<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" xml:lang="grc" n="urn:cts:greekLit:tlg0057.tlg070.1st1K-grc1"><div type="textpart" subtype="chapter" n="1"><head>ΓΑΛΗΝΟΥ ΠΕΡΙ ΦΛΕΒΟΤΟΜΙΑΣ <lb/>ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΝ.</head><p>Τοῖς περὶ φλεβοτομίας σκοπουμένοις ἓν <lb/>μὲν καὶ πρῶτον ἐστὶ πρόβλημα
                        σκέψασθαι τὰς διαθέσεις <lb/>τοῦ σώματος, ὅσαι δέονται κενώσεως. εἶθ’ ἑξῆς
                        δεύτερον <lb/>ὅσαι τῆς διὰ φλεβοτομίας, ὡς πολλαὶ εἰσὶ διαθέσεις, ἄλλαι
                        <lb/>μέν τινος κενώσεως, οὐ μὴν φλεβοτομίας δεόμεναι. τρίτον <lb/>ἐπὶ
                        τούτοις σκέμμα διακρῖναι τοὺς δυναμένους ἀλύπως ἐνεγκεῖν <lb/>τὴν κένωσιν.
                        εὑρίσκεται γὰρ ἡ μὲν διάθεσις ἐνίοτε <lb/>δεομένη φλεβοτομίας, ὁ κάμνων δ’
                        οὐ φέρει αὐτὴν ἤτοι δι’ <pb n="251"/> ἡλικίαν, ἢ δι’ ὥραν τοῦ ἔτους, ἢ διὰ
                        τὴν τῆς χώρας φύσιν, <lb/>ἢ διὰ κάκωσιν τοῦ στόματος τῆς γαστρὸς, ὃ
                        καταχρώμενοι <lb/>πολλάκις ὀνομάζουσι στόμαχον, ὥσπερ ἀμέλει καὶ νῦν ἐν
                        <lb/>ὅλῳ τῷ λόγῳ χρώμεθα τῇ προσηγορίᾳ βραχυλογίας ἕνεκεν. <lb/>εἰσὶ δὲ οἳ
                        καὶ διὰ τὴν ἕξιν ὅλου τοῦ σώματος οὐ φέρουσι <lb/>φλεβοτομίαν, εἰ καὶ
                        μάλιστα αὐτῆς τυγχάνοιεν ὅσον ἐπὶ τῷ <lb/>νοσήματι δεόμενοι. ἢν δὲ δὴ καὶ
                        ταῦτα διορίσηταί τις, ἡ περὶ <lb/>τοῦ μέρους σκέψις ἡμᾶς διαδέχεται, καθάπερ
                        ἐπὶ παντὸς ἄλλου <lb/>
                        <milestone unit="ed2page" n="429"/>βοηθήματος. εἶθ’ ἑξῆς ἡ περὶ τῶν φλεβῶν
                        ἃς χρὴ τέμνειν· <lb/>ἐζήτηται γὰρ ἱκανῶς καὶ περὶ τούτων, ἆρά γε διαφέρει
                        <lb/>μηδὲν ἣν ἂν ἐθελήσῃ τις τέμνειν φλέβα, ἅπασαι γὰρ ὡσαύτως
                        <lb/>ὠφελοῦσιν ἁπάσας τὰς διαθέσεις, ἢ καθάπερ Ἱπποκράτης <lb/>καὶ οἱ
                        δοκιμώτατοι τῶν ἰατρῶν ὑπειλήφασι πάμπολυ διαφέρειν <lb/>τὸ τήνδε πρὸ τῆσδε
                        σχάσαι. διορισθέντος δὲ καὶ τούτου τοῦ <lb/>σκέμματος, ἔσται ἑξῆς ὁ περὶ τῶν
                        σκοπῶν λόγος, οἷς ἄν τις <lb/>προσέχων τὸν νοῦν στοχάσοιτο τοῦ μέτρου τῆς
                        κενώσεως. <lb/>ἐπὶ δὲ τούτοις ἅπασιν, ἐπὶ τινῶν μὲν ἅπαξ ἀφαιρεῖν ἄμεινον,
                        <lb/>ἐπὶ τινῶν δὲ τὴν καλουμένην ἐπαφαίρεσιν ποιεῖσθαι προσήκει, <pb n="252"/> καὶ τινὰς μὲν ἄχρι λειποθυμίας κενοῦν, ἐπὶ τινῶν δὲ φυλάττεσθαι
                        <lb/>ταύτην, ὡς μέγιστον κακόν. ταῦτα μὲν οὖν ἀναγκαῖόν <lb/>ἐστιν
                        ἐπισκέπτεσθαι τὸν μέλλοντα καλῶς χρῆσθαι τῷ <lb/>βοηθήματι. </p></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="2"><p>Καὶ λέλεκται περὶ πάντων αὐτῶν ἤδη κατὰ <lb/>τὴν τῆς θεραπευτικῆς μεθόδου
                        πραγματείαν, καθάπερ γε καὶ <lb/>πρὸς Ἐρασίστρατον ἰδίᾳ περὶ τοῦ κακῶς αὐτὸν
                        ἀποστῆναι <lb/>τοῦ βοηθήματος. εἶτα αὖθις ἄλλο πρὸς ἐκείνους τῶν
                        Ἐρασιστρατείων <lb/>ὅσοι φασὶ κεχρῆσθαι τῷ βοηθήματι τὸν ἄνδρα. <lb/>διὸ καὶ
                        μισήσειεν ἄν τις ἤτοι τὴν πανουργίαν τῶν μιαρῶν <lb/>σοφιστῶν, ὅταν
