αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,δὴ τότε Τηλέμαχος καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱὸςἵππους τε ζεύγνυντʼ ἀνά θʼ ἅρματα ποικίλʼ ἔβαινον,ἐκ δʼ ἔλασαν προθύροιο καὶ αἰθούσης ἐριδούπου.τοὺς δὲ μετʼ Ἀτρεΐδης ἔκιε ξανθὸς Μενέλαος,οἶνον ἔχων ἐν χειρὶ μελίφρονα δεξιτερῆφι,ἐν δέπαϊ χρυσέῳ, ὄφρα λείψαντε κιοίτην.στῆ δʼ ἵππων προπάροιθε, δεδισκόμενος δὲ προσηύδα·χαίρετον, ὦ κούρω, καὶ Νέστορι ποιμένι λαῶνεἰπεῖν· ἦ γὰρ ἐμοί γε πατὴρ ὣς ἤπιος ἦεν,ἧος ἐνὶ Τροίῃ πολεμίζομεν υἷες Ἀχαιῶν.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·καὶ λίην κείνῳ γε, διοτρεφές, ὡς ἀγορεύεις,πάντα τάδʼ ἐλθόντες καταλέξομεν· αἲ γὰρ ἐγὼν ὣςνοστήσας Ἰθάκηνδε, κιχὼν Ὀδυσῆʼ ἐνὶ οἴκῳ,εἴποιμʼ ὡς παρὰ σεῖο τυχὼν φιλότητος ἁπάσηςἔρχομαι, αὐτὰρ ἄγω κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλά.ὣς ἄρα οἱ εἰπόντι ἐπέπτατο δεξιὸς ὄρνις,αἰετὸς ἀργὴν χῆνα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον,ἥμερον ἐξ αὐλῆς· οἱ δʼ ἰΰζοντες ἕποντοἀνέρες ἠδὲ γυναῖκες· ὁ δέ σφισιν ἐγγύθεν ἐλθὼνδεξιὸς ἤϊξε πρόσθʼ ἵππων· οἱ δὲ ἰδόντεςγήθησαν, καὶ πᾶσιν ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἰάνθη.τοῖσι δὲ Νεστορίδης Πεισίστρατος ἤρχετο μύθων·φράζεο δή, Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,ἢ νῶϊν τόδʼ ἔφηνε θεὸς τέρας ἦε σοὶ αὐτῷ.ὣς φάτο, μερμήριξε δʼ ἀρηΐφιλος Μενέλαος,ὅππως οἱ κατὰ μοῖραν ὑποκρίναιτο νοήσας.τὸν δʼ Ἑλένη τανύπεπλος ὑποφθαμένη φάτο μῦθον·κλῦτέ μευ· αὐτὰρ ἐγὼ μαντεύσομαι, ὡς ἐνὶ θυμῷἀθάνατοι βάλλουσι καὶ ὡς τελέεσθαι ὀΐω.ὡς ὅδε χῆνʼ ἥρπαξʼ ἀτιταλλομένην ἐνὶ οἴκῳἐλθὼν ἐξ ὄρεος, ὅθι οἱ γενεή τε τόκος τε,ὣς Ὀδυσεὺς κακὰ πολλὰ παθὼν καὶ πόλλʼ ἐπαληθεὶςοἴκαδε νοστήσει καὶ τίσεται· ἠὲ καὶ ἤδηοἴκοι, ἀτὰρ μνηστῆρσι κακὸν πάντεσσι φυτεύει.τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·οὕτω νῦν Ζεὺς θείη, ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης·τῷ κέν τοι καὶ κεῖθι θεῷ ὣς εὐχετοῴμην.ἦ καὶ ἐφʼ ἵπποιϊν μάστιν βάλεν· οἱ δὲ μάλʼ ὦκαἤϊξαν πεδίονδε διὰ πτόλιος μεμαῶτες.οἱ δὲ πανημέριοι σεῖον ζυγὸν ἀμφὶς ἔχοντες.δύσετό τʼ ἠέλιος σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί·ἐς Φηρὰς δʼ ἵκοντο Διοκλῆος ποτὶ δῶμα,υἱέος Ὀρτιλόχοιο, τὸν Ἀλφειὸς τέκε παῖδα.ἔνθα δὲ νύκτʼ ἄεσαν ὁ δὲ τοῖς πὰρ ξείνια θῆκεν.ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,ἵππους τε ζεύγνυντʼ ἀνά θʼ ἅρματα ποικίλʼ ἔβαινον,ἐκ δʼ ἔλασαν προθύροιο καὶ αἰθούσης ἐριδούπου·μάστιξεν δʼ ἐλάαν, τὼ δʼ οὐκ ἄκοντε πετέσθην.αἶψα δʼ ἔπειθʼ ἵκοντο Πύλου αἰπὺ πτολίεθρον·καὶ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεε Νέστορος υἱόν·Νεστορίδη, πῶς κέν μοι ὑποσχόμενος τελέσειαςμῦθον ἐμόν; ξεῖνοι δὲ διαμπερὲς εὐχόμεθʼ εἶναιἐκ πατέρων φιλότητος, ἀτὰρ καὶ ὁμήλικές εἰμεν·ἥδε δʼ ὁδὸς καὶ μᾶλλον ὁμοφροσύνῃσιν ἐνήσει.μή με παρὲξ ἄγε νῆα, διοτρεφές, ἀλλὰ λίπʼ αὐτοῦ,μή μʼ ὁ γέρων ἀέκοντα κατάσχῃ ᾧ ἐνὶ οἴκῳἱέμενος φιλέειν· ἐμὲ δὲ χρεὼ θᾶσσον ἱκέσθαι.ὣς φάτο, Νεστορίδης δʼ ἄρʼ ἑῷ συμφράσσατο θυμῷ,ὅππως οἱ κατὰ μοῖραν ὑποσχόμενος τελέσειεν.ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι·στρέψʼ ἵππους ἐπὶ νῆα θοὴν καὶ θῖνα θαλάσσης,νηῒ δʼ ἐνὶ πρύμνῃ ἐξαίνυτο κάλλιμα δῶρα,ἐσθῆτα χρυσόν τε, τά οἱ Μενέλαος ἔδωκε·καί μιν ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·σπουδῇ νῦν ἀνάβαινε κέλευέ τε πάντας ἑταίρους,πρὶν ἐμὲ οἴκαδʼ ἱκέσθαι ἀπαγγεῖλαί τε γέροντι.εὖ γὰρ ἐγὼ τόδε οἶδα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν·οἷος κείνου θυμὸς ὑπέρβιος, οὔ σε μεθήσει,ἀλλʼ αὐτὸς καλέων δεῦρʼ εἴσεται, οὐδέ ἕ φημιἂψ ἰέναι κενεόν· μάλα γὰρ κεχολώσεται ἔμπης.ὣς ἄρα φωνήσας ἔλασεν καλλίτριχας ἵππουςἂψ Πυλίων εἰς ἄστυ, θοῶς δʼ ἄρα δώμαθʼ ἵκανε.Τηλέμαχος δʼ ἑτάροισιν ἐποτρύνων ἐκέλευσεν·ἐγκοσμεῖτε τὰ τεύχεʼ, ἑταῖροι, νηῒ μελαίνῃ,αὐτοί τʼ ἀμβαίνωμεν, ἵνα πρήσσωμεν ὁδοῖο.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο,αἶψα δʼ ἄρʼ εἴσβαινον καὶ ἐπὶ κληῗσι καθῖζον.ἦ τοι ὁ μὲν τὰ πονεῖτο καὶ εὔχετο, θῦε δʼ Ἀθήνῃνηῒ πάρα πρυμνῇ· σχεδόθεν δέ οἱ ἤλυθεν ἀνὴρτηλεδαπός, φεύγων ἐξ Ἄργεος ἄνδρα κατακτάς,μάντις· ἀτὰρ γενεήν γε Μελάμποδος ἔκγονος ἦεν,ὃς πρὶν μέν ποτʼ ἔναιε Πύλῳ ἔνι, μητέρι μήλων,ἀφνειὸς Πυλίοισι μέγʼ ἔξοχα δώματα ναίων·δὴ τότε γʼ ἄλλων δῆμον ἀφίκετο, πατρίδα φεύγωνΝηλέα τε μεγάθυμον, ἀγαυότατον ζωόντων,ὅς οἱ χρήματα πολλὰ τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτὸνεἶχε βίῃ. ὁ δὲ τῆος ἐνὶ μεγάροις Φυλάκοιοδεσμῷ ἐν ἀργαλέῳ δέδετο, κρατέρʼ ἄλγεα πάσχωνεἵνεκα Νηλῆος κούρης ἄτης τε βαρείης,τήν οἱ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ δασπλῆτις Ἐρινύς.ἀλλʼ ὁ μὲν ἔκφυγε κῆρα καὶ ἤλασε βοῦς ἐριμύκουςἐς Πύλον ἐκ Φυλάκης καὶ ἐτίσατο ἔργον ἀεικὲςἀντίθεον Νηλῆα, κασιγνήτῳ δὲ γυναῖκαἠγάγετο πρὸς δώμαθʼ. ὁ δʼ ἄλλων ἵκετο δῆμον,Ἄργος ἐς ἱππόβοτον· τόθι γάρ νύ οἱ αἴσιμον ἦενναιέμεναι πολλοῖσιν ἀνάσσοντʼ Ἀργείοισινἔνθα δʼ ἔγημε γυναῖκα καὶ ὑψερεφὲς θέτο δῶμα,γείνατο δʼ Ἀντιφάτην καὶ Μάντιον, υἷε κραταιώ.Ἀντιφάτης μὲν ἔτικτεν Ὀϊκλῆα μεγάθυμον,αὐτὰρ Ὀϊκλείης λαοσσόον Ἀμφιάραον,ὃν περὶ κῆρι φίλει Ζεύς τʼ αἰγίοχος καὶ Ἀπόλλωνπαντοίην φιλότητʼ· οὐδʼ ἵκετο γήραος οὐδόν,ἀλλʼ ὄλετʼ ἐν Θήβῃσι γυναίων εἵνεκα δώρων.τοῦ δʼ υἱεῖς ἐγένοντʼ Ἀλκμαίων Ἀμφίλοχός τε.Μάντιος αὖ τέκετο Πολυφείδεά τε Κλεῖτόν τε·ἀλλʼ ἦ τοι Κλεῖτον χρυσόθρονος ἥρπασεν Ἠὼςκάλλεος εἵνεκα οἷο, ἵνʼ ἀθανάτοισι μετείη·αὐτὰρ ὑπέρθυμον Πολυφείδεα μάντιν Ἀπόλλωνθῆκε βροτῶν ὄχʼ ἄριστον, ἐπεὶ θάνεν Ἀμφιάραος·ὅς ῥʼ Ὑπερησίηνδʼ ἀπενάσσατο πατρὶ χολωθείς,ἔνθʼ ὅ γε ναιετάων μαντεύετο πᾶσι βροτοῖσιν.τοῦ μὲν ἄρʼ υἱὸς ἐπῆλθε, Θεοκλύμενος δʼ ὄνομʼ ἦεν,ὃς τότε Τηλεμάχου πέλας ἵστατο· τὸν δʼ ἐκίχανενσπένδοντʼ εὐχόμενόν τε θοῇ παρὰ νηῒ μελαίνῃ,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ὦ φίλʼ, ἐπεί σε θύοντα κιχάνω τῷδʼ ἐνὶ χώρῳ,λίσσομʼ ὑπὲρ θυέων καὶ δαίμονος, αὐτὰρ ἔπειτασῆς τʼ αὐτοῦ κεφαλῆς καὶ ἑταίρων, οἵ τοι ἕπονται,εἰπέ μοι εἰρομένῳ νημερτέα μηδʼ ἐπικεύσῃς·τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.ἐξ Ἰθάκης γένος εἰμί, πατὴρ δέ μοί ἐστιν Ὀδυσσεύς,εἴ ποτʼ ἔην· νῦν δʼ ἤδη ἀπέφθιτο λυγρῷ ὀλέθρῳ.τοὔνεκα νῦν ἑτάρους τε λαβὼν καὶ νῆα μέλαινανἦλθον πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·οὕτω τοι καὶ ἐγὼν ἐκ πατρίδος, ἄνδρα κατακτὰςἔμφυλον· πολλοὶ δὲ κασίγνητοί τε ἔται τεἌργος ἀνʼ ἱππόβοτον, μέγα δὲ κρατέουσιν Ἀχαιῶν.τῶν ὑπαλευάμενος θάνατον καὶ κῆρα μέλαινανφεύγω, ἐπεί νύ μοι αἶσα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι.ἀλλά με νηὸς ἔφεσσαι, ἐπεί σε φυγὼν ἱκέτευσα,μή με κατακτείνωσι· διωκέμεναι γὰρ ὀΐω.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·οὐ μὲν δή σʼ ἐθέλοντά γʼ ἀπώσω νηὸς ἐΐσης,ἀλλʼ ἕπευ· αὐτὰρ κεῖθι φιλήσεαι, οἷά κʼ ἔχωμεν.ὣς ἄρα φωνήσας οἱ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος,καὶ τό γʼ ἐπʼ ἰκριόφιν τάνυσεν νεὸς ἀμφιελίσσης·ἂν δὲ καὶ αὐτὸς νηὸς ἐβήσετο ποντοπόροιο.ἐν πρύμνῃ δʼ ἄρʼ ἔπειτα καθέζετο, πὰρ δὲ οἷ αὐτῷεἷσε Θεοκλύμενον· τοὶ δὲ πρυμνήσιʼ ἔλυσαν.Τηλέμαχος δʼ ἑτάροισιν ἐποτρύνας ἐκέλευσενὅπλων ἅπτεσθαι· τοὶ δʼ ἐσσυμένως ἐπίθοντο.ἱστὸν δʼ εἰλάτινον κοίλης ἔντοσθε μεσόδμηςστῆσαν ἀείραντες, κατὰ δὲ προτόνοισιν ἔδησαν,ἕλκον δʼ ἱστία λευκὰ ἐϋστρέπτοισι βοεῦσι.τοῖσιν δʼ ἴκμενον οὖρον ἵει γλαυκῶπις Ἀθήνη,λάβρον ἐπαιγίζοντα διʼ αἰθέρος, ὄφρα τάχιστανηῦς ἀνύσειε θέουσα θαλάσσης ἁλμυρὸν ὕδωρ.βὰν δὲ παρὰ Κρουνοὺς καὶ Χαλκίδα καλλιρέεθρον.δύσετό τʼ ἠέλιος σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί·ἡ δὲ Φεὰς ἐπέβαλλεν ἐπειγομένη Διὸς οὔρῳἠδὲ παρʼ Ἤλιδα δῖαν, ὅθι κρατέουσιν Ἐπειοί.ἔνθεν δʼ αὖ νήσοισιν ἐπιπροέηκε θοῇσιν,ὁρμαίνων ἤ κεν θάνατον φύγοι ἦ κεν ἁλώῃ.τὼ δʼ αὖτʼ ἐν κλισίῃ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸςδορπείτην· παρὰ δέ σφιν ἐδόρπεον ἀνέρες ἄλλοι.αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,τοῖς δʼ Ὀδυσεὺς μετέειπε, συβώτεω πειρητίζων,ἤ μιν ἔτʼ ἐνδυκέως φιλέοι μεῖναί τε κελεύοιαὐτοῦ ἐνὶ σταθμῷ, ἦ ὀτρύνειε πόλινδε·κέκλυθι νῦν, Εὔμαιε, καὶ ἄλλοι πάντες ἑταῖροι·ἠῶθεν προτὶ ἄστυ λιλαίομαι ἀπονέεσθαιπτωχεύσων, ἵνα μή σε κατατρύχω καὶ ἑταίρους.ἀλλά μοι εὖ θʼ ὑπόθευ καὶ ἅμʼ ἡγεμόνʼ ἐσθλὸν ὄπασσονὅς κέ με κεῖσʼ ἀγάγῃ· κατὰ δὲ πτόλιν αὐτὸς ἀνάγκῃπλάγξομαι, αἴ κέν τις κοτύλην καὶ πύρνον ὀρέξῃ.καί κʼ ἐλθὼν πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιοἀγγελίην εἴποιμι περίφρονι Πηνελοπείῃ,καί κε μνηστήρεσσιν ὑπερφιάλοισι μιγείην,εἴ μοι δεῖπνον δοῖεν ὀνείατα μυρίʼ ἔχοντες.αἶψά κεν εὖ δρώοιμι μετὰ σφίσιν ἅσσʼ ἐθέλοιεν.ἐκ γάρ τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·Ἑρμείαο ἕκητι διακτόρου, ὅς ῥά τε πάντωνἀνθρώπων ἔργοισι χάριν καὶ κῦδος ὀπάζει,δρηστοσύνῃ οὐκ ἄν μοι ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος,πῦρ τʼ εὖ νηῆσαι διά τε ξύλα δανὰ κεάσσαι,δαιτρεῦσαί τε καὶ ὀπτῆσαι καὶ οἰνοχοῆσαι,οἷά τε τοῖς ἀγαθοῖσι παραδρώωσι χέρηες.τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·ὤ μοι, ξεῖνε, τίη τοι ἐνὶ φρεσὶ τοῦτο νόημαἔπλετο; ἦ σύ γε πάγχυ λιλαίεαι αὐτόθʼ ὀλέσθαι.εἰ δὴ μνηστήρων ἐθέλεις καταδῦναι ὅμιλον,τῶν ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει.οὔ τοι τοιοίδʼ εἰσὶν ὑποδρηστῆρες ἐκείνων,ἀλλὰ νέοι, χλαίνας εὖ εἱμένοι ἠδὲ χιτῶνας,αἰεὶ δὲ λιπαροὶ κεφαλὰς καὶ καλὰ πρόσωπα,οἵ σφιν ὑποδρώωσιν· ἐΰξεστοι δὲ τράπεζαισίτου καὶ κρειῶν ἠδʼ οἴνου βεβρίθασιν.ἀλλὰ μένʼ· οὐ γάρ τίς τοι ἀνιᾶται παρεόντι,οὔτʼ ἐγὼ οὔτε τις ἄλλος ἑταίρων, οἵ μοι ἔασιν.αὐτὰρ ἐπὴν ἔλθῃσιν Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,κεῖνός σε χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα ἕσσει,πέμψει δʼ ὅππη σε κραδίη θυμός τε κελεύει.τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·αἴθʼ οὕτως, Εὔμαιε, φίλος Διὶ πατρὶ γένοιοὡς ἐμοί, ὅττι μʼ ἔπαυσας ἄλης καὶ ὀϊζύος αἰνῆς.πλαγκτοσύνης δʼ οὐκ ἔστι κακώτερον ἄλλο βροτοῖσιν·ἀλλʼ ἕνεκʼ οὐλομένης γαστρὸς κακὰ κήδεʼ ἔχουσινἀνέρες, ὅν τινʼ ἵκηται ἄλη καὶ πῆμα καὶ ἄλγος.νῦν δʼ ἐπεὶ ἰσχανάᾳς μεῖναι τέ με κεῖνον ἄνωγας,εἴπʼ ἄγε μοι περὶ μητρὸς Ὀδυσσῆος θείοιοπατρός θʼ, ὃν κατέλειπεν ἰὼν ἐπὶ γήραος οὐδῷ,ἤ που ἔτι ζώουσιν ὑπʼ αὐγὰς ἠελίοιο,ἦ ἤδη τεθνᾶσι καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.Λαέρτης μὲν ἔτι ζώει, Διὶ δʼ εὔχεται αἰεὶθυμὸν ἀπὸ μελέων φθίσθαι οἷς ἐν μεγάροισιν·ἐκπάγλως γὰρ παιδὸς ὀδύρεται οἰχομένοιοκουριδίης τʼ ἀλόχοιο δαΐφρονος, ἥ ἑ μάλισταἤκαχʼ ἀποφθιμένη καὶ ἐν ὠμῷ γήραϊ θῆκεν.ἡ δʼ ἄχεϊ οὗ παιδὸς ἀπέφθιτο κυδαλίμοιο,λευγαλέῳ θανάτῳ, ὡς μὴ θάνοι ὅς τις ἐμοί γεἐνθάδε ναιετάων φίλος εἴη καὶ φίλα ἔρδοι.ὄφρα μὲν οὖν δὴ κείνη ἔην, ἀχέουσά περ ἔμπης,τόφρα τί μοι φίλον ἔσκε μεταλλῆσαι καὶ ἐρέσθαι,οὕνεκά μʼ αὐτὴ θρέψεν ἅμα Κτιμένῃ τανυπέπλῳ,θυγατέρʼ ἰφθίμῃ, τὴν ὁπλοτάτην τέκε παίδων·τῇ ὁμοῦ ἐτρεφόμην, ὀλίγον δέ τί μʼ ἧσσον ἐτίμα.αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἥβην πολυήρατον ἱκόμεθʼ ἄμφω,τὴν μὲν ἔπειτα Σάμηνδʼ ἔδοσαν καὶ μυρίʼ ἕλοντο,αὐτὰρ ἐμὲ χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματʼ ἐκείνηκαλὰ μάλʼ ἀμφιέσασα, ποσὶν δʼ ὑποδήματα δοῦσαἀγρόνδε προΐαλλε· φίλει δέ με κηρόθι μᾶλλον.νῦν δʼ ἤδη τούτων ἐπιδεύομαι· ἀλλά μοι αὐτῷἔργον ἀέξουσιν μάκαρες θεοὶ ᾧ ἐπιμίμνω·τῶν ἔφαγόν τʼ ἔπιόν τε καὶ αἰδοίοισιν ἔδωκα.ἐκ δʼ ἄρα δεσποίνης οὐ μείλιχον ἔστιν ἀκοῦσαιοὔτʼ ἔπος οὔτε τι ἔργον, ἐπεὶ κακὸν ἔμπεσεν οἴκῳ,ἄνδρες ὑπερφίαλοι· μέγα δὲ δμῶες χατέουσινἀντία δεσποίνης φάσθαι καὶ ἕκαστα πυθέσθαικαὶ φαγέμεν πιέμεν τε, ἔπειτα δὲ καί τι φέρεσθαιἀγρόνδʼ, οἷά τε θυμὸν ἀεὶ δμώεσσιν ἰαίνει.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὢ πόποι, ὡς ἄρα τυτθὸς ἐών, Εὔμαιε συβῶτα,πολλὸν ἀπεπλάγχθης σῆς πατρίδος ἠδὲ τοκήων.ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,ἠὲ διεπράθετο πτόλις ἀνδρῶν εὐρυάγυια,ᾗ ἔνι ναιετάασκε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ,ἦ σέ γε μουνωθέντα παρʼ οἴεσιν ἢ παρὰ βουσὶνἄνδρες δυσμενέες νηυσὶν λάβον ἠδʼ ἐπέρασσαντοῦδʼ ἀνδρὸς πρὸς δώμαθʼ, ὁ δʼ ἄξιον ὦνον ἔδωκε.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·ξεῖνʼ, ἐπεὶ ἂρ δὴ ταῦτά μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς,σιγῇ νῦν ξυνίει καὶ τέρπεο, πῖνέ τε οἶνονἥμενος. αἵδε δὲ νύκτες ἀθέσφατοι· ἔστι μὲν εὕδειν,ἔστι δὲ τερπομένοισιν ἀκούειν· οὐδέ τί σε χρή,πρὶν ὥρη, καταλέχθαι· ἀνίη καὶ πολὺς ὕπνος.τῶν δʼ ἄλλων ὅτινα κραδίη καὶ θυμὸς ἀνώγει,εὑδέτω ἐξελθών· ἅμα δʼ ἠοῖ φαινομένηφιδειπνήσας ἅμʼ ὕεσσιν ἀνακτορίῃσιν ἑπέσθω.νῶϊ δʼ ἐνὶ κλισίῃ πίνοντέ τε δαινυμένω τεκήδεσιν ἀλλήλων τερπώμεθα λευγαλέοισι,μνωομένω· μετὰ γάρ τε καὶ ἄλγεσι τέρπεται ἀνήρ,ὅς τις δὴ μάλα πολλὰ πάθῃ καὶ πόλλʼ ἐπαληθῇ.τοῦτο δέ τοι ἐρέω ὅ μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς.νῆσός τις Συρίη κικλήσκεται, εἴ που ἀκούεις,Ὀρτυγίης καθύπερθεν, ὅθι τροπαὶ ἠελίοιο,οὔ τι περιπληθὴς λίην τόσον, ἀλλʼ ἀγαθὴ μέν,εὔβοτος, εὔμηλος, οἰνοπληθής, πολύπυρος.πείνη δʼ οὔ ποτε δῆμον ἐσέρχεται, οὐδέ τις ἄλληνοῦσος ἐπὶ στυγερὴ πέλεται δειλοῖσι βροτοῖσιν·ἀλλʼ ὅτε γηράσκωσι πόλιν κάτα φῦλʼ ἀνθρώπων,ἐλθὼν ἀργυρότοξος Ἀπόλλων Ἀρτέμιδι ξὺνοἷς ἀγανοῖς βελέεσσιν ἐποιχόμενος κατέπεφνεν.ἔνθα δύω πόλιες, δίχα δέ σφισι πάντα δέδασται·τῇσιν δʼ ἀμφοτέρῃσι πατὴρ ἐμὸς ἐμβασίλευε,Κτήσιος Ὀρμενίδης, ἐπιείκελος ἀθανάτοισιν.ἔνθα δὲ Φοίνικες ναυσίκλυτοι ἤλυθον ἄνδρες,τρῶκται, μυρίʼ ἄγοντες ἀθύρματα νηῒ μελαίνῃ.ἔσκε δὲ πατρὸς ἐμοῖο γυνὴ Φοίνισσʼ ἐνὶ οἴκῳ,καλή τε μεγάλη τε καὶ ἀγλαὰ ἔργα ἰδυῖα·τὴν δʼ ἄρα Φοίνικες πολυπαίπαλοι ἠπερόπευον.πλυνούσῃ τις πρῶτα μίγη κοίλῃ παρὰ νηῒεὐνῇ καὶ φιλότητι, τά τε φρένας ἠπεροπεύειθηλυτέρῃσι γυναιξί, καὶ ἥ κʼ εὐεργὸς ἔῃσιν.εἰρώτα δὴ ἔπειτα τίς εἴη καὶ πόθεν ἔλθοι·ἡ δὲ μάλʼ αὐτίκα πατρὸς ἐπέφραδεν ὑψερεφὲς δῶ·ἐκ μὲν Σιδῶνος πολυχάλκου εὔχομαι εἶναι,κούρη δʼ εἴμʼ Ἀρύβαντος ἐγὼ ῥυδὸν ἀφνειοῖο·ἀλλά μʼ ἀνήρπαξαν Τάφιοι ληΐστορες ἄνδρεςἀγρόθεν ἐρχομένην, πέρασαν δέ τε δεῦρʼ ἀγαγόντεςτοῦδʼ ἀνδρὸς πρὸς δώμαθʼ· ὁ δʼ ἄξιον ὦνον ἔδωκε.τὴν δʼ αὖτε προσέειπεν ἀνήρ, ὃς ἐμίσγετο λάθρη·ἦ ῥά κε νῦν πάλιν αὖτις ἅμʼ ἡμῖν οἴκαδʼ ἕποιο,ὄφρα ἴδῃ πατρὸς καὶ μητέρος ὑψερεφὲς δῶαὐτούς τʼ; ἦ γὰρ ἔτʼ εἰσὶ καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε γυνὴ καὶ ἀμείβετο μύθῳ·εἴη κεν καὶ τοῦτʼ, εἴ μοι ἐθέλοιτέ γε, ναῦται,ὅρκῳ πιστωθῆναι ἀπήμονά μʼ οἴκαδʼ ἀπάξειν.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπώμνυον ὡς ἐκέλευεν.αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ὄμοσάν τε τελεύτησάν τε τὸν ὅρκον,τοῖς δʼ αὖτις μετέειπε γυνὴ καὶ ἀμείβετο μύθῳ·σιγῇ νῦν, μή τίς με προσαυδάτω ἐπέεσσινὑμετέρων ἑτάρων, ξυμβλήμενος ἢ ἐν ἀγυιῇ,ἤ που ἐπὶ κρήνῃ· μή τις ποτὶ δῶμα γέροντιἐλθὼν ἐξείπῃ, ὁ δʼ ὀϊσάμενος καταδήσῃδεσμῷ ἐν ἀργαλέῳ, ὑμῖν δʼ ἐπιφράσσετʼ ὄλεθρον.ἀλλʼ ἔχετʼ ἐν φρεσὶ μῦθον, ἐπείγετε δʼ ὦνον ὁδαίων.ἀλλʼ ὅτε κεν δὴ νηῦς πλείη βιότοιο γένηται,ἀγγελίη μοι ἔπειτα θοῶς ἐς δώμαθʼ ἱκέσθω·οἴσω γὰρ καὶ χρυσόν, ὅτις χʼ ὑποχείριος ἔλθῃ·καὶ δέ κεν ἄλλʼ ἐπίβαθρον ἐγὼν ἐθέλουσά γε δοίην.παῖδα γὰρ ἀνδρὸς ἑῆος ἐνὶ μεγάροις ἀτιτάλλω,κερδαλέον δὴ τοῖον, ἅμα τροχόωντα θύραζε·τόν κεν ἄγοιμʼ ἐπὶ νηός, ὁ δʼ ὑμῖν μυρίον ὦνονἄλφοι, ὅπῃ περάσητε κατʼ ἀλλοθρόους ἀνθρώπους.ἡ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη πρὸς δώματα καλά,οἱ δʼ ἐνιαυτὸν ἅπαντα παρʼ ἡμῖν αὖθι μένοντεςἐν νηῒ γλαφυρῇ βίοτον πολὺν ἐμπολόωντο.ἀλλʼ ὅτε δὴ κοίλη νηῦς ἤχθετο τοῖσι νέεσθαι,καὶ τότʼ ἄρʼ ἄγγελον ἧκαν, ὃς ἀγγείλειε γυναικί.ἤλυθʼ ἀνὴρ πολύϊδρις ἐμοῦ πρὸς δώματα πατρὸςχρύσεον ὅρμον ἔχων, μετὰ δʼ ἠλέκτροισιν ἔερτο.τὸν μὲν ἄρʼ ἐν μεγάρῳ δμῳαὶ καὶ πότνια μήτηρχερσίν τʼ ἀμφαφόωντο καὶ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶντο,ὦνον ὑπισχόμεναι· ὁ δὲ τῇ κατένευσε σιωπῇ.ἦ τοι ὁ καννεύσας κοίλην ἐπὶ νῆα βεβήκει,ἡ δʼ ἐμὲ χειρὸς ἑλοῦσα δόμων ἐξῆγε θύραζε.εὗρε δʼ ἐνὶ προδόμῳ ἠμὲν δέπα ἠδὲ τραπέζαςἀνδρῶν δαιτυμόνων, οἵ μευ πατέρʼ ἀμφεπένοντο.οἱ μὲν ἄρʼ ἐς θῶκον πρόμολον, δήμοιό τε φῆμιν,ἡ δʼ αἶψα τρίʼ ἄλεισα κατακρύψασʼ ὑπὸ κόλπῳἔκφερεν· αὐτὰρ ἐγὼν ἑπόμην ἀεσιφροσύνῃσι.δύσετό τʼ ἠέλιος, σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί·ἡμεῖς δʼ ἐς λιμένα κλυτὸν ἤλθομεν ὦκα κιόντες,ἔνθʼ ἄρα Φοινίκων ἀνδρῶν ἦν ὠκύαλος νηῦς.οἱ μὲν ἔπειτʼ ἀναβάντες ἐπέπλεον ὑγρὰ κέλευθα,νὼ ἀναβησάμενοι· ἐπὶ δὲ Ζεὺς οὖρον ἴαλλεν.ἑξῆμαρ μὲν ὁμῶς πλέομεν νύκτας τε καὶ ἦμαρ·ἀλλʼ ὅτε δὴ ἕβδομον ἦμαρ ἐπὶ Ζεὺς θῆκε Κρονίων,τὴν μὲν ἔπειτα γυναῖκα βάλʼ Ἄρτεμις ἰοχέαιρα,ἄντλῳ δʼ ἐνδούπησε πεσοῦσʼ ὡς εἰναλίη κήξ.καὶ τὴν μὲν φώκῃσι καὶ ἰχθύσι κύρμα γενέσθαιἔκβαλον· αὐτὰρ ἐγὼ λιπόμην ἀκαχήμενος ἦτορ·τοὺς δʼ Ἰθάκῃ ἐπέλασσε φέρων ἄνεμός τε καὶ ὕδωρ,ἔνθα με Λαέρτης πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν.οὕτω τήνδε τε γαῖαν ἐγὼν ἴδον ὀφθαλμοῖσι.τὸν δʼ αὖ διογενὴς Ὀδυσεὺς ἠμείβετο μύθῳ·Εὔμαιʼ, ἦ μάλα δή μοι ἐνὶ φρεσὶ θυμὸν ὄριναςταῦτα ἕκαστα λέγων, ὅσα δὴ πάθες ἄλγεα θυμῷ.ἀλλʼ ἦ τοι σοὶ μὲν παρὰ καὶ κακῷ ἐσθλὸν ἔθηκεΖεύς, ἐπεὶ ἀνδρὸς δώματʼ ἀφίκεο πολλὰ μογήσαςἠπίου, ὃς δή τοι παρέχει βρῶσίν τε πόσιν τεἐνδυκέως, ζώεις δʼ ἀγαθὸν βίον· αὐτὰρ ἐγώ γεπολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἀλώμενος ἐνθάδʼ ἱκάνω.ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,καδδραθέτην δʼ οὐ πολλὸν ἐπὶ χρόνον, ἀλλὰ μίνυνθα·αἶψα γὰρ Ἠὼς ἦλθεν ἐΰθρονος. οἱ δʼ ἐπὶ χέρσουΤηλεμάχου ἕταροι λύον ἱστία, κὰδ δʼ ἕλον ἱστὸνκαρπαλίμως, τὴν δʼ εἰς ὅρμον προέρυσσαν ἐρετμοῖς·ἐκ δʼ εὐνὰς ἔβαλον, κατὰ δὲ πρυμνήσιʼ ἔδησαν·ἐκ δὲ καὶ αὐτοὶ βαῖνον ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης,δεῖπνόν τʼ ἐντύνοντο κερῶντό τε αἴθοπα οἶνον.αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,τοῖσι δὲ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἤρχετο μύθων·ὑμεῖς μὲν νῦν ἄστυδʼ ἐλαύνετε νῆα μέλαιναν,αὐτὰρ ἐγὼν ἀγροὺς ἐπιείσομαι ἠδὲ βοτῆρας·ἑσπέριος δʼ εἰς ἄστυ ἰδὼν ἐμὰ ἔργα κάτειμι.ἠῶθεν δέ κεν ὔμμιν ὁδοιπόριον παραθείμην,δαῖτʼ ἀγαθὴν κρειῶν τε καὶ οἴνου ἡδυπότοιο.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·πῆ γὰρ ἐγώ, φίλε τέκνον, ἴω; τεῦ δώμαθʼ ἵκωμαιἀνδρῶν οἳ κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν;ἦ ἰθὺς σῆς μητρὸς ἴω καὶ σοῖο δόμοιο;τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἄλλως μέν σʼ ἂν ἐγώ γε καὶ ἡμέτερόνδε κελοίμηνἔρχεσθʼ· οὐ γάρ τι ξενίων ποθή· ἀλλὰ σοὶ αὐτῷχεῖρον, ἐπεί τοι ἐγὼ μὲν ἀπέσσομαι, οὐδέ σε μήτηρὄψεται· οὐ μὲν γάρ τι θαμὰ μνηστῆρσʼ ἐνὶ οἴκῳφαίνεται, ἀλλʼ ἀπὸ τῶν ὑπερωΐῳ ἱστὸν ὑφαίνει.ἀλλά τοι ἄλλον φῶτα πιφαύσκομαι ὅν κεν ἵκοιο,Εὐρύμαχον, Πολύβοιο δαΐφρονος ἀγλαὸν υἱόν,τὸν νῦν ἶσα θεῷ Ἰθακήσιοι εἰσορόωσι·καὶ γὰρ πολλὸν ἄριστος ἀνὴρ μέμονέν τε μάλισταμητέρʼ ἐμὴν γαμέειν καὶ Ὀδυσσῆος γέρας ἕξειν.ἀλλὰ τά γε Ζεὺς οἶδεν Ὀλύμπιος, αἰθέρι ναίων,εἴ κέ σφι πρὸ γάμοιο τελευτήσει κακὸν ἦμαρ.ὣς ἄρα οἱ εἰπόντι ἐπέπτατο δεξιὸς ὄρνις,κίρκος, Ἀπόλλωνος ταχὺς ἄγγελος· ἐν δὲ πόδεσσιτίλλε πέλειαν ἔχων, κατὰ δὲ πτερὰ χεῦεν ἔραζεμεσσηγὺς νηός τε καὶ αὐτοῦ Τηλεμάχοιο.τὸν δὲ Θεοκλύμενος ἑτάρων ἀπονόσφι καλέσσαςἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·Τηλέμαχʼ, οὔ τοι ἄνευ θεοῦ ἔπτατο δεξιὸς ὄρνιςἔγνων γάρ μιν ἐσάντα ἰδὼν οἰωνὸν ἐόντα.ὑμετέρου δʼ οὐκ ἔστι γένος βασιλεύτερον ἄλλοἐν δήμῳ Ἰθάκης, ἀλλʼ ὑμεῖς καρτεροὶ αἰεί.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶραἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.ἦ καὶ Πείραιον προσεφώνεε, πιστὸν ἑταῖρον·Πείραιε Κλυτίδη, σὺ δέ μοι τά περ ἄλλα μάλισταπείθῃ ἐμῶν ἑτάρων, οἵ μοι Πύλον εἰς ἅμʼ ἕποντο·καὶ νῦν μοι τὸν ξεῖνον ἄγων ἐν δώμασι σοῖσινἐνδυκέως φιλέειν καὶ τιέμεν, εἰς ὅ κεν ἔλθω.τὸν δʼ αὖ Πείραιος δουρικλυτὸς ἀντίον ηὔδα·Τηλέμαχʼ, εἰ γάρ κεν σὺ πολὺν χρόνον ἐνθάδε μίμνοι,τόνδε τʼ ἐγὼ κομιῶ, ξενίων δέ οἱ οὐ ποθὴ ἔσται.ὣς εἰπὼν ἐπὶ νηὸς ἔβη, ἐκέλευσε δʼ ἑταίρουςαὐτούς τʼ ἀμβαίνειν ἀνά τε πρυμνήσια λῦσαι.οἱ δʼ αἶψʼ εἴσβαινον καὶ ἐπὶ κληῗσι καθῖζον.Τηλέμαχος δʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,νηὸς ἀπʼ ἰκριόφιν· τοὶ δὲ πρυμνήσιʼ ἔλυσαν.οἱ μὲν ἀνώσαντες πλέον ἐς πόλιν, ὡς ἐκέλευσεΤηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο·τὸν δʼ ὦκα προβιβάντα πόδες φέρον, ὄφρʼ ἵκετʼ αὐλήν,ἔνθα οἱ ἦσαν ὕες μάλα μυρίαι, ᾗσι συβώτηςἐσθλὸς ἐὼν ἐνίαυεν, ἀνάκτεσιν ἤπια εἰδώς,

