θεοπλαστοῦσα δὲ ἡ κενὴ δόξα τὸν τῦφον ἄχρι καὶ βυθοῦ κατέβη θαλάττης διερευνωμένη, μή τι τῶν πρὸς αἴσθησιν ἀφανὲς 1 σοφῶν om. M καλοκἀγαθία MA 2 ὑπὸ M 3 κακιῶν] κακῶν FHP (Turn.) τὸ τῶν MP: τῶν om. GH (v), τὸ τῶν om. FAQT 4 μεγάλα MFG: om. ceteri (Turn.) 5 καλὰ σπάνια] καλῶς πάνυ Μ τῶν οἰκειοτέρων AQTL (Turn.) 5. 6 ἐντρεπόμενοι AQT 6 σχολάζουσιν] ἐνσχολάζουσιν coni. Mang.; sed cf. de opif. mundi § 128. de vita Mos. II § 211 εὐχομένων F 7 εἴ πως] εἴπερ G, ὡς F 8 τὸ δὲ] τὸ δ’ AQT, τῶ δέ M: τοῦτο δέ coni. Mang. ἀδυνατοῦντες G (Mang.): ἀδυνατεῖν MH2 (Turn.), ἀδυνατοῦν ceteri ἀλλοκότων] ἀλλὰ καὶ τῶν M 9 πάθει Α καὶ add. Mang. κακίαι Mang.: κακίαις M, κακία ceteri κακίᾳ v) συνηύξησαν M (coni. Mang.): συνηυξήθησαν ceteri (v) ἀποδιδράσκειν M 10 ἀπὸ] ὑπὸ coni. Ausfeld βία M κατασυρεῖεν MG (Mang.): κατασύρειν FAH1P, κατασύρῃ QT, κατασυρῆναι H2 (Turn.) 11 ζῆλός τις M: τις ζῆλος ceteri (v) 12 παρακλεῖν (sic) Α 12. 13 παρελθόντες M 13 πολέμων Α καὶ ante κακῶν om. M 14. 15 περιρρεομένην G: om. M, περιρρεομένους ceteri 15 καταγγείλαντας A, ἀπαγγείλαντες Η2 (v) νῦν M πάντας om. AT 16 καὶ γῆς τε M στριφνὰς FH1P 17 μεταλεύεται (bis) M πολλὴ] πολὺ MQT δ’ MFA, δέ καὶ Q 18 χρυσόν τε καὶ QT (sed in Q τε rursus expunctum) 19 ἐπιζητούντων Α θεοπλαστοῦσα] θεοπλάστους τῶν M δ’ MA, δὲ om. QT 20 βυθοῦ M: βυθὸν FA, βυθῶν ceteri κατέβη MQT: om. ceteri (Turn.) θαλάσσης MT post θαλάττης add. κατήγαγε G 15 sqq. cf. de migr. Abrah. § 217. ἐναπόκειταί που καλόν· καὶ λίθων ποικίλων καὶ πολυτελῶν ἀνευροῦσα ἰδέας, τὰς μὲν πέτραις προσπεφυκυίας, τὰς δ’ ὀστρέοις, αἳ καὶ τιμαλφέστεραι γεγόνασιν, ὄψεως ἀπάτην ἐξετίμησε.

φρονήσεως δὲ ἢ σωφροσύνης ἢ ἀνδρείας ἢ δικαιοσύνης ἕνεκα γῆ μὲν ἀπόρευτός ἐστι καὶ ἡ βάσιμος, πελάγη δὲ ἄπλωτα τὰ καθ’ ἑκάστην ὥραν τοῦ ἔτους ναυκλήροις ἐμπλεόμενα.

καίτοι τίς ἢ μακρᾶς ὁδοιπορίας ἢ τοῦ θαλαττεύειν ἐστὶ χρεία πρὸς ἔρευναν καὶ ζήτησιν ἀρετῆς, ἧς τὰς ῥίζας ὁ ποιῶν οὐ μακρὰν ἀλλ’ οὑτωσὶ πλησίον ἐβάλετο; καθάπερ καὶ ὁ σοφὸς τῶν Ἰουδαίων νομοθέτης φησίν· „ἐν τῷ στόματί σου καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ταῖς χερσί σου“ (Deut. 30, 14), αἰνιττόμενος διὰ συμβόλων λόγους, βουλάς, πράξεις, ἃ δὴ πάντα γεωργικῆς τέχνης δεῖται.

οἱ μὲν οὖν ἀργίαν πόνου προτιμήσαντες οὐ μόνον τὰς βλάστας ἐκώλυσαν, ἀλλὰ καὶ τὰς ῥίζας ἀφαυάναντες ἔφθειραν· οἱ δὲ σχολὴν μὲν βλαβερὸν ἡγούμενοι, πονεῖν δὲ ἐθέλοντες, ὥσπερ εὐγενῆ μοσχεύματα γεωργοῦντες, τῷ συνεχεῖ τῆς ἐπιμελείας οὐρανομήκεις ἐστελέχωσαν ἀρετάς, ἀειθαλῆ καὶ ἀθάνατα ἔρνη καρπὸν φέροντα εὐδαιμονίαν οὐδέποτε λήγοντα ἤ, ὥς τινες, οὐ φέροντα, ἀλλ’ αὐτὰ ὄντα εὐδαιμονίαν, ἃ Μωυσῆς ὀνόματι συνθέτῳ καλεῖν εἴωθεν ὁλοκαρπώματα.

ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἐκ γῆς βλαστανόντων οὔθ’ ὁ καρπός ἐστι δένδρα οὔτε τὰ δένδρα καρπός, ἐπὶ δὲ τῶν ἐν ψυχῇ φυομένων ὅλα δι’ ὅλων εἰς καρποῦ φύσιν μεταβέβληκε τὰ ἔρνη, τὸ φρονήσεως,