                        γιγνώσκοντες ὅτι ψεύδονται, ἐπιτεχνάζονται <lb/>ἐπιθυμίᾳ καινοτομίας, ἢ τὴν
                        δοξοσοφίαν, ὅταν ἀγνοοῦντες <lb/>τὰ χρησιμώτατα, κατασκευάζουσι τῷ λόγῳ
                        τἀναντία. τούτων <lb/>γάρ τοι τὸ ἕτερον ὁ Κνίδιος Χρύσιππος ἔπαθεν ἐξελὼν
                        παντάπασι <lb/>φλεβοτομίαν τῶν βοηθημάτων τῶν ἰατρικῶν. ἠκολούθησαν <lb/>δ’
                        αὐτῷ καὶ οἱ μαθηταὶ Μήδιός τε καὶ Ἀριστογένης <lb/>ἔνδοξοι καὶ αὐτοὶ παρ’
                        Ἕλλησι γενόμενοι. τούτων δ’ ἐπὶ <lb/>μᾶλλον ὁ Ἐρασίστρατος εἰς δόξαν ἀρθεὶς
                        λαμπροτάτην ἐφύλαξε <pb n="253"/> τὴν Χρυσίππου γνώμην. εἶθ’ ἑξῆς οἱ τούτου
                        μαθηταὶ <lb/>τό γε κατ’ ἀρχὰς ἠκολούθησαν ἅπαντες τῷ τοῦ διδασκάλου
                        <lb/>δόγματι, χρόνῳ δ’ ὕστερον ἀπέστησαν τινὲς αὐτῶν αἰδεσθέντες
                        <lb/>ἀναίσχυντον αἰδώ. τί γὰρ ἂν ἄλλο τίς εἴπῃ πρὸς <lb/>τοὺς ὑπομείναντας
                        ἀποφήνασθαι προσίεσθαι τὸ τῆς φλεβοτομίας <lb/>βοήθημα τὸν Ἐρασίστρατον, εἰ
                        καὶ μηδαμόθι φαίνεται <lb/>τῶν συγγραμμάτων ἐπὶ μηδενὸς πάθους αὐτὸ
                        συμβουλεύων; <lb/>ἀκόλουθον γὰρ οὖν ἦν φασὶ τῷ τὴν ἀσιτίαν ὡς κενωτικὸν
                        <lb/>βοήθημα παραλαμβάνοντι καὶ τὴν φλεβοτομίαν πολὺ μᾶλλον <lb/>ἐκκρίνειν.
                        οἱ δὲ ταῦτα λέγοντες ἅπαντες ἀξιώσουσι φλεβοτομεῖν, <lb/>ἐφ’ ὧν Ἐρασίστρατος
                        ἐκέλευσεν ἀσιτίᾳ χρῆσθαι. γεγραφότος <lb/>οὖν αὐτοῦ κατὰ τὴν τῶν πυρετῶν
                        πραγματείαν, ἐν ταῖς <lb/>ἀρχαῖς τῶν νόσων ἀσιτίαν, ἀκόλουθόν ἐστιν ἅπαντας
                        φλεβοτομεῖν, <lb/>ὡς καὶ ὁ τούτων λόγος ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ. ἔστι <lb/>μὲν δὴ
                        καὶ τοῦτο μέγιστον κακὸν, εἰ πεισθεῖεν οὕτω πράττειν <lb/>οἱ τὴν τέχνην
                        μανθάνοντες νέοι. πολὺ δὲ τούτων χεῖρον, εἰ <lb/>μηδὲ τῶν ἄλλων ὧν
                        διορίσασθαι προσῆκεν, ἐπισκέψονται. <pb n="254"/> ταῦτ’ οὖν ἠναγκάσθην αὐτὰ
                        καθ’ ἕτερον γράμμα διεξελθεῖν, <lb/>ἐπιδεῖξαί τε τοῖς νέοις Ἐρασίστρατον
                        οὔτε φλεβοτομίᾳ κεχρημένον, <lb/>ἄμεινον γὰρ τοῦτο πεισθῆναι τοῦ πάντας ἑξῆς
                            φλε<milestone unit="ed2page" n="430"/>βοτομεῖν, <lb/>ὅσους ἐκεῖνος
                        ἀσιτεῖν ἐκέλευσε, μεγίστην τε <lb/>τὴν ὠφέλειαν ἐκ τοῦ βοηθήματος γίγνεσθαι
                        τοῖς κάμνουσιν <lb/>ἐάν τις αὐτῷ προσηκόντως ᾖ χρώμενος. οὐκ οὖν ἔτι γε δέῃ
                        <lb/>κατά γε τὴν ἐμὴν γνώμην ἄλλο τί μοι γραφῆναι περὶ φλεβοτομίας, <lb/>ἐν
                        μὲν τῇ θεραπευτικῇ πραγματείᾳ τῆς χρήσεως τοῦ <lb/>βοηθήματος εἰρημένης,
                        ὥσπερ γε κἀν τοῖς ὑγιεινοῖς. ἐν δὲ <lb/>τοῖς δύο βιβλίοις, ὧν τὸ μὲν ἕτερον
                        ἐγράφη πρὸς Ἐρασίστρατον <lb/>αὐτὸν, τὸ δὲ ἕτερον πρὸς τοὺς ἐν Ῥώμῃ
                        Ἐρασιστρατείους, <lb/>ἐπιδεδειχότος μου τὰ κακῶς ὑπ’ αὐτοῦ δοξασθέντα,
                        παρακαλεσάντων <lb/>δὲ πολλάκις πολλῶν μὲν φίλων ἰατρῶν, οἳ δοκοῦσί <lb/>μοι