τὼ δʼ αὖτʼ ἐν κλισίῃ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸςἐντύνοντο ἄριστον ἅμʼ ἠοῖ, κηαμένω πῦρ,ἔκπεμψάν τε νομῆας ἅμʼ ἀγρομένοισι σύεσσι·Τηλέμαχον δὲ περίσσαινον κύνες ὑλακόμωροι,οὐδʼ ὕλαον προσιόντα. νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεὺςσαίνοντάς τε κύνας, περί τε κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν.αἶψα δʼ ἄρʼ Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·Εὔμαιʼ, ἦ μάλα τίς τοι ἐλεύσεται ἐνθάδʼ ἑταῖροςἢ καὶ γνώριμος ἄλλος, ἐπεὶ κύνες οὐχ ὑλάουσιν,ἀλλὰ περισσαίνουσι· ποδῶν δʼ ὑπὸ δοῦπον ἀκούω.οὔ πω πᾶν εἴρητο ἔπος, ὅτε οἱ φίλος υἱὸςἔστη ἐνὶ προθύροισι. ταφὼν δʼ ἀνόρουσε συβώτης,ἐκ δʼ ἄρα οἱ χειρῶν πέσον ἄγγεα, τοῖς ἐπονεῖτο,κιρνὰς αἴθοπα οἶνον. ὁ δʼ ἀντίος ἦλθεν ἄνακτος,κύσσε δέ μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλὰχεῖράς τʼ ἀμφοτέρας· θαλερὸν δέ οἱ ἔκπεσε δάκρυ.ὡς δὲ πατὴρ ὃν παῖδα φίλα φρονέων ἀγαπάζῃἐλθόντʼ ἐξ ἀπίης γαίης δεκάτῳ ἐνιαυτῷ,μοῦνον τηλύγετον, τῷ ἔπʼ ἄλγεα πολλὰ μογήσῃ,ὣς τότε Τηλέμαχον θεοειδέα δῖος ὑφορβὸςπάντα κύσεν περιφύς, ὡς ἐκ θανάτοιο φυγόντα·καί ῥʼ ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἦλθες, Τηλέμαχε, γλυκερὸν φάος. οὔ σʼ ἔτʼ ἐγώ γεὄψεσθαι ἐφάμην, ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδε.ἀλλʼ ἄγε νῦν εἴσελθε, φίλον τέκος, ὄφρα σε θυμῷτέρψομαι εἰσορόων νέον ἄλλοθεν ἔνδον ἐόντα.οὐ μὲν γάρ τι θάμʼ ἀγρὸν ἐπέρχεαι οὐδὲ νομῆας,ἀλλʼ ἐπιδημεύεις· ὣς γάρ νύ τοι εὔαδε θυμῷ,ἀνδρῶν μνηστήρων ἐσορᾶν ἀΐδηλον ὅμιλον.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἔσσεται οὕτως, ἄττα· σέθεν δʼ ἕνεκʼ ἐνθάδʼ ἱκάνω,ὄφρα σέ τʼ ὀφθαλμοῖσιν ἴδω καὶ μῦθον ἀκούσω,ἤ μοι ἔτʼ ἐν μεγάροις μήτηρ μένει, ἦέ τις ἤδηἀνδρῶν ἄλλος ἔγημεν, Ὀδυσσῆος δέ που εὐνὴχήτει ἐνευναίων κάκʼ ἀράχνια κεῖται ἔχουσα.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·καὶ λίην κείνη γε μένει τετληότι θυμῷσοῖσιν ἐνὶ μεγάροισιν· ὀϊζυραὶ δέ οἱ αἰεὶφθίνουσιν νύκτες τε καὶ ἤματα δάκρυ χεούσῃ.ὣς ἄρα φωνήσας οἱ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος·αὐτὰρ ὅ γʼ εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν.τῷ δʼ ἕδρης ἐπιόντι πατὴρ ὑπόειξεν Ὀδυσσεύς·Τηλέμαχος δʼ ἑτέρωθεν ἐρήτυε φώνησέν τε·ἧσʼ, ὦ ξεῖνʼ· ἡμεῖς δὲ καὶ ἄλλοθι δήομεν ἕδρηνσταθμῷ ἐν ἡμετέρῳ· πάρα δʼ ἀνὴρ ὃς καταθήσει.ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τῷ δὲ συβώτης.χεῦεν ὕπο χλωρὰς ῥῶπας καὶ κῶας ὕπερθεν·ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα Ὀδυσσῆος φίλος υἱός.τοῖσιν δʼ αὖ κρειῶν πίνακας παρέθηκε συβώτηςὀπταλέων, ἅ ῥα τῇ προτέρῃ ὑπέλειπον ἔδοντες,σῖτον δʼ ἐσσυμένως παρενήνεεν ἐν κανέοισιν,ἐν δʼ ἄρα κισσυβίῳ κίρνη μελιηδέα οἶνον·αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν Ὀδυσσῆος θείοιο.οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεε δῖον ὑφορβόν·ἄττα, πόθεν τοι ξεῖνος ὅδʼ ἵκετο; πῶς δέ ἑ ναῦταιἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;οὐ μὲν γάρ τί ἑ πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθέα πάντʼ ἀγορεύσω.ἐκ μὲν Κρητάων γένος εὔχεται εὐρειάων,φησὶ δὲ πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεα δινηθῆναιπλαζόμενος· ὣς γάρ οἱ ἐπέκλωσεν τά γε δαίμων.νῦν αὖ Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐκ νηὸς ἀποδρὰςἤλυθʼ ἐμὸν πρὸς σταθμόν, ἐγὼ δέ τοι ἐγγυαλίξω·ἔρξον ὅπως ἐθέλεις· ἱκέτης δέ τοι εὔχεται εἶναι.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·Εὔμαιʼ, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες·πῶς γὰρ δὴ τὸν ξεῖνον ἐγὼν ὑποδέξομαι οἴκῳ;αὐτὸς μὲν νέος εἰμὶ καὶ οὔ πω χερσὶ πέποιθαἄνδρʼ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ·μητρὶ δʼ ἐμῇ δίχα θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,ἢ αὐτοῦ παρʼ ἐμοί τε μένῃ καὶ δῶμα κομίζῃ,εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπηται Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστοςμνᾶται ἐνὶ μεγάροισιν ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν.ἀλλʼ ἦ τοὶ τὸν ξεῖνον, ἐπεὶ τεὸν ἵκετο δῶμα,ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά,δώσω δὲ ξίφος ἄμφηκες καὶ ποσσὶ πέδιλα,πέμψω δʼ ὅππη μιν κραδίη θυμός τε κελεύει.εἰ δʼ ἐθέλεις, σὺ κόμισσον ἐνὶ σταθμοῖσιν ἐρύξας·εἵματα δʼ ἐνθάδʼ ἐγὼ πέμψω καὶ σῖτον ἅπανταἔδμεναι, ὡς ἂν μή σε κατατρύχῃ καὶ ἑταίρους.κεῖσε δʼ ἂν οὔ μιν ἐγώ γε μετὰ μνηστῆρας ἐῷμιἔρχεσθαι· λίην γὰρ ἀτάσθαλον ὕβριν ἔχουσι·μή μιν κερτομέωσιν, ἐμοὶ δʼ ἄχος ἔσσεται αἰνόν.πρῆξαι δʼ ἀργαλέον τι μετὰ πλεόνεσσιν ἐόνταἄνδρα καὶ ἴφθιμον, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσι.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·ὦ φίλʼ, ἐπεί θήν μοι καὶ ἀμείψασθαι θέμις ἐστίν,ἦ μάλα μευ καταδάπτετʼ ἀκούοντος φίλον ἦτορ,οἷά φατε μνηστῆρας ἀτάσθαλα μηχανάασθαιἐν μεγάροις, ἀέκητι σέθεν τοιούτου ἐόντος.εἰπέ μοι ἠὲ ἑκὼν ὑποδάμνασαι, ἦ σέ γε λαοὶἐχθαίρουσʼ ἀνὰ δῆμον, ἐπισπόμενοι θεοῦ ὀμφῇ,ἦ τι κασιγνήτοις ἐπιμέμφεαι, οἷσί περ ἀνὴρμαρναμένοισι πέποιθε, καὶ εἰ μέγα νεῖκος ὄρηται.αἲ γάρ ἐγὼν οὕτω νέος εἴην τῷδʼ ἐπὶ θυμῷ,ἢ παῖς ἐξ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἠὲ καὶ αὐτός·αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀπʼ ἐμεῖο κάρη τάμοι ἀλλότριος φώς,εἰ μὴ ἐγὼ κείνοισι κακὸν πάντεσσι γενοίμην,ἐλθὼν ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.εἰ δʼ αὖ με πληθυῖ δαμασαίατο μοῦνον ἐόντα,βουλοίμην κʼ ἐν ἐμοῖσι κατακτάμενος μεγάροισιτεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκαςῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά,καὶ οἶνον διαφυσσόμενον, καὶ σῖτον ἔδονταςμὰψ αὔτως, ἀτέλεστον, ἀνηνύστῳ ἐπὶ ἔργῳ.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.οὔτε τί μοι πᾶς δῆμος ἀπεχθόμενος χαλεπαίνει,οὔτε κασιγνήτοις ἐπιμέμφομαι, οἷσί περ ἀνὴρμαρναμένοισι πέποιθε, καὶ εἰ μέγα νεῖκος ὄρηται.ὧδε γὰρ ἡμετέρην γενεὴν μούνωσε Κρονίων·μοῦνον Λαέρτην Ἀρκείσιος υἱὸν ἔτικτε,μοῦνον δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα πατὴρ τέκεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςμοῦνον ἔμʼ ἐν μεγάροισι τεκὼν λίπεν οὐδʼ ἀπόνητο.τῷ νῦν δυσμενέες μάλα μυρίοι εἴσʼ ἐνὶ οἴκῳ.ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,ἠδʼ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσι,τόσσοι μητέρʼ ἐμὴν μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.ἡ δʼ οὔτʼ ἀρνεῖται στυγερὸν γάμον οὔτε τελευτὴνποιῆσαι δύναται· τοὶ δὲ φθινύθουσιν ἔδοντεςοἶκον ἐμόν· τάχα δή με διαρραίσουσι καὶ αὐτόν.ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται·ἄττα, σὺ δʼ ἔρχεο θᾶσσον, ἐχέφρονι Πηνελοπείῃεἴφʼ ὅτι οἱ σῶς εἰμὶ καὶ ἐκ Πύλου εἰλήλουθα.αὐτὰρ ἐγὼν αὐτοῦ μενέω, σὺ δὲ δεῦρο νέεσθαι,οἴῃ ἀπαγγείλας· τῶν δʼ ἄλλων μή τις Ἀχαιῶνπευθέσθω· πολλοὶ γὰρ ἐμοὶ κακὰ μηχανόωνται.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,ἦ καὶ Λαέρτῃ αὐτὴν ὁδὸν ἄγγελος ἔλθωδυσμόρῳ, ὃς τῆος μὲν Ὀδυσσῆος μέγʼ ἀχεύωνἔργα τʼ ἐποπτεύεσκε μετὰ δμώων τʼ ἐνὶ οἴκῳπῖνε καὶ ἦσθʼ, ὅτε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγοι·αὐτὰρ νῦν, ἐξ οὗ σύ γε ᾤχεο νηῒ Πύλονδε,οὔ πω μίν φασιν φαγέμεν καὶ πιέμεν αὔτως,οὐδʼ ἐπὶ ἔργα ἰδεῖν, ἀλλὰ στοναχῇ τε γόῳ τεἧσται ὀδυρόμενος, φθινύθει δʼ ἀμφʼ ὀστεόφι χρώς.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἄλγιον, ἀλλʼ ἔμπης μιν ἐάσομεν, ἀχνύμενοί περ·εἰ γὰρ πως εἴη αὐτάγρετα πάντα βροτοῖσι,πρῶτόν κεν τοῦ πατρὸς ἑλοίμεθα νόστιμον ἦμαρ.ἀλλὰ σύ γʼ ἀγγείλας ὀπίσω κίε, μηδὲ κατʼ ἀγροὺςπλάζεσθαι μετʼ ἐκεῖνον· ἀτὰρ πρὸς μητέρα εἰπεῖνἀμφίπολον ταμίην ὀτρυνέμεν ὅττι τάχιστακρύβδην· κείνη γὰρ κεν ἀπαγγείλειε γέροντι.ἦ ῥα καὶ ὦρσε συφορβόν· ὁ δʼ εἵλετο χερσὶ πέδιλα,δησάμενος δʼ ὑπὸ ποσσὶ πόλινδʼ ἴεν. οὐδʼ ἄρʼ Ἀθήνηνλῆθεν ἀπὸ σταθμοῖο κιὼν Εὔμαιος ὑφορβός,ἀλλʼ ἥ γε σχεδὸν ἦλθε· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικὶκαλῇ τε μεγάλῃ τε καὶ ἀγλαὰ ἔργα ἰδυίῃ.στῆ δὲ κατʼ ἀντίθυρον κλισίης Ὀδυσῆϊ φανεῖσα·οὐδʼ ἄρα Τηλέμαχος ἴδεν ἀντίον οὐδʼ ἐνόησεν,οὐ γὰρ πω πάντεσσι θεοὶ φαίνονται ἐναργεῖς,ἀλλʼ Ὀδυσεύς τε κύνες τε ἴδον, καί ῥʼ οὐχ ὑλάοντοκνυζηθμῷ δʼ ἑτέρωσε διὰ σταθμοῖο φόβηθεν.ἡ δʼ ἄρʼ ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε· νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς,ἐκ δʼ ἦλθεν μεγάροιο παρὲκ μέγα τειχίον αὐλῆς,στῆ δὲ πάροιθʼ αὐτῆς· τὸν δὲ προσέειπεν Ἀθήνη·διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ.ἤδη νῦν σῷ παιδὶ ἔπος φάο μηδʼ ἐπίκευθε,ὡς ἄν μνηστῆρσιν θάνατον καὶ κῆρʼ ἀραρόντεἔρχησθον προτὶ ἄστυ περικλυτόν· οὐδʼ ἐγὼ αὐτὴδηρὸν ἀπὸ σφῶϊν ἔσομαι μεμαυῖα μάχεσθαι.ἦ καὶ χρυσείῃ ῥάβδῳ ἐπεμάσσατʼ Ἀθήνη.φᾶρος μέν οἱ πρῶτον ἐϋπλυνὲς ἠδὲ χιτῶναθῆκʼ ἀμφὶ στήθεσσι, δέμας δʼ ὤφελλε καὶ ἥβην.ἂψ δὲ μελαγχροιὴς γένετο, γναθμοὶ δὲ τάνυσθεν,κυάνεαι δʼ ἐγένοντο γενειάδες ἀμφὶ γένειον.ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἔρξασα πάλιν κίεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςἤϊεν ἐς κλισίην· θάμβησε δέ μιν φίλος υἱός,ταρβήσας δʼ ἑτέρωσε βάλʼ ὄμματα, μὴ θεὸς εἴη,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἀλλοῖός μοι, ξεῖνε, φάνης νέον ἠὲ πάροιθεν,ἄλλα δὲ εἵματʼ ἔχεις, καί τοι χρὼς οὐκέθʼ ὁμοῖος.ἦ μάλα τις θεός ἐσσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν·ἀλλʼ ἵληθʼ, ἵνα τοι κεχαρισμένα δώομεν ἱρὰἠδὲ χρύσεα δῶρα, τετυγμένα· φείδεο δʼ ἡμέωντὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·οὔ τίς τοι θεός εἰμι· τί μʼ ἀθανάτοισιν ἐΐσκεις;ἀλλὰ πατὴρ τεός εἰμι, τοῦ εἵνεκα σὺ στεναχίζωνπάσχεις ἄλγεα πολλά, βίας ὑποδέγμενος ἀνδρῶν.ὣς ἄρα φωνήσας υἱὸν κύσε, κὰδ δὲ παρειῶνδάκρυον ἧκε χαμᾶζε· πάρος δʼ ἔχε νωλεμὲς αἰεί.Τηλέμαχος δʼ, οὐ γάρ πω ἐπείθετο ὃν πατέρʼ εἶναι,ἐξαῦτίς μιν ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·οὐ σύ γʼ Ὀδυσσεύς ἐσσι, πατὴρ ἐμός, ἀλλά με δαίμωνθέλγει, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον ὀδυρόμενος στεναχίζω.οὐ γάρ πως ἂν θνητὸς ἀνὴρ τάδε μηχανόῳτοᾧ αὐτοῦ γε νόῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼνῥηϊδίως ἐθέλων θείη νέον ἠὲ γέροντα.ἦ γάρ τοι νέον ἦσθα γέρων καὶ ἀεικέα ἕσσο·νῦν δὲ θεοῖσιν ἔοικας, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·Τηλέμαχʼ, οὔ σε ἔοικε φίλον πατέρ ἔνδον ἐόνταοὔτε τι θαυμάζειν περιώσιον οὔτʼ ἀγάασθαι·οὐ μὲν γάρ τοι ἔτʼ ἄλλος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,ἀλλʼ ὅδʼ ἐγὼ τοιόσδε, παθὼν κακά, πολλὰ δʼ ἀληθείς,ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.αὐτάρ τοι τόδε ἔργον Ἀθηναίης ἀγελείης,ἥ τέ με τοῖον ἔθηκεν, ὅπως ἐθέλει, δύναται γὰρ,ἄλλοτε μὲν πτωχῷ ἐναλίγκιον, ἄλλοτε δʼ αὖτεἀνδρὶ νέῳ καὶ καλὰ περὶ χροῒ εἵματʼ ἔχοντι.ῥηΐδιον δὲ θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,ἠμὲν κυδῆναι θνητὸν βροτὸν ἠδὲ κακῶσαι.ὣς ἄρα φωνήσας κατʼ ἄρʼ ἕζετο, Τηλέμαχος δὲἀμφιχυθεὶς πατέρʼ ἐσθλὸν ὀδύρετο, δάκρυα λείβων,ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ὑφʼ ἵμερος ὦρτο γόοιο·κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδινώτερον ἤ τʼ οἰωνοί,φῆναι ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἷσί τε τέκναἀγρόται ἐξείλοντο πάρος πετεηνὰ γενέσθαι·ὣς ἄρα τοί γʼ ἐλεεινὸν ὑπʼ ὀφρύσι δάκρυον εἶβον.καί νύ κʼ ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο,εἰ μὴ Τηλέμαχος προσεφώνεεν ὃν πατέρʼ αἶψα·ποίῃ γὰρ νῦν δεῦρο, πάτερ φίλε, νηΐ σε ναῦταιἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;οὐ μὲν γάρ τί σε πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθείην καταλέξω.Φαίηκές μʼ ἄγαγον ναυσίκλυτοι, οἵ τε καὶ ἄλλουςἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται·καί μʼ εὕδοντʼ ἐν νηῒ θοῇ ἐπὶ πόντον ἄγοντεςκάτθεσαν εἰς Ἰθάκην, ἔπορον δέ μοι ἀγλαὰ δῶρα,χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά θʼ ὑφαντήν.καὶ τὰ μὲν ἐν σπήεσσι θεῶν ἰότητι κέονται·νῦν αὖ δεῦρʼ ἱκόμην ὑποθημοσύνῃσιν Ἀθήνης,ὄφρα κε δυσμενέεσσι φόνου πέρι βουλεύσωμεν.ἀλλʼ ἄγε μοι μνηστῆρας ἀριθμήσας κατάλεξον,ὄφρʼ εἰδέω ὅσσοι τε καὶ οἵ τινες ἀνέρες εἰσί·καί κεν ἐμὸν κατὰ θυμὸν ἀμύμονα μερμηρίξαςφράσσομαι, ἤ κεν νῶϊ δυνησόμεθʼ ἀντιφέρεσθαιμούνω ἄνευθʼ ἄλλων, ἦ καὶ διζησόμεθʼ ἄλλους.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ὦ πάτερ, ἦ τοι σεῖο μέγα κλέος αἰὲν ἄκουον,χεῖράς τʼ αἰχμητὴν ἔμεναι καὶ ἐπίφρονα βουλήν·ἀλλὰ λίην μέγα εἶπες· ἄγη μʼ ἔχει· οὐδέ κεν εἴηἄνδρε δύω πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισι μάχεσθαι.μνηστήρων δʼ οὔτʼ ἂρ δεκὰς ἀτρεκὲς οὔτε δύʼ οἶαι,ἀλλὰ πολὺ πλέονες· τάχα δʼ εἴσεαι ἐνθάδʼ ἀριθμόν.ἐκ μὲν Δουλιχίοιο δύω καὶ πεντήκοντακοῦροι κεκριμένοι, ἓξ δὲ δρηστῆρες ἕπονται·ἐκ δὲ Σάμης πίσυρές τε καὶ εἴκοσι φῶτες ἔασιν,ἐκ δὲ Ζακύνθου ἔασιν ἐείκοσι κοῦροι Ἀχαιῶν,ἐκ δʼ αὐτῆς Ἰθάκης δυοκαίδεκα πάντες ἄριστοι,καί σφιν ἅμʼ ἐστὶ Μέδων κῆρυξ καὶ θεῖος ἀοιδὸςκαὶ δοιὼ θεράποντε, δαήμονε δαιτροσυνάων.τῶν εἴ κεν πάντων ἀντήσομεν ἔνδον ἐόντων,μὴ πολύπικρα καὶ αἰνὰ βίας ἀποτίσεαι ἐλθών.ἀλλὰ σύ γʼ, εἰ δύνασαί τινʼ ἀμύντορα μερμηρίξαι,φράζευ, ὅ κέν τις νῶϊν ἀμύνοι πρόφρονι θυμῷ.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·καὶ φράσαι ἤ κεν νῶϊν Ἀθήνη σὺν Διὶ πατρὶἀρκέσει, ἦέ τινʼ ἄλλον ἀμύντορα μερμηρίξω.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἐσθλώ τοι τούτω γʼ ἐπαμύντορε, τοὺς ἀγορεύεις,ὕψι περ ἐν νεφέεσσι καθημένω· ὥ τε καὶ ἄλλοιςἀνδράσι τε κρατέουσι καὶ ἀθανάτοισι θεοῖσι.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·οὐ μέν τοι κείνω γε πολὺν χρόνον ἀμφὶς ἔσεσθονφυλόπιδος κρατερῆς, ὁπότε μνηστῆρσι καὶ ἡμῖνἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι μένος κρίνηται Ἄρηος.ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν ἔρχευ ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφινοἴκαδε, καὶ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ὁμίλει·αὐτὰρ ἐμὲ προτὶ ἄστυ συβώτης ὕστερον ἄξει,πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι.εἰ δέ μʼ ἀτιμήσουσι δόμον κάτα, σὸν δὲ φίλον κῆρτετλάτω ἐν στήθεσσι κακῶς πάσχοντος ἐμεῖο,ἤν περ καὶ διὰ δῶμα ποδῶν ἕλκωσι θύραζεἢ βέλεσι βάλλωσι· σὺ δʼ εἰσορόων ἀνέχεσθαι.ἀλλʼ ἦ τοι παύεσθαι ἀνωγέμεν ἀφροσυνάων,μειλιχίοις ἐπέεσσι παραυδῶν· οἱ δέ τοι οὔ τιπείσονται· δὴ γάρ σφι παρίσταται αἴσιμον ἦμαρ.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·ὁππότε κεν πολύβουλος ἐνὶ φρεσὶ θῇσιν Ἀθήνη,νεύσω μέν τοι ἐγὼ κεφαλῇ, σὺ δʼ ἔπειτα νοήσαςὅσσα τοι ἐν μεγάροισιν Ἀρήϊα τεύχεα κεῖταιἐς μυχὸν ὑψηλοῦ θαλάμου καταθεῖναι ἀείραςπάντα μάλʼ· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσιπαρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες·ἐκ καπνοῦ κατέθηκʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ἐῴκειοἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,ἀλλὰ κατῄκισται, ὅσσον πυρὸς ἵκετʼ ἀϋτμή.πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ θῆκε Κρονίων,μή πως οἰνωθέντες, ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν,ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτακαὶ μνηστύν· αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος.νῶϊν δʼ οἴοισιν δύο φάσγανα καὶ δύο δοῦρεκαλλιπέειν καὶ δοιὰ βοάγρια χερσὶν ἑλέσθαι,ὡς ἂν ἐπιθύσαντες ἑλοίμεθα· τοὺς δέ κʼ ἔπειταΠαλλὰς Ἀθηναίη θέλξει καὶ μητίετα Ζεύς.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·εἰ ἐτεόν γʼ ἐμός ἐσσι καὶ αἵματος ἡμετέροιο,μή τις ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀκουσάτω ἔνδον ἐόντος,μήτʼ οὖν Λαέρτης ἴστω τό γε μήτε συβώτηςμήτε τις οἰκήων μήτʼ αὐτὴ Πηνελόπεια,ἀλλʼ οἶοι σύ τʼ ἐγώ τε γυναικῶν γνώομεν ἰθύν·καί κέ τεο δμώων ἀνδρῶν ἔτι πειρηθεῖμεν,ἠμὲν ὅπου τις νῶϊ τίει καὶ δείδιε θυμῷ,ἠδʼ ὅτις οὐκ ἀλέγει, σὲ δʼ ἀτιμᾷ τοῖον ἐόντα.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσεφώνεε φαίδιμος υἱόςὦ πάτερ, ἦ τοι ἐμὸν θυμὸν καὶ ἔπειτά γʼ, ὀΐω,γνώσεαι· οὐ μὲν γάρ τι χαλιφροσύναι γέ μʼ ἔχουσιν·ἀλλʼ οὔ τοι τόδε κέρδος ἐγὼν ἔσσεσθαι ὀΐωἡμῖν ἀμφοτέροισι· σὲ δὲ φράζεσθαι ἄνωγα.δηθὰ γὰρ αὔτως εἴσῃ ἑκάστου πειρητίζων,ἔργα μετερχόμενος· τοὶ δʼ ἐν μεγάροισιν ἕκηλοιχρήματα δαρδάπτουσιν ὑπέρβιον οὐδʼ ἔπι φειδώ.ἀλλʼ ἦ τοί σε γυναῖκας ἐγὼ δεδάασθαι ἄνωγα,αἵ τέ σʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσιν·ἀνδρῶν δʼ οὐκ ἂν ἐγώ γε κατὰ σταθμοὺς ἐθέλοιμιἡμέας πειράζειν, ἀλλʼ ὕστερα ταῦτα πένεσθαι,εἰ ἐτεόν γέ τι οἶσθα Διὸς τέρας αἰγιόχοιο.ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,ἡ δʼ ἄρʼ ἔπειτʼ Ἰθάκηνδε κατήγετο νηῦς εὐεργής,ἣ φέρε Τηλέμαχον Πυλόθεν καὶ πάντας ἑταίρους.οἱ δʼ ὅτε δὴ λιμένος πολυβενθέος ἐντὸς ἵκοντο,νῆα μὲν οἵ γε μέλαιναν ἐπʼ ἠπείροιο ἔρυσσαν,τεύχεα δέ σφʼ ἀπένεικαν ὑπέρθυμοι θεράποντες,αὐτίκα δʼ ἐς Κλυτίοιο φέρον περικαλλέα δῶρα.