εἰ δή τις εἴσω προελθὼν τῶν πραγμάτων
ἐθελήσειε διακύψαι, γνώσεται σαφῶς, ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἄλλῳ 
συγγενὲς οὕτως, ὡς αὐτοπραγία ἐλευθερίᾳ, διότι πολλὰ μὲν τῷ φαύλῳ
τὰ ἐμποδών, φιλαργυρία, φιλοδοξία, φιληδονία, τῷ δ’ ἀστείῳ τὸ παράπαν
οὐδέν, ἐπανισταμένῳ καὶ ἐπιβεβηκότι καθάπερ ἐν ἄθλων ἀγῶνι τοῖς
 καταπαλαισθεῖσιν, ἔρωτι, φόβῳ, δειλίᾳ, λύπῃ, τοῖς ὁμοιοτρόποις. ἔμαθε γὰρ
ἀλογεῖν ἐπιταγμάτων, ὅσα οἱ ψυχῆς παρανομώτατοι ἄρχοντες ἐπιτάττουσι, 
διὰ ζῆλον καὶ πόθον ἐλευθερίας, ἧς τὸ αὐτοκέλευστον καὶ ἐθελουργὸν
κλῆρος ἴδιος. ἐπαινεῖται παρά τισιν ὁ τὸ τρίμετρον ἐκεῖνο ποιήσας
 „τίς δ’ ἐστὶ δοῦλος τοῦ θανεῖν ἄφροντις ὤν;“ 
ὡς μάλα συνιδὼν τὸ ἀκόλουθον· ὑπέλαβε γάρ, ὅτι οὐδὲν οὕτως δουλοῦσθαι
 1 διάνοιαν] γνώμην vel ἔννοιαν coni. Mang. τῶν] τὴν Η2 (Turn.) ἡγεμών M: ἡγεμονίαν ceteri (Turn.) ἐπιτετραμένος M τῶν περιγείων Η2 (Turn.) 
 2 ἀρχῆς] τῆς ἀρχῆς ΗΡ (v)
 3 τοῦ σοφοῦ M: om. ceteri (Turn.) ἐπιτηδειότατον Α ὑποκείσθω QT 4—6 τὰ νῦν—ἐλευθερίᾳ om. 
 4 τὰ νῦν] τὰ om. P
 5 ἄλλῳ om. MA
 6 εὐγενὲς Α οὕτως om. M ἐλευθερίας Α τῶν φαύλων M
 7 καὶ φιληδονία F
 8 ἐπανισταμένω M: ἐπανεσταλμένω FGHP, ἐπανεσταλμένον AQT καὶ ἐπιβεβηκότι MF: κατεπιβεβηκότι ceteri ἄθλων] ἀθλητῶν conicio, cf. 8,
 5 ἐν ἀγῶνι παγκρατιαστῶν ἀγῶνι τοῖς] ἀγωνιστοῖς L; ἀγωνισταῖς v
 9 ὁμοτρόποις M
 10 ἀλογεῖν] ἄλλο F 
 11 ἧς] οἷς Α
 12 τὸ τρίμετρον] τὸ τριμερὲς QT, τό τρίτον μέρος G τό om. Mang.
 13 τίς δ’ ἐστὶ scripsi (cf. testim.): τίς γάρ ἐστι codd.; τίς ἔπι v ὤν om. AQT
 14 ἀπέλαβε T οὕτως M: οὕτω ceteri (v) 6 cf. Diog. La. VII 121 εἶναι γὰρ τὴν ἐλευθερίαν ἐξουσίαν αὐτοπραγίας, τὴν δὲ δουλείαν στέρησιν αὐτοπραγίας.
 7 cf. Plut. Stoic. repugn.
 83 οὐδεὶς γάρ φύεται ἀνθρώποις πόλεμος ἄνευ κακίας· ἀλλὰ τὸν μὲν φιληδονία, τὸν δὲ πλεονεξία, τόν δὲ φιλοδοξία τις ἢ φιλαρχία συρρήγνυσιν.
 8 Ambros. Epist. 37,30 . . . insurgit enim sapiens quasi victor debellatis a se ac triumphatis libidini, timori, ignaviae, maestitudini ceterisque vitiis, donec ea de possessione suae mentis eliminet et omnibus terminis finibusque suis propulset atque arceat.
 10 cf. Cic. Parad. V
 1 refrenet primum libidines, . . . ceteras animi labes repellat, tum incipiat aliis imperare, cum ipse improbissimis dominis, dedecori ac turpitudini, parere desierit. Seneca Epist. 37,4 humilis res est stultitia, abiecta, sordida, servilis, multis affectibus et saevissimis subiecta. hos tam graves dominos, interdum alternis imperantes interdum pariter, dimittit a te sapientia, quae sola libertas est.
 13 Eur. frg. 958 laud. a Chrysippo ap. Plut. de aud. poet.
 13 τίς δ’ ἐστὶ δοῦλος τοῦ θανεῖν ἄφροντις ὤν. cf. Plut. de consol. ad Apollon. 10. Clem. Alex. Strom. IV
 7 p. 586 P. Cic. ad Att. IX 2a, 2.
 14 cf. Epict. Diss. III 26,
 38 ἆρ’ οὑν ἐνθυμῇ, ὅτι κεφάλαιον τοῦτο πάντων τῶν κακῶν τῷ ἀνθρώπῳ καὶ ἀγεννείας καὶ δειλίας οὐ θάνατός ἐστι, μᾶλλον δ’ ὁ τοῦ θανάτου φόβος; 

 
πέφυκε διάνοιαν, ὡς τὸ ἐπὶ θανάτῳ δέος, ἕνεκα τοῦ πρὸς τὸ ζῆν ἱμέρου.