                        τὴν θεραπευτικὴν πραγματείαν ὀκνεῖν ἀναγινώσκειν, <lb/>ἠναγκάσθην ὕστερον
                        ἐπὶ τὴν ἐνεστῶσαν ἀφικέσθαι σοι διέξοδον, <lb/>ὅπως μὴ δόξαιμι φθονεῖν
                        αὐτοῖς, ἐφεξῆς δὲ ἅπαντα κατὰ <lb/>τὴν προσήκουσαν τάξιν ὑπὲρ τοῦ βοηθήματος
                        εἰπεῖν. καὶ <lb/>τοίνυν ἤδη μοι καιρὸς ἄρξασθαι τοῦ λόγου. </p></div><pb n="255"/><div type="textpart" subtype="chapter" n="3"><p>Τὸ μὲν τῆς διαθέσεως ὄνομα, καθότι καὶ <lb/>δι’ ἄλλων ἡμῖν εἴρηται, παρὰ τὸ
                        διακεῖσθαι γεγονὸς, ὁμοίως <lb/>ἐκείνῳ κατὰ πολλῶν λέγεται πραγμάτων. ἀλλὰ
                        νῦν γε τὰς <lb/>εἰς τὸ περὶ φύσιν ἐκτροπὰς ὁποῖαι τινὲς ἂν ὦσι, διαθέσεις
                        <lb/>ὀνομάζομεν ἐν ἅπαντι τῷ λόγῳ. ζητήσομεν δὲ πρότερον ὁπόσαι <lb/>καὶ
                        ὁποῖαι τούτων εἰσὶν αἱ κενώσεως δεόμεναι, δεύτερον <lb/>δὲ τίνες ἐξ αὐτῶν αἱ
                        φλεβοτομίας. ἐπεὶ δὲ τὰ ζητούμενα <lb/>πάντα δύο τῆς εὑρέσεως ὄργανα
                        κέκτηται, λόγον καὶ πεῖραν <lb/>ἐν ἁπάσαις ταῖς τέχναις, οὐχ ἥκιστά τε καθ’
                        ὅλον τὸν βίον, <lb/>ἀναγκαῖον οἶμαι καὶ νῦν ἤτοι διὰ τοῦ λόγου μόνου
                        γενέσθαι <lb/>τῶν προκειμένων τὴν εὕρεσιν ἢ διὰ πείρας μόνης ἢ δι’
                        ἀμφοτέρων. <lb/>ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ λόγος αὐτὸς ὁ μὲν ἐκ τῶν κοινῶν <lb/>ἐννοιῶν
                        μόνων ἀρχόμενος εὑρίσκεται καὶ ἀποδείκνυσιν, ὁ δὲ <lb/>καὶ τοῖς ἐκ τούτων
                        εὑρημένοις χρῆται πρὸς ἀπόδειξιν, ἑκατέρων <lb/>τε τῷ λόγῳ ἐδείχθησαν ἡμῖν
                        αἱ τέχναι πᾶσαι χρώμεναι, <lb/>καὶ ἡμεῖς νῦν ὁπότερος ἂν αὐτῶν εὑρίσκηται
                        χρήσιμος, ἐκεῖνον <lb/>προσχειριούμεθα. τῷ μὲν οὖν προτέρῳ τῶν λόγων ἅπαντες
                            <pb n="256"/> ἄνθρωποι χρῶνται καθ’ ὅλον τὸν βίον, τῷ δευτέρῳ δ’ οὐχ
                        <lb/>ἅπαντες· ἴδιος γάρ ἐστι τῶν τεχνιτῶν. ὁ γάρ τοι γεωμέτρης <lb/>τὸ μὲν
                        πρῶτον θεώρημα τῆς αὐτοῦ τέ<milestone unit="ed1page" n="18"/>χνης διὰ τοῦ
                        προτέρου <lb/>λόγου μόνου δείκνυσιν, εἶτα τῷ δευτέρῳ μόνῳ χρῆται,
                        <lb/>προσλαμβάνει δὲ εἰς τὴν ἀπόδειξιν αὐτῆς καὶ τὸ ἐκ τοῦ πρώτου
                        <lb/>κατασκευασθέν. ὅσῳ δ’ ἂν ἐπὶ πλέον ἀφίστηται τοῦ <lb/>πρώτου
                        θεωρήματος, ἐπὶ τοσοῦτον ἀφίσταται καὶ τοῦ προτέρου <lb/>λόγου καὶ τελευτῶν
                        ἐλαχίστοις χρῆται, διὰ τῶν ἀποδεδειγμένων <lb/>ἀποδεικνὺς ἕτερα καὶ δι’
                        ἐκείνων αὖθις ἄλλα. καὶ <lb/>εἶτ’ ἂν αὖθις ἄλλα δι’ ἐκείνων, ὥστε ἔρχεσθαί
                        ποτε τὴν δεῖξιν <lb/>αὐτῶν ἄχρι τῶν τοῖς ἰδιώταις ἀπίστων, ἡλίου καὶ σελήνης
                        <lb/>καὶ γῆς, οὐ μόνον τῶν μεγεθῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν διαστημάτων <lb/>τῆς
                        γνώσεως, ἐξ ὧν εὑρεθέντων ὡρολόγιά τε κατασκευάζουσι <lb/>καὶ κλεψύδρας οἱ
                        τὴν ὁδὸν ταύτην βαδίσαντες, ἐκλείψεις τε <lb/>προλέγουσιν ἡλίου καὶ σελήνης.
