσ᾿ ἐπράξατε᾿ πάντα γὰρ οἶδεν ἀθάνατος σωτὴρ πανεπίοκοπος, ὅς μ᾿ ἐκέλευσεν ἀγγέλλειν ὑμῖν, ἵνα μὴ φρεσὶν ἐξαπόλησθε. νήψατε, τὰς κακίας ἀποκόψατε, μηδὲ βιαίως ἀλληλοις μάρνασθε μιαιφόνον ητορ ἔχοντες, αἵμασιν ἀνδρομέοις πολλὴν γαῖαν ἀρδεὺοντες. αἰδέσδητε, βροτοί, τον ὑπερμεγέθη καὶ ἄτρεστον οὐράνιον κτίοτην, θεόν ἄφθιτον, ὅς πόλον οἰκεῖ, καὶ τοὐτον πάντες λιτανεὐσατε — χρηστὸς ὑπάρχει — τουτον ὑπερ ζωῆς πόλεων κόομοιό τε παντός τετραπόδων πτηνών δ᾿ ὡς ἵλεως ἔσσεθ᾿ ἅπασιν. S. 123, 8 Bur.: οὖτος μὲν οὖν, ὁ τὴν θεοσοφίαν γεγραφώς, ἔδοξεν εἰς λύσιν τοῦ ζητουμονμένον τὸ μονογενοῦς ὄνομα καὶ τὸ Έμμανουὴλ εὑρεῖν. ἔοικε δὲ μὴ εἰδέναι τὴν λύσιν. Spätere schlagen vor: Θεὸς σωτήρ (Canter, der V. 145 σὐν διττοῖς liest) ζωῆς βυθός (Delitzsch), ohne die Zahl zu treffen. Die Stelle ist wohl häretisch: Ιrenaeus I p. 154 Harv. Ahnlich ist auch das Ratsel bei Euseb. Praep. ev. XI 6, 37. Über die Gematria in V. 144 f. vgl. ausser Apok. Joh. 13, 18 auch Barnab. ep. 9, 8, den Anfang des 5. Buches der Sibb., VIII 148 ff. und bes. das XI.—XIV. Buch. Eine Parodie auf dies Wesen bei Lukian: Alexander 11. — 149 Noahs Predigt jüdische Tradition, dann christlich: Joseph. I. A. 174. Talmud: Mischna Kohel. IX 15. — II Petr. 2, 5. Apocal. Pauli ed. Tischend. p. 08. Theophil. ad Autol. Ill 19, 6. | 150 ff. vgl. V. 177 ff. (II 257) III 36 ff. VIII 186 ff. 144 ἐστὶ δ᾿ ἀριθμός πένθ᾿ ἑκατοντάδες [ἠ]δὲ δὶς ἑπτά Dilip. — δ᾿ ἀριθμοῦ Φ Tüb. Theos. ἀριθμὸς (Dilip.) ψ Excerpthdss.: Laurent. LVIlIn. 33 fol. 148. Vat. 1347 fol. 216 (Rzach: Philologus N. F. VI 318). | 145 καὶ τρεῖς τρισκαιδεκάδες Ψ Tüb. Theos. — σύν γ᾿ ἑπτά ASB σὺν γάρ ἑπτά Ρ σὺν τοῖς επτά Ψ καὶ δὶς ἑπτά Tüb. Theos. καὶ τέσσαρες Alchim. grecs a. a. Ο. σὺν τοῖς δυσι Alex. | 146 παρ᾿ ἐμοῦ Ψ | 147 τρόμος: πόνος Α. — μυρίος λάβε(ν) Ψ | 148 τεχνασάμενος Ψ. — τά < Ψ | 149 ἐλλιτάνενε Opsop. λιτάνευε ΦΨ | 150 ἀπιστοκόροι wie V. 177. 329 ΦΨ ἀπληστόκοροι Turneb. vgl. XIV 5. 20, doch sind ἀπληοτοκόροι u. ἀπιστόφιλοι (VIII 186 Ψ) Varianten zu ἀπιστοκόροι: Wilam. — βεβολημένοι vgl. V. 113 | 151 λήσεται (λήοετε R) Ψ | 152 Anf. vgl. II 177 (V 352). I 167 | 158 ἐξαπόλησδε Alex, ἐξαπολῆσδε ΦΨ | 156 vgl. VII 47. XI 60. 310. — γαῖαν: χθόνα Nauck | 158 θεὸν .... οἰκει vgl. Fragm. 1, 11 | 161 τετραπόδων πτηνῶν ὡς Castal. (Volkm.) τετραπόδων τε πτηνῶν, ὡς Φ τετραπόδων (τετραποδῶν L) τε πτηνῶν, ἵν᾿ Ψ. — ἳλαος Aurat. Mdls. vgl. XIV 252. — ἔσσε᾿ ἅπασιν ΡΒ ἔσται πᾶσι(ν) Ψ. ἔοται γάρ ὅτε κόαμος ὅλος άπερείσιος ἀνδρῶν ὕδασιν ὀλλνμενος φοβερὰν ὀλολύξετ' ἀοιδήν. ἔσται δ' ἐξαπίνης ἀὴρ ἀκατάστατος ὑμῖν καὶ χόλος οὐρανόθεν μεγάλου θεοῦ ἥξει ἐφ' ὑμᾶς. ἔσται δ' ἀτρεκέως, ότ' ἐς ἀνθρώπους προϊάψει σωτήρ ἀθάνατος, ἂν μὴ θεόν ἱλάξησθε καὶ μετάνοιαν ἔχητ' ἀπὶ νῦν, καὶ μηδέν δύσκολον ἠὲ κακόν γ' ἀθεμίστως ἄλλος ἐπ' ἄλλῳ πράττῃ, ἀλλ' ὁσίῳ βιότῳ πεφυλαγμένος εἴη.' οἳ δέ μιν εἰσαΐοντες ἐμυκτήριζον ἓκαστος ἔκφρονα κικλήσκοντες, ἀτὰρ μεμανημένον ἄνδρα. καὶ τότε δ' αὖ, πάλιν αὖθις ἀνίαχε Νῶε ἀοιδήν· ,ὦ μέγα δείλαιοι κακοήτορες ἄστατοι ἄνδρες, αἰδοίην προλιπόντες, ἀναιδείην ποθέοντες, ἀστασίῃσι τύραννοι ἁμαρτωλοί τε βίαιοι ψεῦσται ἀπιστοκόροι κακοπράγμονες οὐδὲν ἀληθεῖς λεκτροκλόποι θ' εὑρεσσίλογοι δύοφημα χέοντες, οὐκ ὀργὴν τε θεοῦ δειδιότες ὑψίστοιο, εἰς γενεὴν πέμπτην πεφυλαγμένοι ἐξαποτῖσαι. οὐ κλαίετ' άλλνδις ἄλλον, ἀπηνέες, ἀλλὰ γελᾶτε· σαρδόνιον μείδημα γελάσσετε, ὁππόταν ἥξῃ 171 Apocal. Pauli p. 68 Tischend., wo Noah spricht: καὶ οὐδεὶς συνῆκεν, ἀλλὰ πάντες ἐξεμυκτήριζόν με ... . — 175—179 aus VIII 184—187. Zu dem Sünderkatalog vgl. II 255 ff. und Gregor. Naz. Carm. p. 1233, 76 ff. M. 162 ἔσσεται Ψ. — ὅτε: ὅδε Mdls. — κόσμος .. . ἀνδρῶν vgl. V. 189. II 21. — άπειρέσιος Ψ | 163 φοβερὰν Opsop. φοβεράν δ' ΦΨ φοβερὴν Alex. — όλολὐξατ' Φ. — άοιδήν: ἀυτήν Anon. Londin. (Mein. Mdls. Rz.), doch vgl. V. 173 | 164 Anf. vgl. V. 344. XIII 88. 