 χρῆν δὲ λογίσασθαι, ὅτι οὐχ ὁ τοῦ θανεῖν μόνον ἄφροντις ὢν ἀδούλωτος, ἀλλὰ καὶ ὁ τοῦ πένεσθαι καὶ ἀδοξεῖν καὶ ἀλγεῖν καὶ τῶν
 ἄλλων ὅσα οἱ πολλοὶ κακὰ νομίζουσι, κακοὶ τῶν πραγμάτων ὄντες αὐτοὶ
 κριταί, οἵτινες ἐκ τῶν χρειῶν δοκιμάζουσι τὸν δοῦλον εἰς τὰς ὑπηρεσίας
ἀφορῶντες, δέον εἰς τὸ ἀδούλωτον ἦθος. ὁ μὲν γὰρ ἀπὸ ταπεινοῦ καὶ δουλοπρεποῦς φρονήματος ταπεινοῖς καὶ δουλοπρεπέσι παρὰ γνώμην
ἐγχειρῶν τὴν ἑαυτοῦ δοῦλος ὄντως· ὁ δὲ πρὸς τὸν παρόντα καιρὸν ἁρμοζόμενος
τὰ οἰκεῖα καὶ ἑκουσίως ἅμα καὶ τλητικῶς ἐγκαρτερῶν τοῖς ἀπὸ τύχης
 καὶ μηδὲν καινὸν τῶν ἀνθρωπίνων εἶναι νομίζων, ἀλλ’ ἐξητακὼς ἐπιμελῶς,
ὅτι τὰ μὲν θεῖα αἰωνίῳ τάξει καὶ εὐδαιμονίᾳ τετίμηται, τὰ δὲ θνητὰ
πάντα σάλῳ καὶ κλύδωνι πραγμάτων διαφερόμενα πρὸς ἀνίσους ῥοπὰς
ταλαντεύει, καὶ γενναίως ὑπομένων τὰ συμπίπτοντα φιλόσοφος εὐθύς ἐστι
καὶ ἐλεύθερος. ὅθεν οὐδὲ παντὶ τῷ προστάττοντι ὑπακούσεται, κἂν αἰκίας καὶ βασάνους καί τινας φοβερωτάτας ἀπειλὰς ἐπανατείνηται, νεανιευσάμενος
δὲ ἀντικηρύξει· 1 πέφυκεν εἰς διάνοιαν QT τὸ MF2H2: om. ceteri
 2 χρῆν MFAQT: χρὴ GHP (v) λογίσασθαι M: λελογίσθαι ceteri (v) οὐ τοῦ θανεῖν (om. ὁ) AQT ὢν M: ὁ QT, om. ceteri (Turn.)
 4 κακὰ νομίζουσι] κακίζουσι M 
 5 χρειῶν] τριῶν AQT
 6 ἀπό τοῦ ταπεινοῦ Q
 9 καὶ ἑκουσίως M: καὶ om. ceteri (Turn.) ἑκούσια F
 10 τῶν ἀνθρωπίνων M: ἀπ’ ἀνθρώπων ceteri (v)
 12 διαφερόμενα] φερόμενα G
 13 εὐθύς ἐστι Mang.: om. M, εὐθὺς T, εὐθύς τε ceteri (v)
 14 προστάσσοντι G
 15 φοβερωτάτας M: φοβερωτέρας ceteri (v) νεανιευσάμενος M: νεανιευόμενος ceteri (v) 
 16 δ’ M ἀντικηρύττει F 6.
 7 cf. Cic. Parad. V 1,
 35 non enim ita dicunt eos esse servos, ut mancipia, . . . sed si servitus sit, sicut est, oboedientia fracti animi et abiecti et arbitrio carentis suo. 
 8 sqq. cf. Cic. Tusc. III
 30 et nimirum haec est illa praestans et divina sapientia et perceptas penitus et pertractatas res humanas habere, nil admirari cum acciderit, nihil antequam evenerit non evenire posse arbitrari. V
 81 sapientis est enim proprium nihil quod paenitere possit facere, . . . nihil ita exspectare quasi certo futurum, nihil cum acciderit admirari, ut inopinatum ac novum accidisse videatur, omnia ad suum arbitrium referre, suis stare iudiciis. Seneca Epist. 91,15 itaque formetur animus ad intellectum patientiamque sortis suae et sciat nihil inausum esse fortunae. Diog. La. VII 123 ἔτι τε τὸν σοφὸν οὐδὲν θαυμάζειν τῶν δοκούντων παραδόξων. 11.
 12 cf. Cic. de nat. deor. II
 56 nulla igitur in caelo nec fortuna nec temeritas nec erratio nec vanitas est, contraque omnis ordo, veritas, ratio, constantia; quaeque his vacant, ementita et falsa plenaque erroris, ea circum terras infra lunam, quae omnium ultima est, in terrisque versantur. "ὄπτα, κάταιθε σάρκας, ἐμπλήσθητί μου πίνων κελαινὸν αἷμα· πρόσθε γὰρ κάτω γῆς εἶσιν ἄστρα, γῆ δ’ ἄνεις’ ἐς οὐρανόν, πρὶν ἐξ ἐμοῦ σοι θῶπ’ ἀπαντῆσαι λόγον.“