                        οὕτως οὖν καὶ ἡμῖν ὁ τεχνικὸς <lb/>λόγος ἀποδεδειγμένος ἐν ἑτέραις
                        πραγματείαις χρήσεται <lb/>πολλοῖς, ἐνίοις μὲν ὡς δυνάμεις τινές εἰσι
                        διοικοῦσαι τὰ ζῶα <lb/>πλείους, ὧν τὰς μὲν φυσικὰς, τὰς δὲ ψυχικὰς
                        ὀνομάζομεν. αἱ <pb n="257"/> δ’ ἀρχαὶ <milestone unit="ed2page" n="431"/>τῆς
                        γενέσεως ἅπασι τοῖς οὖσιν ὕλην ἔχουσι <lb/>τὰ τέτταρα στοιχεῖα, κεράννυσθαί
                        τε πεφυκότα δι’ ὅλων <lb/>ἀλλήλων καὶ δρᾷν εἰς ἄλληλα. διὰ τοῦτο οὐδὲ
                        Ἀσκληπιάδου <lb/>μνημονεύσομεν ἔτι κατὰ τόνδε τὸν λόγον ἀποδεδεικότες αὐτοῦ
                        <lb/>τὰ στοιχεῖα ψευδῆ, κατά γε τὸ τρισκαιδέκατον ὑπόμνημα <lb/>τῶν περὶ τῆς
                        ἀποδείξεως καὶ κατὰ τὴν τῶν Ἀσκληπιάδου δογμάτων <lb/>πραγματείαν, ἐν ᾗ τὸ
                        πέμπτον τε καὶ ἕκτον ἔλεγχον <lb/>ἔχει τῶν στοιχείων αὐτοῦ. δέδεικται δὲ κᾀν
                        τῷ περὶ τῶν <lb/>Ἱπποκράτους στοιχείων ὑπομνήματι περί τε τῶν δραστικῶν
                        <lb/>ποιοτήτων, ὧν ὀνόματα θερμότης, ψυχρότης, ξηρότης, ὑγρότης, <lb/>ἥ τε
                        τῶν χυμῶν διαφορά τε καὶ γένεσις. εἴρηται δὲ καὶ <lb/>περὶ τῶν καθαιρόντων
                        φαρμάκων ἕκαστον τῶν χυμῶν ὀλίγα <lb/>μέν τινα κᾀν τῷ περὶ τῶν στοιχείων
                        συγγράμματι, καὶ κατὰ <lb/>μόνας δ’ ἐν ἑτέρῳ βιβλίῳ καὶ ἡ περὶ κράσεων δὲ
                        πραγματεία <lb/>τῇ περὶ τῶν στοιχείων ἑπομένη χρησίμη πρὸς τὸν ἐνεστῶτα
                        <lb/>λόγον. ἁπάντων δὲ μάλιστα τὸ περὶ πλήθους βιβλίον, ἐν ᾧ <lb/>δέδεικται
                        τὸ μὲν ὡς΄ πρὸς δύναμιν πλῆθος, τὸ δ’ ὡς πρὸς <lb/>τὴν εὐρυχωρίαν, ἐν ᾗ
                        περιέχεται ὑπὸ τῶν ἰατρῶν τὸ πλῆθος <pb n="258"/> τοῦτο κατὰ τὸ ἔγχυμα.
                        κάλλιστον οὖν ἐστὶ τοῖς μέλλουσιν <lb/>ἐξετάζειν ἐπιστημονικῶς τὰ κατὰ τήνδε
                        τὴν πραγματείαν εἰρημένα <lb/>τὶ περὶ πλήθους ἀνεγνωκέναι βιβλίον. ὅσων δ’
                        αὖ <lb/>πάλιν ἐκεῖνο δεῖται προανεγνωσμένων αὐτὸ δηλώσει. θαυμαζέτω <lb/>δὲ
                        μηδεὶς εἰ τοσούτων δεόμεθα πρὸς τὸ καλῶς ἐπισκέψασθαι <lb/>περὶ φλεβοτομίας.
                        οὐ γὰρ εἰς τούτου μόνου τοῦ <lb/>βοηθήματος εὕρεσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν ἄλλων
                        ἁπάντων ἀναγκαία <lb/>τῶν εἰρημένων ἐστὶν ἡ γνῶσις. ὡς εἴ γε χωρὶς τῆς
                        ἐκείνων <lb/>ἐπιστήμης ἐνεχώρει θεραπεύειν ὀρθῶς, οὐκ ἂν ἐσπουδάσαμεν
                        <lb/>αὐτά. ταυτὶ μὲν οὖν ἀναγκαῖα ἦν προειπεῖν. αὐτοῦ <lb/>δ’ ἤδη καιρὸς
                        ἄρξασθαι τοῦ λόγου σκοπουμένοις ὁπόσαι <lb/>διαθέσεις εἰσὶν αἱ δεόμεναι
                        κενώσεως. ἐὰν μὲν οὖν ἐκ πείρας <lb/>τις αὐτὰς ἠθροικὼς διέρχηται, μνήμης
                        χρεία μόνης ἐστὶ πρὸς <lb/>τὴν δήλωσιν· ἐὰν δ’ ἐκ λογικῆς ὁδοῦ, τὸ κοινὸν
                        καὶ καθόλου <lb/>ἀναγκαῖόν ἐστιν εὑρεῖν, ἔπειτ’ ἐκ τῆς ἐκείνου τομῆς εἰς
                        εἴδη <lb/>τε καὶ διαφορὰς ἄχρι τῶν ἐσχάτων εἰδῶν εὑρίσκειν τὸν <lb/>ἀριθμὸν
                        τῶν ἐνδεικνυμένων τὴν κένωσιν διαθέσεων. οὕτω <pb n="259"/> γὰρ δείξομεν
                        ἅπαντα συνιστάμενα τὰ διὰ λογικῆς ὁδοῦ τὴν <lb/>εὕρεσιν ἔχοντα. </p></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="4"><p>Τῆς οὖν ἰατρικῆς τέχνης ἔργον ἐχούσης <lb/>ἁπάσας τῶν μορίων τοῦ σώματος τὰς
                        κατὰ φύσιν ἐνεργείας <lb/>ἀνασώζειν μὲν ὁπότε διαφθείροιτο, φυλάττειν δ’
                        ὁπότε <lb/>σώζοιντο, τούτων δ’ ἑπομένων τῇ φυσικῇ κατασκευῇ ταύτην
                        <lb/>ἀναγκαῖόν ἐστι φυλάττειν τε παροῦσαν, ἀνακτᾶσθαι δὲ διαφθειρομένην.