108 | 166 ἣξει δ' ἀτρεκέως, ὃς ἐς Alex. vgl. XI 205 f., besser jedoch nach V. 166 wegen des fehlenden Objects Lücke anzunehmen, in der stand: (wenn Gott den Menschen bringen wird) die Flut und den Tod | 167 Anf. vgl. V. 152. — ἂν: ἢν Ludwich. — ἱλάσκησθε Ludw., doch vgl. Apollonius Rhod. I 1093 ἱλάξασθαι | 168 ἔχετ' Φ. — απὸ τοῦ νῦν Ψ | 169 γ': τ' Ψ. — ἀθεμίστατον Ψ | 170 πράττῃ Anon. Londin. πράττει Φ Ψ | 171 εἰσαΐοντες: εἰσακούοντες Ψ vgl. V. 354 | 172 ἀτὰρ . . . ἄνδρα vgl. XI 317 | 173 δ' αὖ: δὺ Rz. Komma nach αὖ Gffck. — αὖθις < Φ. — ἀνίαχεν ΦΨ | 175—179 vgl. VIII 183—187 | 175 ἀναιδείην ποθέοντες = IV36. ἀναιδίην Ψ | 176 ἀστασίῃσι aus VIII 185 ΦΨ Wilam. ἁρπασιαῖοι ΦΨ | 177 ἁπιστοκόροι: vgl. V. 150. — οὐδὲ Φ | 178 εὑρεσσίλογοι: ψευδέσσι λόγοις VIII 187 ΦΨ. — δὐσφημα χέοντες = V. 124 | 179 οὺκ ὀργήν τε : οὐ μήνιμα Rz. vgl. VIII183. — δεδιότες ΦΨ vgl. V.112 | 180 πεφυλ. ἐξαποτῖσαι = V. 102 | 181 Anf. vgl. V. 399. — κλάετ' Φ. — ἄλυδις Φ ἄλλνδιν RL | 182 σαρδώνιον Φ. — γελάσσετε Alex, γελάσετε Φ γελάσεται Ψ. — ὁπόταν (ὁποτ ἂν R) Ψ. — ἥξει Α ἥξῃ d. HSS. τοῦτο, λέγω, τὸ θεοῦ φοβερόν καὶ ἐπηλυτον ὕδωρ. [ὁπποτε κεν ‘Ρείης μιερὸν γένος ἐν χθονὶ κῦμα ἀέναον ῥίζῃς ἐν ἀδιψήτοισι τεθηλός αὐτόπρεμνον ἄιοτον ἰῇ ἐν ἀνκτὶ γένηται, καὶ πόλεις αὐτάνδρους σεσίχθων εννοσίγαιος κευθμῶνας γαίης σκεδάσει καὶ τείχεα λύσει.] καὶ τότε κόσμος ἅπας ἀπειρεοίων ἀνθρώπων θνηξεται. αὐτάρ ἐγὼ πόσα πενθήσω, πόσα κλαύσω οἴκῳ δονρατέῳ, πόσα δάκρυα κύμασι μίξω; ἢν γὰρ ἐπέλθῃ τοῦτο θεοῦ κεκελευσμένον ὕδωρ, πλεύοει γῆ, πλεύσουσιν ὄρη, πλενοει δὲ καὶ αἰθήρ, ὕδωρ ἔσται ἅπαντα καὶ ὕδασι πάντ' ἀπολεῖται. στήσονται δ' ἄνεμοι καὶ δεντερος ἔσσεται αὶών. ὦ Φρνγίη, πρώτη δ' ἀναδνσῃ ἀφ' ὕδατος ἄκρου· πρώτη δ' αὖ δρέψεις γενεὴν ἑτέρην ἀνθρώπων ἀρχομένην αὖθις· ἔσσῃ δὲ τροφὸς περὶ πάντων.' ἀλλ' ὅτε δη γενεῃ τὰ μάτην ἐλάλησεν ἀθέομῳ, Ὕψιριοτος ὤφθη, πάλι δ' ἴαχε φώνησέν τε· ,ἤδη καιρὸς ἔπεστι, Νῶε, τὰ ἓκαστ' ἀγορεὐειν, ὅσσα τε ἤματι τῷ σοι ὑπέστην καὶ κατένευσα, πάντα μάλ , ὅσσα πάρος γενεαὶ κακὰ μνρί' ἔπραξαν, ῥέξαι ἀπειρεσίῳ κόσμῳ διὰ λαὸν ἀπειθῆ. 183 aus VII 7. — 184-188 aus III 402-409. — 193-196 aus VII 9—12. — 204 λαὸν ἀπειθῆ (aus Jes. 65, 2) stehend: VIII 301. Ill 668. VI 11, auch bei Nonnos: Paraphr. IX 183. 183 vgl. VII 7. — τοῦθ' ὃ λέγω Mein., doch vgl. den Aristeasbrief 57. 77. Ill: Mdls. — έπήλντον: έπήρατον VII 7 ΦΨ | 184-188 [ ] (Alex.) Gffck. vgl. Ill 402—409. | 184 κεν ‘Ρείης Gffck. aus III 402 Ψ (Α) καινιεῖ ΦΨ Alex. — μιερὸν Gffck. (μιαρὸν aus III 402 Anon. Lond. Alex.?) ἱερόν (ἱρὸν Ρ) ΦΨ. — κῦμα (= τὸ κυόεμενον Wilam.): ῥεῦμα III 402 Φ Ψ | 185 vgl. V. 132. — ἀένναον ΦΨ. — ῥίζῃς ἐν Ψ ῥίζος ἐν Φ ῥίζῃσιν III 403 ΦΨ ῥίζαις ἐν Rz. — ἀδιψήτῃσι Φ | 186 αὐτόπρεμνον Anonym. Lond. Hase αὐτόπρυμνον ΦΨ | 187 αὐτάνδρους δὲ πόλεις (Turneb.) Volkm. — αὐτάρδρους Ψ. — σεισίχθων εἰνοσίγαιος Φ σεισίχθονος ἐννοσίγαιος (σεισίγαιος ἐννοσίχθονος F) Ψ | 188 κευθμῶνας Ψ κευθμῶνος Φ, beide sinnlos, doch ja nicht zu verbessern | 189 vgl. V. 162. — ἅπας: ἅπας τε Φ vgl. V. 86 | 192 vgl. V. 183. — ἐπέλθῃ τοῦτο: ἐπέλῃ τὸ Ψ ἐπέρχηται τὸ Mdls. ἐπέλῃσιν τὸ Nauck Rz. | 193—196 vgl. VII 9-12 | 193 πλεύσειε δ' ὄρη (vgl. VII 9) Mein. — καὶ < Ψ I 196 δ' ἀνδύση R δ' ἀνδύσει L δ' ἀναλάμψεις VII 12 | 198 αὖθις· ἔσσῃ Castal. δ' αὖις· ἔσσῃ (ἔσῃ Ψ) ΦΨ πάλιν αὖθις (αὖτις Rz.)· ἔσῃ Anon. Lond. — περὶ π΄παντων = Π 340 |199 γενεὴ τὰ Φ δὴ ταῦτα πάντα Ψ. — ἀθέσμων Ψ |20 ὕψιστος τότ' ὦπτο πάλιν ἴσχε φώνησέν τε φθόγγῳ Ψ. — ὕψιστος Rz ὕψιστόςτ' Φ | 201 ἔπεστι Anon. Lond. ἐπέστη ΦΨ | 202 τε: τοι Ψ Bur. — σοι <Ψ |204 ῥαῖξαι (ῥαῖξε Β) Φ. — διὰ λαὸν ἀπειθῆ = VIII 301. (III 668. VI 11) vgl. II 335. VIII 1. ἀλλὰ τάχει ἔμβηθι σὺν υἱέσιν ἠδε δάμαρτι καὶ νύμφαις. καλέσον δ' ὁπόσοις κέλομαι ἀγορεύειν, τετραπόδων φῦλα καὶ ἑρπετὰ καὶ πετεηνά. τοῖσι δ' ἐνὶ στήθεσσιν ἐγὼ μετέπειτα βαλουμαι προφρονέως ἰέναι, ὁπόθων ζωὴν ἐπιτείλω' ὣς ἔφατ'· αὺτὰρ ὃ βῆ, μέγα δ' ἴαχε φώνηοέν τε. καὶ τότε δ' αὖ ἄλοχος καὶ υἱέες ἠδέ τε νύμφαι οἴκῳ δουρατέῳ ἐσελήλυθαν· αὐτὰρ ἔπειτα βήοαν τἆλλα ἓκαβθ', ὅσα περ θεὸς ἤθελε * ῥέξαι.