αὐτὰρ κήρυκα πρόεσαν δόμον εἰς Ὀδυσῆος,ἀγγελίην ἐρέοντα περίφρονι Πηνελοπείῃ,οὕνεκα Τηλέμαχος μὲν ἐπʼ ἀγροῦ, νῆα δʼ ἀνώγειἄστυδʼ ἀποπλείειν, ἵνα μὴ δείσασʼ ἐνὶ θυμῷἰφθίμη βασίλεια τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβοιτὼ δὲ συναντήτην κῆρυξ καὶ δῖος ὑφορβὸςτῆς αὐτῆς ἕνεκʼ ἀγγελίης, ἐρέοντε γυναικί.ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκοντο δόμον θείου βασιλῆος,κῆρυξ μέν ῥα μέσῃσι μετὰ δμῳῇσιν ἔειπεν·ἤδη τοι, βασίλεια, φίλος πάϊς εἰλήλουθε.Πηνελοπείῃ δʼ εἶπε συβώτης ἄγχι παραστὰςπάνθʼ ὅσα οἱ φίλος υἱὸς ἀνώγει μυθήσασθαι.αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πᾶσαν ἐφημοσύνην ἀπέειπε,βῆ ῥʼ ἴμεναι μεθʼ ὕας, λίπε δʼ ἕρκεά τε μέγαρόν τε.μνηστῆρες δʼ ἀκάχοντο κατήφησάν τʼ ἐνὶ θυμῷ,ἐκ δʼ ἦλθον μεγάροιο παρὲκ μέγα τειχίον αὐλῆς,αὐτοῦ δὲ προπάροιθε θυράων ἑδριόωντο.τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν·ὦ φίλοι, ἦ μέγα ἔργον ὑπερφιάλως τετέλεσταιΤηλεμάχῳ ὁδὸς ἥδε· φάμεν δέ οἱ οὐ τελέεσθαι.ἀλλʼ ἄγε νῆα μέλαιναν ἐρύσσομεν ἥ τις ἀρίστη,ἐς δʼ ἐρέτας ἁλιῆας ἀγείρομεν, οἵ κε τάχιστακείνοις ἀγγείλωσι θοῶς οἶκόνδε νέεσθαι.οὔ πω πᾶν εἴρηθʼ, ὅτʼ ἄρʼ Ἀμφίνομος ἴδε νῆα,στρεφθεὶς ἐκ χώρης, λιμένος πολυβενθέος ἐντός,ἱστία τε στέλλοντας ἐρετμά τε χερσὶν ἔχοντας.ἡδὺ δʼ ἄρʼ ἐκγελάσας μετεφώνεεν οἷς ἑτάροισι·μή τινʼ ἔτʼ ἀγγελίην ὀτρύνομεν· οἵδε γὰρ ἔνδον.ἤ τίς σφιν τόδʼ ἔειπε θεῶν, ἢ εἴσιδον αὐτοὶνῆα παρερχομένην, τὴν δʼ οὐκ ἐδύναντο κιχῆναι.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἀνστάντες ἔβαν ἐπὶ θῖνα θαλάσσης,αἶψα δὲ νῆα μέλαιναν ἐπʼ ἠπείροιο ἔρυσσαν,τεύχεα δέ σφʼ ἀπένεικαν ὑπέρθυμοι θεράποντες.αὐτοὶ δʼ εἰς ἀγορὴν κίον ἀθρόοι, οὐδέ τινʼ ἄλλονεἴων οὔτε νέων μεταΐζειν οὔτε γερόντων.τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·ὢ πόποι, ὡς τόνδʼ ἄνδρα θεοὶ κακότητος ἔλυσαν.ἤματα μὲν σκοποὶ ἷζον ἐπʼ ἄκριας ἠνεμοέσσαςαἰὲν ἐπασσύτεροι· ἅμα δʼ ἠελίῳ καταδύντιοὔ ποτʼ ἐπʼ ἠπείρου νύκτʼ ἄσαμεν, ἀλλʼ ἐνὶ πόντῳνηῒ θοῇ πλείοντες ἐμίμνομεν Ἠῶ δῖαν,Τηλέμαχον λοχόωντες, ἵνα φθίσωμεν ἑλόντεςαὐτόν· τὸν δʼ ἄρα τῆος ἀπήγαγεν οἴκαδε δαίμων,ἡμεῖς δʼ ἐνθάδε οἱ φραζώμεθα λυγρὸν ὄλεθρονΤηλεμάχῳ, μηδʼ ἧμας ὑπεκφύγοι· οὐ γὰρ ὀΐωτούτου γε ζώοντος ἀνύσσεσθαι τάδε ἔργα.αὐτὸς μὲν γὰρ ἐπιστήμων βουλῇ τε νόῳ τε,λαοὶ δʼ οὐκέτι πάμπαν ἐφʼ ἡμῖν ἦρα φέρουσιν.ἀλλʼ ἄγετε, πρὶν κεῖνον ὁμηγυρίσασθαι Ἀχαιοὺςεἰς ἀγορήν—οὐ γάρ τι μεθησέμεναί μιν ὀΐω,ἀλλʼ ἀπομηνίσει, ἐρέει δʼ ἐν πᾶσιν ἀναστὰςοὕνεκά οἱ φόνον αἰπὺν ἐράπτομεν οὐδʼ ἐκίχημεν·οἱ δʼ οὐκ αἰνήσουσιν ἀκούοντες κακὰ ἔργα·μή τι κακὸν ῥέξωσι καὶ ἡμέας ἐξελάσωσιγαίης ἡμετέρης, ἄλλων δʼ ἀφικώμεθα δῆμον·ἀλλὰ φθέωμεν ἑλόντες ἐπʼ ἀγροῦ νόσφι πόληοςἢ ἐν ὁδῷ· βίοτον δʼ αὐτοὶ καὶ κτήματʼ ἔχωμεν,δασσάμενοι κατὰ μοῖραν ἐφʼ ἡμέας, οἰκία δʼ αὖτεκείνου μητέρι δοῖμεν ἔχειν ἠδʼ ὅστις ὀπυίοι.εἰ δʼ ὑμῖν ὅδε μῦθος ἀφανδάνει, ἀλλὰ βόλεσθεαὐτόν τε ζώειν καὶ ἔχειν πατρώϊα πάντα,μή οἱ χρήματʼ ἔπειτα ἅλις θυμηδέʼ ἔδωμενἐνθάδʼ ἀγειρόμενοι, ἀλλʼ ἐκ μεγάροιο ἕκαστοςμνάσθω ἐέδνοισιν διζήμενος· ἡ δέ κʼ ἔπειταγήμαιθʼ ὅς κε πλεῖστα πόροι καὶ μόρσιμος ἔλθοι.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπε,Νίσου φαίδιμος υἱός, Ἀρητιάδαο ἄνακτος,ὅς ῥʼ ἐκ Δουλιχίου πολυπύρου, ποιήεντος,ἡγεῖτο μνηστῆρσι, μάλιστα δὲ Πηνελοπείῃἥνδανε μύθοισι· φρεσὶ γὰρ κέχρητʼ ἀγαθῇσιν·ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·ὦ φίλοι, οὐκ ἂν ἐγώ γε κατακτείνειν ἐθέλοιμιΤηλέμαχον· δεινὸν δὲ γένος βασιλήϊόν ἐστινκτείνειν· ἀλλὰ πρῶτα θεῶν εἰρώμεθα βουλάς.εἰ μέν κʼ αἰνήσωσι Διὸς μεγάλοιο θέμιστες,αὐτός τε κτενέω τούς τʼ ἄλλους πάντας ἀνώξω·εἰ δέ κʼ ἀποτρωπῶσι θεοί, παύσασθαι ἄνωγα.ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀνστάντες ἔβαν δόμον εἰς Ὀδυσῆος,ἐλθόντες δὲ καθῖζον ἐπὶ ξεστοῖσι θρόνοισιν.ἡ δʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε περίφρων Πηνελόπεια,μνηστήρεσσι φανῆναι ὑπέρβιον ὕβριν ἔχουσι.πεύθετο γὰρ οὗ παιδὸς ἐνὶ μεγάροισιν ὄλεθρον·κῆρυξ γὰρ οἱ ἔειπε Μέδων, ὃς ἐπεύθετο βουλάς.βῆ δʼ ἰέναι μέγαρόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξίν.ἀλλʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα,Ἀντίνοον δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·Ἀντίνοʼ, ὕβριν ἔχων, κακομήχανε, καὶ δέ σέ φασινἐν δήμῳ Ἰθάκης μεθʼ ὁμήλικας ἔμμεν ἄριστονβουλῇ καὶ μύθοισι· σὺ δʼ οὐκ ἄρα τοῖος ἔησθα.μάργε, τίη δὲ σὺ Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τεῥάπτεις, οὐδʼ ἱκέτας ἐμπάζεαι, οἷσιν ἄρα Ζεὺςμάρτυρος; οὐδʼ ὁσίη κακὰ ῥάπτειν ἀλλήλοισιν.ἦ οὐκ οἶσθʼ ὅτε δεῦρο πατὴρ τεὸς ἵκετο φεύγων,δῆμον ὑποδείσας; δὴ γὰρ κεχολώατο λίην,οὕνεκα ληϊστῆρσιν ἐπισπόμενος Ταφίοισινἤκαχε Θεσπρωτούς· οἱ δʼ ἡμῖν ἄρθμιοι ἦσαν·τόν ῥʼ ἔθελον φθῖσαι καὶ ἀπορραῖσαι φίλον ἦτορἠδὲ κατὰ ζωὴν φαγέειν μενοεικέα πολλήν·ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένους περ.τοῦ νῦν οἶκον ἄτιμον ἔδεις, μνάᾳ δὲ γυναῖκαπαῖδά τʼ ἀποκτείνεις, ἐμὲ δὲ μεγάλως ἀκαχίζεις·ἀλλά σε παύσασθαι κέλομαι καὶ ἀνωγέμεν ἄλλους.τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἀντίον ηὔδα·κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,θάρσει· μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.οὐκ ἔσθʼ οὗτος ἀνὴρ οὐδʼ ἔσσεται οὐδὲ γένηται,ὅς κεν Τηλεμάχῳ σῷ υἱέϊ χεῖρας ἐποίσειζώοντός γʼ ἐμέθεν καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο.ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·αἶψά οἱ αἷμα κελαινὸν ἐρωήσει περὶ δουρὶἡμετέρῳ, ἐπεὶ ἦ καὶ ἐμὲ πτολίπορθος Ὀδυσσεὺςπολλάκι γούνασιν οἷσιν ἐφεσσάμενος κρέας ὀπτὸνἐν χείρεσσιν ἔθηκεν, ἐπέσχε τε οἶνον ἐρυθρόν.τῷ μοι Τηλέμαχος πάντων πολὺ φίλτατός ἐστινἀνδρῶν, οὐδέ τί μιν θάνατον τρομέεσθαι ἄνωγαἔκ γε μνηστήρων· θεόθεν δʼ οὐκ ἔστʼ ἀλέασθαι.ὣς φάτο θαρσύνων, τῷ δʼ ἤρτυεν αὐτὸς ὄλεθρον.ἡ μὲν ἄρʼ εἰσαναβᾶσʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντακλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνονἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.ἑσπέριος δʼ Ὀδυσῆϊ καὶ υἱέϊ δῖος ὑφορβὸςἤλυθεν· οἱ δʼ ἄρα δόρπον ἐπισταδὸν ὡπλίζοντο,σῦν ἱερεύσαντες ἐνιαύσιον. αὐτὰρ Ἀθήνη,ἄγχι παρισταμένη, Λαερτιάδην Ὀδυσῆαῥάβδῳ πεπληγυῖα πάλιν ποίησε γέροντα,λυγρὰ δὲ εἵματα ἕσσε περὶ χροΐ, μή ἑ συβώτηςγνοίη ἐσάντα ἰδὼν καὶ ἐχέφρονι Πηνελοπείῃἔλθοι ἀπαγγέλλων μηδὲ φρεσὶν εἰρύσσαιτο.τὸν καὶ Τηλέμαχος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπεν·ἦλθες, δῖʼ Εὔμαιε. τί δὴ κλέος ἔστʼ ἀνὰ ἄστυ;ἦ ῥʼ ἤδη μνηστῆρες ἀγήνορες ἔνδον ἔασινἐκ λόχου, ἦ ἔτι μʼ αὖτʼ εἰρύαται οἴκαδʼ ἰόντα;τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·οὐκ ἔμελέν μοι ταῦτα μεταλλῆσαι καὶ ἐρέσθαιἄστυ καταβλώσκοντα· τάχιστά με θυμὸς ἀνώγειἀγγελίην εἰπόντα πάλιν δεῦρʼ ἀπονέεσθαι.ὡμήρησε δέ μοι παρʼ ἑταίρων ἄγγελος ὠκύς,κῆρυξ, ὃς δὴ πρῶτος ἔπος σῇ μητρὶ ἔειπεν.ἄλλο δέ τοι τό γε οἶδα· τὸ γὰρ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν.ἤδη ὑπὲρ πόλιος, ὅθι θʼ Ἕρμαιος λόφος ἐστίν,ἦα κιών, ὅτε νῆα θοὴν ἰδόμην κατιοῦσανἐς λιμένʼ ἡμέτερον· πολλοὶ δʼ ἔσαν ἄνδρες ἐν αὐτῇ,βεβρίθει δὲ σάκεσσι καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι·καὶ σφέας ὠΐσθην τοὺς ἔμμεναι, οὐδέ τι οἶδα.ὣς φάτο, μείδησεν δʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιοἐς πατέρʼ ὀφθαλμοῖσιν ἰδών, ἀλέεινε δʼ ὑφορβόν.οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα,δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης.αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,κοίτου τε μνήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,δὴ τότʼ ἔπειθʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλαΤηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ὅ οἱ παλάμηφιν ἀρήρει,ἄστυδε ἱέμενος, καὶ ἑὸν προσέειπε συβώτην·ἄττʼ, ἦ τοι μὲν ἐγὼν εἶμʼ ἐς πόλιν, ὄφρα με μήτηρὄψεται· οὐ γάρ μιν πρόσθεν παύσεσθαι ὀΐωκλαυθμοῦ τε στυγεροῖο γόοιό τε δακρυόεντος,πρίν γʼ αὐτόν με ἴδηται· ἀτὰρ σοί γʼ ὧδʼ ἐπιτέλλω.τὸν ξεῖνον δύστηνον ἄγʼ ἐς πόλιν, ὄφρʼ ἂν ἐκεῖθιδαῖτα πτωχεύῃ· δώσει δέ οἱ ὅς κʼ ἐθέλῃσιπύρνον καὶ κοτύλην· ἐμὲ δʼ οὔ πως ἔστιν ἅπανταςἀνθρώπους ἀνέχεσθαι, ἔχοντά περ ἄλγεα θυμῷ·ὁ ξεῖνος δʼ εἴ περ μάλα μηνίει, ἄλγιον αὐτῷἔσσεται· ἦ γὰρ ἐμοὶ φίλʼ ἀληθέα μυθήσασθαι.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ φίλος, οὐδέ τοι αὐτὸς ἐρύκεσθαι μενεαίνω·πτωχῷ βέλτερόν ἐστι κατὰ πτόλιν ἠὲ κατʼ ἀγροὺςδαῖτα πτωχεύειν· δώσει δέ μοι ὅς κʼ ἐθέλῃσιν.οὐ γὰρ ἐπὶ σταθμοῖσι μένειν ἔτι τηλίκος εἰμί,ὥστʼ ἐπιτειλαμένῳ σημάντορι πάντα πιθέσθαι.ἀλλʼ ἔρχευ· ἐμὲ δʼ ἄξει ἀνὴρ ὅδε, τὸν σὺ κελεύεις,αὐτίκʼ ἐπεί κε πυρὸς θερέω ἀλέη τε γένηται.αἰνῶς γὰρ τάδε εἵματʼ ἔχω κακά· μή με δαμάσσῃστίβη ὑπηοίη· ἕκαθεν δέ τε ἄστυ φάτʼ εἶναι.ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὰ σταθμοῖο βεβήκει,κραιπνὰ ποσὶ προβιβάς, κακὰ δὲ μνηστῆρσι φύτευεν.αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας,ἔγχος μέν ῥʼ ἔστησε φέρων πρὸς κίονα μακρήν,αὐτὸς δʼ εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν.τὸν δὲ πολὺ πρώτη εἶδε τροφὸς Εὐρύκλεια,κώεα καστορνῦσα θρόνοις ἔνι δαιδαλέοισι,δακρύσασα δʼ ἔπειτʼ ἰθὺς κίεν· ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἄλλαιδμῳαὶ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠγερέθοντο,καὶ κύνεον ἀγαπαζόμεναι κεφαλήν τε καὶ ὤμους.ἡ δʼ ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια,Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ,ἀμφὶ δὲ παιδὶ φίλῳ βάλε πήχεε δακρύσασα,κύσσε δέ μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά,καί ῥʼ ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἦλθες, Τηλέμαχε, γλυκερὸν φάος. οὔ σʼ ἔτʼ ἐγώ γεὄψεσθαι ἐφάμην, ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδελάθρη, ἐμεῦ ἀέκητι, φίλου μετὰ πατρὸς ἀκουήν.ἀλλʼ ἄγε μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς.τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·μῆτερ ἐμή, μή μοι γόον ὄρνυθι μηδέ μοι ἦτορἐν στήθεσσιν ὄρινε φυγόντι περ αἰπὺν ὄλεθρον·ἀλλʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶνεὔχεο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβαςῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.αὐτὰρ ἐγὼν ἀγορὴν ἐσελεύσομαι, ὄφρα καλέσσωξεῖνον, ὅτις μοι κεῖθεν ἅμʼ ἕσπετο δεῦρο κιόντι.τὸν μὲν ἐγὼ προὔπεμψα σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι,Πείραιον δέ μιν ἠνώγεα προτὶ οἶκον ἄγονταἐνδυκέως φιλέειν καὶ τιέμεν, εἰς ὅ κεν ἔλθω.ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.ἡ δʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,εὔχετο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβαςῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.Τηλέμαχος δʼ ἄρʼ ἔπειτα διὲκ μεγάροιο βεβήκειἔγχος ἔχων· ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.θεσπεσίην δʼ ἄρα τῷ γε χάριν κατέχευεν Ἀθήνη·τὸν δʼ ἄρα πάντες λαοὶ ἐπερχόμενον θηεῦντο.ἀμφὶ δέ μιν μνηστῆρες ἀγήνορες ἠγερέθοντοἔσθλʼ ἀγορεύοντες, κακὰ δὲ φρεσὶ βυσσοδόμευον.αὐτὰρ ὁ τῶν μὲν ἔπειτα ἀλεύατο πουλὺν ὅμιλον,ἀλλʼ ἵνα Μέντωρ ἧστο καὶ Ἄντιφος ἠδʼ Ἁλιθέρσης,οἵ τε οἱ ἐξ ἀρχῆς πατρώϊοι ἦσαν ἑταῖροι,ἔνθα καθέζετʼ ἰών· τοὶ δʼ ἐξερέεινον ἕκαστα.τοῖσι δὲ Πείραιος δουρικλυτὸς ἐγγύθεν ἦλθενξεῖνον ἄγων ἀγορήνδε διὰ πτόλιν· οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴνΤηλέμαχος ξείνοιο ἑκὰς τράπετʼ, ἀλλὰ παρέστη.τὸν καὶ Πείραιος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε·Τηλέμαχʼ, αἶψʼ ὄτρυνον ἐμὸν ποτὶ δῶμα γυναῖκας,ὥς τοι δῶρʼ ἀποπέμψω, ἅ τοι Μενέλαος ἔδωκε.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·Πείραιʼ, οὐ γάρ τʼ ἴδμεν ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.εἴ κεν ἐμὲ μνηστῆρες ἀγήνορες ἐν μεγάροισιλάθρη κτείναντες πατρώϊα πάντα δάσωνται,αὐτὸν ἔχοντά σε βούλομʼ ἐπαυρέμεν, ἤ τινα τῶνδε·εἰ δέ κʼ ἐγὼ τούτοισι φόνον καὶ κῆρα φυτεύσω,δὴ τότε μοι χαίροντι φέρειν πρὸς δώματα χαίρων.ὣς εἰπὼν ξεῖνον ταλαπείριον ἦγεν ἐς οἶκον.αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,ἐς δʼ ἀσαμίνθους βάντες ἐϋξέστας λούσαντο.τοὺς δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ,ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας,ἔκ ῥʼ ἀσαμίνθων βάντες ἐπὶ κλισμοῖσι καθῖζον.χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσακαλῇ χρυσείῃ, ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,νίψασθαι· παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα,εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων.μήτηρ δʼ ἀντίον ἷζε παρὰ σταθμὸν μεγάροιοκλισμῷ κεκλιμένη, λέπτʼ ἠλάκατα στρωφῶσα.οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον,αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·Τηλέμαχʼ, ἦ τοι ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσαλέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺςᾤχεθʼ ἅμʼ Ἀτρεΐδῃσιν ἐς Ἴλιον· οὐδέ μοι ἔτλης,πρὶν ἐλθεῖν μνηστῆρας ἀγήνορας ἐς τόδε δῶμα,νόστον σοῦ πατρὸς σάφα εἰπέμεν, εἴ που ἄκουσας.τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·τοιγὰρ ἐγώ τοι, μῆτερ, ἀληθείην καταλέξω.ᾠχόμεθʼ ἔς τε Πύλον καὶ Νέστορα, ποιμένα λαῶν·δεξάμενος δέ με κεῖνος ἐν ὑψηλοῖσι δόμοισινἐνδυκέως ἐφίλει, ὡς εἴ τε πατὴρ ἑὸν υἱὸνἐλθόντα χρόνιον νέον ἄλλοθεν· ὣς ἐμὲ κεῖνοςἐνδυκέως ἐκόμιζε σὺν υἱάσι κυδαλίμοισιν.αὐτὰρ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος οὔ ποτʼ ἔφασκεν,ζωοῦ οὐδὲ θανόντος, ἐπιχθονίων τευ ἀκοῦσαι·ἀλλά μʼ ἐς Ἀτρεΐδην, δουρικλειτὸν Μενέλαον,ἵπποισι προὔπεμψε καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν.ἔνθʼ ἴδον Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλὰἈργεῖοι Τρῶές τε θεῶν ἰότητι μόγησαν.εἴρετο δʼ αὐτίκʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαοςὅττευ χρηΐζων ἱκόμην Λακεδαίμονα δῖαν·αὐτὰρ ἐγὼ τῷ πᾶσαν ἀληθείην κατέλεξα·καὶ τότε δή με ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ κρατερόφρονος ἀνδρὸς ἐν εὐνῇἤθελον εὐνηθῆναι, ἀνάλκιδες αὐτοὶ ἐόντες.ὡς δʼ ὁπότʼ ἐν ξυλόχῳ ἔλαφος κρατεροῖο λέοντοςνεβροὺς κοιμήσασα νεηγενέας γαλαθηνοὺςκνημοὺς ἐξερέῃσι καὶ ἄγκεα ποιήενταβοσκομένη, ὁ δʼ ἔπειτα ἑὴν εἰσήλυθεν εὐνήν,ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ἀεικέα πότμον ἐφῆκεν,ὣς Ὀδυσεὺς κείνοισιν ἀεικέα πότμον ἐφήσει.αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,τοῖος ἐὼν οἷός ποτʼ ἐϋκτιμένῃ ἐνὶ Λέσβῳἐξ ἔριδος Φιλομηλεΐδῃ ἐπάλαισεν ἀναστάς,κὰδ δʼ ἔβαλε κρατερῶς, κεχάροντο δὲ πάντες Ἀχαιοί,τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς·πάντες κʼ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε.ταῦτα δʼ ἅ μʼ εἰρωτᾷς καὶ λίσσεαι, οὐκ ἂν ἐγώ γεἄλλα παρὲξ εἴποιμι παρακλιδὸν οὐδʼ ἀπατήσω,ἀλλὰ τὰ μέν μοι ἔειπε γέρων ἅλιος νημερτής,τῶν οὐδέν τοι ἐγὼ κρύψω ἔπος οὐδʼ ἐπικεύσω.φῆ μιν ὅ γʼ ἐν νήσῳ ἰδέειν κρατέρʼ ἄλγεʼ ἔχοντα,νύμφης ἐν μεγάροισι Καλυψοῦς, ἥ μιν ἀνάγκῃἴσχει· ὁ δʼ οὐ δύναται ἣν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι.οὐ γάρ οἱ πάρα νῆες ἐπήρετμοι καὶ ἑταῖροι,οἵ κέν μιν πέμποιεν ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσηςὣς ἔφατʼ Ἀτρεΐδης, δουρικλειτὸς Μενέλαος.ταῦτα τελευτήσας νεόμην· ἔδοσαν δέ μοι οὖρονἀθάνατοι, τοί μʼ ὦκα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμψαν.ὣς φάτο, τῇ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε.τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,ἦ τοι ὅ γʼ οὐ σάφα οἶδεν, ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον·ἀτρεκέως γάρ σοι μαντεύσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω·ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν, ξενίη τε τράπεζαἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,ὡς ἦ τοι Ὀδυσεὺς ἤδη ἐν πατρίδι γαίῃ,ἥμενος ἢ ἕρπων, τάδε πευθόμενος κακὰ ἔργα,ἔστιν, ἀτὰρ μνηστῆρσι κακὸν πάντεσσι φυτεύει·τοῖον ἐγὼν οἰωνὸν ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηὸςἥμενος ἐφρασάμην καὶ Τηλεμάχῳ ἐγεγώνευν.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶραἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,μνηστῆρες δὲ πάροιθεν Ὀδυσσῆος μεγάροιοδίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν ἱέντες,ἐν τυκτῷ δαπέδῳ, ὅθι περ πάρος ὕβριν ἔχοντες.ἀλλʼ ὅτε δὴ δείπνηστος ἔην καὶ ἐπήλυθε μῆλαπάντοθεν ἐξ ἀγρῶν, οἱ δʼ ἤγαγον οἳ τὸ πάρος περ,καὶ τότε δή σφιν ἔειπε Μέδων· ὃς γάρ ῥα μάλισταἥνδανε κηρύκων, καὶ σφιν παρεγίγνετο δαιτί·κοῦροι, ἐπεὶ δὴ πάντες ἐτέρφθητε φρένʼ ἀέθλοις,ἔρχεσθε πρὸς δώμαθʼ, ἵνʼ ἐντυνώμεθα δαῖτα·οὐ μὲν γάρ τι χέρειον ἐν ὥρῃ δεῖπνον ἑλέσθαι.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἀνστάντες ἔβαν πείθοντό τε μύθῳ.αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην,δαῖτʼ ἐντυνόμενοι. τοὶ δʼ ἐξ ἀγροῖο πόλινδεὠτρύνοντʼ Ὀδυσεύς τʼ ἰέναι καὶ δῖος ὑφορβός.τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·ξεῖνʼ, ἐπεὶ ἂρ δὴ ἔπειτα πόλινδʼ ἰέναι μενεαίνειςσήμερον, ὡς ἐπέτελλεν ἄναξ ἐμός—ἦ σʼ ἂν ἐγώ γεαὐτοῦ βουλοίμην σταθμῶν ῥυτῆρα λιπέσθαι·ἀλλὰ τὸν αἰδέομαι καὶ δείδια, μή μοι ὀπίσσωνεικείῃ· χαλεπαὶ δέ τʼ ἀνάκτων εἰσὶν ὁμοκλαί—ἀλλʼ ἄγε νῦν ἴομεν· δὴ γὰρ μέμβλωκε μάλισταἦμαρ, ἀτὰρ τάχα τοι ποτὶ ἕσπερα ῥίγιον ἔσται.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.ἀλλʼ ἴομεν, σὺ δʼ ἔπειτα διαμπερὲς ἡγεμόνευε.δὸς δέ μοι, εἴ ποθί τοι ῥόπαλον τετμημένον ἐστίν,σκηρίπτεσθʼ, ἐπεὶ ἦ φατʼ ἀρισφαλέʼ ἔμμεναι οὐδόν.ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἀεικέα βάλλετο πήρην,πυκνὰ ῥωγαλέην· ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ·Εὔμαιος δʼ ἄρα οἱ σκῆπτρον θυμαρὲς ἔδωκε.τὼ βήτην, σταθμὸν δὲ κύνες καὶ βώτορες ἄνδρεςῥύατʼ ὄπισθε μένοντες· ὁ δʼ ἐς πόλιν ἦγεν ἄνακταπτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι,σκηπτόμενον· τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροῒ εἵματα ἕστο.ἀλλʼ ὅτε δὴ στείχοντες ὁδὸν κάτα παιπαλόεσσανἄστεος ἐγγὺς ἔσαν καὶ ἐπὶ κρήνην ἀφίκοντοτυκτὴν καλλίροον, ὅθεν ὑδρεύοντο πολῖται,τὴν ποίησʼ Ἴθακος καὶ Νήριτος ἠδὲ Πολύκτωρ·ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αἰγείρων ὑδατοτρεφέων ἦν ἄλσος,πάντοσε κυκλοτερές, κατὰ δὲ ψυχρὸν ῥέεν ὕδωρὑψόθεν ἐκ πέτρης· βωμὸς δʼ ἐφύπερθε τέτυκτονυμφάων, ὅθι πάντες ἐπιρρέζεσκον ὁδῖται·ἔνθα σφέας ἐκίχανʼ υἱὸς Δολίοιο Μελανθεὺςαἶγας ἄγων, αἳ πᾶσι μετέπρεπον αἰπολίοισι,δεῖπνον μνηστήρεσσι· δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.