                        <lb/>ἐπεὶ τοίνυν ἐδείχθησαν ὑπὸ τῶν ὁμοιομερῶν <lb/>σωμάτων αἱ πρῶται τῶν
                        ἐνεργειῶν ἐπιτελούμεναι, διὰ δὲ τῶν <lb/>ὀργανικῶν αἱ δεύτεραι, ἐπισκεπτέον
                        ἔστω σοι τὰ κατὰ τὸ <lb/>σῶμα περιεχόμενα τῶν ὑγρῶν ἥντινα τὴν ὠφέλειαν ἢ
                        τὴν <lb/>βλάβην ἐργάζεται τοῖς μορίοις αὐτοῦ. δεδειγμένου τοίνυν ἐν <lb/>τῷ
                        περὶ πλήθους βιβλίῳ διττῶς γίνεσθαί τε καὶ λέγεσθαι τὸ <lb/>πολὺ, κατὰ μὲν
                        τὸ ἕτερον τῶν σημαινομένων ὡς πρὸς τὴν <lb/>δύναμιν, κατὰ δὲ θάτερον ὡς πρὸς
                        τὴν εὐρυχωρίαν τῶν <lb/>περιεχόντων τοὺς χυμοὺς ἀγγείων, ὅπερ ὀνομάζουσιν
                        ἔνιοι <lb/>κατὰ τὸ ἔγχυμα, κενώσεως δέ ἐστιν ἑκατέρῳ χρεία, κᾂν <lb/>ἐπὶ
                        νοσοῦντος ἀνθρώπου κᾂν ἐπὶ ὑγιαίνοντος ἐπιγίγνηται. <lb/>καθάπερ γε καὶ ὁ τὸ
                        φορτίον βαστάζων οὐκ εὐθὺς ἅμα τῷ ﻿<pb n="260"/> βαρύνεσθαί τε καὶ κάμνειν
                        ἤδη καταπέπτωκέ τε καὶ νενίκηται <lb/>πρὸς αὐτοῦ, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον,
                        ὅταν ἡ δύναμις ὑπὸ <lb/>πλήθους βαρύνηται, δυνατόν ἐστι μηδέπω νο<milestone unit="ed2page" n="432"/>σεῖν τὸν <lb/>ἄνθρωπον. εἰ γοῦν ἔνιοι τῶν ἔτι
                        τὰς συνήθεις πράξεις πραττόντων <lb/>λέγουσιν ὡς αἰσθάνονται βαρέων ἑαυτῶν
                        καὶ νοθρῶν <lb/>καὶ ὀκνηρῶν καὶ δυσκινήτων, αὐτὸ τοῦτό ἐστι τὸ πλῆθος τὸ
                        πρὸς <lb/>τὴν δύναμιν, ὥσπερ καὶ ὅταν ἀπὸ γυμνασίων τετάσθαι δοκῶσιν,
                        <lb/>ὥσπερ Ἐρασίστρατος ἔφη, παραπίπρανται βραχίονές τε καὶ <lb/>πήχεις, οὐ
                        μικρὸν γνώρισμά ἐστι θατέρου πλήθους, ὃ κατὰ τὸ <lb/>ἔγχυμα καλεῖσθαι πρὸς
                        τινῶν εἶπον, ἐπειδὴ κατὰ τοὺς ἐγκεχυμένους <lb/>τοῖς ἀγγείοις χυμοὺς
                        συνίσταται καὶ νοεῖται. λέλεκται δ’ ἐν <lb/>τοῖς ὑγιεινοῖς ἑλκώδους
                        αἰσθήσεως ἐν ὅλῳ τῷ σώματι γιγνομένης, <lb/>καὶ μάλιστα κατὰ τὰς κινήσεις,
                        κακοχυμίας ἔγγονον εἶναι τὴν <lb/>τοιαύτην διάθεσιν. ἀλλ’ ὅμως καὶ τοῦτο
                        φαίνεται γιγνόμενον <lb/>οὐκ ὀλίγοις τῶν πραττόντων ἔτι τὰς συνήθεις
                        πράξεις. καὶ <lb/>κατὰ μόρια δέ τινα τοῦ σώματος οὐχ ὅλον ἐνίοτε τὸν ὄγκον
                        <lb/>ἐπιφαίνεται τὰ σημεῖα τῶν ἐν ἐκείνοις τοῖς μορίοις ὁμοίων
                        <lb/>διαθέσεων, ὁποῖαι τοίνυν εἴρηνται καθ’ ὅλον τὸ σῶμα συνίστασθαι. <pb n="261"/> κεφαλῆς γοῦν μόνης αἰσθανόμεθα ποτὲ βαρυνομένης <lb/>ἢ ἑλκώδη