* ἀλλἀ ὅτε δ'ἁρμονία κληὶς περὶ πῶμ' ἐγενήθη εἰς πλάγιον ἁρμοσθεῖσα περιξεστῷ ἐνὶ τοίχῳ, δὴ τότ' ἐπουρανίοιο θεοῦ ἐτελείετο βουλή. σὺν δ' ἔβαλεν νεφέλας, κρύψεν δὲ πυραυγέα δίσκον, σὺν δ' ἄστροις μήνην καὶ οὐράνιον στεφάνωμα, πάντα περισκεπάσας μεγάλ' ἔκτυπε, δεῖμα βροτοῖσιν, πρηστῆρας πέμπων· συνεπηγείροντο δ' ἀῆται πάντες καὶ ὑδάτων φλέβες ἐλύοντο ἅπασαι οὐρανόθεν μεγάλων ἀνεοιγομένων καταρακτῶν, καὶ μυχῶν γαίης καὶ ἀβύσσου ἀκαμάτοιο ὕδατα μυριόεντα φάνη καὶγῆ ἐκαλύφθη πᾶσα ἀπειρέσιος. αὐτὸς δ' ἐπενήχετο ὄμβρῳ οἶκος θεσπέσιος· πολλοῖσι δὲ κύμασι λάβροις ῥηγνύμενος καὶ νηχόμενος ἀνέμων ὑπὸ ῥιπῆς 217 ff. nur ζ. t. ahnl. Gen. 7, 11. — 227 άνέμων νπό ριπής: vgl. die „Schatz-hohle" S. 23 Bezold: Und die Arche flog mit den Flugeln des Windes.. . . 205 avv ... 206 .. νὐμφαις = V. 270 f. 205 ἔμβηθι: βήθι Ψ | 207 vgl. V. 277 f. II 234. Ill 28. VIII 363 f. 453. — τετραπόδων μὲν φ. Volkm. — καὶ ἑρπετὰ καὶ πετεηνά Opsop. (Alex.) καὶ ἑρπετῶν καὶ πετεηνῶν ΦΨ | 208 τοῖσιν δ' ἐν Φ. — βαλονμαι: βεβαιονμαι Ψ | 209 προφρονέως Opsop. προφανέως ΦΨ | 211 δ' αὖτ' Rz. — τε: γε Φ | 212 ἐσελήλυθαν Bur. ἐσελήλυθον Φ ἐσελήλνθεν (εὶσελήλυθεν RL) Ψ | 213 τἆλλα Struve τ' ἄλλα ΦΨ. — ἕκαστά περ ὅσσα (ὅσα L) Ψ. — ῥέξαι Ψ ραῖξαι Φ ῥῦσαι Hase θρέψαι Gffck. vgl. Gen. 6, 19 ἵνα τρέφῃς μετὰ σεαντονῦ | 214 ἁρμονίη Rz. — κλειὶς Φ | 215 πλάγιον Φ πλάσιν Ψ πλάγι Turneb., doch vgl. II 325: αὔριον. Zu lesen ist es wie πλάγιν. Vgl. z. B. Buresch: Aus Lydien 84. — τοίχῳ Herwerden vgl. V. 233. χώρῶ ΦΨ | 216 άπ' ονρανίοιο Ψ | 217 έβαλλον νεφέλαι Ψ. — κρνχρε Α (κρνψαι L) Ψ. — πνρανγέα δίοκον = V. 240. — δίσκον: καρδίαν Ψ | 219 βροντοΐοιν Ψ | 220 πρηστηρα RL. — έπηγείροντο Ψ | 221 πάντες καὶ: πάντες δ' ἅμα Ψ. — ὑδάτων φλέβαις(φλέβες R) λύοντο ἅπασαι Ψ ὑδάτων φλ. ἐλλύοντο ἅπ. Aurat. | 222 οὐρανόθεν τε μεγάλων Ψ. — ἀνεοιγομένων Φ ἀνοιγομένων Ψ ἀναοιγομένων Struve (vgl. Hom. II Ω 455), doch vgl. die Form ἀνέωξον = ἄνοιξον aus Galatien n Perrot: Exploration de la Galatie I 165 n. 103, 1 | 223 καὶ γαίης τε μυχῶν Volkm. | 224 μυρίεντα Ψ | 225 αὐτὸς δ': δ' αὐτάρ τ' Ψ. — ἐπινήχεται Ψ | 227 ῥηγνύμενος καὶ πλησσόμενος Rz. ῥηγνυμένοις ἐπινηχόμενος? ὤρνυτο δειμαλέως· ἔτεμνεν μνρίον άφρόν στείρη κιννμένων ὑδάτων κελαρνζομενάων. άλλ’ ὅτε κόσμον ἅπαντα θεός κατέκλνσσ’ ὑετοΐσιν, καὶ τότε αὖ Νῶε φρεσὶν ἔνθετο, ὄφρ’ ἐσαυρήσῃ ἀθανάτου βονλησιν ἴδῃ δὲ τε νηρέος ᾅδην· ὦκα δὲ πῶμ’ ἀνέῳξε περιξεστοῦ ἀπό τοίχον ἐμπείρως ἀρμοῖσι κατ’ ἀντίον ἁρμοσθέντα. καὶ λεύσας ὑδάτων ἀπειρεσίων πολὺ πλῆθος πάντοσε * Νῶε ἔμορ* ἐν ὀφθαλμοῖσιν ὁρᾶσθαι, δεῖμ’ ἔχε καὶ κραδίην πάλλεν ἤέγα. καὶ τότε δ’ ἀήρ βαιόν στειλάμενος, ἐπεὶ κάμεν ἤμασι πολλοῖς κόσμον ὅλον δεύων, τότε δείελον οἷά τε χλωρόν αἱματόεντα πόλον μέγαν τε πνρανγέα δίσκον δεῖξεν κεκμηκότα· μόλις δ’ ἔσχεν Νῶε θάρσος. 233—257 Nebentradition, vgl. auch die babylonische Flutsage (Izdubar-Epos, XI. Tafel. Jeremias bei Roscher: Lexikon der griech. u. röm. Mythologie II 798): Ich öffnete die Luke — Licht fiel auf mein Antlitz, ich sank (geblendet) zurück, setzte mich und weinte, über mein Antlitz flossen mir Thränen. Ich schaute auf — die Welt ein weites Meer......Als der 7. Tag herannahte, liess ich eine Taube hinausfliegen. Die Taube flog hin und her; da kein Ruheplatz da war, kehrte sie zurück. Dann liess ich eine Schwalbe hinausfliegen. Die Schwalbe flog hin und her, da kein Ruheplatz da war, kehrte sie zurück. Einen Raben liess ich fliegen, der Rabe flog, sah das Abnehmen des Wassers, frass, liess sich nieder,krachzte(?), kam nicht zurück. 