τοὺς δὲ ἰδὼν νείκεσσεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν,ἔκπαγλον καὶ ἀεικές· ὄρινε δὲ κῆρ Ὀδυσῆος·νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ κακὸς κακὸν ἡγηλάζει,ὡς αἰεὶ τὸν ὁμοῖον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὁμοῖον.πῇ δὴ τόνδε μολοβρὸν ἄγεις, ἀμέγαρτε συβῶτα,πτωχὸν ἀνιηρόν δαιτῶν ἀπολυμαντῆρα;ὃς πολλῇς φλιῇσι παραστὰς θλίψεται ὤμους,αἰτίζων ἀκόλους, οὐκ ἄορας οὐδὲ λέβητας·τόν κʼ εἴ μοι δοίης σταθμῶν ῥυτῆρα γενέσθαισηκοκόρον τʼ ἔμεναι θαλλόν τʼ ἐρίφοισι φορῆναι,καί κεν ὀρὸν πίνων μεγάλην ἐπιγουνίδα θεῖτο.ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκʼ ἔμμαθεν, οὐκ ἐθελήσειἔργον ἐποίχεσθαι, ἀλλὰ πτώσσων κατὰ δῆμονβούλεται αἰτίζων βόσκειν ἣν γαστέρʼ ἄναλτον.ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·αἴ κʼ ἔλθῃ πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο,πολλά οἱ ἀμφὶ κάρη σφέλα ἀνδρῶν ἐκ παλαμάωνπλευραὶ ἀποτρίψουσι δόμον κάτα βαλλομένοιο.ὣς φάτο, καὶ παριὼν λὰξ ἔνθορεν ἀφραδίῃσινἰσχίῳ· οὐδέ μιν ἐκτὸς ἀταρπιτοῦ ἐστυφέλιξεν,ἀλλʼ ἔμενʼ ἀσφαλέως· ὁ δὲ μερμήριξεν Ὀδυσσεὺςἠὲ μεταΐξας ῥοπάλῳ ἐκ θυμὸν ἕλοιτο,ἦ πρὸς γῆν ἐλάσειε κάρη ἀμφουδὶς ἀείρας.ἀλλʼ ἐπετόλμησε, φρεσὶ δʼ ἔσχετο· τὸν δὲ συβώτηςνείκεσʼ ἐσάντα ἰδών, μέγα δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·νύμφαι κρηναῖαι, κοῦραι Διός, εἴ ποτʼ Ὀδυσσεὺςὔμμʼ ἐπὶ μηρίʼ ἔκηε, καλύψας πίονι δημῷ,ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων, τόδε μοι κρηήνατʼ ἐέλδωρ,ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ, ἀγάγοι δέ ἑ δαίμων·τῷ κέ τοι ἀγλαΐας γε διασκεδάσειεν ἁπάσας,τὰς νῦν ὑβρίζων φορέεις, ἀλαλήμενος αἰεὶἄστυ κάτʼ· αὐτὰρ μῆλα κακοὶ φθείρουσι νομῆες.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·ὢ πόποι, οἶον ἔειπε κύων ὀλοφώϊα εἰδώς,τόν ποτʼ ἐγὼν ἐπὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνηςἄξω τῆλʼ Ἰθάκης, ἵνα μοι βίοτον πολὺν ἄλφοι.αἲ γὰρ Τηλέμαχον βάλοι ἀργυρότοξος Ἀπόλλωνσήμερον ἐν μεγάροις, ἢ ὑπὸ μνηστῆρσι δαμείη,ὡς Ὀδυσῆΐ γε τηλοῦ ἀπώλετο νόστιμον ἦμαρ.ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ ἦκα κιόντας,αὐτὰρ ὁ βῆ, μάλα δʼ ὦκα δόμους ἵκανεν ἄνακτος.αὐτίκα δʼ εἴσω ἴεν, μετὰ δὲ μνηστῆρσι καθῖζεν,ἀντίον Εὐρυμάχου· τὸν γὰρ φιλέεσκε μάλιστα.τῷ πάρα μὲν κρειῶν μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο,σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσαἔδμεναι. ἀγχίμολον δʼ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸςστήτην ἐρχομένω, περὶ δέ σφεας ἤλυθʼ ἰωὴφόρμιγγος γλαφυρῆς· ἀνὰ γάρ σφισι βάλλετʼ ἀείδεινΦήμιος· αὐτὰρ ὁ χειρὸς ἑλὼν προσέειπε συβώτην·Εὔμαιʼ, ἦ μάλα δὴ τάδε δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος,ῥεῖα δʼ ἀρίγνωτʼ ἐστὶ καὶ ἐν πολλοῖσιν ἰδέσθαι.ἐξ ἑτέρων ἕτερʼ ἐστίν, ἐπήσκηται δέ οἱ αὐλὴτοίχῳ καὶ θριγκοῖσι, θύραι δʼ εὐερκέες εἰσὶδικλίδες· οὐκ ἄν τίς μιν ἀνὴρ ὑπεροπλίσσαιτο.γιγνώσκω δʼ ὅτι πολλοὶ ἐν αὐτῷ δαῖτα τίθενταιἄνδρες, ἐπεὶ κνίση μὲν ἀνήνοθεν, ἐν δέ τε φόρμιγξἠπύει, ἣν ἄρα δαιτὶ θεοὶ ποίησαν ἑταίρην.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·ῥεῖʼ ἔγνως, ἐπεὶ οὐδὲ τά τʼ ἄλλα πέρ ἐσσʼ ἀνοήμων.ἀλλʼ ἄγε δὴ φραζώμεθʼ ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.ἠὲ σὺ πρῶτος ἔσελθε δόμους εὖ ναιετάοντας,δύσεο δὲ μνηστῆρας, ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ·εἰ δʼ ἐθέλεις, ἐπίμεινον, ἐγὼ δʼ εἶμι προπάροιθε·μηδὲ σὺ δηθύνειν, μή τίς σʼ ἔκτοσθε νοήσαςἢ βάλῃ ἢ ἐλάσῃ· τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα.τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.ἀλλʼ ἔρχευ προπάροιθεν, ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ.οὐ γάρ τι πληγέων ἀδαήμων οὐδὲ βολάων·τολμήεις μοι θυμός, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέπονθακύμασι καὶ πολέμῳ· μετὰ καὶ τόδε τοῖσι γενέσθω·γαστέρα δʼ οὔ πως ἔστιν ἀποκρύψαι μεμαυῖαν,οὐλομένην, ἣ πολλὰ κάκʼ ἀνθρώποισι δίδωσι,τῆς ἕνεκεν καὶ νῆες ἐΰζυγοι ὁπλίζονταιπόντον ἐπʼ ἀτρύγετον, κακὰ δυσμενέεσσι φέρουσαι.ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·ἂν δὲ κύων κεφαλήν τε καὶ οὔατα κείμενος ἔσχεν,Ἄργος, Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος, ὅν ῥά ποτʼ αὐτὸςθρέψε μέν, οὐδʼ ἀπόνητο, πάρος δʼ εἰς Ἴλιον ἱρὴνᾤχετο. τὸν δὲ πάροιθεν ἀγίνεσκον νέοι ἄνδρεςαἶγας ἐπʼ ἀγροτέρας ἠδὲ πρόκας ἠδὲ λαγωούς·δὴ τότε κεῖτʼ ἀπόθεστος ἀποιχομένοιο ἄνακτος,ἐν πολλῇ κόπρῳ, ἥ οἱ προπάροιθε θυράωνἡμιόνων τε βοῶν τε ἅλις κέχυτʼ, ὄφρʼ ἂν ἄγοιενδμῶες Ὀδυσσῆος τέμενος μέγα κοπρήσοντες·ἔνθα κύων κεῖτʼ Ἄργος, ἐνίπλειος κυνοραιστέων.δὴ τότε γʼ, ὡς ἐνόησεν Ὀδυσσέα ἐγγὺς ἐόντα,οὐρῇ μέν ῥʼ ὅ γʼ ἔσηνε καὶ οὔατα κάββαλεν ἄμφω,ἆσσον δʼ οὐκέτʼ ἔπειτα δυνήσατο οἷο ἄνακτοςἐλθέμεν· αὐτὰρ ὁ νόσφιν ἰδὼν ἀπομόρξατο δάκρυ,ῥεῖα λαθὼν Εὔμαιον, ἄφαρ δʼ ἐρεείνετο μύθῳ·Εὔμαιʼ, ἦ μάλα θαῦμα, κύων ὅδε κεῖτʼ ἐνὶ κόπρῳ.καλὸς μὲν δέμας ἐστίν, ἀτὰρ τόδε γʼ οὐ σάφα οἶδα,εἰ δὴ καὶ ταχὺς ἔσκε θέειν ἐπὶ εἴδεϊ τῷδε,ἦ αὔτως οἷοί τε τραπεζῆες κύνες ἀνδρῶνγίγνοντʼ· ἀγλαΐης δʼ ἕνεκεν κομέουσιν ἄνακτες.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·καὶ λίην ἀνδρός γε κύων ὅδε τῆλε θανόντος.εἰ τοιόσδʼ εἴη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ ἔργα,οἷόν μιν Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,αἶψά κε θηήσαιο ἰδὼν ταχυτῆτα καὶ ἀλκήν.οὐ μὲν γάρ τι φύγεσκε βαθείης βένθεσιν ὕληςκνώδαλον, ὅττι δίοιτο· καὶ ἴχνεσι γὰρ περιῄδη·νῦν δʼ ἔχεται κακότητι, ἄναξ δέ οἱ ἄλλοθι πάτρηςὤλετο, τὸν δὲ γυναῖκες ἀκηδέες οὐ κομέουσι.δμῶες δʼ, εὖτʼ ἂν μηκέτʼ ἐπικρατέωσιν ἄνακτες,οὐκέτʼ ἔπειτʼ ἐθέλουσιν ἐναίσιμα ἐργάζεσθαι·ἥμισυ γάρ τʼ ἀρετῆς ἀποαίνυται εὐρύοπα Ζεὺςἀνέρος, εὖτʼ ἄν μιν κατὰ δούλιον ἦμαρ ἕλῃσιν.ὣς εἰπὼν εἰσῆλθε δόμους εὖ ναιετάοντας,βῆ δʼ ἰθὺς μεγάροιο μετὰ μνηστῆρας ἀγαυούς.Ἄργον δʼ αὖ κατὰ μοῖρʼ ἔλαβεν μέλανος θανάτοιο,αὐτίκʼ ἰδόντʼ Ὀδυσῆα ἐεικοστῷ ἐνιαυτῷ.τὸν δὲ πολὺ πρῶτος ἴδε Τηλέμαχος θεοειδὴςἐρχόμενον κατὰ δῶμα συβώτην, ὦκα δʼ ἔπειτανεῦσʼ ἐπὶ οἷ καλέσας· ὁ δὲ παπτήνας ἕλε δίφρονκείμενον, ἔνθα τε δαιτρὸς ἐφίζεσκε κρέα πολλὰδαιόμενος μνηστῆρσι δόμον κάτα δαινυμένοισι·τὸν κατέθηκε φέρων πρὸς Τηλεμάχοιο τράπεζανἀντίον, ἔνθα δʼ ἄρʼ αὐτὸς ἐφέζετο· τῷ δʼ ἄρα κῆρυξμοῖραν ἑλὼν ἐτίθει κανέου τʼ ἐκ σῖτον ἀείρας.ἀγχίμολον δὲ μετʼ αὐτὸν ἐδύσετο δώματʼ Ὀδυσσεύς,πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιος ἠδὲ γέροντι,σκηπτόμενος· τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροΐ εἵματα ἕστο.ἷζε δʼ ἐπὶ μελίνου οὐδοῦ ἔντοσθε θυράων,κλινάμενος σταθμῷ κυπαρισσίνῳ, ὅν ποτε τέκτωνξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν.Τηλέμαχος δʼ ἐπὶ οἷ καλέσας προσέειπε συβώτην,ἄρτον τʼ οὖλον ἑλὼν περικαλλέος ἐκ κανέοιοκαὶ κρέας, ὥς οἱ χεῖρες ἐχάνδανον ἀμφιβαλόντι·δὸς τῷ ξείνῳ ταῦτα φέρων αὐτόν τε κέλευεαἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας·αἰδὼς δʼ οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι.ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν,ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευε·Τηλέμαχός τοι, ξεῖνε, διδοῖ τάδε, καί σε κελεύειαἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας·αἰδῶ δʼ οὐκ ἀγαθήν φησʼ ἔμμεναι ἀνδρὶ προΐκτῃ.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·Ζεῦ ἄνα, Τηλέμαχόν μοι ἐν ἀνδράσιν ὄλβιον εἶναι,καί οἱ πάντα γένοιθʼ ὅσσα φρεσὶν ᾗσι μενοινᾷ.ἦ ῥα καὶ ἀμφοτέρῃσιν ἐδέξατο καὶ κατέθηκεναὖθι ποδῶν προπάροιθεν, ἀεικελίης ἐπὶ πήρης,ἤσθιε δʼ ἧος ἀοιδὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄειδεν·εὖθʼ ὁ δεδειπνήκειν, ὁ δʼ ἐπαύετο θεῖος ἀοιδός.μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρʼ. αὐτὰρ Ἀθήνη,ἄγχι παρισταμένη Λαερτιάδην Ὀδυσῆαὤτρυνʼ, ὡς ἂν πύρνα κατὰ μνηστῆρας ἀγείροι,γνοίη θʼ οἵ τινές εἰσιν ἐναίσιμοι οἵ τʼ ἀθέμιστοι·ἀλλʼ οὐδʼ ὥς τινʼ ἔμελλʼ ἀπαλεξήσειν κακότητος.βῆ δʼ ἴμεν αἰτήσων ἐνδέξια φῶτα ἕκαστον,πάντοσε χεῖρʼ ὀρέγων, ὡς εἰ πτωχὸς πάλαι εἴη.οἱ δʼ ἐλεαίροντες δίδοσαν, καὶ ἐθάμβεον αὐτόν,ἀλλήλους τʼ εἴροντο τίς εἴη καὶ πόθεν ἔλθοι.τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,τοῦδε περὶ ξείνου· ἦ γάρ μιν πρόσθεν ὄπωπα.ἦ τοι μέν οἱ δεῦρο συβώτης ἡγεμόνευεν,αὐτὸν δʼ οὐ σάφα οἶδα, πόθεν γένος εὔχεται εἶναι.ὣς ἔφατʼ, Ἀντίνοος δʼ ἔπεσιν νείκεσσε συβώτην·ὦ ἀρίγνωτε συβῶτα, τίη δὲ σὺ τόνδε πόλινδεἤγαγες; ἦ οὐχ ἅλις ἧμιν ἀλήμονές εἰσι καὶ ἄλλοι,πτωχοὶ ἀνιηροί, δαιτῶν ἀπολυμαντῆρες;ἦ ὄνοσαι ὅτι τοι βίοτον κατέδουσιν ἄνακτοςἐνθάδʼ ἀγειρόμενοι, σὺ δὲ καὶ προτὶ τόνδʼ ἐκάλεσσας;τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·Ἀντίνοʼ, οὐ μὲν καλὰ καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις·τίς γὰρ δὴ ξεῖνον καλεῖ ἄλλοθεν αὐτὸς ἐπελθὼνἄλλον γʼ, εἰ μὴ τῶν οἳ δημιοεργοὶ ἔασι,μάντιν ἢ ἰητῆρα κακῶν ἢ τέκτονα δούρων,ἢ καὶ θέσπιν ἀοιδόν, ὅ κεν τέρπῃσιν ἀείδων;οὗτοι γὰρ κλητοί γε βροτῶν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν·πτωχὸν δʼ οὐκ ἄν τις καλέοι τρύξοντα ἓ αὐτόν.ἀλλʼ αἰεὶ χαλεπὸς περὶ πάντων εἶς μνηστήρωνδμωσὶν Ὀδυσσῆος, πέρι δʼ αὖτʼ ἐμοί· αὐτὰρ ἐγώ γεοὐκ ἀλέγω, ἧός μοι ἐχέφρων Πηνελόπειαζώει ἐνὶ μεγάροις καὶ Τηλέμαχος θεοειδής.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·σίγα, μή μοι τοῦτον ἀμείβεο πολλὰ ἔπεσσιν·Ἀντίνοος δʼ εἴωθε κακῶς ἐρεθιζέμεν αἰεὶμύθοισιν χαλεποῖσιν, ἐποτρύνει δὲ καὶ ἄλλους.ἦ ῥα καὶ Ἀντίνοον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·Ἀντίνοʼ, ἦ μευ καλὰ πατὴρ ὣς κήδεαι υἷος,ὃς τὸν ξεῖνον ἄνωγας ἀπὸ μεγάροιο διέσθαιμύθῳ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειε.δός οἱ ἑλών· οὔ τοι φθονέω· κέλομαι γὰρ ἐγώ γε·μήτʼ οὖν μητέρʼ ἐμὴν ἅζευ τό γε μήτε τινʼ ἄλλονδμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.ἀλλʼ οὔ τοι τοιοῦτον ἐνὶ στήθεσσι νόημα·αὐτὸς γὰρ φαγέμεν πολὺ βούλεαι ἢ δόμεν ἄλλῳ.τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος ἀπαμειβόμενος προσέειπε·Τηλέμαχʼ ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, ποῖον ἔειπες.εἴ οἱ τόσσον ἅπαντες ὀρέξειαν μνηστῆρες,καί κέν μιν τρεῖς μῆνας ἀπόπροθεν οἶκος ἐρύκοι.ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ θρῆνυν ἑλὼν ὑπέφηνε τραπέζηςκείμενον, ᾧ ῥʼ ἔπεχεν λιπαροὺς πόδας εἰλαπινάζων·οἱ δʼ ἄλλοι πάντες δίδοσαν, πλῆσαν δʼ ἄρα πήρηνσίτου καὶ κρειῶν· τάχα δὴ καὶ ἔμελλεν Ὀδυσσεὺςαὖτις ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν προικὸς γεύσεσθαι Ἀχαιῶν·στῆ δὲ παρʼ Ἀντίνοον, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·δός, φίλος· οὐ μέν μοι δοκέεις ὁ κάκιστος Ἀχαιῶνἔμμεναι, ἀλλʼ ὤριστος, ἐπεὶ βασιλῆϊ ἔοικας.τῷ σε χρὴ δόμεναι καὶ λώϊον ἠέ περ ἄλλοισίτου· ἐγὼ δέ κέ σε κλείω κατʼ ἀπείρονα γαῖαν.καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιονὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ,τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι·ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι ἄλλα τε πολλὰοἷσίν τʼ εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων—ἤθελε γάρ που—ὅς μʼ ἅμα ληϊστῆρσι πολυπλάγκτοισιν ἀνῆκενΑἴγυπτόνδʼ ἰέναι, δολιχὴν ὁδόν, ὄφρʼ ἀπολοίμην.στῆσα δʼ ἐν Αἰγύπτῳ ποταμῷ νέας ἀμφιελίσσας.ἔνθʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ κελόμην ἐρίηρας ἑταίρουςαὐτοῦ πὰρ νήεσσι μένειν καὶ νῆας ἔρυσθαι,ὀπτῆρας δὲ κατὰ σκοπιὰς ὤτρυνα νέεσθαι.οἱ δʼ ὕβρει εἴξαντες, ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷ,αἶψα μάλʼ Αἰγυπτίων ἀνδρῶν περικαλλέας ἀγροὺςπόρθεον, ἐκ δὲ γυναῖκας ἄγον καὶ νήπια τέκνα,αὐτούς τʼ ἔκτεινον· τάχα δʼ ἐς πόλιν ἵκετʼ ἀϋτή.οἱ δὲ βοῆς ἀΐοντες ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφινἦλθον· πλῆτο δὲ πᾶν πεδίον πεζῶν τε καὶ ἵππωνχαλκοῦ τε στεροπῆς· ἐν δὲ Ζεὺς τερπικέραυνοςφύζαν ἐμοῖς ἑτάροισι κακὴν βάλεν, οὐδέ τις ἔτληστῆναι ἐναντίβιον· περὶ γὰρ κακὰ πάντοθεν ἔστη.ἔνθʼ ἡμέων πολλοὺς μὲν ἀπέκτανον ὀξέϊ χαλκῷ,τοὺς δʼ ἄναγον ζωούς, σφίσιν ἐργάζεσθαι ἀνάγκῃ.αὐτὰρ ἔμʼ ἐς Κύπρον ξείνῳ δόσαν ἀντιάσαντι,Δμήτορι Ἰασίδῃ, ὃς Κύπρου ἶφι ἄνασσεν·ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδʼ ἵκω πήματα πάσχων.τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·τίς δαίμων τόδε πῆμα προσήγαγε, δαιτὸς ἀνίην;στῆθʼ οὕτως ἐς μέσσον, ἐμῆς ἀπάνευθε τραπέζης,μὴ τάχα πικρὴν Αἴγυπτον καὶ Κύπρον ἵκηαι·ὥς τις θαρσαλέος καὶ ἀναιδής ἐσσι προΐκτης.ἑξείης πάντεσσι παρίστασαι· οἱ δὲ διδοῦσιμαψιδίως, ἐπεὶ οὔ τις ἐπίσχεσις οὐδʼ ἐλεητὺςἀλλοτρίων χαρίσασθαι, ἐπεὶ πάρα πολλὰ ἑκάστῳ.τὸν δʼ ἀναχωρήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὢ πόποι, οὐκ ἄρα σοί γʼ ἐπὶ εἴδεϊ καὶ φρένες ἦσαν·οὐ σύ γʼ ἂν ἐξ οἴκου σῷ ἐπιστάτῃ οὐδʼ ἅλα δοίης,ὃς νῦν ἀλλοτρίοισι παρήμενος οὔ τί μοι ἔτληςσίτου ἀποπροελὼν δόμεναι· τὰ δὲ πολλὰ πάρεστιν.ὣς ἔφατʼ, Ἀντίνοος δʼ ἐχολώσατο κηρόθι μᾶλλον,καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·νῦν δή σʼ οὐκέτι καλὰ διὲκ μεγάροιό γʼ ὀΐωἂψ ἀναχωρήσειν, ὅτε δὴ καὶ ὀνείδεα βάζεις.ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ θρῆνυν ἑλὼν βάλε δεξιὸν ὦμον,πρυμνότατον κατὰ νῶτον· ὁ δʼ ἐστάθη ἠΰτε πέτρηἔμπεδον, οὐδʼ ἄρα μιν σφῆλεν βέλος Ἀντινόοιο,ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.ἂψ δʼ ὅ γʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο, κὰδ δʼ ἄρα πήρηνθῆκεν ἐϋπλείην, μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπε·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.οὐ μὰν οὔτʼ ἄχος ἐστὶ μετὰ φρεσὶν οὔτε τι πένθος,ὁππότʼ ἀνὴρ περὶ οἷσι μαχειόμενος κτεάτεσσιβλήεται, ἢ περὶ βουσὶν ἢ ἀργεννῇς ὀΐεσσιν·αὐτὰρ ἔμʼ Ἀντίνοος βάλε γαστέρος εἵνεκα λυγρῆς,οὐλομένης, ἣ πολλὰ κάκʼ ἀνθρώποισι δίδωσιν.ἀλλʼ εἴ που πτωχῶν γε θεοὶ καὶ Ἐρινύες εἰσίν,Ἀντίνοον πρὸ γάμοιο τέλος θανάτοιο κιχείη.τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός·ἔσθιʼ ἕκηλος, ξεῖνε, καθήμενος, ἢ ἄπιθʼ ἄλλῃ,μή σε νέοι διὰ δώματʼ ἐρύσσωσʼ, οἷʼ ἀγορεύεις,ἢ ποδὸς ἢ καὶ χειρός, ἀποδρύψωσι δὲ πάντα.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως νεμέσησαν·ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·Ἀντίνοʼ, οὐ μὲν κάλʼ ἔβαλες δύστηνον ἀλήτην,οὐλόμενʼ, εἰ δή πού τις ἐπουράνιος θεός ἐστιν.καί τε θεοὶ ξείνοισιν ἐοικότες ἀλλοδαποῖσι,παντοῖοι τελέθοντες, ἐπιστρωφῶσι πόληας,ἀνθρώπων ὕβριν τε καὶ εὐνομίην ἐφορῶντες.ὣς ἄρʼ ἔφαν μνηστῆρες, ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.Τηλέμαχος δʼ ἐν μὲν κραδίῃ μέγα πένθος ἄεξεβλημένου, οὐδʼ ἄρα δάκρυ χαμαὶ βάλεν ἐκ βλεφάροιϊν,ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.τοῦ δʼ ὡς οὖν ἤκουσε περίφρων Πηνελόπειαβλημένου ἐν μεγάρῳ, μετʼ ἄρα δμῳῇσιν ἔειπεν·αἴθʼ οὕτως αὐτόν σε βάλοι κλυτότοξος Ἀπόλλων.τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρυνόμη ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν·εἰ γὰρ ἐπʼ ἀρῇσιν τέλος ἡμετέρῃσι γένοιτο·οὐκ ἄν τις τούτων γε ἐΰθρονον Ἠῶ ἵκοιτο.τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·μαῖʼ, ἐχθροὶ μὲν πάντες, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται·Ἀντίνοος δὲ μάλιστα μελαίνῃ κηρὶ ἔοικε.ξεῖνός τις δύστηνος ἀλητεύει κατὰ δῶμαἀνέρας αἰτίζων· ἀχρημοσύνη γὰρ ἀνώγει·ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἐνέπλησάν τʼ ἔδοσάν τε,οὗτος δὲ θρήνυι πρυμνὸν βάλε δεξιὸν ὦμον.ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευε μετὰ δμῳῇσι γυναιξίν,ἡμένη ἐν θαλάμῳ· ὁ δʼ ἐδείπνεε δῖος Ὀδυσσεύς·ἡ δʼ ἐπὶ οἷ καλέσασα προσηύδα δῖον ὑφορβόν·ἔρχεο, δῖʼ Εὔμαιε, κιὼν τὸν ξεῖνον ἄνωχθιἐλθέμεν, ὄφρα τί μιν προσπτύξομαι ἠδʼ ἐρέωμαιεἴ που Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠὲ πέπυσταιἢ ἴδεν ὀφθαλμοῖσι· πολυπλάγκτῳ γὰρ ἔοικε.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶταεἰ γάρ τοι, βασίλεια, σιωπήσειαν Ἀχαιοί·οἷʼ ὅ γε μυθεῖται, θέλγοιτό κέ τοι φίλον ἦτορ.τρεῖς γὰρ δή μιν νύκτας ἔχον, τρία δʼ ἤματʼ ἔρυξαἐν κλισίῃ· πρῶτον γὰρ ἔμʼ ἵκετο νηὸς ἀποδράς·ἀλλʼ οὔ πω κακότητα διήνυσεν ἣν ἀγορεύων.ὡς δʼ ὅτʼ ἀοιδὸν ἀνὴρ ποτιδέρκεται, ὅς τε θεῶν ἒξἀείδει δεδαὼς ἔπεʼ ἱμερόεντα βροτοῖσι,τοῦ δʼ ἄμοτον μεμάασιν ἀκουέμεν, ὁππότʼ ἀείδῃ·ὣς ἐμὲ κεῖνος ἔθελγε παρήμενος ἐν μεγάροισι.φησὶ δʼ Ὀδυσσῆος ξεῖνος πατρώϊος εἶναι,Κρήτῃ ναιετάων, ὅθι Μίνωος γένος ἐστίν.ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδʼ ἵκετο πήματα πάσχων,προπροκυλινδόμενος· στεῦται δʼ Ὀδυσῆος ἀκοῦσαι,ἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,ζωοῦ· πολλὰ δʼ ἄγει κειμήλια ὅνδε δόμονδε.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·ἔρχεο, δεῦρο κάλεσσον, ἵνʼ ἀντίον αὐτὸς ἐνίσπῃ.οὗτοι δʼ ἠὲ θύρῃσι καθήμενοι ἑψιαάσθων.ἢ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ, ἐπεί σφισι θυμὸς ἐΰφρων.αὐτῶν μὲν γὰρ κτήματʼ ἀκήρατα κεῖτʼ ἐνὶ οἴκῳ,σῖτος καὶ μέθυ ἡδύ· τὰ μὲν οἰκῆες ἔδουσιν,οἱ δʼ εἰς ἡμέτερον πωλεύμενοι ἤματα πάντα,βοῦς ἱερεύοντες καὶ ὄϊς καὶ πίονας αἶγας,εἰλαπινάζουσιν πίνουσί τε αἴθοπα οἶνον,μαψιδίως· τὰ δὲ πολλὰ κατάνεται. οὐ γὰρ ἔπʼ ἀνήρ,οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν, ἀρὴν ἀπὸ οἴκου ἀμῦναι.εἰ δʼ Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,αἶψά κε σὺν ᾧ παιδὶ βίας ἀποτίσεται ἀνδρῶν.ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ μέγʼ ἔπταρεν, ἀμφὶ δὲ δῶμασμερδαλέον κονάβησε· γέλασσε δὲ Πηνελόπεια,αἶψα δʼ ἄρʼ Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἔρχεό μοι, τὸν ξεῖνον ἐναντίον ὧδε κάλεσσον.οὐχ ὁράᾳς ὅ μοι υἱὸς ἐπέπταρε πᾶσιν ἔπεσσι;τῷ κε καὶ οὐκ ἀτελὴς θάνατος μνηστῆρσι γένοιτοπᾶσι μάλʼ, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·αἴ κʼ αὐτὸν γνώω νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα,ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά.ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν·ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ξεῖνε πάτερ, καλέει σε περίφρων Πηνελόπεια,μήτηρ Τηλεμάχοιο· μεταλλῆσαί τί ἑ θυμὸςἀμφὶ πόσει κέλεται, καὶ κήδεά περ πεπαθυίῃ.εἰ δέ κέ σε γνώῃ νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα,ἕσσει σε χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, τῶν σὺ μάλισταχρηΐζεις· σῖτον δὲ καὶ αἰτίζων κατὰ δῆμονγαστέρα βοσκήσεις· δώσει δέ τοι ὅς κʼ ἐθέλῃσι.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·Εὔμαιʼ, αἶψά κʼ ἐγὼ νημερτέα πάντʼ ἐνέποιμικούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ·οἶδα γὰρ εὖ περὶ κείνου, ὁμὴν δʼ ἀνεδέγμεθʼ ὀϊζύν.ἀλλὰ μνηστήρων χαλεπῶν ὑποδείδιʼ ὅμιλον,τῶν ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει.καὶ γὰρ νῦν, ὅτε μʼ οὗτος ἀνὴρ κατὰ δῶμα κιόνταοὔ τι κακὸν ῥέξαντα βαλὼν ὀδύνῃσιν ἔδωκεν,οὔτε τι Τηλέμαχος τό γʼ ἐπήρκεσεν οὔτε τις ἄλλος.τῷ νῦν Πηνελόπειαν ἐνὶ μεγάροισιν ἄνωχθιμεῖναι, ἐπειγομένην περ, ἐς ἠέλιον καταδύντα·καὶ τότε μʼ εἰρέσθω πόσιος πέρι νόστιμον ἦμαρ,ἀσσοτέρω καθίσασα παραὶ πυρί· εἵματα γάρ τοιλύγρʼ ἔχω· οἶσθα καὶ αὐτός, ἐπεί σε πρῶθʼ ἱκέτευσα.ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσε.τὸν δʼ ὑπὲρ οὐδοῦ βάντα προσηύδα Πηνελόπεια·οὐ σύ γʼ ἄγεις, Εὔμαιε· τί τοῦτʼ ἐνόησεν ἀλήτης;ἦ τινά που δείσας ἐξαίσιον ἦε καὶ ἄλλωςαἰδεῖται κατὰ δῶμα; κακὸς δʼ αἰδοῖος ἀλήτης.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·μυθεῖται κατὰ μοῖραν, ἅ πέρ κʼ οἴοιτο καὶ ἄλλος,ὕβριν ἀλυσκάζων ἀνδρῶν ὑπερηνορεόντων.ἀλλά σε μεῖναι ἄνωγεν ἐς ἠέλιον καταδύντα.καὶ δὲ σοὶ ὧδʼ αὐτῇ πολὺ κάλλιον, ὦ βασίλεια,οἴην πρὸς ξεῖνον φάσθαι ἔπος ἠδʼ ἐπακοῦσαι.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·οὐκ ἄφρων ὁ ξεῖνος· ὀΐεται, ὥς περ ἂν εἴη·οὐ γάρ πού τινες ὧδε καταθνητῶν ἀνθρώπωνἀνέρες ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται.ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευεν, ὁ δʼ ᾤχετο δῖος ὑφορβὸςμνηστήρων ἐς ὅμιλον, ἐπεὶ διεπέφραδε πάντα.αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα,ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι·ὦ φίλʼ, ἐγὼ μὲν ἄπειμι, σύας καὶ κεῖνα φυλάξων,σὸν καὶ ἐμὸν βίοτον· σοὶ δʼ ἐνθάδε πάντα μελόντων.αὐτὸν μέν σε πρῶτα σάω, καὶ φράζεο θυμῷμή τι πάθῃς· πολλοὶ δὲ κακὰ φρονέουσιν Ἀχαιῶν,τοὺς Ζεὺς ἐξολέσειε πρὶν ἡμῖν πῆμα γενέσθαι.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἔσσεται οὕτως, ἄττα· σὺ δʼ ἔρχεο δειελιήσας·ἠῶθεν δʼ ἰέναι καὶ ἄγειν ἱερήϊα καλά·αὐτὰρ ἐμοὶ τάδε πάντα καὶ ἀθανάτοισι μελήσει.ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἄρʼ ἕζετʼ ἐϋξέστου ἐπὶ δίφρου,πλησάμενος δʼ ἄρα θυμὸν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτοςβῆ ῥʼ ἴμεναι μεθʼ ὕας, λίπε δʼ ἕρκεά τε μέγαρόν τε,πλεῖον δαιτυμόνων· οἱ δʼ ὀρχηστυῖ καὶ ἀοιδῇτέρποντʼ· ἤδη γὰρ καὶ ἐπήλυθε δείελον ἦμαρ.