                        τινὰ αἴσθησιν ἐχούσης, ἢ τῶν κροταφιτῶν <lb/>μυῶν τεινομένων ἤτοι γ’ ἁπλῶς ἢ
                        μετὰ θερμασίας πλείονος. <lb/>οὕτω δὲ καὶ καθ’ ἧπάρ τε καὶ σπλῆνα καὶ
                        γαστέρα καὶ πλευρὰς <lb/>καὶ διάφραγμα βάρους αἰσθανόμεθα πολλάκις. ὡσαύτως
                        <lb/>δὲ καὶ κατὰ τὸ στόμα τῆς γαστρὸς ἤτοι βάρους, ἢ <lb/>δήξεως, ἢ ναυτίας,
                        ἢ ἀποστροφῆς σιτίων, ἢ ὀρέξεως παραλόγου <lb/>γίνεταί ποτ’ αἴσθησις, πρὸς
                        τούτοις καὶ ὀδύναι καθ’ <lb/>ὁτιοῦν ἐρείδουσαι μόριον, ἢ διὰ χυμῶν πλῆθος
                        ἀθρόως ἐπενεχθὲν <lb/>ἢ διὰ πνεῦμα φυσῶδες ἐνδείκνυται κένωσιν, ὥσπέρ
                        <lb/>γε καὶ διὰ χυμὸν δριμὺν ἐσθίοντά τε καὶ διαβιβρώσκοντα τὸ <lb/>μόριον.
                        ἔνιαι δὲ κατὰ δυσκρασίαν γίνονται. καὶ τούτων <lb/>αὐτῶν τινὲς μὲν ψιλὴν
                        ἄνευ χυμῶν, ἔνιαι δὲ μετὰ χυμῶν. <lb/>ἐφ’ ἁπάντων μὲν οὖν τῶν εἰρημένων αἱ
                        κενώσεις τῶν λυπούντων <lb/>χυμῶν καὶ ἀτμῶν ἀπαλλάττουσι τῶν παθημάτων τὸν
                        <lb/>ἄνθρωπον, οὐ μὴν φλεβοτομίας δεόμεθά γε πάντως, ἀλλ’ <lb/>ἀρκεῖ καὶ
                        καθῆραι καὶ τρῖψαι καὶ λοῦσαι καὶ χρῖσαι τινὶ διαφορητικῷ <pb n="262"/>
                        φαρμάκῳ. τίνες οὖν εἰσὶν αἱ διὰ φλεβοτομίας ὠφελούμεναι <lb/>διαθέσεις
                        ἐφεξῆς λεγέσθωσαν. </p></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="5"><p>Οὐ μόνον ἡ τροφὴ τοῖς τοῦ ζώου μέρεσιν <lb/>ἐξ αἵματός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ἡ κατὰ
                        φύσιν θερμασία τὴν διαμονὴν <lb/>ἐξ αἵματος ἔχει, καθάπερ ἐκ τῶν ἐπιτηδείων
                        καίεσθαι <lb/>ξύλων τὸ κατὰ τῆς ἑστίας πῦρ, ὑφ’ οὗ καὶ τοὺς οἴκους ὁρῶμεν
                        <lb/>ὅλους θερμαινομένους. ὥσπερ οὖν τὸ πῦρ τοῦτο βλάπτεται <lb/>ποτὲ μὲν
                            <milestone unit="ed1page" n="19"/>ἀθρόως ξύλων ἐπιβληθέντων αὐτῷ, ποτὲ
                        <lb/>δ’ εἰ καὶ μὴ πολλῶν, ἀλλ’ ὑγρῶν ἱκανῶς, ἐνίοτε δ’ οὐδ’ ὅλως
                        <lb/>ἐπιτιθεμένων ἢ παντάπασιν ὀλίγων, οὕτω καὶ ἡ κατὰ τὴν <lb/>καρδίαν
                        θερμότης ποτὲ μὲν ἐλάττων ἑαυτῆς διά τε πλῆθος <lb/>αἵματος ἢ ἔνδειαν πολλὴν
                        ἢ ποιότητα ψυχρὰν ἀποτελεῖται, <lb/>ποτὲ δὲ πλείων ἤτοι διὰ ποιότητα θερμὴν
                        αἵματος ἢ δι’ <lb/>ἔνδειαν ὀλίγην. ὅ τι δ’ ἂν ἡ καρδία πάθοι κατὰ ψύξιν ἢ
                        <lb/>θερμότητα, τούτου καὶ τἄλλα μέρη τοῦ σώματος εὐθέως <lb/>μεταλαμβάνει.