228 ὄρνντο Ψ. — ἔτεμνε μνρίον ἀφρόν Ψ ἔτεμνεν δέ γε μ. ἀ. Φ ἕτεμεν δέ τε μ. ἀ. Rz., doch steht in diesem Teile der Schilderung das Imperfect |229 στείρη Alex, στείρα PBRL στεῖρα F? στείρακι A. — ὑδάτων κελαρυζομενάων vgl. IΙΙ 440. — Zur Femininform des Particips vgl. Hesiod. Scut. 7. Hermippos bei Athenaeu I 29 e. Manetho IV 483 (Leo: Hesiodea 13). | 230 κατέκλνσσ’ ὑετοῖοιν Jacobs (Rz.) κατέκλνσ’ ὑετοῖσι (κατέκλν . . . τοῖσι Α) Φ Ψ | 231 ἔδετο Φ | 232 ἀθανάτον βούληοιν Wilam. ἀθανάτον βονλῇσιν Φ ἀθ. βονλὴν Ψ. — .ἴδῃ δέ τε Νηρέος ᾄδηνην Gffck. Wilam. ἔδυ δέ τε νηρέος ἅδην (ᾅόην Α) Φ ἰδὲ νηρέως ἅδην Ψ | 233 πῶμ’Opsop. δῶμ’ ΦΨ. — περὶξεστοῦ ΦΨ. —τοίχον FL (οι L auf Rasur) τείχον. d. and. HSS. | 234 ἐμεπείρως Mdls. ἐμπείροις ΦΨ Ausgg. — ἁρμοσθέντος Opsop. | 235 καὶ λεύσας Castal. κελεύσας ΦΨ, doch ist die Lesart λεύσας nicht ganz sicher, da λεύσσω nur im Praes. vorkommt. καὶ λνοας (πῶμα) Wilam. — πολὺ πλῆθος = Fragm. 3, 7 | 236 πάντοσε νῶε ἔμμρεν ὀφθαλμοῖσιν Φ πάντοσε νόον ἔμαρε ὀφθαλμόνον μοῖσιν Ψ. Sicher ist davon: ἐν ὁφδαλμοῖσιν, alles andere dunkel: Νῶε μόρον μόνον ὀφδ. Alex. Νῶε τὸ δ’ ἔμμορ’ ἐν ὀ. Hartel νημερτέως ἐν όφθ.? | 237 vgl. VHI 466. — πάλλε Ψ | 239 τότε δείελον οἷά τε χλ. Turneb. τότε διελὼν οἷά τε χλωρόν ΦΨ διελὼν τότε οἷά τε χλ. Opsop. | 240 πνρανγέα δίοκον = V. 217. | 241 δεῖξεν Opsop. δεῖξε ΦΨ. — κεκμηῶτα Castal. — δ’ ἔσχεν Gffck. δ’ ἔχε(ν) ΦΨ δ’εἶεν Castal. καὶ τότε δὴ πελίην οἴην ἀπὸ νόσφι ποιήσας ἔκβαλεν, ὄφρα γνῷ ένὶ φρεσίν, εἴ ποτε γαῖα φαίνετ’ ἔτι οτερεή. ἣ δὲ πτερύγεσσσι καμοῦσα πάντα περιπτήσασα, πάλιν τρέπετ ’ οὒτε γὰρ ὕδωρ ἦν κοπάσαν, μάλα γάρ τε πεπληρώκει τὰ ἔκαστα. αὐτὰρ ὃς ἡσνχάσας πάλιν ἤματα πέμπε πέλειαν αὖτις, ἳνα γνῷ, εἴπερ ἐπαύστατο ὓδατα πολλά, ἣ δ’ ἄρα πωτήεσσα διέπτατο, βῇ δ’ ὶ γαῖαν, βαιόν δ' ἀμπανύασα δέμας νοτερῇ ἐπὶ γαίῃ ἂφ ἐπὶ Νῶε πάλιν δέ τε ἤλνθε, κάρφος ἐλαίας σῆμα φέρονοα μέγ' ἀγγελίης. θάρσος δ' ἔχε πάντας καὶ μέγα χάρμ’ , ὅτι γαῖαν ἐφελπίζεσκον ἀθρῆσαι. καὶ τότε δὴ μετέπειτ’ ἄλλον μελανόπτερον ὄρνι τάχος *ὑπεξέπεμπεν*· ὃ δὲ πτερύγεσσι πεποιθώς προφρονέως πέτατο, γαίῃ δ’ ἐλθὼν έπέμεινεν. γνῶ δέ τε Νῶε ὅτι γαῖα πέλει πέλας ἆσσον ἐοῦσα. αλλ’ ὅτε δὴ ῥοθίοις ἐπὶ κύμασιν ἔνθα καὶ ἔνθα ἀμβροσίη τέχνη ἐπενήχετο οἴδμαδι πόντου, πηγννμένη όλίγης ἐπ' ᾐόνος ἐστήρικτο. ἔστι δέ τι Φρνγίης έπ’ ἠπείροιο μελαίνης ἠλίβατον τανύμηκες ὄρος· Ἀραρὰτ δὲ καλεῖται, ὅττ’ ἄρα σωθήσεσθαι ἐπ’ αὐτῷ πάντες ἔμέλλον, ἐν τούτῳ μεγάλη δὲ ποθή καταθύμιος ἦεν· 246 κοπάσαν vgl. Gen. 8, 8. — 251 κάρφος vgl. Gen. 8, 11. — 260 ὀλίγης ... ᾐόνος: Joseph. Α. J. I 90 καὶ θεασάμενος γῆν βραχεῖαν πεὶ αὐτήν .... — 261f. vgl. Africanus bei Synkellos p. 38 ὡς δὲ ἔληξε τὸ [ὕδωρ, ἡ κιβωτὸς ἱδρνθη ἐπὶ τὰ ὂρη Ἀραράτ, ἅτινα ἴσμεν ἐν Παρθίᾳ, τινὲς δὲ ἐν Κελαιναῖς ῆς Φρυγίας εἶναί φασιν. (Gelzer: Africanus 66.) 242 πελιὴν Φ | 243 ὄφρα: ἵνα Ψ | 244 ἔτι στερεή Alex, ἐπὶ στερεῇ ΦΨ | 242 πελιὴν Φ | 243 ὄφρα: ἵνα Ψ | 244 ἔτι στερεή Alex, ἐπὶ στερεῇ ΦΨ | 245 οὒτι Mdls. Bur. | 246 τε < Ψ | 247 πάλιν ἥματι Ψ ἕπτ’ ἤματα Mrin. | 248 εἴπερ: εἰ Ψ. — ὕδατα πολλά vgl. V. 319 ΧΙ 7 |250 Anf. vgl. XII 297. III 3 | 251 πάλιν . . . ἤλυθε: πάλιν ἤλυθε(ν) Ψ | 252 μέγ’: μετ’ Wilam., doch vgl. V. 377 I 253 χάρμα Ψ. — ἐφελπίζεσκον Φ Bur. ἐπελπίζεσκον Ψ | 254 μελανοπτέρυγον Α | 255 τάχος ὑπεξέπεμπεν (τ. έξέπεμπε Ρ) Φ τ. ὑπεξέπεμιρεν Ψ ᾗ τάχος ἐξυπέπεμιρεν Mein.? | 256 πέτατο: πωτᾶτοLudw. —ἐπέμεινεν Auraf.Ludw. ἀπέμεινε ΦΨ] 257 Νῶε ὅτι zu lesen, vgl. Υ. 26. — πέλασ’ RL. — έοῦσα· ἰοῦσιν Mdls. | 259 ἀμβροσίη τέχνη Hase ἀμβροσῃ τέχνῃ ΦΨ (ἀμβροσίη τέχνη RL). — οἴδμασι πόντου vgl. Fragm. 3, 5. — οἴδμασιν Ψ. πόντου < Ψ | 260 πηγνυμένη Opsop. ῥηγνυμένη ΦΨ. — ἐπὶ Ψ | 261 τι Alex, τις ΦΨ | 262 τανύμηκος Ψ. Zu τανύμηκες + ὑψηλόν S roth. — ὄρος: ὄρος τ’ Ψ | 263 ὄττ’ ἄρα: ὅτε γ’ ἄρα Ψ | 264 ἐκ θανάτου, μεγάλῃ δὲ ποθῇ καταθύμιον ἦεν Mdls. ἔνθα φλέβες μεγάλου *ποταμοῦ Μαρσύου* πέφνκαν. τῷδε κιβωτὸς ἔμεινεν ἐν ὑψηλοῖσι καρήνοις ληξάντων ὑδάτων, τότε δ' αὖ πάλιν οὐρανόθι πρὸ θεοπεοίη μεγάλοιο θεοῦ πάλιν ἴαχε φωνή τοῖον ἔπος· ,Νῶε πεφνλαγμένε πιοτὲ δίκαιε, θαρσαλέως ἔξελθεσὺν νἱέσι καί τε δάμαρτι και νύμφαις τρισαῖς καὶ πλήσατε γαῖαν ἅπασαν αὐξόμενοι πληθννόμενοι τά δίκαια νέμοντες ἀλλήλοις, γενεαῖς γενεῶν, ἄχρις εἰς κρίσιν ἥξει πᾶν γένος ἀνθρώπων, ἐπεὶ κρίοις ἔσσεθ' ἅπασιν.’ ὣς ἔφατ’ ἀμβροσίη φωνή. Νῶε δ’ ἀπὸ κοίτη ᾖσσ’ ἀποθαρσήσας ἐπὶ γῆς, υἱοὶ δὲ σὺν αὐτῷ ἠδὲ δάμαρ νὐμφαι τε καὶ ἑρπετὰ καὶ πετεηνά τετραπόδων θηρῶν τε γένη καὶ τἆλλ’ ἅμα πάντα οἴκου δουρατέου ἐξῂεσαν εἰς ἕνα χῶρον. καὶ τότε δή τοι Νῶε δικαιότατος ἀνθρώπων ὄγδοος εξῆλθεν δὶς εἴκοσι καὶ μίαν ἠῶ πληρώσας ὑδάτεσσι θεοῦ μεγάλου διὰ βουλάς. ἔυθ’ αὖτις βιότοιο νέη ἀνέτειλε γενέθλη χρυσείη πρώτη, ἣτις πέλεθ’ ἔκτη, ἀρίοτη, ἐξότε πρωτόπλαοτος ἀνήρ γένετ’ ὦ οὔνομα δ’ αὐτῇ ο'τρανίη, ὅτι πάντα θεῷ μεμελημένη ἔσται. ὦ γενεῆς ἕκτης πρῶτον γένος, ὦ μέγα χάρμα, 273 ἄχρις εἰς κρίσιν ἥξει und 274 ἐπεὶ κρ. ἔ. ἅ.: solches haufig in judischer Litteratur, vgl. z. Β. II 61, den griechischen Henoch S. 52, 8. 28, 5 u. a. — 283 — 306 vgl. Hesiod. Ἔ. κ. ἡ. 108 — 126. — 287 f. vgl. Ill 823—827. Eusebios: Constantini oratio ad sanctorum coetum 18 p. 382 Hein. Ἡ τοίνυν Ἐρυθραία 265 So Φ, ἔνθα φλέβες μεγάλον ποταμοῦ Μαρσύου πεφύκασι Ψ Μαρσύον ἔνθα φλ. μεγάλου ποταμοῖο πέφνκαν Rz. ἔνθα φλ. μεγάλου Μαρσύον ποταμοῖο πέφνκαν Gffck. | 266 τῷδε: τοῦδε Opsop. τῇδε Ludw. — ἐν ὑψηλοῖσι καρήνοις Rz. ἐν ὑψηλοῖο καρήνῶ ΦF ἐν ὑχρηλοῖς κ. L ἐν ὑψηλοίῳ κ. R | 267 πάλιν . . . . 268 . . . θεοῦ < ΑΒ | 267 οὐρανόθι πρό = V 352. ΙΙΙ 256 | 268 πάλιν < Ψ | 270 σὺν ... 271... νύμφαις = V. 205f. | 270 καίτε: τε καὶ Φ | 272 Anf. vgl. V.57.— αὐξανόμενοι Ψ. — τὰ δίκαια νέμοντες =.V. 295 vgl. II 49 | 273 εἰς κρίσιν ἥξει: vgl. II 94. VIII 98. 415 | 274 ἔσεθ’ Ψ ἔσετ’ Φψ | 275 ἀμβροσίῃ φωνῇ Ψ. — Νῶε δ’ ἀπό κοὶτης Alex, νοερῶς δ’ ἀπό κοίτης ΦΨ Νῶε δ’ ὡς ἀπὸ κοίτης Opsop. | 276 ᾖδδ’ Mdls. ἧς (ἧς Ρ) Φ αἷς (αἶς L) Ψ ᾖξ’ Alex. — ὑποθαρσήσας Ψ. — ἐπι: ἀπό Ψ | 279 < ΡΒ | 280 τοι < Ψ. — δικαιότατος ἀνθρώπων vgl. Ill 219 | 281 ἐξῆλθε Ψ. - ἐείκοσι Volkm. | 282 θεοῦ . . . βονλάς = XI 85 | 283 αὖτις Rz. (αὖθις Opsop.) ἄκοιτις ΦΨ | 284 πἐλεται (πέλετ’ Β) ΦΨ | 285 ἐξότε Yolkm. Mein. ἐξ ὅτευ Φ ἐξότου Ψ. — ἀνήρ γένετ’: γένετ’ ἀνήρ Φ | 286 μεμελημένα Ψ. — ἔσται: ἔσκε Wilam. ἐστί? ἧς ἔλαχον μετέπειτα, ὅτ' ἔκφνγον αἰπὺν ὄλεθρον πολλὰ κλυδωνιοθεῖσα *οὺν ἐμῷ πόοει* καὶ δαέρεσσιν ἠδ' ἑκνρῷ θ' ὁμονύμφοις τ' αἰνὰ παθοῦσα. ἄρτια δ' αἰνήοω· ἔσται πολυποίκιλον ἄνθος ἐν ουκῇ· μεσάσει δὲ χρόνος· βασιλήιον ἀρχήν σκηπτροφόρον δ' ἕξει. τρεῖς γὰρ βασιλεῖς μεγάθυμοι, ἄνδρε δικαιότατοι, μοίρας *δέ τε δηλήσονται*· πουλυετῆ δ' ἄρξουσι χρόνον τὰ δίκαια νέμοντες ἀνδράσιν, οἷσι μέμηλε πόνος καὶ ἔργ' ἐρατεινά. γαίη δ’ αὖ καρποῖς ἀπαγάλλεται αὐτομάτοιοιν φυομένη πολλοῖσιν, ὑπεροταχυοῦσα γενέθλῃ. οἱ δὲ τιθηνευτῆρες ἀγήραοι ἤματα πάντα ἔσσονται, νόσφιν νούσων κρνερῶν μαλεράων θνήξονται ὕπνῳ βεβολημένοι, ἐς δ' Ἀχέροντα εἰν Ἀίδαο δόμοις άπελεύσονται καὶ ἐκεῖσε τιμὴν ἕξουοιν, ἐπεὶ μακάρων γένος ἦσαν, ὄλβιοι ἀνέρες, οἷς Σαβαὼθ νόον ἐσθλὸν ἔδωκεν, Σίβυλλα φάσκουσα ἑαντὴν ἕκτῃ γενεᾷ μετὰ τὸν κατακλυσμὸν (!) γενέσθαι, ἱέρεια ἦν τοῦ 'Απόλλωνος . . . Scholion zu Platons Phaedr. p. 244 Β καὶ ἑνὶ τῶν παίδων τοῦ Νῶε εἰς γυναῖκα ἁρμοσθῆναι καὶ συνεισελθεῖν αὐτῷ τε καὶ τοῖς ἄλλοις ἐν τῇ κιβωτῷ. Vgl. den Prolog S. 2, 33 ff. — (291 f. Hos, 9, 10. — 293—296 vgl. ΙΙΙ 110 ff.) — 301 ὕπνῳ βεβολημένοι vgl. Orph. Argon. 36. 542. — 302 f. vgl. V. 85 f 288 μετέπειτα, ὅτ' ἔκφυγον Alex, μετέπειτ' ὅτε δ' ἔκφυγον Φ μετέπειτα ὅτε δ' ἔφυγον Ψ | 289 f· vgl. Ill 827. — κλυδωνισθεῖσα σὺν ἐμῷ ἐμῷσει ΦΨ κλυδωνισθεῖσα πόσει σὺν Turneb. κλ. σὺν ἀνέρι Mdls. κλυδωνισθεισα πόσει θ' ἅμα Wilam. 