ἦλθε δʼ ἐπὶ πτωχὸς πανδήμιος, ὃς κατὰ ἄστυπτωχεύεσκʼ Ἰθάκης, μετὰ δʼ ἔπρεπε γαστέρι μάργῃἀζηχὲς φαγέμεν καὶ πιέμεν· οὐδέ οἱ ἦν ἲςοὐδὲ βίη, εἶδος δὲ μάλα μέγας ἦν ὁράασθαι.Ἀρναῖος δʼ ὄνομʼ ἔσκε· τὸ γὰρ θέτο πότνια μήτηρἐκ γενετῆς· Ἶρον δὲ νέοι κίκλησκον ἅπαντες,οὕνεκʼ ἀπαγγέλλεσκε κιών, ὅτε πού τις ἀνώγοι·ὅς ῥʼ ἐλθὼν Ὀδυσῆα διώκετο οἷο δόμοιο,καί μιν νεικείων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·εἶκε, γέρον, προθύρου, μὴ δὴ τάχα καὶ ποδὸς ἕλκῃ.οὐκ ἀΐεις ὅτι δή μοι ἐπιλλίζουσιν ἅπαντες,ἑλκέμεναι δὲ κέλονται; ἐγὼ δʼ αἰσχύνομαι ἔμπης.ἀλλʼ ἄνα, μὴ τάχα νῶϊν ἔρις καὶ χερσὶ γένηται.τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·δαιμόνιʼ, οὔτε τί σε ῥέζω κακὸν οὔτʼ ἀγορεύω,οὔτε τινὰ φθονέω δόμεναι καὶ πόλλʼ ἀνελόντα.οὐδὸς δʼ ἀμφοτέρους ὅδε χείσεται, οὐδέ τί σε χρὴἀλλοτρίων φθονέειν· δοκέεις δέ μοι εἶναι ἀλήτηςὥς περ ἐγών, ὄλβον δὲ θεοὶ μέλλουσιν ὀπάζειν.χερσὶ δὲ μή τι λίην προκαλίζεο, μή με χολώσῃς,μή σε γέρων περ ἐὼν στῆθος καὶ χείλεα φύρσωαἵματος· ἡσυχίη δʼ ἂν ἐμοὶ καὶ μᾶλλον ἔτʼ εἴηαὔριον· οὐ μὲν γάρ τί σʼ ὑποστρέψεσθαι ὀΐωδεύτερον ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.τὸν δὲ χολωσάμενος προσεφώνεεν Ἶρος ἀλήτης·ὢ πόποι, ὡς ὁ μολοβρὸς ἐπιτροχάδην ἀγορεύει,γρηῒ καμινοῖ ἶσος· ὃν ἂν κακὰ μητισαίμηνκόπτων ἀμφοτέρῃσι, χαμαὶ δέ κε πάντας ὀδόνταςγναθμῶν ἐξελάσαιμι συὸς ὣς ληϊβοτείρης.ζῶσαι νῦν, ἵνα πάντες ἐπιγνώωσι καὶ οἵδεμαρναμένους· πῶς δʼ ἂν σὺ νεωτέρῳ ἀνδρὶ μάχοιο;ὣς οἱ μὲν προπάροιθε θυράων ὑψηλάωνοὐδοῦ ἔπι ξεστοῦ πανθυμαδὸν ὀκριόωντο.τοῖϊν δὲ ξυνέηχʼ ἱερὸν μένος Ἀντινόοιο,ἡδὺ δʼ ἄρʼ ἐκγελάσας μετεφώνει μνηστήρεσσιν·ὦ φίλοι, οὐ μέν πώ τι πάρος τοιοῦτον ἐτύχθη,οἵην τερπωλὴν θεὸς ἤγαγεν ἐς τόδε δῶμα.ὁ ξεῖνός τε καὶ Ἶρος ἐρίζετον ἀλλήλοιϊνχερσὶ μαχέσσασθαι· ἀλλὰ ξυνελάσσομεν ὦκα.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀνήϊξαν γελόωντες,ἀμφὶ δʼ ἄρα πτωχοὺς κακοείμονας ἠγερέθοντο.τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι εἴπω.γαστέρες αἵδʼ αἰγῶν κέατʼ ἐν πυρί, τὰς ἐπὶ δόρπῳκατθέμεθα κνίσης τε καὶ αἵματος ἐμπλήσαντες·ὁππότερος δέ κε νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,τάων ἥν κʼ ἐθέλῃσιν ἀναστὰς αὐτὸς ἑλέσθω·αἰεὶ αὖθʼ ἡμῖν μεταδαίσεται, οὐδέ τινʼ ἄλλονπτωχὸν ἔσω μίσγεσθαι ἐάσομεν αἰτήσοντα.ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.τοῖς δὲ δολοφρονέων μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ φίλοι, οὔ πως ἔστι νεωτέρῳ ἀνδρὶ μάχεσθαιἄνδρα γέροντα, δύῃ ἀρημένον· ἀλλά με γαστὴρὀτρύνει κακοεργός, ἵνα πληγῇσι δαμείω.ἀλλʼ ἄγε νῦν μοι πάντες ὀμόσσατε καρτερὸν ὅρκον,μή τις ἐπʼ Ἴρῳ ἦρα φέρων ἐμὲ χειρὶ βαρείῃπλήξῃ ἀτασθάλλων, τούτῳ δέ με ἶφι δαμάσσῃ.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀπώμνυον ὡς ἐκέλευεν.αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ὄμοσάν τε τελεύτησάν τε τὸν ὅρκον,τοῖς δʼ αὖτις μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·ξεῖνʼ, εἴ σʼ ὀτρύνει κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρτοῦτον ἀλέξασθαι, τῶν δʼ ἄλλων μή τινʼ Ἀχαιῶνδείδιθʼ, ἐπεὶ πλεόνεσσι μαχήσεται ὅς κέ σε θείνῃ·ξεινοδόκος μὲν ἐγών, ἐπὶ δʼ αἰνεῖτον βασιλῆες,Ἀντίνοός τε καὶ Εὐρύμαχος, πεπνυμένω ἄμφω.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνεον· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςζώσατο μὲν ῥάκεσιν περὶ μήδεα, φαῖνε δὲ μηροὺςκαλούς τε μεγάλους τε, φάνεν δέ οἱ εὐρέες ὦμοιστήθεά τε στιβαροί τε βραχίονες· αὐτὰρ Ἀθήνηἄγχι παρισταμένη μέλεʼ ἤλδανε ποιμένι λαῶν.μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως ἀγάσαντο·ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·ἦ τάχα Ἶρος Ἄϊρος ἐπίσπαστον κακὸν ἕξει,οἵην ἐκ ῥακέων ὁ γέρων ἐπιγουνίδα φαίνει.ὣς ἄρʼ ἔφαν, Ἴρῳ δὲ κακῶς ὠρίνετο θυμός.ἀλλὰ καὶ ὣς δρηστῆρες ἄγον ζώσαντες ἀνάγκῃδειδιότα· σάρκες δὲ περιτρομέοντο μέλεσσιν.Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·νῦν μὲν μήτʼ εἴης, βουγάϊε, μήτε γένοιο,εἰ δὴ τοῦτόν γε τρομέεις καὶ δείδιας αἰνῶς,ἄνδρα γέροντα, δύῃ ἀρημένον, ἥ μιν ἱκάνει.ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·αἴ κέν σʼ οὗτος νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,πέμψω σʼ ἤπειρόνδε, βαλὼν ἐν νηὶ μελαίνῃ,εἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων,ὅς κʼ ἀπὸ ῥῖνα τάμῃσι καὶ οὔατα νηλέϊ χαλκῷ,μήδεά τʼ ἐξερύσας δώῃ κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι.ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑπὸ τρόμος ἔλλαβε γυῖα.ἐς μέσσον δʼ ἄναγον· τὼ δʼ ἄμφω χεῖρας ἀνέσχον.δὴ τότε μερμήριξε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεὺςἢ ἐλάσειʼ ὥς μιν ψυχὴ λίποι αὖθι πεσόντα,ἦέ μιν ἦκʼ ἐλάσειε τανύσσειέν τʼ ἐπὶ γαίῃ.ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,ἦκʼ ἐλάσαι, ἵνα μή μιν ἐπιφρασσαίατʼ Ἀχαιοί.δὴ τότʼ ἀνασχομένω ὁ μὲν ἤλασε δεξιὸν ὦμονἾρος, ὁ δʼ αὐχένʼ ἔλασσεν ὑπʼ οὔατος, ὀστέα δʼ εἴσωἔθλασεν· αὐτίκα δʼ ἦλθε κατὰ στόμα φοίνιον αἷμα,κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, σὺν δʼ ἤλασʼ ὀδόνταςλακτίζων ποσὶ γαῖαν· ἀτὰρ μνηστῆρες ἀγαυοὶχεῖρας ἀνασχόμενοι γέλῳ ἔκθανον. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςἕλκε διὲκ προθύροιο λαβὼν ποδός, ὄφρʼ ἵκετʼ αὐλήν,αἰθούσης τε θύρας· καί μιν ποτὶ ἑρκίον αὐλῆςεἷσεν ἀνακλίνας· σκῆπτρον δέ οἱ ἔμβαλε χειρί,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο σύας τε κύνας τʼ ἀπερύκων,μηδὲ σύ γε ξείνων καὶ πτωχῶν κοίρανος εἶναιλυγρὸς ἐών, μή πού τι κακὸν καὶ μεῖζον ἐπαύρῃ.ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἀεικέα βάλλετο πήρην,πυκνὰ ῥωγαλέην· ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ.ἂψ δʼ ὅ γʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τοὶ δʼ ἴσαν εἴσωἡδὺ γελώοντες καὶ δεικανόωντʼ ἐπέεσσι·Ζεύς τοι δοίη, ξεῖνε, καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι,ὅττι μάλιστʼ ἐθέλεις καί τοι φίλον ἔπλετο θυμῷ,ὃς τοῦτον τὸν ἄναλτον ἀλητεύειν ἀπέπαυσαςἐν δήμῳ· τάχα γάρ μιν ἀνάξομεν ἤπειρόνδεεἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων.ὣς ἄρʼ ἔφαν, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος Ὀδυσσεύς.Ἀντίνοος δʼ ἄρα οἱ μεγάλην παρὰ γαστέρα θῆκεν,ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος· Ἀμφίνομος δὲἄρτους ἐκ κανέοιο δύω παρέθηκεν ἀείραςκαὶ δέπαϊ χρυσέῳ δειδίσκετο, φώνησέν τε·χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε, γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσωὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·Ἀμφίνομʼ, ἦ μάλα μοι δοκέεις πεπνυμένος εἶναι·τοίου γὰρ καὶ πατρός, ἐπεὶ κλέος ἐσθλὸν ἄκουον,Νῖσον Δουλιχιῆα ἐΰν τʼ ἔμεν ἀφνειόν τε·τοῦ σʼ ἔκ φασι γενέσθαι, ἐπητῇ δʼ ἀνδρὶ ἔοικας.τοὔνεκά τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·οὐδὲν ἀκιδνότερον γαῖα τρέφει ἀνθρώποιο,πάντων ὅσσα τε γαῖαν ἔπι πνείει τε καὶ ἕρπει.οὐ μὲν γάρ ποτέ φησι κακὸν πείσεσθαι ὀπίσσω,ὄφρʼ ἀρετὴν παρέχωσι θεοὶ καὶ γούνατʼ ὀρώρῃ·ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ λυγρὰ θεοὶ μάκαρες τελέσωσι,καὶ τὰ φέρει ἀεκαζόμενος τετληότι θυμῷ·τοῖος γὰρ νόος ἐστὶν ἐπιχθονίων ἀνθρώπωνοἷον ἐπʼ ἦμαρ ἄγησι πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε.καὶ γὰρ ἐγώ ποτʼ ἔμελλον ἐν ἀνδράσιν ὄλβιος εἶναι,πολλὰ δʼ ἀτάσθαλʼ ἔρεξα βίῃ καὶ κάρτεϊ εἴκων,πατρί τʼ ἐμῷ πίσυνος καὶ ἐμοῖσι κασιγνήτοισι.τῷ μή τίς ποτε πάμπαν ἀνὴρ ἀθεμίστιος εἴη,ἀλλʼ ὅ γε σιγῇ δῶρα θεῶν ἔχοι, ὅττι διδοῖεν.οἷʼ ὁρόω μνηστῆρας ἀτάσθαλα μηχανόωντας,κτήματα κείροντας καὶ ἀτιμάζοντας ἄκοιτινἀνδρός, ὃν οὐκέτι φημὶ φίλων καὶ πατρίδος αἴηςδηρὸν ἀπέσσεσθαι· μάλα δὲ σχεδόν. ἀλλά σε δαίμωνοἴκαδʼ ὑπεξαγάγοι, μηδʼ ἀντιάσειας ἐκείνῳ,ὁππότε νοστήσειε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν·οὐ γὰρ ἀναιμωτί γε διακρινέεσθαι ὀΐωμνηστῆρας καὶ κεῖνον, ἐπεί κε μέλαθρον ὑπέλθῃ.ὣς φάτο, καὶ σπείσας ἔπιεν μελιηδέα οἶνον,ἂψ δʼ ἐν χερσὶν ἔθηκε δέπας κοσμήτορι λαῶν.αὐτὰρ ὁ βῆ διὰ δῶμα φίλον τετιημένος ἦτορ,νευστάζων κεφαλῇ· δὴ γὰρ κακὸν ὄσσετο θυμός.ἀλλʼ οὐδʼ ὣς φύγε κῆρα· πέδησε δὲ καὶ τὸν ἈθήνηΤηλεμάχου ὑπὸ χερσὶ καὶ ἔγχεϊ ἶφι δαμῆναι.ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.τῇ δʼ ἄρʼ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ,μνηστήρεσσι φανῆναι, ὅπως πετάσειε μάλισταθυμὸν μνηστήρων ἰδὲ τιμήεσσα γένοιτομᾶλλον πρὸς πόσιός τε καὶ υἱέος ἢ πάρος ἦεν.ἀχρεῖον δʼ ἐγέλασσεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·Εὐρυνόμη, θυμός μοι ἐέλδεται, οὔ τι πάρος γε,μνηστήρεσσι φανῆναι, ἀπεχθομένοισί περ ἔμπης·παιδὶ δέ κεν εἴποιμι ἔπος, τό κε κέρδιον εἴη,μὴ πάντα μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ὁμιλεῖν,οἵ τʼ εὖ μὲν βάζουσι, κακῶς δʼ ὄπιθεν φρονέουσι.τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρυνόμη ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν·ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, τέκος, κατὰ μοῖραν ἔειπες.ἀλλʼ ἴθι καὶ σῷ παιδὶ ἔπος φάο μηδʼ ἐπίκευθε,χρῶτʼ ἀπονιψαμένη καὶ ἐπιχρίσασα παρειάς·μηδʼ οὕτω δακρύοισι πεφυρμένη ἀμφὶ πρόσωπαἔρχευ, ἐπεὶ κάκιον πενθήμεναι ἄκριτον αἰεί.ἤδη μὲν γάρ τοι παῖς τηλίκος, ὃν σὺ μάλισταἠρῶ ἀθανάτοισι γενειήσαντα ἰδέσθαι.τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·Εὐρυνόμη, μὴ ταῦτα παραύδα, κηδομένη περ,χρῶτʼ ἀπονίπτεσθαι καὶ ἐπιχρίεσθαι ἀλοιφῇ·ἀγλαΐην γὰρ ἐμοί γε θεοί, τοὶ Ὄλυμπον ἔχουσιν,ὤλεσαν, ἐξ οὗ κεῖνος ἔβη κοίλῃς ἐνὶ νηυσίν.ἀλλά μοι Αὐτονόην τε καὶ Ἱπποδάμειαν ἄνωχθιἐλθέμεν, ὄφρα κέ μοι παρστήετον ἐν μεγάροισιν·οἴη δʼ οὐκ εἴσειμι μετʼ ἀνέρας· αἰδέομαι γάρ.ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκειἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι.ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·κούρῃ Ἰκαρίοιο κατὰ γλυκὺν ὕπνον ἔχευεν,εὗδε δʼ ἀνακλινθεῖσα, λύθεν δέ οἱ ἅψεα πάντααὐτοῦ ἐνὶ κλιντῆρι· τέως δʼ ἄρα δῖα θεάωνἄμβροτα δῶρα δίδου, ἵνα μιν θησαίατʼ Ἀχαιοί.κάλλεϊ μέν οἱ πρῶτα προσώπατα καλὰ κάθηρενἀμβροσίῳ, οἵῳ περ ἐϋστέφανος Κυθέρειαχρίεται, εὖτʼ ἂν ἴῃ Χαρίτων χορὸν ἱμερόεντα·καί μιν μακροτέρην καὶ πάσσονα θῆκεν ἰδέσθαι,λευκοτέρην δʼ ἄρα μιν θῆκε πριστοῦ ἐλέφαντος.ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἔρξασʼ ἀπεβήσετο δῖα θεάων,ἦλθον δʼ ἀμφίπολοι λευκώλενοι ἐκ μεγάροιοφθόγγῳ ἐπερχόμεναι· τὴν δὲ γλυκὺς ὕπνος ἀνῆκε,καί ῥʼ ἀπομόρξατο χερσὶ παρειὰς φώνησέν τε·ἦ με μάλʼ αἰνοπαθῆ μαλακὸν περὶ κῶμʼ ἐκάλυψεν.αἴθε μοι ὣς μαλακὸν θάνατον πόροι Ἄρτεμις ἁγνὴαὐτίκα νῦν, ἵνα μηκέτʼ ὀδυρομένη κατὰ θυμὸναἰῶνα φθινύθω, πόσιος ποθέουσα φίλοιοπαντοίην ἀρετήν, ἐπεὶ ἔξοχος ἦεν Ἀχαιῶν.ὣς φαμένη κατέβαινʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα,οὐκ οἴη· ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι δύʼ ἕποντο.ἡ δʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα·ἀμφίπολος δʼ ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.τῶν δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατʼ, ἔρῳ δʼ ἄρα θυμὸν ἔθελχθεν,πάντες δʼ ἠρήσαντο παραὶ λεχέεσσι κλιθῆναι.ἡ δʼ αὖ Τηλέμαχον προσεφώνεεν, ὃν φίλον υἱόν·Τηλέμαχʼ, οὐκέτι τοι φρένες ἔμπεδοι οὐδὲ νόημα·παῖς ἔτʼ ἐὼν καὶ μᾶλλον ἐνὶ φρεσὶ κέρδεʼ ἐνώμας·νῦν δʼ, ὅτε δὴ μέγας ἐσσὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνεις,καί κέν τις φαίη γόνον ἔμμεναι ὀλβίου ἀνδρός,ἐς μέγεθος καὶ κάλλος ὁρώμενος, ἀλλότριος φώς,οὐκέτι τοι φρένες εἰσὶν ἐναίσιμοι οὐδὲ νόημα.οἷον δὴ τόδε ἔργον ἐνὶ μεγάροισιν ἐτύχθη,ὃς τὸν ξεῖνον ἔασας ἀεικισθήμεναι οὕτως.πῶς νῦν, εἴ τι ξεῖνος ἐν ἡμετέροισι δόμοισινἥμενος ὧδε πάθοι ῥυστακτύος ἐξ ἀλεγεινῆς;σοί κʼ αἶσχος λώβη τε μετʼ ἀνθρώποισι πέλοιτο.τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·μῆτερ ἐμή, τὸ μὲν οὔ σε νεμεσσῶμαι κεχολῶσθαι·αὐτὰρ ἐγὼ θυμῷ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρεια· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.ἀλλά τοι οὐ δύναμαι πεπνυμένα πάντα νοῆσαι·ἐκ γάρ με πλήσσουσι παρήμενοι ἄλλοθεν ἄλλοςοἵδε κακὰ φρονέοντες, ἐμοὶ δʼ οὐκ εἰσὶν ἀρωγοί.οὐ μέν τοι ξείνου γε καὶ Ἴρου μῶλος ἐτύχθημνηστήρων ἰότητι, βίῃ δʼ ὅ γε φέρτερος ἦεν.αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,οὕτω νῦν μνηστῆρες ἐν ἡμετέροισι δόμοισινεύοιεν κεφαλὰς δεδμημένοι, οἱ μὲν ἐν αὐλῇ,οἱ δʼ ἔντοσθε δόμοιο, λελῦτο δὲ γυῖα ἑκάστου,ὡς νῦν Ἶρος κεῖνος ἐπʼ αὐλείῃσι θύρῃσινἧσται νευστάζων κεφαλῇ, μεθύοντι ἐοικώς,οὐδʼ ὀρθὸς στῆναι δύναται ποσὶν οὐδὲ νέεσθαιοἴκαδʼ, ὅπη οἱ νόστος, ἐπεὶ φίλα γυῖα λέλυνται.ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·Εὐρύμαχος δʼ ἐπέεσσι προσηύδα Πηνελόπειαν·κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,εἰ πάντες σε ἴδοιεν ἀνʼ Ἴασον Ἄργος Ἀχαιοί,πλέονές κε μνηστῆρες ἐν ὑμετέροισι δόμοισινἠῶθεν δαινύατʼ, ἐπεὶ περίεσσι γυναικῶνεἶδός τε μέγεθός τε ἰδὲ φρένας ἔνδον ἐΐσας.τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·Εὐρύμαχʼ, ἦ τοι ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τεὤλεσαν ἀθάνατοι, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινονἈργεῖοι, μετὰ τοῖσι δʼ ἐμὸς πόσις ᾖεν Ὀδυσσεύς.εἰ κεῖνός γʼ ἐλθὼν τὸν ἐμὸν βίον ἀμφιπολεύοι,μεῖζόν κε κλέος εἴη ἐμὸν καὶ κάλλιον οὕτως.νῦν δʼ ἄχομαι· τόσα γάρ μοι ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.ἦ μὲν δὴ ὅτε τʼ ᾖε λιπὼν κάτα πατρίδα γαῖαν,δεξιτερὴν ἐπὶ καρπῷ ἑλὼν ἐμὲ χεῖρα προσηύδα·ὦ γύναι, οὐ γὰρ ὀΐω ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺςἐκ Τροίης εὖ πάντας ἀπήμονας ἀπονέεσθαι·καὶ γὰρ Τρῶάς φασι μαχητὰς ἔμμεναι ἄνδρας,ἠμὲν ἀκοντιστὰς ἠδὲ ῥυτῆρας ὀϊστῶνἵππων τʼ ὠκυπόδων ἐπιβήτορας, οἵ κε τάχισταἔκριναν μέγα νεῖκος ὁμοιΐου πολέμοιο.τῷ οὐκ οἶδʼ ἤ κέν μʼ ἀνέσει θεός, ἦ κεν ἁλώωαὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ· σοὶ δʼ ἐνθάδε πάντα μελόντων.μεμνῆσθαι πατρὸς καὶ μητέρος ἐν μεγάροισινὡς νῦν, ἢ ἔτι μᾶλλον ἐμεῦ ἀπονόσφιν ἐόντος·αὐτὰρ ἐπὴν δὴ παῖδα γενειήσαντα ἴδηαι,γήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃσθα, τεὸν κατὰ δῶμα λιποῦσα.κεῖνος τὼς ἀγόρευε· τὰ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.νὺξ δʼ ἔσται ὅτε δὴ στυγερὸς γάμος ἀντιβολήσειοὐλομένης ἐμέθεν, τῆς τε Ζεὺς ὄλβον ἀπηύρα.ἀλλὰ τόδʼ αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει·μνηστήρων οὐχ ἥδε δίκη τὸ πάροιθε τέτυκτο·οἵ τʼ ἀγαθήν τε γυναῖκα καὶ ἀφνειοῖο θύγατραμνηστεύειν ἐθέλωσι καὶ ἀλλήλοις ἐρίσωσιν,αὐτοὶ τοί γʼ ἀπάγουσι βόας καὶ ἴφια μῆλα,κούρης δαῖτα φίλοισι, καὶ ἀγλαὰ δῶρα διδοῦσιν·ἀλλʼ οὐκ ἀλλότριον βίοτον νήποινον ἔδουσιν.ὣς φάτο, γήθησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,οὕνεκα τῶν μὲν δῶρα παρέλκετο, θέλγε δὲ θυμὸνμειλιχίοις ἐπέεσσι, νόος δέ οἱ ἄλλα μενοίνα.τὴν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός,κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,δῶρα μὲν ὅς κʼ ἐθέλῃσιν Ἀχαιῶν ἐνθάδʼ ἐνεῖκαι,δέξασθʼ. οὐ γὰρ καλὸν ἀνήνασθαι δόσιν ἐστίν·ἡμεῖς δʼ οὔτʼ ἐπὶ ἔργα πάρος γʼ ἴμεν οὔτε πῃ ἄλλῃ,πρίν γέ σε τῷ γήμασθαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος.ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος·δῶρα δʼ ἄρʼ οἰσέμεναι πρόεσαν κήρυκα ἕκαστος.Ἀντινόῳ μὲν ἔνεικε μέγαν περικαλλέα πέπλον,ποικίλον· ἐν δʼ ἀρʼ ἔσαν περόναι δυοκαίδεκα πᾶσαιχρύσειαι, κληῗσιν ἐϋγνάμπτοις ἀραρυῖαι.ὅρμον δʼ Εὐρυμάχῳ πολυδαίδαλον αὐτίκʼ ἔνεικε.χρύσεον, ἠλέκτροισιν ἐερμένον ἠέλιον ὥς.ἕρματα δʼ Εὐρυδάμαντι δύω θεράποντες ἔνεικαν,τρίγληνα μορόεντα· χάρις δʼ ἀπελάμπετο πολλή.ἐκ δʼ ἄρα Πεισάνδροιο Πολυκτορίδαο ἄνακτοςἴσθμιον ἤνεικεν θεράπων, περικαλλὲς ἄγαλμα.ἄλλο δʼ ἄρʼ ἄλλος δῶρον Ἀχαιῶν καλὸν ἔνεικεν.ἡ μὲν ἔπειτʼ ἀνέβαινʼ ὑπερώϊα δῖα γυναικῶν,τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ ἀμφίπολοι ἔφερον περικαλλέα δῶραοἱ δʼ εἰς ὀρχηστύν τε καὶ ἱμερόεσσαν ἀοιδὴντρεψάμενοι τέρποντο, μένον δʼ ἐπὶ ἕσπερον ἐλθεῖν.τοῖσι δὲ τερπομένοισι μέλας ἐπὶ ἕσπερος ἦλθεν.αὐτίκα λαμπτῆρας τρεῖς ἵστασαν ἐν μεγάροισιν,ὄφρα φαείνοιεν· περὶ δὲ ξύλα κάγκανα θῆκαν,αὖα πάλαι, περίκηλα, νέον κεκεασμένα χαλκῷ,καὶ δαΐδας μετέμισγον· ἀμοιβηδὶς δʼ ἀνέφαινονδμῳαὶ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος. αὐτὰρ ὁ τῇσιναὐτὸς διογενῆς μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·δμῳαὶ Ὀδυσσῆος, δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος,ἔρχεσθε πρὸς δώμαθʼ, ἵνʼ αἰδοίη βασίλεια·τῇ δὲ παρʼ ἠλάκατα στροφαλίζετε, τέρπετε δʼ αὐτὴνἥμεναι ἐν μεγάρῳ, ἢ εἴρια πείκετε χερσίν·αὐτὰρ ἐγὼ τούτοισι φάος πάντεσσι παρέξω.