                        γίγνεται δὲ καὶ καθ’ ἕν τι μέρος ἐνίοτε παρὰ <lb/>φύσιν ἤτοι θερμότης ἢ
                        ψυχρότης, ὡς δέδεικται πολλάκις <lb/>ἐν ἑτέροις ὑπομνήμασι. καὶ γενέσεις δὲ
                        τούτων ἐν διττῷ <pb n="263"/>
                        <milestone unit="ed2page" n="433"/>τρόπῳ, ποτὲ μὲν ἐπὶ χυμοῖς θερμοῖς ἢ
                        ψυχροῖς, ἐνίοτε <lb/>δὲ καὶ κατὰ δυσκρασίαν μόνην. ἀλλ’ αἱ μερικαὶ
                        θερμότητες <lb/>καὶ ψύξεις, ὅσαι μὲν ἐγγύς εἰσι τῷ πεπονθότι μορίῳ
                        συμμεταβάλλουσιν, <lb/>εἰς ὅλον δ’ οὐκ ἐκτείνονται τὸ σῶμα πρὶν τὴν
                        <lb/>καρδίαν ἀλλοιῶσαι. κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπεδείχθη καὶ <lb/>τὸ σῶμα
                        τῆς καρδίας ἀλλοιούμενον διττῶς, ἤτοι κατὰ δυσκρασίαν <lb/>ἢ διὰ χυμοὺς
                        θερμοὺς ἢ ψυχροὺς ἢ δι’ ἔνδειαν τινὸς <lb/>αὐτῶν. οἱ χυμοὶ δὲ ἐδείχθησαν
                        θερμοὶ καὶ ψυχροὶ γινόμενοι <lb/>διά τε τὸ ποσὸν τῶν ἐσθιομένων τε καὶ
                        πινομένων καὶ δι’ <lb/>ἡσυχίας τε καὶ κινήσεις σώματός τε καὶ ψυχῆς πλείους.
                        ὥσπερ <lb/>δὲ ἐν τῇ γαστρὶ πολλάκις αἱ πέψεις γίνονται μοχθηραὶ,
                        φλεγματωδεστέρων <lb/>ἢ χολωδεστέρων ἀποτελουμένων τῶν ληφθέντων, <lb/>ἢ
                        τινὰ παρὰ φύσιν ἑτέραν διαφθορὰν ἰσχόντων ἢ ὠμῶν <lb/>καὶ ἀμεταβλήτων ἄχρι
                        πλείστου μενόντων καὶ πνευματουμένων, <lb/>οὕτω καὶ κατὰ τὴν τοῦ αἵματος
                        γένεσιν ἀποτυγχανομένων, <lb/>ἀνάλογον ταῖς ἐπὶ τῆς γαστρὸς ἀποτυχίαις τῆς
                        πέψεως, ἔσονται <lb/>κατ’ αὐτὰς τὰς ἀρτηρίας καὶ τὰς φλέβας κατὰ τοὺς χυμοὺς
                            <pb n="264"/> διαθέσεις. ἐπεὶ δὲ πάντα τὰ θερμὰ καὶ ὑγρὰ φαίνεται
                        τάχιστα <lb/>σηπόμενα, καὶ μάλισθ’ ὅταν ἐν θερμοῖς ᾖ χωρίοις, ἀναγκαῖον
                        <lb/>ἔσται καὶ τὴν ἐκ τῆς κοιλίας ἀναδιδομένην τροφὴν, <lb/>ὅταν μὴ κρατῆται
                        καὶ μεταβάλληται πρὸς τῆς φύσεως εἰς <lb/>γένεσιν αἵματος χρηστοῦ, σηπεδόνας
                        ἴσχειν ἄλλοτε ἀλλοίας. <lb/>ἐπεὶ δὲ τοῖς ἒξ ὕλης θερμοῦ σηπομένοις συμβαίνει
                        γίνεσθαι <lb/>θερμοτέροις, διὰ τοῦτο θερμότερον ἔσται τὸ σηπόμενον αἷμα.
                        <lb/>τούτου δὲ θερμοτέρου γιγνομένου καὶ τὸ μόριον ἐν ᾧ σήπεται
                        <lb/>θερμότερον αἰσθητῶς ἔσται. ἐπεὶ δ’ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶς θερμῶν <lb/>τὰ
                        πλησιάζοντα συνθερμαίνεται, συνθερμανθήσεται τοῖς <lb/>οὕτω διακειμένοις
                        μορίοις τὰ πέριξ ἅπαντα, δακνώδει καὶ <lb/>δριμείᾳ δηλονότι θερμασίᾳ,
                        τοιαύτη γὰρ ἡ ἐκ σηπεδόνος. <lb/>ἐὰν οὖν ἀξιόλογόν τε τὸ μόριον ᾖ τὸ οὕτως
                        θερμανθὲν, ἐκτείνειν <lb/>τε τὴν ἑαυτοῦ θερμασίαν ἐπὶ τὴν καρδίαν ἱκανὸν,
                        ἤτοι <lb/>γε ὅτι πλησίον αὐτῆς ἐστὶν, ἢ ὅτι κύριον, ἢ ὅτι θερμὸν,
                        συνεκπυρώσει <lb/>κᾀκείνην, ἅτε φύσει θερμοτάτην οὖσαν. εἰ δὲ ἅπαξ <lb/>αὐτὴ
                        πυρωθείη, ῥᾳδίως ἤδη τὸ πᾶν αὐτῆς σῶμα συνεκθερμανθήσεται, ﻿<pb n="265"/>
                        καθάπερ τινὸς ἑστίας φλόγα πολλὴν ἐχούσης ὁ <lb/>περιέχων αὐτὴν οἶκος.