290 ἑκυρῷ ἑκνρῇ θ' Wilam. ἐκνρῶ τ' ἐκνρῆ Φ ἑκυρῷ θ' ἑκυρῇ Ψ. — ὁμονύμφοις τ' αἰνά παθοῦσα Aurat. (Rz.) ὁμονύμφοις (ὁμονύμφης Α) τε παθοῦσα ΦΨ 291 ἄρτια δ' Mein. ἄρτι δὲ ΦΨ' — ἐννήσω Ψ. — ἔσται <Ψ|292 2 verstümmelte Verse in einen verwachsen: Ranconet. bei Opsop. Nach V. 291 αἰνήσω und 292 συκῇ zusammen ein Vers ausgefallen: Volkm. — ἐν σύκη Ψ ἐν σάκη σύκη PS ἐν σύκη σύκη Α ἐν συήη σύκη Β. — μεσάσει δὲ χρόνος: μετόπισθε χρόνος Alex. — βασίλεων (βασιλείον Α) Φ | 293 ff. vgl. Ill 114 ff. — δ' ἕξει Turneb. δέξη (δέξῃ Α) ΦΨ | 294 ἄνδρε Ρ ἄνδρες d. and. HSS. — μοίρας δέ τε δηλήσονται ΑΡ μοίρας δειλήσονται Β μ. δή τε δηλήσονται Ψ (διλήσονται aus δικάσονται von 1. Η. L) μοίρας διαδηλήσονται Alex. Bur. μ. διαμετρήσονται Mdls., doch scheint die Stelle aus III 52 interpoliert, also nicht emendierbar | 295 πονλνετῆ Α πολνετῆ d. and. HSS. — τὰ δίκαια νέμοντες = V. 272 | 298 φνομένοις Volkm. — ὑπερσταχύονσα ΦΨ Ausgg. verb. v. Bur. | 299 oἱ δὲ τιθηνεντῆρες (= τροφοί) Mein. οἱ δέ τε τηθεντῆρες ΦΨ. — ἀγήραιοι Φ | 300 μαλεράων: μαλαρέων Ψ | 301 vgl. V. 71. — Ἀχέροντα Turneb. ἀχέροντας ΦΨ | 302 vgl. V. 85 f. — εἰν: ἐν ΦΨ.— κα <Ψ | 303 γένος: παῖδες Ψ | 304 Anf. vgl. V. 72. — ἀνέρες: μάκαρε ς Ψ. — οἷσι Ψ. — ἔδωκεν: δῶκεν Φ Ψ. αὐτὰρ καὶ τούτοισιν ἀεὶ συμφράσσατο βουλάς. ἀλλy' οὗτοι μάκαρες καὶ εἰν Ἀίδαο μολόντες ἔσσονται. τότε δ' αὖτε βαρὺ στιβαρὸν μετέπειτα δεύτερον αὖ γένος ἄλλο χαμαιγενέων ἀνθρώποιν, Τιτήνων. ὅμοιος δὲ τύπος ἐπὶ πᾶσιν ἑκάστων εἶδος καὶ μέγεθός τε, φυὴ φωνή τε μί' ἔσται, ὡς πάρος ἐκ πρώτης γενεῆς θεὸς ἐν στήθεσσιν ἔνθετο. ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ὑπέρβιον ἦτορ ἔχοντες ὕστατα βουλεύσονται ἐπειγόμενοι πρὸς ὄλεθρον ἀντίβιον μαχέσασθαι ἐπ' οὐρανῷ ἀστερόεντι. καὶ τότε δ' ὠκεανοῦ μεγάλου ῥύσις ἔσσετ' ἐν αὐτοῖς μαινομένων ὑδάτων. ὁ μέγας Σαβαὼθ δὲ χολωθείς εἴρξει κωλύων, ὅτι μὴ κατακλυσμὸν ὑπέοτη αὖτις ποιήσειν ἐπ' ἀνθρώπους κακοθύμους. ἀλλ' ὁπόταν ὐδάτων πολλῶν ἀπερείσιον οἶδμα κύματος ὀρνυμένοιο ἐπ' ἄλλυδις ἄλλο ποιήσει ὀργῆς παύεσθαι, εἰς ἄλλα τε βένθεα πόντου μέτρ' ὀλιγώθειεν λιμέσιν καὶ τρηχέσιν ἀκταῖς ἀμφὶ γαίῃ ὁρίσας ὁ μέγας θεὸς ὑψικέραυνος· δὴ τότε καὶ μεγάλοιο θεοῦ παῖς ἀνθρώποισιν ἥξει σαρκοφόρος θνητοῖς ὁμοιούμενος ἐν γᾗ, τέσσαρα φωνήεντα φέρων, τὸ δ' ἄφωνον ἐν αὐτῷ δισσόν· ἐγὼ δέ κέ τοι ἀριθμόν γ' ὅλον ἐξονομήνω· 309 ff. vgl. IΙΙ 156·ff. (315 ff. Joseph. A. J. 1 113 f. Ναβρώδης . . . ἀμυνεῖσθαι... τὸν θεὸν πάλιν ἠπείλει τὴν γῆν ἐπικλύσαι θελήσαντα.) — 324—330 = Tüb. Theos. S. 123, 12 ff. Bur. — 326—330 vgl. V. 141—145. Der Form nach am ähnlichsten die Parodie der Sibyllensprüche bei Lukian: Alex. 11, 3 ἐκ πρώτης δεικνὺς μονάδος 305 καὶ τούτοιοιν: τούτοις Ψ | 306 vgl. V. 85. — ἐν Ψ. — μολῶντες ΦΨ | 307 τότε δ' αὖτε Α τότε δ' αὖ d. and. HSS. — βαρὺ <Ψ | 308 δεύτερον ἄλλο γένος χαμαιγενέων Ψ | 309 ἑκάστων Wilam. ἕκαστον Φ Ψ Ausgg. | 310 μέγεθός τε, φνὴ φωνή τε μ. ἔ. Wilam. μεγ. τε φνή· φωνὴ δὲ μ. ἔ. Φ μ. τ. φυήν· φ. δ. μ. ἔ. Ψ| 311 στήθεσιν ἔθετο RL mit falscher Versabteilung vgl. V. 326 f. | 312 ἔθετο ΑΨ. — ὑπέρβιον ἦτορ ἔχοντες vgl. V. 108 | (314 vgl. XI 9) | 315 ἐν: ἐπ' Anon. Londin. Wilam. | 316 ὁ μέγας: μέγα Ψ | 318 ἐπ': ἐπὶ Φ | 319 ὑδάτων πολλῶν vgl. V. 248. — ἀπερείσιον: ἀπειρέσιον Ψ I 320 ὀρνυμένου ἐπὶ ἄλλυδις Φ | 321 εἰς .... βένθεα: καὶ εἰς ἅλα βένθεα Ψ | 322 ὀλιγώσειεν Alex, ὀλιγωθείη ΦΨ. — τρηχέσιν ἀκταῖς vgl. III 777. τραχέσιν Φ | 323 θεὸς ὑψικέραυνος = XIV 315. Nach V. 323 grössere Lïcke: Alex. | 324 καὶ: τοῦ Ψ Tüb. Theos. — πάις Struve (Nauck). 325 θνητοῖσιν Ψ | 326 φέρων Ψ Tüb. Theos. φέρει Φ | 326. 327 τὸ δ' ἄφωνον ἐν αὐτῷ | δισσόν· ἐγὼ δέ κέ τοι Tüb. Theos. τὰ' ἄφωνα ὅν αὐτῷ | δισσῶν ἀγγέλλων Φ τὰ δ' ἄφωνα (danach Yersabschnitt: RL) ὄντα ἐν αὐτῷ δισσόν τ' ἀγγέλῳ Ψ | 327 γ' ὅλον Tüb. Theos. δ' ὅλον Ψ δόλον Φ. ὀκτὼ γάρ μονάδας, τόσσας δεκάδας δ' ἐπὶ ταύταις ἠδ' ἑκατοντάδας ὀκτὼ ἀπιστοκόροις ἀνθρώποις οὔνομα δηλώσει· Οὺ δ' ἐνὶ φρεσὶ σῇσι νόησον ἀθανάτοιο θεοῦ Χριστὸν παῖδ ὑψίστοιο. αὐτὸς πληρώσει δὲ θεοῦ νόμον, οὐ καταλύσει, ἀντίτυπον μίμημα φέρων, καὶ πάντα διδάξει, τούτῳ προσκομίσονσ' ἱερεῖς χρυσὸν προφέροντες, σμύρναν ἀτὰρ λίβανον· καὶ γάρ τάδε πάντα ποιησει. ἀλλ' ὁπόταν φωνή τις ἐρημαίης διὰ χώρης ἥξῃ ἀπαγγέλλουσα βροτοῖς καὶ πᾶσι βοήσῃ εὐθείας ἀτραποὺς ποιησέμεν ἠδ' ἀπορῖψαι ἐκ κραδίης