ἤν περ γάρ κʼ ἐθέλωσιν ἐΰθρονον Ἠῶ μίμνειν,οὔ τί με νικήσουσι· πολυτλήμων δὲ μάλʼ εἰμί.ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἐγέλασσαν, ἐς ἀλλήλας δὲ ἴδοντο.τὸν δʼ αἰσχρῶς ἐνένιπε Μελανθὼ καλλιπάρῃος,τὴν Δολίος μὲν ἔτικτε, κόμισσε δὲ Πηνελόπεια,παῖδα δὲ ὣς ἀτίταλλε, δίδου δʼ ἄρʼ ἀθύρματα θυμῷ·ἀλλʼ οὐδʼ ὣς ἔχε πένθος ἐνὶ φρεσὶ Πηνελοπείης,ἀλλʼ ἥ γʼ Εὐρυμάχῳ μισγέσκετο καὶ φιλέεσκεν.ἥ ῥʼ Ὀδυσῆʼ ἐνένιπεν ὀνειδείοις ἐπέεσσιν·ξεῖνε τάλαν, σύ γέ τις φρένας ἐκπεπαταγμένος ἐσσί,οὐδʼ ἐθέλεις εὕδειν χαλκήϊον ἐς δόμον ἐλθών,ἠέ που ἐς λέσχην, ἀλλʼ ἐνθάδε πόλλʼ ἀγορεύεις,θαρσαλέως πολλοῖσι μετʼ ἀνδράσιν, οὐδέ τι θυμῷταρβεῖς· ἦ ῥά σε οἶνος ἔχει φρένας, ἤ νύ τοι αἰεὶτοιοῦτος νόος ἐστίν· ὃ καὶ μεταμώνια βάζεις.ἦ ἀλύεις, ὅτι Ἶρον ἐνίκησας τὸν ἀλήτην;μή τίς τοι τάχα Ἴρου ἀμείνων ἄλλος ἀναστῇ,ὅς τίς σʼ ἀμφὶ κάρη κεκοπὼς χερσὶ στιβαρῇσιδώματος ἐκπέμψῃσι, φορύξας αἵματι πολλῷ.τὴν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ἦ τάχα Τηλεμάχῳ ἐρέω, κύον, οἷʼ ἀγορεύεις,κεῖσʼ ἐλθών, ἵνα σʼ αὖθι διὰ μελεϊστὶ τάμῃσιν.ὣς εἰπὼν ἐπέεσσι διεπτοίησε γυναῖκας.βὰν δʼ ἴμεναι διὰ δῶμα, λύθεν δʼ ὑπὸ γυῖα ἑκάστηςταρβοσύνῃ· φὰν γάρ μιν ἀληθέα μυθήσασθαι.αὐτὰρ ὁ πὰρ λαμπτῆρσι φαείνων αἰθομένοισινἑστήκειν ἐς πάντας ὁρώμενος· ἄλλα δέ οἱ κῆρὥρμαινε φρεσὶν ᾗσιν, ἅ ῥʼ οὐκ ἀτέλεστα γένοντο.μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνηλώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλονδύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν,κερτομέων Ὀδυσῆα· γέλω δʼ ἑτάροισιν ἔτευχε.κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.οὐκ ἀθεεὶ ὅδʼ ἀνὴρ Ὀδυσήϊον ἐς δόμον ἵκει·ἔμπης μοι δοκέει δαίδων σέλας ἔμμεναι αὐτοῦκὰκ κεφαλῆς, ἐπεὶ οὔ οἱ ἔνι τρίχες οὐδʼ ἠβαιαί.ἦ ῥʼ, ἅμα τε προσέειπεν Ὀδυσσῆα πτολίπορθον·ξεῖνʼ, ἦ ἄρ κʼ ἐθέλοις θητευέμεν, εἴ σʼ ἀνελοίμην,ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιῆς—μισθὸς δέ τοι ἄρκιος ἔσται—αἱμασιάς τε λέγων καὶ δένδρεα μακρὰ φυτεύων;ἔνθα κʼ ἐγὼ σῖτον μὲν ἐπηετανὸν παρέχοιμι,εἵματα δʼ ἀμφιέσαιμι ποσίν θʼ ὑποδήματα δοίην.ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκʼ ἔμμαθες, οὐκ ἐθελήσειςἔργον ἐποίχεσθαι, ἀλλὰ πτώσσειν κατὰ δῆμονβούλεαι, ὄφρʼ ἄν ἔχῃς βόσκειν σὴν γαστέρʼ ἄναλτον.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·Εὐρύμαχʼ, εἰ γὰρ νῶϊν ἔρις ἔργοιο γένοιτοὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τʼ ἤματα μακρὰ πέλονται,ἐν ποίῃ, δρέπανον μὲν ἐγὼν εὐκαμπὲς ἔχοιμι,καὶ δὲ σὺ τοῖον ἔχοις, ἵνα πειρησαίμεθα ἔργουνήστιες ἄχρι μάλα κνέφαος, ποίη δὲ παρείη.εἰ δʼ αὖ καὶ βόες εἶεν ἐλαυνέμεν, οἵ περ ἄριστοι,αἴθωνες, μεγάλοι, ἄμφω κεκορηότε ποίης,ἥλικες, ἰσοφόροι, τῶν τε σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν,τετράγυον δʼ εἴη, εἴκοι δʼ ὑπὸ βῶλος ἀρότρῳ·τῷ κέ μʼ ἴδοις, εἰ ὦλκα διηνεκέα προταμοίμην.εἰ δʼ αὖ καὶ πόλεμόν ποθεν ὁρμήσειε Κρονίωνσήμερον, αὐτὰρ ἐμοὶ σάκος εἴη καὶ δύο δοῦρεκαὶ κυνέη πάγχαλκος, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖα,τῷ κέ μʼ ἴδοις πρώτοισιν ἐνὶ προμάχοισι μιγέντα,οὐδʼ ἄν μοι τὴν γαστέρʼ ὀνειδίζων ἀγορεύοις.ἀλλὰ μάλʼ ὑβρίξεις, καί τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής·καί πού τις δοκέεις μέγας ἔμμεναι ἠδὲ κραταιός,οὕνεκα πὰρ παύροισι καὶ οὐκ ἀγαθοῖσιν ὁμιλεῖς.εἰ δʼ Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,αἶψά κέ τοι τὰ θύρετρα, καὶ εὐρέα περ μάλʼ ἐόντα,φεύγοντι στείνοιτο διὲκ προθύροιο θύραζε.ὣς ἔφατʼ, Εὐρύμαχος δʼ ἐχολώσατο κηρόθι μᾶλλον,καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἆ δείλʼ, ἦ τάχα τοι τελέω κακόν, οἷʼ ἀγορεύειςθαρσαλέως πολλοῖσι μετʼ ἀνδράσιν, οὐδέ τι θυμῷταρβεῖς· ἦ ῥά σε οἶνος ἔχει φρένας, ἤ νύ τοι αἰεὶτοιοῦτος νόος ἐστίν· ὃ καὶ μεταμώνια βάζεις.ἦ ἀλύεις, ὅτι Ἶρον ἐνίκησας τὸν ἀλήτην;ὣς ἄρα φωνήσας σφέλας ἔλλαβεν· αὐτὰρ ὈδυσσεὺςἈμφινόμου πρὸς γοῦνα καθέζετο Δουλιχιῆος,Εὐρύμαχον δείσας· ὁ δʼ ἄρʼ οἰνοχόον βάλε χεῖραδεξιτερήν· πρόχοος δὲ χαμαὶ βόμβησε πεσοῦσα,αὐτὰρ ὅ γʼ οἰμώξας πέσεν ὕπτιος ἐν κονίῃσι.μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρα σκιόεντα,ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·αἴθʼ ὤφελλʼ ὁ ξεῖνος ἀλώμενος ἄλλοθʼ ὀλέσθαιπρὶν ἐλθεῖν· τῷ οὔ τι τόσον κέλαδον μετέθηκε.νῦν δὲ περὶ πτωχῶν ἐριδαίνομεν, οὐδέ τι δαιτὸςἐσθλῆς ἔσσεται ἦδος, ἐπεὶ τὰ χερείονα νικᾷ.τοῖσι δὲ καὶ μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιοδαιμόνιοι, μαίνεσθε καὶ οὐκέτι κεύθετε θυμῷβρωτὺν οὐδὲ ποτῆτα· θεῶν νύ τις ὔμμʼ ὀροθύνει.ἀλλʼ εὖ δαισάμενοι κατακείετε οἴκαδʼ ἰόντες,ὁππότε θυμὸς ἄνωγε· διώκω δʼ οὔ τινʼ ἐγώ γε.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντεςΤηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεΝίσου φαίδιμος υἱός, Ἀρητιάδαο ἄνακτος·ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλονδμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.ἀλλʼ ἄγετʼ, οἰνοχόος μὲν ἐπαρξάσθω δεπάεσσιν,ὄφρα σπείσαντες κατακείομεν οἴκαδʼ ἰόντες·τὸν ξεῖνον δὲ ἐῶμεν ἐνὶ μεγάροις ὈδυσῆοςΤηλεμάχῳ μελέμεν· τοῦ γὰρ φίλον ἵκετο δῶμα.ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ἑαδότα μῦθον ἔειπε.τοῖσιν δὲ κρητῆρα κεράσσατο Μούλιος ἥρως,κῆρυξ Δουλιχιεύς· θεράπων δʼ ἦν Ἀμφινόμοιο·νώμησεν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπισταδόν· οἱ δὲ θεοῖσισπείσαντες μακάρεσσι πίον μελιηδέα οἶνον.αὐτὰρ ἐπεὶ σπεῖσάν τʼ ἔπιόν θʼ ὅσον ἤθελε θυμός,βάν ῥʼ ἴμεναι κείοντες ἑὰ πρὸς δώμαθʼ ἕκαστος.

αὐτὰρ ὁ ἐν μεγάρῳ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς,μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήνῃ μερμηρίζων·αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·Τηλέμαχε, χρὴ τεύχεʼ ἀρήϊα κατθέμεν εἴσωπάντα μάλʼ· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσιπαρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες·ἐκ καπνοῦ κατέθηκʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ἐῴκειοἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,ἀλλὰ κατῄκισται, ὅσσον πυρὸς ἵκετʼ ἀϋτμή.πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶν ἔβαλε δαίμωνμή πως οἰνωθέντες, ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν,ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτακαὶ μνηστύν· αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος.ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·μαῖʼ, ἄγε δή μοι ἔρυξον ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,ὄφρα κεν ἐς θάλαμον καταθείομαι ἔντεα πατρὸςκαλά, τά μοι κατὰ οἶκον ἀκηδέα καπνὸς ἀμέρδειπατρὸς ἀποιχομένοιο· ἐγὼ δʼ ἔτι νήπιος ἦα.νῦν δʼ ἐθέλω καταθέσθαι, ἵνʼ οὐ πυρὸς ἵξετʼ ἀϋτμή.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·αἲ γὰρ δή ποτε, τέκνον, ἐπιφροσύνας ἀνέλοιοοἴκου κήδεσθαι καὶ κτήματα πάντα φυλάσσειν.ἀλλʼ ἄγε, τίς τοι ἔπειτα μετοιχομένη φάος οἴσει;δμῳὰς δʼ οὐκ εἴας προβλωσκέμεν, αἵ κεν ἔφαινον.τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ξεῖνος ὅδʼ· οὐ γὰρ ἀεργὸν ἀνέξομαι ὅς κεν ἐμῆς γεχοίνικος ἅπτηται, καὶ τηλόθεν εἰληλουθώς.ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων.τὼ δʼ ἄρʼ ἀναΐξαντʼ Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱὸςἐσφόρεον κόρυθάς τε καὶ ἀσπίδας ὀμφαλοέσσαςἔγχεά τʼ ὀξυόεντα· πάροιθε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη,χρύσεον λύχνον ἔχουσα, φάος περικαλλὲς ἐποίει.δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεεν ὃν πατέρʼ αἶψα·ὦ πάτερ, ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι.ἔμπης μοι τοῖχοι μεγάρων καλαί τε μεσόδμαι,εἰλάτιναί τε δοκοί, καὶ κίονες ὑψόσʼ ἔχοντεςφαίνοντʼ ὀφθαλμοῖς ὡς εἰ πυρὸς αἰθομένοιο.ἦ μάλα τις θεὸς ἔνδον, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·σίγα καὶ κατὰ σὸν νόον ἴσχανε μηδʼ ἐρέεινε·αὕτη τοι δίκη ἐστὶ θεῶν, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν.ἀλλὰ σὺ μὲν κατάλεξαι, ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ,ὄφρα κʼ ἔτι δμῳὰς καὶ μητέρα σὴν ἐρεθίζω·ἡ δέ μʼ ὀδυρομένη εἰρήσεται ἀμφὶς ἕκαστα.ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκεικείων ἐς θάλαμον, δαΐδων ὕπο λαμπομενάων,ἔνθα πάρος κοιμᾶθʼ, ὅτε μιν γλυκὺς ὕπνος ἱκάνοι·ἔνθʼ ἄρα καὶ τότʼ ἔλεκτο καὶ Ἠῶ δῖαν ἔμιμνεν.αὐτὰρ ὁ ἐν μεγάρῳ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς,μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήνῃ μερμηρίζων.ἡ δʼ ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια,Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ.τῇ παρὰ μὲν κλισίην πυρὶ κάτθεσαν, ἔνθʼ ἄρʼ ἐφῖζε,δινωτὴν ἐλέφαντι καὶ ἀργύρῳ· ἥν ποτε τέκτωνποίησʼ Ἰκμάλιος, καὶ ὑπὸ θρῆνυν ποσὶν ἧκεπροσφυέʼ ἐξ αὐτῆς, ὅθʼ ἐπὶ μέγα βάλλετο κῶας.ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια.ἦλθον δὲ δμῳαὶ λευκώλενοι ἐκ μεγάροιο.αἱ δʼ ἀπὸ μὲν σῖτον πολὺν ᾕρεον ἠδὲ τραπέζαςκαὶ δέπα, ἔνθεν ἄρʼ ἄνδρες ὑπερμενέοντες ἔπινον·πῦρ δʼ ἀπὸ λαμπτήρων χαμάδις βάλον, ἄλλα δʼ ἐπʼ αὐτῶννήησαν ξύλα πολλά, φόως ἔμεν ἠδὲ θέρεσθαι.ἡ δʼ Ὀδυσῆʼ ἐνένιπε Μελανθὼ δεύτερον αὖτις·ξεῖνʼ, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις διὰ νύκταδινεύων κατὰ οἶκον, ὀπιπεύσεις δὲ γυναῖκας;ἀλλʼ ἔξελθε θύραζε, τάλαν, καὶ δαιτὸς ὄνησο·ἢ τάχα καὶ δαλῷ βεβλημένος εἶσθα θύραζε.τὴν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·δαιμονίη, τί μοι ὧδʼ ἐπέχεις κεκοτηότι θυμῷ;ἦ ὅτι δὴ ῥυπόω, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι,πτωχεύω δʼ ἀνὰ δῆμον; ἀναγκαίη γὰρ ἐπείγει.τοιοῦτοι πτωχοὶ καὶ ἀλήμονες ἄνδρες ἔασικαὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιονὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ,τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι·ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι, ἄλλα τε πολλὰοἷσίν τʼ εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων· ἤθελε γάρ που·τῷ νῦν μήποτε καὶ σύ, γύναι, ἀπὸ πᾶσαν ὀλέσσῃςἀγλαΐην, τῇ νῦν γε μετὰ δμῳῇσι κέκασσαι·μή πώς τοι δέσποινα κοτεσσαμένη χαλεπήνῃ,ἢ Ὀδυσεὺς ἔλθῃ· ἔτι γὰρ καὶ ἐλπίδος αἶσα.εἰ δʼ ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε καὶ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν,ἀλλʼ ἤδη παῖς τοῖος Ἀπόλλωνός γε ἕκητι,Τηλέμαχος· τὸν δʼ οὔ τις ἐνὶ μεγάροισι γυναικῶνλήθει ἀτασθάλλουσʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τηλίκος ἐστίν.ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσε περίφρων Πηνελόπεια,ἀμφίπολον δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·πάντως, θαρσαλέη, κύον ἀδεές, οὔ τί με λήθειςἔρδουσα μέγα ἔργον, ὃ σῇ κεφαλῇ ἀναμάξεις·πάντα γὰρ εὖ ᾔδησθʼ, ἐπεὶ ἐξ ἐμεῦ ἔκλυες αὐτῆςὡς τὸν ξεῖνον ἔμελλον ἐνὶ μεγάροισιν ἐμοῖσινἀμφὶ πόσει εἴρεσθαι, ἐπεὶ πυκινῶς ἀκάχημαι.ἦ ῥα καὶ Εὐρυνόμην ταμίην πρὸς μῦθον ἔειπεν·Εὐρυνόμη, φέρε δὴ δίφρον καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ,ὄφρα καθεζόμενος εἴπῃ ἔπος ἠδʼ ἐπακούσῃὁ ξεῖνος ἐμέθεν· ἐθέλω δέ μιν ἐξερέεσθαι.ὣς ἔφαθʼ, ἡ δὲ μάλʼ ὀτραλέως κατέθηκε φέρουσαδίφρον ἐΰξεστον καὶ ἐπʼ αὐτῷ κῶας ἔβαλλεν·ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·ξεῖνε, τὸ μέν σε πρῶτον ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή·τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ γύναι, οὐκ ἄν τίς σε βροτῶν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαννεικέοι· ἦ γάρ σευ κλέος οὐρανὸν εὐρὺν ἱκάνει,ὥς τέ τευ ἢ βασιλῆος ἀμύμονος, ὅς τε θεουδὴςἀνδράσιν ἐν πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισιν ἀνάσσωνεὐδικίας ἀνέχῃσι, φέρῃσι δὲ γαῖα μέλαιναπυροὺς καὶ κριθάς, βρίθῃσι δὲ δένδρεα καρπῷ,τίκτῃ δʼ ἔμπεδα μῆλα, θάλασσα δὲ παρέχῃ ἰχθῦςἐξ εὐηγεσίης, ἀρετῶσι δὲ λαοὶ ὑπʼ αὐτοῦ.τῷ ἐμὲ νῦν τὰ μὲν ἄλλα μετάλλα σῷ ἐνὶ οἴκῳ,μηδʼ ἐμὸν ἐξερέεινε γένος καὶ πατρίδα γαῖαν,μή μοι μᾶλλον θυμὸν ἐνιπλήσῃς ὀδυνάωνμνησαμένῳ μάλα δʼ εἰμὶ πολύστονος· οὐδέ τί με χρὴοἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ γοόωντά τε μυρόμενόν τεἧσθαι, ἐπεὶ κάκιον πενθήμεναι ἄκριτον αἰεί·μή τίς μοι δμῳῶν νεμεσήσεται, ἠὲ σύ γʼ αὐτή,φῇ δὲ δακρυπλώειν βεβαρηότα με φρένας οἴνῳ.τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τεὤλεσαν ἀθάνατοι, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινονἈργεῖοι, μετὰ τοῖσι δʼ ἐμὸς πόσις ᾖεν Ὀδυσσεύςεἰ κεῖνός γʼ ἐλθὼν τὸν ἐμὸν βίον ἀμφιπολεύοι,μεῖζον κε κλέος εἴη ἐμὸν καὶ κάλλιον οὕτως.νῦν δʼ ἄχομαι· τόσα γάρ μοι ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,οἵ τʼ αὐτὴν Ἰθάκην εὐδείελον ἀμφινέμονται,οἵ μʼ ἀεκαζομένην μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.τῷ οὔτε ξείνων ἐμπάξομαι οὔθʼ ἱκετάωνοὔτε τι κηρύκων, οἳ δημιοεργοὶ ἔασιν·ἀλλʼ Ὀδυσῆ ποθέουσα φίλον κατατήκομαι ἦτορ.οἱ δὲ γάμον σπεύδουσιν· ἐγὼ δὲ δόλους τολυπεύω.φᾶρος μέν μοι πρῶτον ἐνέπνευσε φρεσὶ δαίμων,στησαμένῃ μέγαν ἱστόν, ἐνὶ μεγάροισιν ὑφαίνειν,λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δʼ αὐτοῖς μετέειπον·κοῦροι, ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶροςἐκτελέσω—μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται—Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μινμοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο·μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκον μέγαν ἱστόν,νύκτας δʼ ἀλλύεσκον, ἐπεὶ δαΐδας παραθείμην.ὣς τρίετες μὲν ἔληθον ἐγὼ καὶ ἔπειθον Ἀχαιούς·ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,μηνῶν φθινόντων, περὶ δʼ ἤματα πόλλʼ ἐτελέσθη,καὶ τότε δή με διὰ δμῳάς, κύνας οὐκ ἀλεγούσας,εἷλον ἐπελθόντες καὶ ὁμόκλησαν ἐπέεσσιν.ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσα, καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ, ὑπʼ ἀνάγκης·νῦν δʼ οὔτʼ ἐκφυγέειν δύναμαι γάμον οὔτε τινʼ ἄλληνμῆτιν ἔθʼ εὑρίσκω· μάλα δʼ ὀτρύνουσι τοκῆεςγήμασθʼ, ἀσχαλάᾳ δὲ πάϊς βίοτον κατεδόντων,γιγνώσκων· ἤδη γὰρ ἀνὴρ οἶός τε μάλισταοἴκου κήδεσθαι, τῷ τε Ζεὺς κῦδος ὀπάζει.ἀλλὰ καὶ ὥς μοι εἰπὲ τεὸν γένος, ὁππόθεν ἐσσί.οὐ γὰρ ἀπὸ δρυός ἐσσι παλαιφάτου οὐδʼ ἀπὸ πέτρης.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,οὐκέτʼ ἀπολλήξεις τὸν ἐμὸν γόνον ἐξερέουσα;ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω· ἦ μέν μʼ ἀχέεσσί γε δώσειςπλείοσιν ἢ ἔχομαι· ἡ γὰρ δίκη, ὁππότε πάτρηςἧς ἀπέῃσιν ἀνὴρ τόσσον χρόνον ὅσσον ἐγὼ νῦν,πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἀλώμενος, ἄλγεα πάσχων·ἀλλὰ καὶ ὣς ἐρέω ὅ μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς.Κρήτη τις γαῖʼ ἔστι, μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,καλὴ καὶ πίειρα, περίρρυτος· ἐν δʼ ἄνθρωποιπολλοί, ἀπειρέσιοι, καὶ ἐννήκοντα πόληες.ἄλλη δʼ ἄλλων γλῶσσα μεμιγμένη· ἐν μὲν Ἀχαιοί,ἐν δʼ Ἐτεόκρητες μεγαλήτορες, ἐν δὲ Κύδωνες,Δωριέες τε τριχάϊκες δῖοί τε Πελασγοί.τῇσι δʼ ἐνὶ Κνωσός, μεγάλη πόλις, ἔνθα τε Μίνωςἐννέωρος βασίλευε Διὸς μεγάλου ὀαριστής,πατρὸς ἐμοῖο πατήρ, μεγαθύμου ΔευκαλίωνοςΔευκαλίων δʼ ἐμὲ τίκτε καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα·ἀλλʼ ὁ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσιν Ἴλιον ἴσωᾤχεθʼ ἅμʼ Ἀτρείδῃσιν, ἐμοὶ δʼ ὄνομα κλυτὸν Αἴθων,ὁπλότερος γενεῇ· ὁ δʼ ἄρα πρότερος καὶ ἀρείων.ἔνθʼ Ὀδυσῆα ἐγὼν ἰδόμην καὶ ξείνια δῶκα.καὶ γὰρ τὸν Κρήτηνδε κατήγαγεν ἲς ἀνέμοιο,ἱέμενον Τροίηνδε παραπλάγξασα Μαλειῶν·στῆσε δʼ ἐν Ἀμνισῷ, ὅθι τε σπέος Εἰλειθυίης,ἐν λιμέσιν χαλεποῖσι, μόγις δʼ ὑπάλυξεν ἀέλλας.αὐτίκα δʼ Ἰδομενῆα μετάλλα ἄστυδʼ ἀνελθών·ξεῖνον γάρ οἱ ἔφασκε φίλον τʼ ἔμεν αἰδοῖόν τε.τῷ δʼ ἤδη δεκάτη ἢ ἑνδεκάτη πέλεν ἠὼςοἰχομένῳ σὺν νηυσὶ κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω.τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματʼ ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα,ἐνδυκέως φιλέων, πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων·καί οἱ τοῖς ἄλλοις ἑτάροις, οἳ ἅμʼ αὐτῷ ἕποντο,δημόθεν ἄλφιτα δῶκα καὶ αἴθοπα οἶνον ἀγείραςκαὶ βοῦς ἱρεύσασθαι, ἵνα πλησαίατο θυμόν.ἔνθα δυώδεκα μὲν μένον ἤματα δῖοι Ἀχαιοί·εἴλει γὰρ Βορέης ἄνεμος μέγας οὐδʼ ἐπὶ γαίῃεἴα ἵστασθαι, χαλεπὸς δέ τις ὤρορε δαίμων.τῇ τρισκαιδεκάτῃ δʼ ἄνεμος πέσε, τοὶ δʼ ἀνάγοντο.ἴσκε ψεύδεα πολλὰ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα·τῆς δʼ ἄρʼ ἀκουούσης ῥέε δάκρυα, τήκετο δὲ χρώς·ὡς δὲ χιὼν κατατήκετʼ ἐν ἀκροπόλοισιν ὄρεσσιν,ἥν τʼ Εὖρος κατέτηξεν, ἐπὴν Ζέφυρος καταχεύῃ·τηκομένης δʼ ἄρα τῆς ποταμοὶ πλήθουσι ῥέοντες·ὣς τῆς τήκετο καλὰ παρήϊα δάκρυ χεούσης,κλαιούσης ἑὸν ἄνδρα παρήμενον. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςθυμῷ μὲν γοόωσαν ἑὴν ἐλέαιρε γυναῖκα,ὀφθαλμοὶ δʼ ὡς εἰ κέρα ἕστασαν ἠὲ σίδηροςἀτρέμας ἐν βλεφάροισι· δόλῳ δʼ ὅ γε δάκρυα κεῦθεν.ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,ἐξαῦτίς μιν ἔπεσσιν ἀμειβομένη προσέειπε·νῦν μὲν δή σευ, ξεῖνέ γʼ, ὀΐω πειρήσεσθαι,εἰ ἐτεὸν δὴ κεῖθι σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισιξείνισας ἐν μεγάροισιν ἐμὸν πόσιν, ὡς ἀγορεύεις.εἰπέ μοι ὁπποῖʼ ἄσσα περὶ χροῒ εἵματα ἕστο,αὐτός θʼ οἷος ἔην, καὶ ἑταίρους, οἵ οἱ ἕποντο.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ γύναι, ἀργαλέον τόσσον χρόνον ἀμφὶς ἐόνταεἰπέμεν· ἤδη γάρ οἱ ἐεικοστὸν ἔτος ἐστὶνἐξ οὗ κεῖθεν ἔβη καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθε πάτρης·αὐτάρ τοι ἐρέω ὥς μοι ἰνδάλλεται ἦτορ.χλαῖναν πορφυρέην οὔλην ἔχε δῖος Ὀδυσσεύς,διπλῆν· αὐτάρ οἱ περόνη χρυσοῖο τέτυκτοαὐλοῖσιν διδύμοισι· πάροιθε δὲ δαίδαλον ἦεν·ἐν προτέροισι πόδεσσι κύων ἔχε ποικίλον ἐλλόν,ἀσπαίροντα λάων· τὸ δὲ θαυμάζεσκον ἅπαντες,ὡς οἱ χρύσεοι ἐόντες ὁ μὲν λάε νεβρὸν ἀπάγχων,αὐτὰρ ὁ ἐκφυγέειν μεμαὼς ἤσπαιρε πόδεσσι.τὸν δὲ χιτῶνʼ ἐνόησα περὶ χροῒ σιγαλόεντα,οἷόν τε κρομύοιο λοπὸν κάτα ἰσχαλέοιο·τὼς μὲν ἔην μαλακός, λαμπρὸς δʼ ἦν ἠέλιος ὥς·ἦ μὲν πολλαί γʼ αὐτὸν ἐθηήσαντο γυναῖκες.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·οὐκ οἶδʼ ἢ τάδε ἕστο περὶ χροῒ οἴκοθʼ Ὀδυσσεύς,ἦ τις ἑταίρων δῶκε θοῆς ἐπὶ νηὸς ἰόντι,ἤ τίς που καὶ ξεῖνος, ἐπεὶ πολλοῖσιν Ὀδυσσεὺςἔσκε φίλος· παῦροι γὰρ Ἀχαιῶν ἦσαν ὁμοῖοι.καί οἱ ἐγὼ χάλκειον ἄορ καὶ δίπλακα δῶκακαλὴν πορφυρέην καὶ τερμιόεντα χιτῶνα,αἰδοίως δʼ ἀπέπεμπον ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηός.καὶ μέν οἱ κῆρυξ ὀλίγον προγενέστερος αὐτοῦεἵπετο· καὶ τόν τοι μυθήσομαι, οἷος ἔην περ.γυρὸς ἐν ὤμοισιν, μελανόχροος, οὐλοκάρηνος,Εὐρυβάτης δʼ ὄνομʼ ἔσκε· τίεν δέ μιν ἔξοχον ἄλλωνὧν ἑτάρων Ὀδυσεύς, ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη.ὣς φάτο, τῇ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο,σήματʼ ἀναγνούσῃ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς.ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο.καὶ τότε μιν μύθοισιν ἀμειβομένη προσέειπε·νῦν μὲν δή μοι, ξεῖνε, πάρος περ ἐὼν ἐλεεινός,ἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι φίλος τʼ ἔσῃ αἰδοῖός τε·αὐτὴ γὰρ τάδε εἵματʼ ἐγὼ πόρον, οἷʼ ἀγορεύεις,πτύξασʼ ἐκ θαλάμου, περόνην τʼ ἐπέθηκα φαεινὴνκείνῳ ἄγαλμʼ ἔμεναι· τὸν δʼ οὐχ ὑποδέξομαι αὖτιςοἴκαδε νοστήσαντα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.τῷ ῥα κακῇ αἴσῃ κοίλης ἐπὶ νηὸς Ὀδυσσεὺςᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,μηκέτι νῦν χρόα καλὸν ἐναίρεο, μηδέ τι θυμὸντῆκε, πόσιν γοόωσα. νεμεσσῶμαί γε μὲν οὐδέν·καὶ γάρ τίς τʼ ἀλλοῖον ὀδύρεται ἄνδρʼ ὀλέσασακουρίδιον, τῷ τέκνα τέκῃ φιλότητι μιγεῖσα,ἢ Ὀδυσῆʼ, ὅν φασι θεοῖς ἐναλίγκιον εἶναι.ἀλλὰ γόου μὲν παῦσαι, ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον·νημερτέως γάρ τοι μυθήσομαι οὐδʼ ἐπικεύσωὡς ἤδη Ὀδυσῆος ἐγὼ περὶ νόστου ἄκουσαἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,ζωοῦ· αὐτὰρ ἄγει κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰαἰτίζων ἀνὰ δῆμον. ἀτὰρ ἐρίηρας ἑταίρουςὤλεσε καὶ νῆα γλαφυρὴν ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,Θρινακίης ἄπο νήσου ἰών· ὀδύσαντο γὰρ αὐτῷΖεύς τε καὶ Ἠέλιος· τοῦ γὰρ βόας ἔκταν ἑταῖροι.οἱ μὲν πάντες ὄλοντο πολυκλύστῳ ἐνὶ πόντῳ·τὸν δʼ ἄρʼ ἐπὶ τρόπιος νεὸς ἔκβαλε κῦμʼ ἐπὶ χέρσου,Φαιήκων ἐς γαῖαν, οἳ ἀγχίθεοι γεγάασιν,οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντοκαί οἱ πολλὰ δόσαν πέμπειν τέ μιν ἤθελον αὐτοὶοἴκαδʼ ἀπήμαντον. καί κεν πάλαι ἐνθάδʼ Ὀδυσσεὺςἤην· ἀλλʼ ἄρα οἱ τό γε κέρδιον εἴσατο θυμῷ,χρήματʼ ἀγυρτάζειν πολλὴν ἐπὶ γαῖαν ἰόντι·ὣς περὶ κέρδεα πολλὰ καταθνητῶν ἀνθρώπωνοἶδʼ Ὀδυσεύς, οὐδʼ ἄν τις ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος.ὥς μοι Θεσπρωτῶν βασιλεὺς μυθήσατο Φείδων·ὤμνυε δὲ πρὸς ἔμʼ αὐτόν, ἀποσπένδων ἐνὶ οἴκῳ,νῆα κατειρύσθαι καὶ ἐπαρτέας ἔμμεν ἑταίρους,οἳ δή μιν πέμψουσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.ἀλλʼ ἐμὲ πρὶν ἀπέπεμψε· τύχησε γὰρ ἐρχομένη νηῦςἀνδρῶν Θεσπρωτῶν ἐς Δουλίχιον πολύπυρον.καί μοι κτήματʼ ἔδειξεν, ὅσα ξυναγείρατʼ Ὀδυσσεύς·καί νύ κεν ἐς δεκάτην γενεὴν ἕτερόν γʼ ἔτι βόσκοι,ὅσσα οἱ ἐν μεγάροις κειμήλια κεῖτο ἄνακτος.τὸν δʼ ἐς Δωδώνην φάτο βήμεναι, ὄφρα θεοῖοἐκ δρυὸς ὑψικόμοιο Διὸς βουλὴν ἐπακούσαι,ὅππως νοστήσειε φίλην ἐς πατρίδα γαῖανἤδη δὴν ἀπεών, ἤ ἀμφαδὸν ἦε κρυφηδόν.ὣς ὁ μὲν οὕτως ἐστὶ σόος καὶ ἐλεύσεται ἤδηἄγχι μάλʼ, οὐδʼ ἔτι τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴηςδηρὸν ἀπεσσεῖται· ἔμπης δέ τοι ὅρκια δώσω.ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα, θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος,ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω·ἦ μέν τοι τάδε πάντα τελείεται ὡς ἀγορεύω.τοῦδʼ αὐτοῦ λυκάβαντος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶραἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.ἀλλά μοι ὧδʼ ἀνὰ θυμὸν ὀΐεται, ὡς ἔσεταί περ·οὔτʼ Ὀδυσεὺς ἔτι οἶκον ἐλεύσεται, οὔτε σὺ πομπῆςτεύξῃ, ἐπεὶ οὐ τοῖοι σημάντορές εἰσʼ ἐνὶ οἴκῳοἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκε μετʼ ἀνδράσιν, εἴ ποτʼ ἔην γε,ξείνους αἰδοίους ἀποπεμπέμεν ἠδὲ δέχεσθαι.ἀλλά μιν, ἀμφίπολοι, ἀπονίψατε, κάτθετε δʼ εὐνήν,δέμνια καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα,ὥς κʼ εὖ θαλπιόων χρυσόθρονον Ἠῶ ἵκηται.ἠῶθεν δὲ μάλʼ ἦρι λοέσσαι τε χρῖσαί τε,ὥς κʼ ἔνδον παρὰ Τηλεμάχῳ δείπνοιο μέδηταιἥμενος ἐν μεγάρῳ· τῷ δʼ ἄλγιον ὅς κεν ἐκείνωντοῦτον ἀνιάζῃ θυμοφθόρος· οὐδέ τι ἔργονἐνθάδʼ ἔτι πρήξει, μάλα περ κεχολωμένος αἰνῶς.πῶς γὰρ ἐμεῦ σύ, ξεῖνε, δαήσεαι εἴ τι γυναικῶνἀλλάων περίειμι νόον καὶ ἐπίφρονα μῆτιν,εἴ κεν ἀϋσταλέος, κακὰ εἱμένος ἐν μεγάροισινδαινύῃ; ἄνθρωποι δὲ μινυνθάδιοι τελέθουσιν.ὃς μὲν ἀπηνὴς αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀπηνέα εἰδῇ,τῷ δὲ καταρῶνται πάντες βροτοὶ ἄλγεʼ ὀπίσσωζωῷ, ἀτὰρ τεθνεῶτί γʼ ἐφεψιόωνται ἅπαντες·ὃς δʼ ἂν ἀμύμων αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀμύμονα εἰδῇ,τοῦ μέν τε κλέος εὐρὺ δὶα ξεῖνοι φορέουσιπάντας ἐπʼ ἀνθρώπους, πολλοί τέ μιν ἐσθλὸν ἔειπον.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,ἦ τοι ἐμοὶ χλαῖναι καὶ ῥήγεα σιγαλόενταἤχθεθʼ, ὅτε πρῶτον Κρήτης ὄρεα νιφόεντανοσφισάμην ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο,κείω δʼ ὡς τὸ πάρος περ ἀΰπνους νύκτας ἴαυον·πολλὰς γὰρ δὴ νύκτας ἀεικελίῳ ἐνὶ κοίτῃἄεσα καί τʼ ἀνέμεινα ἐΰθρονον Ἠῶ δῖαν.οὐδέ τί μοι ποδάνιπτρα ποδῶν ἐπιήρανα θυμῷγίγνεται· οὐδὲ γυνὴ ποδὸς ἅψεται ἡμετέροιοτάων αἵ τοι δῶμα κάτα δρήστειραι ἔασιν,εἰ μή τις γρηῦς ἔστι παλαιή, κεδνὰ ἰδυῖα,ἥ τις δὴ τέτληκε τόσα φρεσὶν ὅσσα τʼ ἐγώ περ·τῇ δʼ οὐκ ἂν φθονέοιμι ποδῶν ἅψασθαι ἐμεῖο.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·ξεῖνε φίλʼ· οὐ γάρ πώ τις ἀνὴρ πεπνυμένος ὧδεξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα,ὡς σὺ μάλʼ εὐφραδέως πεπνυμένα πάντʼ ἀγορεύεις·ἔστι δέ μοι γρηῢς πυκινὰ φρεσὶ μήδεʼ ἔχουσαἣ κεῖνον δύστηνον ἐῢ τρέφεν ἠδʼ ἀτίταλλε,δεξαμένη χείρεσσʼ, ὅτε μιν πρῶτον τέκε μήτηρ,ἥ σε πόδας νίψει, ὀλιγηπελέουσά περ ἔμπης.ἀλλʼ ἄγε νῦν ἀνστᾶσα, περίφρων Εὐρύκλεια,νίψον σοῖο ἄνακτος ὁμήλικα· καί που Ὀδυσσεὺςἤδη τοιόσδʼ ἐστὶ πόδας τοιόσδε τε χεῖρας·αἶψα γὰρ ἐν κακότητι βροτοὶ καταγηράσκουσιν.ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ κατέσχετο χερσὶ πρόσωπα,δάκρυα δʼ ἔκβαλε θερμά, ἔπος δʼ ὀλοφυδνὸν ἔειπεν·ὤ μοι ἐγὼ σέο, τέκνον, ἀμήχανος· ἦ σε περὶ Ζεὺςἀνθρώπων ἤχθηρε θεουδέα θυμὸν ἔχοντα.οὐ γάρ πώ τις τόσσα βροτῶν Διὶ τερπικεραύνῳπίονα μηρίʼ ἔκηʼ οὐδʼ ἐξαίτους ἑκατόμβας,ὅσσα σὺ τῷ ἐδίδους, ἀρώμενος ἧος ἵκοιογῆράς τε λιπαρὸν θρέψαιό τε φαίδιμον υἱόν·νῦν δέ τοι οἴῳ πάμπαν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.οὕτω που καὶ κείνῳ ἐφεψιόωντο γυναῖκεςξείνων τηλεδαπῶν, ὅτε τευ κλυτὰ δώμαθʼ ἵκοιτο,ὡς σέθεν αἱ κύνες αἵδε καθεψιόωνται ἅπασαι,τάων νῦν λώβην τε καὶ αἴσχεα πόλλʼ ἀλεείνωνοὐκ ἐάας νίζειν· ἐμὲ δʼ οὐκ ἀέκουσαν ἄνωγεκούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια.τῷ σε πόδας νίψω ἅμα τʼ αὐτῆς Πηνελοπείηςκαὶ σέθεν εἵνεκʼ, ἐπεί μοι ὀρώρεται ἔνδοθι θυμὸςκήδεσιν. ἀλλʼ ἄγε νῦν ξυνίει ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·πολλοὶ δὴ ξεῖνοι ταλαπείριοι ἐνθάδʼ ἵκοντο,ἀλλʼ οὔ πώ τινά φημι ἐοικότα ὧδε ἰδέσθαιὡς σὺ δέμας φωνήν τε πόδας τʼ Ὀδυσῆϊ ἔοικας.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ γρηῦ, οὕτω φασὶν ὅσοι ἴδον ὀφθαλμοῖσινἡμέας ἀμφοτέρους, μάλα εἰκέλω ἀλλήλοιϊνἔμμεναι, ὡς σύ περ αὐτὴ ἐπιφρονέουσʼ ἀγορεύεις.ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ λέβηθʼ ἕλε παμφανόωντατοῦ πόδας ἐξαπένιζεν, ὕδωρ δʼ ἐνεχεύατο πουλὺψυχρόν, ἔπειτα δὲ θερμὸν ἐπήφυσεν. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςἷζεν ἐπʼ ἐσχαρόφιν, ποτὶ δὲ σκότον ἐτράπετʼ αἶψα·αὐτίκα γὰρ κατὰ θυμὸν ὀΐσατο, μή ἑ λαβοῦσαοὐλὴν ἀμφράσσαιτο καὶ ἀμφαδὰ ἔργα γένοιτο.νίζε δʼ ἄρʼ ἆσσον ἰοῦσα ἄναχθʼ ἑόν· αὐτίκα δʼ ἔγνωοὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντιΠαρνησόνδʼ ἐλθόντα μετʼ Αὐτόλυκόν τε καὶ υἷας,μητρὸς ἑῆς πάτερʼ ἐσθλόν, ὃς ἀνθρώπους ἐκέκαστοκλεπτοσύνῃ θʼ ὅρκῳ τε· θεὸς δέ οἱ αὐτὸς ἔδωκενἙρμείας· τῷ γὰρ κεχαρισμένα μηρία καῖενἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων· ὁ δέ οἱ πρόφρων ἅμʼ ὀπήδει.Αὐτόλυκος δʼ ἐλθὼν Ἰθάκης ἐς πίονα δῆμονπαῖδα νέον γεγαῶτα κιχήσατο θυγατέρος ἧς·τόν ῥά οἱ Εὐρύκλεια φίλοις ἐπὶ γούνασι θῆκεπαυομένῳ δόρποιο, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·Αὐτόλυκʼ, αὐτὸς νῦν ὄνομʼ εὕρεο ὅττι κε θῆαιπαιδὸς παιδὶ φίλῳ· πολυάρητος δέ τοί ἐστιν.τὴν δʼ αὖτʼ Αὐτόλυκος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·γαμβρὸς ἐμὸς θυγάτηρ τε, τίθεσθʼ ὄνομʼ ὅττι κεν εἴπω·πολλοῖσιν γὰρ ἐγώ γε ὀδυσσάμενος τόδʼ ἱκάνω,ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶν ἀνὰ χθόνα πουλυβότειραν·τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ὄνομʼ ἔστω ἐπώνυμον· αὐτὰρ ἐγώ γε,ὁππότʼ ἂν ἡβήσας μητρώϊον ἐς μέγα δῶμαἔλθῃ Παρνησόνδʼ, ὅθι πού μοι κτήματʼ ἔασι,τῶν οἱ ἐγὼ δώσω καί μιν χαίροντʼ ἀποπέμψω.τῶν ἕνεκʼ ἦλθʼ Ὀδυσεύς, ἵνα οἱ πόροι ἀγλαὰ δῶρα.τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιοχερσίν τʼ ἠσπάζοντο ἔπεσσί τε μειλιχίοισι·μήτηρ δʼ Ἀμφιθέη μητρὸς περιφῦσʼ Ὀδυσῆϊκύσσʼ ἄρα μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά.Αὐτόλυκος δʼ υἱοῖσιν ἐκέκλετο κυδαλίμοισιδεῖπνον ἐφοπλίσσαι· τοὶ δʼ ὀτρύνοντος ἄκουσαν,αὐτίκα δʼ εἰσάγαγον βοῦν ἄρσενα πενταέτηρον·τὸν δέρον ἀμφί θʼ ἕπον, καί μιν διέχευαν ἅπαντα,μίστυλλόν τʼ ἄρʼ ἐπισταμένως πεῖράν τʼ ὀβελοῖσιν,ὤπτησάν τε περιφραδέως, δάσσαντό τε μοίρας.ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύνταδαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης·ἦμος δʼ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν,δὴ τότε κοιμήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,βάν ῥʼ ἴμεν ἐς θήρην, ἠμὲν κύνες ἠδὲ καὶ αὐτοὶυἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺςἤϊεν· αἰπὺ δʼ ὄρος προσέβαν καταειμένον ὕλῃΠαρνησοῦ, τάχα δʼ ἵκανον πτύχας ἠνεμοέσσας.Ἠέλιος μὲν ἔπειτα νέον προσέβαλλεν ἀρούραςἐξ ἀκαλαρρείταο βαθυρρόου Ὠκεανοῖο,οἱ δʼ ἐς βῆσσαν ἵκανον ἐπακτῆρες· πρὸ δʼ ἄρʼ αὐτῶνἴχνιʼ ἐρευνῶντες κύνες ἤϊσαν, αὐτὰρ ὄπισθενυἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺςἤϊεν ἄγχι κυνῶν, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος.ἔνθα δʼ ἄρʼ ἐν λόχμῃ πυκινῇ κατέκειτο μέγας σῦς·τὴν μὲν ἄρʼ οὔτʼ ἀνέμων διάει μένος ὑγρὸν ἀέντων,οὔτε μιν Ἠέλιος φαέθων ἀκτῖσιν ἔβαλλεν,οὔτʼ ὄμβρος περάασκε διαμπερές· ὣς ἄρα πυκνὴἦεν, ἀτὰρ φύλλων ἐνέην χύσις ἤλιθα πολλή.τὸν δʼ ἀνδρῶν τε κυνῶν τε περὶ κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν,ὡς ἐπάγοντες ἐπῇσαν· ὁ δʼ ἀντίος ἐκ ξυλόχοιοφρίξας εὖ λοφιήν, πῦρ δʼ ὀφθαλμοῖσι δεδορκώς,στῆ ῥʼ αὐτῶν σχεδόθεν· ὁ δʼ ἄρα πρώτιστος Ὀδυσσεὺςἔσσυτʼ ἀνασχόμενος δολιχὸν δόρυ χειρὶ παχείῃ,οὐτάμεναι μεμαώς· ὁ δέ μιν φθάμενος ἔλασεν σῦςγουνὸς ὕπερ, πολλὸν δὲ διήφυσε σαρκὸς ὀδόντιλικριφὶς ἀΐξας, οὐδʼ ὀστέον ἵκετο φωτός.τὸν δʼ Ὀδυσεὺς οὔτησε τυχὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον,ἀντικρὺ δὲ διῆλθε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή·κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, ἀπὸ δʼ ἔπτατο θυμός.τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτολύκου παῖδες φίλοι ἀμφεπένοντο,ὠτειλὴν δʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἀντιθέοιοδῆσαν ἐπισταμένως, ἐπαοιδῇ δʼ αἷμα κελαινὸνἔσχεθον, αἶψα δʼ ἵκοντο φίλου πρὸς δώματα πατρός.τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιοεὖ ἰησάμενοι ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα πορόντεςκαρπαλίμως χαίροντα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμπονεἰς Ἰθάκην. τῷ μέν ῥα πατὴρ καὶ πότνια μήτηρχαῖρον νοστήσαντι καὶ ἐξερέεινον ἕκαστα,οὐλὴν ὅττι πάθοι· ὁ δʼ ἄρα σφίσιν εὖ κατέλεξενὥς μιν θηρεύοντʼ ἔλασεν σῦς λευκῷ ὀδόντι,Παρνησόνδʼ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.τὴν γρηῢς χείρεσσι καταπρηνέσσι λαβοῦσαγνῶ ῥʼ ἐπιμασσαμένη, πόδα δὲ προέηκε φέρεσθαι·ἐν δὲ λέβητι πέσε κνήμη, κανάχησε δὲ χαλκός,ἂψ δʼ ἑτέρωσʼ ἐκλίθη· τὸ δʼ ἐπὶ χθονὸς ἐξέχυθʼ ὕδωρ.τὴν δʼ ἅμα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένα, τὼ δέ οἱ ὄσσεδακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.ἁψαμένη δὲ γενείου Ὀδυσσῆα προσέειπεν·ἦ μάλʼ Ὀδυσσεύς ἐσσι, φίλον τέκος· οὐδέ σʼ ἐγώ γεπρὶν ἔγνων, πρὶν πάντα ἄνακτʼ ἐμὸν ἀμφαφάασθαι.ἦ καὶ Πηνελόπειαν ἐσέδρακεν ὀφθαλμοῖσι,πεφραδέειν ἐθέλουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα.ἡ δʼ οὔτʼ ἀθρῆσαι δύνατʼ ἀντίη οὔτε νοῆσαι·τῇ γὰρ Ἀθηναίη νόον ἔτραπεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςχεῖρʼ ἐπιμασσάμενος φάρυγος λάβε δεξιτερῆφι,τῇ δʼ ἑτέρῃ ἕθεν ἆσσον ἐρύσσατο φώνησέν τε.μαῖα, τίη μʼ ἐθέλεις ὀλέσαι; σὺ δέ μʼ ἔτρεφες αὐτὴτῷ σῷ ἐπὶ μαζῷ· νῦν δʼ ἄλγεα πολλὰ μογήσαςἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,σίγα, μή τίς τʼ ἄλλος ἐνὶ μεγάροισι πύθηται.ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·εἴ χʼ ὑπʼ ἐμοί γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,οὐδὲ τροφοῦ οὔσης σεῦ ἀφέξομαι, ὁππότʼ ἂν ἄλλαςδμῳὰς ἐν μεγάροισιν ἐμοῖς κτείνωμι γυναῖκας.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.οἶσθα μὲν οἷον ἐμὸν μένος ἔμπεδον οὐδʼ ἐπιεικτόν,ἕξω δʼ ὡς ὅτε τις στερεὴ λίθος ἠὲ σίδηρος.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·εἴ χʼ ὑπό σοι γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,δὴ τότε τοι καταλέξω ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,αἵ τέ σʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσι.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύςμαῖα, τίη δὲ σὺ τὰς μυθήσεαι; οὐδέ τί σε χρή.εὖ νυ καὶ αὐτὸς ἐγὼ φράσομαι καὶ εἴσομʼ ἑκάστην·ἀλλʼ ἔχε σιγῇ μῦθον, ἐπίτρεψον δὲ θεοῖσιν.ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκειοἰσομένη ποδάνιπτρα· τὰ γὰρ πρότερʼ ἔκχυτο πάντα.αὐτὰρ ἐπεὶ νίψεν τε καὶ ἤλειψεν λίπʼ ἐλαίῳ,αὖτις ἄρʼ ἀσσοτέρω πυρὸς ἕλκετο δίφρον Ὀδυσσεὺςθερσόμενος, οὐλὴν δὲ κατὰ ῥακέεσσι κάλυψε.τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·ξεῖνε, τὸ μέν σʼ ἔτι τυτθὸν ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή·καὶ γὰρ δὴ κοίτοιο τάχʼ ἔσσεται ἡδέος ὥρη,ὅν τινά γʼ ὕπνος ἕλοι γλυκερός, καὶ κηδόμενόν περ.αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ πένθος ἀμέτρητον πόρε δαίμων·ἤματα μὲν γὰρ τέρπομʼ ὀδυρομένη, γοόωσα,ἔς τʼ ἐμὰ ἔργʼ ὁρόωσα καὶ ἀμφιπόλων ἐνὶ οἴκῳ·αὐτὰρ ἐπὴν νὺξ ἔλθῃ, ἕλῃσί τε κοῖτος ἅπαντας,κεῖμαι ἐνὶ λέκτρῳ, πυκιναὶ δέ μοι ἀμφʼ ἀδινὸν κῆρὀξεῖαι μελεδῶνες ὀδυρομένην ἐρέθουσιν.ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρη, χλωρηῒς ἀηδών,καλὸν ἀείδῃσιν ἔαρος νέον ἱσταμένοιο,δενδρέων ἐν πετάλοισι καθεζομένη πυκινοῖσιν,ἥ τε θαμὰ τρωπῶσα χέει πολυηχέα φωνήν,παῖδʼ ὀλοφυρομένη Ἴτυλον φίλον, ὅν ποτε χαλκῷκτεῖνε διʼ ἀφραδίας, κοῦρον Ζήθοιο ἄνακτος,ὣς καὶ ἐμοὶ δίχα θυμὸς ὀρώρεται ἔνθα καὶ ἔνθα,ἠὲ μένω παρὰ παιδὶ καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσω,κτῆσιν ἐμήν, δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα,εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπωμαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστοςμνᾶται ἐνὶ μεγάροισι, πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.παῖς δʼ ἐμὸς ἧος ἔην ἔτι νήπιος ἠδὲ χαλίφρων,γήμασθʼ οὔ μʼ εἴα πόσιος κατὰ δῶμα λιποῦσαν·νῦν δʼ ὅτε δὴ μέγας ἐστὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνει,καὶ δή μʼ ἀρᾶται πάλιν ἐλθέμεν ἐκ μεγάροιο,κτήσιος ἀσχαλόων, τήν οἱ κατέδουσιν Ἀχαιοί.ἀλλʼ ἄγε μοι τὸν ὄνειρον ὑπόκριναι καὶ ἄκουσον.χῆνές μοι κατὰ οἶκον ἐείκοσι πυρὸν ἔδουσινἐξ ὕδατος, καί τέ σφιν ἰαίνομαι εἰσορόωσα·ἐλθὼν δʼ ἐξ ὄρεος μέγας αἰετὸς ἀγκυλοχείληςπᾶσι κατʼ αὐχένας ἦξε καὶ ἔκτανεν· οἱ δʼ ἐκέχυντοἀθρόοι ἐν μεγάροις, ὁ δʼ ἐς αἰθέρα δῖαν ἀέρθη.αὐτὰρ ἐγὼ κλαῖον καὶ ἐκώκυον ἔν περ ὀνείρῳ,ἀμφὶ δʼ ἔμʼ ἠγερέθοντο ἐϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,οἴκτρʼ ὀλοφυρομένην ὅ μοι αἰετὸς ἔκτανε χῆνας.ἂψ δʼ ἐλθὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ προὔχοντι μελάθρῳ,φωνῇ δὲ βροτέῃ κατερήτυε φώνησέν τε·θάρσει, Ἰκαρίου κούρη τηλεκλειτοῖο·οὐκ ὄναρ, ἀλλʼ ὕπαρ ἐσθλόν, ὅ τοι τετελεσμένον ἔσται.χῆνες μὲν μνηστῆρες, ἐγὼ δέ τοι αἰετὸς ὄρνιςἦα πάρος, νῦν αὖτε τεὸς πόσις εἰλήλουθα,ὃς πᾶσι μνηστῆρσιν ἀεικέα πότμον ἐφήσω.ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐμὲ μελιηδὴς ὕπνος ἀνῆκε·παπτήνασα δὲ χῆνας ἐνὶ μεγάροισι νόησαπυρὸν ἐρεπτομένους παρὰ πύελον, ἧχι πάρος περ.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ γύναι, οὔ πως ἔστιν ὑποκρίνασθαι ὄνειρονἄλλῃ ἀποκλίναντʼ, ἐπεὶ ἦ ῥά τοι αὐτὸς Ὀδυσσεὺςπέφραδʼ ὅπως τελέει· μνηστῆρσι δὲ φαίνετʼ ὄλεθροςπᾶσι μάλʼ, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν ὄνειροι ἀμήχανοι ἀκριτόμυθοιγίγνοντʼ, οὐδέ τι πάντα τελείεται ἀνθρώποισι.δοιαὶ γάρ τε πύλαι ἀμενηνῶν εἰσὶν ὀνείρων·αἱ μὲν γὰρ κεράεσσι τετεύχαται, αἱ δʼ ἐλέφαντι·τῶν οἳ μέν κʼ ἔλθωσι διὰ πριστοῦ ἐλέφαντος,οἵ ῥʼ ἐλεφαίρονται, ἔπεʼ ἀκράαντα φέροντες·οἱ δὲ διὰ ξεστῶν κεράων ἔλθωσι θύραζε,οἵ ῥʼ ἔτυμα κραίνουσι, βροτῶν ὅτε κέν τις ἴδηται.ἀλλʼ ἐμοὶ οὐκ ἐντεῦθεν ὀΐομαι αἰνὸν ὄνειρονἐλθέμεν· ἦ κʼ ἀσπαστὸν ἐμοὶ καὶ παιδὶ γένοιτο.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·ἥδε δὴ ἠὼς εἶσι δυσώνυμος, ἥ μʼ Ὀδυσῆοςοἴκου ἀποσχήσει· νῦν γὰρ καταθήσω ἄεθλον,τοὺς πελέκεας, τοὺς κεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσινἵστασχʼ ἑξείης, δρυόχους ὥς, δώδεκα πάντας·στὰς δʼ ὅ γε πολλὸν ἄνευθε διαρρίπτασκεν ὀϊστόν.νῦν δὲ μνηστήρεσσιν ἄεθλον τοῦτον ἐφήσω·ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσικαὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμακουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο·τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύςὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,μηκέτι νῦν ἀνάβαλλε δόμοις ἔνι τοῦτον ἄεθλον·πρὶν γάρ τοι πολύμητις ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,πρὶν τούτους τόδε τόξον ἐΰξοον ἀμφαφόωνταςνευρήν τʼ ἐντανύσαι διοϊστεῦσαί τε σιδήρου.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·εἴ κʼ ἐθέλοις μοι, ξεῖνε, παρήμενος ἐν μεγάροισιτέρπειν, οὔ κέ μοι ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισι χυθείη.ἀλλʼ οὐ γάρ πως ἔστιν ἀΰπνους ἔμμεναι αἰεὶἀνθρώπους· ἐπὶ γάρ τοι ἑκάστῳ μοῖραν ἔθηκανἀθάνατοι θνητοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσαλέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺςᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.ἔνθα κε λεξαίμην· σὺ δὲ λέξεο τῷδʼ ἐνὶ οἴκῳ,ἢ χαμάδις στορέσας ἤ τοι κατὰ δέμνια θέντων.ὣς εἰποῦσʼ ἀνέβαινʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα,οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι κίον ἄλλαι.ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶκλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνονἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.