                        ὀνομάζουσι δὲ τὸ τοιοῦτον πάθημα <lb/>τοῦ σώματος οἱ Ἕλληνες πυρετόν. ἐνίοτε
                        δὲ πρὶν ἄρχεσθαι <lb/>σήπεσθαι τὸ πλῆθος τοῦ αἵματος, ἐπί τι μόριον ἀθρόως
                        <lb/>ἀφικόμενον ἤτοι τελέως ἐνέκρωσεν, ὥστε διαφθεῖραι τὴν <lb/>ἐνέργειαν, ἢ
                        βλάβην ἀξιόλογον ἐνεγκεῖν. αἱ γοῦν ἀποπληξίαι <lb/>κατὰ τοῦτον γίνονται τὸν
                        τρόπον, ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ ζώου <lb/>ῥυέντος ἀθρόως αἵματος πολλοῦ. ὡς ὅταν
                        γ’ εἰς ἄλλο τι <lb/>κατασκήψῃ μόριον, ὄγκον ἐν τούτῳ παρὰ φύσιν ἐργάζεται.
                        <lb/>ἐκ τούτου τοῦ γένους ἐστὶ καὶ ἡ φλεγμονή. ὅταν δὲ παχύτερόν <lb/>τε καὶ
                        μελαγχολικώτερον ᾖ τὸ κατασκῆψαν αἷμα, σκιῤῥώδης <lb/>ὁ ὄγκος γίνεται,
                        καθάπερ γε καὶ χαῦνος, ὅταν ᾖ φλεγματικώτερον <lb/>τὸ ῥεῦμα· χολώδους δὲ
                        ὄντος ἐρυσίπελας <lb/>ἀποτελεῖται. διωρισμένα δ’ ἀκριβῶς ἔχεις ἅπαντα ταῦτα
                        <lb/>κατὰ τὰς προειρημένας ἄρτι πραγματείας, ἀλλὰ νῦν γ’, ὡς <lb/>ἔφην,
                        ὑποθέσεις τῷ παρόντι λόγῳ τὰ δεδειγμένα ποιούμενος <lb/>ἀκολούθως αὐτοῖς τὸν
                        περὶ τῆς φλεβοτομίας ἐπιδείκνυμι <lb/>λόγον. ὄντος οὖν πλήθους διττοῦ,
                        κάλλιστον γὰρ ἐντεῦθεν <pb n="266"/> ἄρξασθαι, καὶ τοῦ μὲν ὡς πρὸς τὴν
                        δύναμιν εἰς σηπεδόνα <lb/>τε ῥᾳδίως ἀφικνουμένου καὶ μέντοι καὶ
                        κατασκήπτοντος <lb/>ἐνίοτε εἰς μόριά τινα, κᾀν τούτοις ἐργαζομένου τοὺς παρὰ <lb/>
                        <milestone unit="ed2page" n="434"/>φύσιν ὄγκους, ἑτέρου δὲ τοῦ κατὰ τὸ
                        καλούμενον <lb/>ἔγχυμα, κατασκήπτοντος μὲν καὶ τούτου πολλάκις εἰς μόρια
                        <lb/>καὶ γεννῶντος ὄγκους, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀποπληξίας καὶ τὰς <lb/>ῥήξεις τῶν
                        φλεβῶν ἐργαζομένου, πειρᾶσθαι χρὴ κενοῦν αὐτὸ <lb/>διὰ ταχέων, πρὶν ἄρξασθαί
                        τι μέγα κακὸν ἐργάσασθαι περὶ <lb/>τὸν ἄνθρωπον. εἴρηται δ’ ἐπὶ πλέον ὅπως
                        τε χρὴ διαγινώσκειν <lb/>ἄμφω τὰ πάθη καὶ ὅπως ἰᾶσθαι, κατὰ τὴν τῶν ὑγιεινῶν
                        <lb/>πραγματείαν, ὥσπερ γε κἀπειδὰν ἤτοι πυρετὸς ἢ αἵματος <lb/>ἀναγωγὴ
                        γένηται διὰ πλῆθος, ἤτοι τῶν ἀποπληκτικῶν ἀῤῥωστημάτων, <lb/>ὅπως χρὴ καὶ
                        τοῦτο θεραπεύειν ἐν τοῖς τῆς <lb/>θεραπευτικῆς μεθόδου γράμμασιν εἴρηται,
                        διὸ καὶ περιττὴν <lb/>ἡγοῦμαι τήνδε τὴν συγγραφήν. εἰ μὲν γὰρ ὡσαύτως καὶ ἐν
                        <lb/>ἐκείναις ταῖς πραγματείαις ἔγραψα, κἀνταῦθα γράφοιμι, δὶς <lb/>περὶ τῶν
                        αὐτῶν ἀναγκασθήσομαι διέρχεσθαι, καὶ διὰ ταῦτα <lb/>μακρὸν ἀποτείνειν τὸν
                        λόγον. εἰ δὲ ἐπὶ τὸ συντομώτερον <lb/>ἄγοιμι τὸν λόγον τόνδε, κινδυνεύσω
                        παθεῖν δυοῖν θάτερον, <pb n="267"/> ἢ ἀσαφῶς τι διὰ τὴν βραχυλογίαν εἰπεῖν,
                        ἢ διορισμόν τινα <lb/>τῶν χρησίμων παραλιπεῖν. ἀλλ’ ἐπεὶ μὴ κατὰ τὴν ἐμαυτοῦ
                        <lb/>προαίρεσιν ἧκον ἐπὶ τὸν λόγον τοῦτον, εἴ τι γίγνοιτο τῶν <lb/>εἰρημένων
                        τούτων ἐν αὐτῷ σφάλμα, τὴν αἰτίαν οἱ ἀξιώσαντες <lb/>ἕξουσιν, ὥσπερ γε καὶ
                        εἰ κατορθωθείη καὶ φανείη χρήσιμος, <lb/>ἀποστήσομαι τῶν ἐπαίνων ἐκείνοις.
                    </p></div></div></body></text></TEI>