κακίας καὶ ὕδασι φωτίζεσθαι πᾶν δέμας ἀνθρώπων, ἵνα γεννηθέντες ἄνωθεν μηκέτι μηδὲν ὅλως γε παρεκβαίνωσι δικαίων· τὴν δ' αὖ βαρβαρόφρων, πεπεδημένος ὀρχηθμοῖσιν, ἐκκόψας δώσει μισθόν· τότε σῆμα βροτοῖσιν ἔσσεται ἐξαίφνης, ὁπόταν πεφυλαγμένος ἥξῃ ἐκ γῆς Αἰγύπτοιο καλὸς λίθος· ἐν δ'. ἄρα τούτῳ λαὸς προσκόψει Ἑβραίων· ἔθνη δ' ἀγεροῦνται αὐτοῦ ὑφηγήσει· καὶ γὰρ θεὸν ὑψιμέδοντα γνώσονται διὰ τοῦδε ἀταρπιτὸν ἐν φαΐ κοινῷ. δείξει γὰρ ζωὴν αἰώνιον ἀνθρώποισιν ἐκλεκτοῖς, ἀνόμοις δὲ τὸ πῦρ αἰῶσιν ἐποίσει. καὶ τότε δὴ νοσεροὺς ἰήσεται ἠδ' ἐπιμώμους τρισσῶν δεκάδων τε | πένθ' ἑτέρας μονάδας καὶ εἰκοσάδα τρισάριθμον. — 332 Matth. 5, 17. — 332—382 vgl. VIII 269—320. — 334 Matth. 2, 11. — 336 Matth. 3, 3. Mark. 1,3. Luk.3,4. Joh.1,23. - 339 ὕδασι φωτίζεσθαι aus VIII 247. — 340 Joh.3,3.— 345 I Petr. 2, 4. — 346 f. vgl. V. 384. 328 δ' ἐπὶ ταύταις Ψ ἐπὶ ταύταις Tüb. Theos. ἐπὶ τούτοις Φ | 329 ἀπιστοκόροις ἀνθρώποις vgl. V. 150. | 330 σὺ ... νόησον = V. 137 | 331 παῖδ' : τον παῖδ' Ψ | 332 δὲ <Ψ | 333 Anf. = VIII 270. vgl. V. 33. — καὶ πάντα διδάξει vgl. V. 380 | 334 προσκομίσουσιν Ψ. — προφέροντες Castal. προσφέροντες ΦΨ | 335 καὶ . . . . ποιήσει gedankenloses Füllsel, wenn nicht etwas ausgefallen ist | 336 ἐρημαίης διὰ χώρης vgl. V. 356 | 337 ἤξη.... βοήση Ψ ἥξει. . . βοήσει Φ | 338 ἀπορρίψη Ψ | 339—341 vgl. VIII 315—317 | 339 κακίην Ψ. — καὶ < ΑΒ. — ὕδασι φωτίζεσθαι vgl. VIII 247. 271. ὕδασί (ὕδασσί FR) τε φωτίζεσθαι Ψ | 340 ἵνα γ. ἄνωθεν = VIII 316. — γεννηθέντος ψ | 341 γε < Ψ. — παρεκβαίνωσιν: πάρος ἐκβαίνωσι Ψ | 342 τὴν: d. h. τὴν φωνήν. — πεπεδημένος: ὁ πεπεισμένος Ψ | 344 ἔσται Φ. — ἐξαπίνης Rz. vgl. V. 164. — ἥξει Alex. | 348 ἀταρπιτὸν Herwerden ἀταρπητόν τ' Φ καὶ ἀτραπὸν Ψ Rz. (Addenda). — ἐν φαΐκοινῷ = III 494. Fragm. 1,18. — φαΐ Opsop. φάει ΦΨ. vgl. Hom. II. Ν 286 ἐν δαΐ λυγρῇ: Wilam. — κοινῷ < Φ | 349 αἰώνιον ζωὴν Φ | 350 vgL VIII 228. — ἐποίσει Castal. ἀποίσει ΦΨ | 351 νοσερούς: νοσερούς τε Ψ. πάντας, ὅσοι τούτω πίϋτιν ένιποιήοονται. βλέψουσιν δέ τε τυφλοί, άτάρ βαδίοουοί τε χωλοί, κωφοί τ' εἰσαΐσουσι, λαλήσουσ' οὐ λαλέοντες. δαίμονας έξελάβει, νεκρών δ' έπανάΰτασις ἔσται· κύματα πέντε και έρημαίῳ ένὶ χώρῳ ἐξ ἄρτων πέντε καὶ ιχθύος εἰναλίοιο χιλιάδας κορέσει πέντε, τά δὲ λείψανα τούτων δώδεκα πληρώσει κοφίνους είς έλπίδα λαών. Καὶ τότε δ' Ἰοραήλ μεμεθυομένος ουχί νοήβει, ουδὲ μὲν αυθ' ἀίβει βεβαρημένος οὔασι λεπτοῖς. αλλ' οπόταν Ἑβραίοις ἥξῃ χόλος Ὑψίοτοιο οἰστρομανὴς καὶ πίστιν ἀπ' αυτῶν έξαφελεῖται, οὐρανίου ὅτι παῖδα θεοῦ διεδηλήσαντο, καὶ τότε δὴ κολάφους καὶ πτύοματα φαρμακόεντα Ἰσραὴλ δώσει μυσαροῖς ἐνὶ χείλεσι τούτῳ. εἰς δὲ τὸ βρῶμα χολὴν καὶ εἰς ποτὸν ὄξος ἄκρατον δυσσεβέως δώσουσι κακῷ βεβολημένοι οἴστρῳ στήθεα καὶ κραδίην, ἀτὰρ ὄμμασιν οὐκ έσορώντες 353—355 aus VIII 205—207. — 357—359 aus VIII 275-278. — 360—380 z. t. aus VIII 287-320. — 369-371 vgl. Jes. 6, 9 f. Matth. 13, 14. Mark. 4, 12. Luk. 8,10. Joh. 12, 40. Act. 28, 26). 352 ὅσοι . . . ἐνιποιήοονται vgl. Ill 74. — πίοτιν: πίατιν τ' Ψ. — ἐνὶ ποιήαονται Φ | 353 f. vgl. VIII 206 f. — βλέιρονσιν Ρ βλέψονσι d. and. HSS. — δέ τε: δέ γε Ψ. — βαδιοῦσί Ψ | 354 είααΐσοναι: εἰσακούσυσι Ψ vgl. V. 171. — λαλήσοναι ΑΨ λαλήσ' Ρ — οὐ λαλέοντες: δ' οὐ λαλέοντες Ψ δ' ἄφωνοι Α | 355 δ' έξελάσει Ψ. — νεκρῶν. . . . ἔσται = VIII 205 vgl. XI 117. 121 (XIV 141) | 356 < Ψ. — κύματα πεζενοει = VI 13. — ἐρημαίω ένὶ χώρῳ vgl. V. 336 | 357—359 vgl. VIII 275-278 | 357 ἐξ ἄρτων ἅμα πέντε aus VIII 275 Castal. — ἰχθύων Ψ. — Nach εἰναλἰοιο + Ψ: θρέψει< κορέσει in V. 358 | 359 δώδεκα: δέκα δύο Ψ. — εἰς ἐλπἰδα λαῶν Rz. aus Vlll 278. εἰς παρθένον; ἁγνὴν aus VIII 270 ΦΨ. — Nach V. 359 muss eine Lücke sein; man liest hier in Ψ: εἶτα πρὸς τοῖς εἰρημένοις έπάγει ἡ Ἐρνθραία τά περἰ τῆς ἐκμανοῦς καὶ ἀσνγγνώστου τῶν κυριοκτόνων τόλμης καὶ τῆς διἀ τοῦτο γεγονυίας κινήσεως τοῦδε τοῦ παντὸς καὶ τῆς τῶν νεκρῶν ἀναβιώοεως λέγονοα τάδε. Dazu beginnt V. 360 in Ρ mit roter Kapitale | 361 αὖθ' ἀἰοει Turneb. αὐδἠσει ΦΨ. — βεβαρημένος: μεμεθνσμένος Ρ aus V. 360. | 362—364 hinter V. 386 Volkm. vor 360 Bur. | 362 ἥξει A | 363 καὶ πίοτιν ἀπ' αὐτῶν Alex, καὶ πίστιν ἐξ αντῶν Ψ καὶ πίοτιν ἑαντῶν Φ | 364 ονρανίον Rz. οὐράνιον ΦΨ. — ὅτι: θ' ὅτι Ψ | 365 f· vgl. VIII 288 f. — ἐμπτὐσματα ψ vgl. VIII 289 | 367 vgl. VI 24 f. VIII 303 | 368 βεβολημένοι vgl. V. 74. βολημένοι Φ | 369 ἐσορῶντες: εἰοορῶντες RLT εἰσορῶντες P. τυφλότεροι σπαλάκων, φοβερώτεροι ερπνοτηρων θηρῶν ἰοβόλων, βαρέι πεπεδημένοι ὕπνῳ. ἀλλ' ὅταν ἐκπετάσῃ χεῖρας καὶ πάντα μετρησῃ καὶ στέφανον φορέσῃ τόν ἀκάνθινον ἠδέ τε πλενράν νύξωσιν καλάμοισιν, ὅτου χάριν ἐν τρισὶν ὥραις νὺξ ἔσται σκοτόεσσς πελώριος ἤματι μέσσῳ· καὶ τότε δὴ ναός Σολομώνιος ἀνθρώποισιν σῆμα μέγ' ἐκελέσει, ὁπόταν Ἀιδωνέος οἶκον βήσεται ἀγγέλλων ἐπαναστασίην τεθνεῶσιν. αὐτὰρ ἐπὴν ἔλθῃ τρισὶν ἤμασιν ἐς φάος αὖτις καὶ δείξῃ θνητοῖσι τύπον καὶ πάντα διδάξῃ, ἐν νεφέλαις ἐπιβὰς εἰς οὐρανοῦ οἶκον ὁδεύσει καλλείψας κόομῳ εὐαγγελίης διάθημα. τοῦ καὶ ἐπωννμίῃ βλαστός νέος ἀνθήσειεν ἐξ ἐθνῶν Μεγάλοιο νόμῳ καθοδηγηθέντων. ἀλλά γε καὶ μετὰ ταῦτα σοφοὶ καθοδηγοὶ ἔσονται, καὶ τότε δὴ παῦσις ἔσται μετέπειτα προφητῶν. ἔνθεν ὅταν Ἑβραῖοι τὸ κακὸν θἐρος ἀμήσωνται. πολλὸν δ' αὖ χρνσόν τε καὶ ἄργυρον ἐξαλαπάξει Ῥωμαῖος βασιλενς. μετὰ δ' αὖ βασιληίδες ἄλλαι συνεχέως ἔσσονται ἀπολλυμένων βαοιλειῶν καὶ θλίψουσι βροτούς. μέγα δ' ἔσσεται ἀνδράοι κείνοις 376 Matth. 27, 51. Mark. 15, 38. Luk. 23, 45. vgl. Sib. VIII 305 ff. — 384 vgl. V. 346 f. — (387 vgl. Matth. 24, 32. Mark. 13, 28. Luk. 21, 30. Apok. Joh. 14, 15. Hernias: Sim. IV 2.) — 388 vgl. Ill 179 (78). — 389 f. vgl. Matth. 24, 7. 370 τνφλὁτερ' ἀοφαλάκων Ψ | 371 βαρέι: τε βαρέι (βαρεῖ F) Ψ | 372 vgl. VIII 302 | 373 καὶ. . . ἀκάνθινον vgl. VIII 294. - τε Rz. γε ΦΨ | 374 νύξωσιν καλάμοιοιν vgl. VIII 296. νὐξωσι Α νήξωσι ΡΒ νύξονοι Ψ. — ὅτον Castal. ὁμοῦ ΦΨ. — ἐν τριοὶν ὥραις 375 · .. μέσσῳ vgl. VIII 305 f. IV 56. XII (31) 74. Fragm. 6 376 ναὸς Σολομώνιος: λαὸς οολομώνειος Ψ | 377 f· vgl. VIII 310 ἐκτελέσῃ Ψ. — Αιδωνέος: αιδῶ νεὼς F αἰδώνεώς RT ἐδωνεὼς L. — οἴκω Ψ | 378 ἀγγέλλων FL ἀγγέλων 0RT. — ἐπαναοταοίην Mein. ἐπανάστασιν Φ ἐπ' ἀνάοταοιν Ψ. — τεθνειῶ- σιν Ρ Bur. | 379 vgl. VIII 313 | 380 δείξῃ ΑΨ δείξει ΡΒ. — θνητοῖσιν Φ < Ψ. — τύπον. ὕπνον Φ Opsop. (vgl. VIII 312). — καὶ πάντα διδάξῃ vgl. Υ. 333. — διδάξει Α 381 ἐν: καὶ Ψ. — οὐρανοῦ: οὐράνιον Ψ. — ὁδενσει Α ὁδενσῃ d. and. HSS. — 382 bis 111 106 < Β durch Blattausfall | 382 καλλείψας Castal. καλνψας ΦΨ vgl. II 12 ΦΨ. — διάθημα Castal. διάδημα Φ (διάστημα Ρ) Ψ | 383 καὶ ἐπωννμίῃ: κατ' ἐπωνυμίην? |384 καθοδηγηθέντων Turneb. καθοδηγηθέντες ΦΨ Rz. vgl. II 21 f. Ill 172 f. 573 f. | 385 γε καὶ < Ψ. — μετὰ ταῦτα σοφοὶ Mein. μ. τ. σόλοι ΦΨ. — καθοδηγοὶ ἔσονται = III 195 | 387 ἔνθεν ὅταν: ἐντεῦθεν δ' ὅταν Φ. — τὸ κακὸν θέρος ἀμήσωνται vgl. (II 164) XIV 87. — τὶ < Ψ | 388 = ΠΙ 179 | 389 ἄλλαι Opsop. ἄλλοι ΦΨ | 390 βασιλήων R | 391. 392 = III 182.183 | 391 θλίψουσι:θλίψειΨ. πτῶμ', ὁπόταν ἄρξωνθ' ὑπερηφανίης ἀδίκοιο. ἀλλ' ὁπόταν ναός Σολομώνιος ἐν χθονὶ διᾳ καππέσεται βληθεὶς ὑπ' ἀνδρῶν βαρβαροφώνων χαλκεοθωρήκων, 'Εβραῖοι δ' ἀπὸ γῆς ἐλάσονται πλαζόμενοι κεραϊζόμενοι, πολλὴν δέ τοι αἶραν ἐν σίτῳ μίξουσι, κακὴ στάσις ἔσται ἄπασιν ἀνδράσιν· αἱ δὲ πόλεις ὑβριζόμεναι παρ' ἕκαστα ἀλλήλας κλαύσονσιν, ἐπεὶ κακὸν ἤλιτον ἔργον δεξάμεναι μεγάλοιο θεοῦ χόλον ἐν κόλποισιν. 392 ἄρξωνθ' Rz. ἄρξωνται ΦΨ | 393 νηὸς οολομώνειος Ψ vgl. V. 376 | 394 καππέσεται βληθείς Alex, καππεσσεῖται βλ. Φ καππεσέηται βληθείς Ψ. —ὑπ' ἀνδρῶν βαρβαροφώνων vgl. XIV 82.Ill 528. (332) | 395 χαλκεοθωρήκτων Ψ. — ἑλάσονται Ρ ἐλάσσονται Α ἐλάσωνται (ἐλάσσωνται L) Ψ | 396 κερμιζόμενοι Α. — αἴραν Φ | 397 μίξονοιν Α. — κακή .... 398 ἀνδράσιν < Α | 399 ἀλλήλας κλαύσονσιν vgl. V. 181 — ἐπεὶ . . . ἔργον vgl. II 304. — ἤλιτον ἔργον: ἥμτον ἔργον Ρ nur ἤ Α.