αὐτὰρ ὁ ἐν προδόμῳ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς·κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσʼ, αὐτὰρ ὕπερθεκώεα πόλλʼ ὀΐων, τοὺς ἱρεύεσκον Ἀχαιοί·Εὐρυνόμη δʼ ἄρʼ ἐπὶ χλαῖναν βάλε κοιμηθέντι.ἔνθʼ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακὰ φρονέων ἐνὶ θυμῷκεῖτʼ ἐγρηγορόων· ταὶ δʼ ἐκ μεγάροιο γυναῖκεςἤϊσαν, αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ,ἀλλήλῃσι γέλω τε καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι.τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι·πολλὰ δὲ μερμήριζε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,ἠὲ μεταΐξας θάνατον τεύξειεν ἑκάστῃ,ἦ ἔτʼ ἐῷ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναιὕστατα καὶ πύματα, κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει.ὡς δὲ κύων ἀμαλῇσι περὶ σκυλάκεσσι βεβῶσαἄνδρʼ ἀγνοιήσασʼ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι,ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαιομένου κακὰ ἔργα·στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ·τέτλαθι δή, κραδίη· καὶ κύντερον ἄλλο ποτʼ ἔτλης.ἤματι τῷ ὅτε μοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψἰφθίμους ἑτάρους· σὺ δʼ ἐτόλμας, ὄφρα σε μῆτιςἐξάγαγʼ ἐξ ἄντροιο ὀϊόμενον θανέεσθαι.ὣς ἔφατʼ, ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φίλον ἦτορ·τῷ δὲ μάλʼ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖανωλεμέως· ἀτὰρ αὐτὸς ἑλίσσετο ἔνθα καὶ ἔνθα.ὡς δʼ ὅτε γαστέρʼ ἀνὴρ πολέος πυρὸς αἰθομένοιο,ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος, ἔνθα καὶ ἔνθααἰόλλῃ, μάλα δʼ ὦκα λιλαίεται ὀπτηθῆναι,ὣς ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλίσσετο, μερμηρίζωνὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσειμοῦνος ἐὼν πολέσι. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνηοὐρανόθεν καταβᾶσα· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικί·στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·τίπτʼ αὖτʼ ἐγρήσσεις, πάντων περὶ κάμμορε φωτῶν;οἶκος μέν τοι ὅδʼ ἐστί, γυνὴ δέ τοι ἥδʼ ἐνὶ οἴκῳκαὶ, πάϊς, οἷόν πού τις ἐέλδεται ἔμμεναι υἷα.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, θεά, κατὰ μοῖραν ἔειπες·ἀλλά τί μοι τόδε θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσω,μοῦνος ἐών· οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔασι.πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζω·εἴ περ γὰρ κτείναιμι Διός τε σέθεν τε ἕκητι,πῆ κεν ὑπεκπροφύγοιμι; τά σε φράζεσθαι ἄνωγα.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·σχέτλιε, καὶ μέν τίς τε χερείονι πείθεθʼ ἑταίρῳ,ὅς περ θνητός τʼ ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδεν·αὐτὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, διαμπερὲς ἥ σε φυλάσσωἐν πάντεσσι πόνοις. ἐρέω δέ τοι ἐξαναφανδόν·εἴ περ πεντήκοντα λόχοι μερόπων ἀνθρώπωννῶϊ περισταῖεν, κτεῖναι μεμαῶτες Ἄρηϊ,καί κεν τῶν ἐλάσαιο βόας καὶ ἴφια μῆλα.ἀλλʼ ἑλέτω σε καὶ ὕπνος· ἀνίη καὶ τὸ φυλάσσεινπάννυχον ἐγρήσσοντα, κακῶν δʼ ὑποδύσεαι ἤδη.ὣς φάτο, καί ῥά οἱ ὕπνον ἐπὶ βλεφάροισιν ἔχευεν,αὐτὴ δʼ ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἀφίκετο δῖα θεάων.εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε, λύων μελεδήματα θυμοῦ,λυσιμελής, ἄλοχος δʼ ἄρʼ ἐπέγρετο κεδνὰ ἰδυῖα·κλαῖε δʼ ἄρʼ ἐν λέκτροισι καθεζομένη μαλακοῖσιν.αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν,Ἀρτέμιδι πρώτιστον ἐπεύξατο δῖα γυναικῶν·Ἄρτεμι, πότνα θεά, θύγατερ Διός, αἴθε μοι ἤδηἰὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλοῦσʼ ἐκ θυμὸν ἕλοιοαὐτίκα νῦν, ἢ ἔπειτα μʼ ἀναρπάξασα θύελλαοἴχοιτο προφέρουσα κατʼ ἠερόεντα κέλευθα,ἐν προχοῇς δὲ βάλοι ἀψορρόου Ὠκεανοῖο.ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρας ἀνέλοντο θύελλαι·τῇσι τοκῆας μὲν φθῖσαν θεοί, αἱ δʼ ἐλίποντοὀρφαναὶ ἐν μεγάροισι, κόμισσε δὲ δῖʼ Ἀφροδίτητυρῷ καὶ μέλιτι γλυκερῷ καὶ ἡδέϊ οἴνῳ·Ἥρη δʼ αὐτῇσιν περὶ πασέων δῶκε γυναικῶνεἶδος καὶ πινυτήν, μῆκος δʼ ἔπορʼ Ἄρτεμις ἁγνή,ἔργα δʼ Ἀθηναίη δέδαε κλυτὰ ἐργάζεσθαι.εὖτʼ Ἀφροδίτη δῖα προσέστιχε μακρὸν Ὄλυμπον,κούρῃς αἰτήσουσα τέλος θαλεροῖο γάμοιο—ἐς Δία τερπικέραυνον, ὁ γάρ τʼ εὖ οἶδεν ἅπαντα,μοῖράν τʼ ἀμμορίην τε καταθνητῶν ἀνθρώπων—τόφρα δὲ τὰς κούρας ἅρπυιαι ἀνηρείψαντοκαί ῥʼ ἔδοσαν στυγερῇσιν ἐρινύσιν ἀμφιπολεύειν·ὣς ἔμʼ ἀϊστώσειαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες,ἠέ μʼ ἐϋπλόκαμος βάλοι Ἄρτεμις, ὄφρʼ Ὀδυσῆαὀσσομένη καὶ γαῖαν ὕπο στυγερὴν ἀφικοίμην,μηδέ τι χείρονος ἀνδρὸς ἐϋφραίνοιμι νόημα.ἀλλὰ τὸ μὲν καὶ ἀνεκτὸν ἔχει κακόν, ὁππότε κέν τιςἤματα μὲν κλαίῃ, πυκινῶς ἀκαχήμενος ἦτορ,νύκτας δʼ ὕπνος ἔχῃσιν—ὁ γάρ τʼ ἐπέλησεν ἁπάντων,ἐσθλῶν ἠδὲ κακῶν, ἐπεὶ ἄρ βλέφαρʼ ἀμφικαλύψῃ—αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ ὀνείρατʼ ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.τῇδε γὰρ αὖ μοι νυκτὶ παρέδραθεν εἴκελος αὐτῷ,τοῖος ἐὼν οἷος ᾖεν ἅμα στρατῷ· αὐτὰρ ἐμὸν κῆρχαῖρʼ, ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι, ἀλλʼ ὕπαρ ἤδη.ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.τῆς δʼ ἄρα κλαιούσης ὄπα σύνθετο δῖος Ὀδυσσεύς·μερμήριζε δʼ ἔπειτα, δόκησε δέ οἱ κατὰ θυμὸνἤδη γιγνώσκουσα παρεστάμεναι κεφαλῆφι.χλαῖναν μὲν συνελὼν καὶ κώεα, τοῖσιν ἐνεῦδεν,ἐς μέγαρον κατέθηκεν ἐπὶ θρόνου, ἐκ δὲ βοείηνθῆκε θύραζε φέρων, Διὶ δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·Ζεῦ πάτερ, εἴ μʼ ἐθέλοντες ἐπὶ τραφερήν τε καὶ ὑγρὴνἤγετʼ ἐμὴν ἐς γαῖαν, ἐπεί μʼ ἐκακώσατε λίην,φήμην τίς μοι φάσθω ἐγειρομένων ἀνθρώπωνἔνδοθεν, ἔκτοσθεν δὲ Διὸς τέρας ἄλλο φανήτω.ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τοῦ δʼ ἔκλυε μητίετα Ζεύς,αὐτίκα δʼ ἐβρόντησεν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου,ὑψόθεν ἐκ νεφέων· γήθησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς.φήμην δʼ ἐξ οἴκοιο γυνὴ προέηκεν ἀλετρὶςπλησίον, ἔνθʼ ἄρα οἱ μύλαι ἥατο ποιμένι λαῶν,τῇσιν δώδεκα πᾶσαι ἐπερρώοντο γυναῖκεςἄλφιτα τεύχουσαι καὶ ἀλείατα, μυελὸν ἀνδρῶν.αἱ μὲν ἄρʼ ἄλλαι εὗδον, ἐπεὶ κατὰ πυρὸν ἄλεσσαν,ἡ δὲ μίʼ οὔπω παύετʼ, ἀφαυροτάτη δʼ ἐτέτυκτο·ἥ ῥα μύλην στήσασα ἔπος φάτο, σῆμα ἄνακτι·Ζεῦ πάτερ, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀνάσσεις,ἦ μεγάλʼ ἐβρόντησας ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος,οὐδέ ποθι νέφος ἐστί· τέρας νύ τεῳ τόδε φαίνεις.κρῆνον νῦν καὶ ἐμοὶ δειλῇ ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·μνηστῆρες πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤματι τῷδεἐν μεγάροις Ὀδυσῆος ἑλοίατο δαῖτʼ ἐρατεινήν,οἳ δή μοι καμάτῳ θυμαλγέι· γούνατʼ ἔλυσανἄλφιτα τευχούσῃ· νῦν ὕστατα δειπνήσειαν.ὣς ἄρʼ ἔφη, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος ὈδυσσεὺςΖηνός τε βροντῇ· φάτο γὰρ τίσασθαι ἀλείτας.αἱ δʼ ἄλλαι δμῳαὶ κατὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆοςἀγρόμεναι ἀνέκαιον ἐπʼ ἐσχάρῃ ἀκάματον πῦρ.Τηλέμαχος δʼ εὐνῆθεν ἀνίστατο, ἰσόθεος φώς,εἵματα ἑσσάμενος· περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ·ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέι· χαλκῷ·στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, πρὸς δʼ Εὐρύκλειαν ἔειπε·μαῖα φίλη, τὸν ξεῖνον ἐτιμήσασθʼ ἐνὶ οἴκῳεὐνῇ καὶ σίτῳ, ἦ αὔτως κεῖται ἀκηδής;τοιαύτη γὰρ ἐμὴ μήτηρ, πινυτή περ ἐοῦσα·ἐμπλήγδην ἕτερόν γε τίει μερόπων ἀνθρώπωνχείρονα, τὸν δέ τʼ ἀρείονʼ ἀτιμήσασʼ ἀποπέμπει.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·οὐκ ἄν μιν νῦν, τέκνον, ἀναίτιον αἰτιόῳο.οἶνον μὲν γὰρ πῖνε καθήμενος, ὄφρʼ ἔθελʼ αὐτός,σίτου δʼ οὐκέτʼ ἔφη πεινήμεναι· εἴρετο γάρ μιν.ἀλλʼ ὅτε δὴ κοίτοιο καὶ ὕπνου μιμνήσκοιτο,ἡ μὲν δέμνιʼ ἄνωγεν ὑποστορέσαι δμῳῇσιν,αὐτὰρ ὅ γʼ, ὥς τις πάμπαν ὀϊζυρὸς καὶ ἄποτμος,οὐκ ἔθελʼ ἐν λέκτροισι καὶ ἐν ῥήγεσσι καθεύδειν,ἀλλʼ ἐν ἀδεψήτῳ βοέῃ καὶ κώεσιν οἰῶνἔδραθʼ ἐνὶ προδόμῳ· χλαῖναν δʼ ἐπιέσσαμεν ἡμεῖς.ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκειἔγχος ἔχων, ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.βῆ δʼ ἴμεν εἰς ἀγορὴν μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.ἡ δʼ αὖτε δμῳῇσιν ἐκέκλετο δῖα γυναικῶν,Εὐρύκλειʼ, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο·ἀγρεῖθʼ, αἱ μὲν δῶμα κορήσατε ποιπνύσασαι,ῥάσσατέ τʼ, ἔν τε θρόνοις εὐποιήτοισι τάπηταςβάλλετε πορφυρέους· αἱ δὲ σπόγγοισι τραπέζαςπάσας ἀμφιμάσασθε, καθήρατε δὲ κρητῆραςκαὶ δέπα ἀμφικύπελλα τετυγμένα· ταὶ δὲ μεθʼ ὕδωρἔρχεσθε κρήνηνδε, καὶ οἴσετε θᾶσσον ἰοῦσαι.οὐ γὰρ δὴν μνηστῆρες ἀπέσσονται μεγάροιο,ἀλλὰ μάλʼ ἦρι νέονται, ἐπεὶ καὶ πᾶσιν ἑορτή.ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἄρα τῆς μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο.αἱ μὲν ἐείκοσι βῆσαν ἐπὶ κρήνην μελάνυδρον,αἱ δʼ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ ἐπισταμένως πονέοντο.ἐς δʼ ἦλθον δρηστῆρες Ἀχαιῶν. οἱ μὲν ἔπειταεὖ καὶ ἐπισταμένως κέασαν ξύλα, ταὶ δὲ γυναῖκεςἦλθον ἀπὸ κρήνης· ἐπὶ δέ σφισιν ἦλθε συβώτηςτρεῖς σιάλους κατάγων, οἳ ἔσαν μετὰ πᾶσιν ἄριστοι.καὶ τοὺς μέν ῥʼ εἴασε καθʼ ἕρκεα καλὰ νέμεσθαι,αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα μειλιχίοισι·ξεῖνʼ, ἦ ἄρ τί σε μᾶλλον Ἀχαιοὶ εἰσορόωσιν,ἦέ σʼ ἀτιμάζουσι κατὰ μέγαρʼ, ὡς τὸ πάρος περ;τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολυμήτις Ὀδυσσεύς·αἲ γὰρ δή, Εὔμαιε, θεοὶ τισαίατο λώβην,ἣν οἵδʼ ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνταιοἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ, οὐδʼ αἰδοῦς μοῖραν ἔχουσιν.ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν.αἶγας ἄγων αἳ πᾶσι μετέρεπον αἰπολίοισι,δεῖπνον μνηστήρεσσι. δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.καὶ τὰς μὲν κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα κερτομίοισι·ξεῖνʼ, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις κατὰ δῶμαἀνέρας αἰτίζων, ἀτὰρ οὐκ ἔξεισθα θύραζε;πάντως οὐκέτι νῶϊ διακρινέεσθαι ὀΐωπρὶν χειρῶν γεύσασθαι, ἐπεὶ σύ περ οὐ κατὰ κόσμοναἰτίζεις· εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλαι δαῖτες Ἀχαιῶν.ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς,ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.τοῖσι δʼ ἐπὶ τρίτος ἦλθε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,βοῦν στεῖραν μνηστῆρσιν ἄγων καὶ πίονας αἶγας.πορθμῆες δʼ ἄρα τούς γε διήγαγον, οἵ τε καὶ ἄλλουςἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται.καὶ τὰ μὲν εὖ κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,αὐτὸς δʼ αὖτʼ ἐρέεινε συβώτην ἄγχι παραστάς·τίς δὴ ὅδε ξεῖνος νέον εἰλήλουθε, συβῶτα,ἡμέτερον πρὸς δῶμα; τέων δʼ ἐξ εὔχεται εἶναιἀνδρῶν; ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα;δύσμορος, ἦ τε ἔοικε δέμας βασιλῆϊ ἄνακτι·ἀλλὰ θεοὶ δυόωσι πολυπλάγκτους ἀνθρώπους,ὁππότε καὶ βασιλεῦσιν ἐπικλώσωνται ὀϊζύν.ἦ καὶ δεξιτερῇ δειδίσκετο χειρὶ παραστάς,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε· γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσωὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.Ζεῦ πάτερ, οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος·οὐκ ἐλεαίρεις ἄνδρας, ἐπὴν δὴ γείνεαι αὐτός,μισγέμεναι κακότητι καὶ ἄλγεσι λευγαλέοισιν.ἴδιον, ὡς ἐνόησα, δεδάκρυνται δέ μοι ὄσσεμνησαμένῳ Ὀδυσῆος, ἐπεὶ καὶ κεῖνον ὀΐωτοιάδε λαίφεʼ ἔχοντα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι,εἴ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο.εἰ δʼ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν,ὤ μοι ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὅς μʼ ἐπὶ βουσὶνεἷσʼ ἔτι τυτθὸν ἐόντα Κεφαλλήνων ἐνὶ δήμῳ.νῦν δʼ αἱ μὲν γίγνονται ἀθέσφατοι, οὐδέ κεν ἄλλωςἀνδρί γʼ ὑποσταχύοιτο βοῶν γένος εὐρυμετώπων·τὰς δʼ ἄλλοι με κέλονται ἀγινέμεναί σφισιν αὐτοῖςἔδμεναι· οὐδέ τι παιδὸς ἐνὶ μεγάροις ἀλέγουσιν,οὐδʼ ὄπιδα τρομέουσι θεῶν· μεμάασι γὰρ ἤδηκτήματα δάσσασθαι δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος.αὐτὰρ ἐμοὶ τόδε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιπόλλʼ ἐπιδινεῖται· μάλα μὲν κακὸν υἷος ἐόντοςἄλλων δῆμον ἱκέσθαι ἰόντʼ αὐτῇσι βόεσσιν,ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς· τὸ δὲ ῥίγιον, αὖθι μένονταβουσὶν ἐπʼ ἀλλοτρίῃσι καθήμενον ἄλγεα πάσχειν.καί κεν δὴ πάλαι ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήωνἐξικόμην φεύγων, ἐπεὶ οὐκέτʼ ἀνεκτὰ πέλονται·ἀλλʼ ἔτι τὸν δύστηνον ὀΐομαι, εἴ ποθεν ἐλθὼνἀνδρῶν μνηστήρων σκέδασιν κατὰ δώματα θείῃ.τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·βουκόλʼ, ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτʼ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας,γιγνώσκω δὲ καὶ αὐτὸς ὅ τοι πινυτὴ φρένας ἵκει,τοὔνεκά τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ξενίη τε τράπεζαἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,ἦ σέθεν ἐνθάδʼ ἐόντος ἐλεύσεται οἴκαδʼ Ὀδυσσεύς·σοῖσιν δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἐπόψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα,κτεινομένους μνηστῆρας, οἳ ἐνθάδε κοιρανέουσιν.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τελέσειε Κρονίων·γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύξατο πᾶσι θεοῖσινοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,μνηστῆρες δʼ ἄρα Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τεἤρτυον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀριστερὸς ἤλυθεν ὄρνις,αἰετὸς ὑψιπέτης, ἔχε δὲ τρήρωνα πέλειαν.τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·ὦ φίλοι, οὐχ ἡμῖν συνθεύσεται ἥδε γε βουλή,Τηλεμάχοιο φόνος· ἀλλὰ μνησώμεθα δαιτός.ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.ἐλθόντες δʼ ἐς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιοχλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην·σπλάγχνα δʼ ἄρʼ ὀπτήσαντες ἐνώμων, ἐν δέ τε οἶνονκρητῆρσιν κερόωντο· κύπελλα δὲ νεῖμε συβώτης.σῖτον δέ σφʼ ἐπένειμε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,καλοῖς ἐν κανέοισιν, ἐῳνοχόει δὲ Μελανθεύς.οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.Τηλέμαχος δʼ Ὀδυσῆα καθίδρυε, κέρδεα νωμῶν,ἐντὸς ἐϋσταθέος μεγάρου, παρὰ λάϊνον οὐδόν,δίφρον ἀεικέλιον καταθεὶς ὀλίγην τε τράπεζαν·πὰρ δʼ ἐτίθει σπλάγχνων μοίρας, ἐν δʼ οἶνον ἔχευενἐν δέπαϊ χρυσέῳ, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο μετʼ ἀνδράσιν οἰνοποτάζων·κερτομίας δέ τοι αὐτὸς ἐγὼ καὶ χεῖρας ἀφέξωπάντων μνηστήρων, ἐπεὶ οὔ τοι δήμιός ἐστινοἶκος ὅδʼ, ἀλλʼ Ὀδυσῆος, ἐμοὶ δʼ ἐκτήσατο κεῖνος.ὑμεῖς δέ, μνηστῆρες, ἐπίσχετε θυμὸν ἐνιπῆςκαὶ χειρῶν, ἵνα μή τις ἔρις καὶ νεῖκος ὄρηται.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντεςΤηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·καὶ χαλεπόν περ ἐόντα δεχώμεθα μῦθον, Ἀχαιοί,Τηλεμάχου· μάλα δʼ ἧμιν ἀπειλήσας ἀγορεύει.οὐ γὰρ Ζεὺς εἴασε Κρονίων· τῷ κέ μιν ἤδηπαύσαμεν ἐν μεγάροισι, λιγύν περ ἐόντʼ ἀγορητήν.ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος· ὁ δʼ ἄρʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.κήρυκες δʼ ἀνὰ ἄστυ θεῶν ἱερὴν ἑκατόμβηνἦγον· τοὶ δʼ ἀγέροντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶἄλσος ὕπο σκιερὸν ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.οἱ δʼ ἐπεὶ ὤπτησαν κρέʼ ὑπέρτερα καὶ ἐρύσαντο,μοίρας δασσάμενοι δαίνυντʼ ἐρικυδέα δαῖτα·πὰρ δʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆϊ μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντοἴσην, ὡς αὐτοί περ ἐλάγχανον· ὣς γὰρ ἀνώγειΤηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο.μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνηλώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλονδύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδην Ὀδυσῆα.ἦν δέ τις ἐν μνηστῆρσιν ἀνὴρ ἀθεμίστια εἰδώς,Κτήσιππος δʼ ὄνομʼ ἔσκε, Σάμῃ δʼ ἐνὶ οἰκία ναῖεν·ὃς δή τοι κτεάτεσσι πεποιθὼς θεσπεσίοισιμνάσκετʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα.ὅς ῥα τότε μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μετηύδα·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι εἴπω·μοῖραν μὲν δὴ ξεῖνος ἔχει πάλαι, ὡς ἐπέοικεν,ἴσην· οὐ γὰρ καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιονξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται.ἀλλʼ ἄγε οἱ καὶ ἐγὼ δῶ ξείνιον, ὄφρα καὶ αὐτὸςἠὲ λοετροχόῳ δώῃ γέρας ἠέ τῳ ἄλλῳδμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.ὣς εἰπὼν ἔρριψε βοὸς πόδα χειρὶ παχείῃ.κείμενον ἐκ κανέοιο λαβών· ὁ δʼ ἀλεύατʼ Ὀδυσσεὺςἦκα παρακλίνας κεφαλήν, μείδησε δὲ θυμῷσαρδάνιον μάλα τοῖον· ὁ δʼ εὔδμητον βάλε τοῖχον.Κτήσιππον δʼ ἄρα Τηλέμαχος ἠνίπαπε μύθῳ·Κτήσιππʼ, ἦ μάλα τοι τόδε κέρδιον ἔπλετο θυμῷ·οὐκ ἔβαλες τὸν ξεῖνον· ἀλεύατο γὰρ βέλος αὐτός.ἦ γάρ κέν σε μέσον βάλον ἔγχεϊ ὀξυόεντι,καί κέ τοι ἀντὶ γάμοιο πατὴρ τάφον ἀμφεπονεῖτοἐνθάδε. τῷ μή τίς μοι ἀεικείας ἐνὶ οἴκῳφαινέτω· ἤδη γὰρ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρηα· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.ἀλλʼ ἔμπης τάδε μὲν καὶ τέτλαμεν εἰσορόωντες,μήλων σφαζομένων οἴνοιό τε πινομένοιοκαὶ σίτου· χαλεπὸν γὰρ ἐρυκακέειν ἕνα πολλούς.ἀλλʼ ἄγε μηκέτι μοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες·εἰ δʼ ἤδη μʼ αὐτὸν κτεῖναι μενεαίνετε χαλκῷ,καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον εἴητεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκαςῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλονδμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.Τηλεμάχῳ δέ κε μῦθον ἐγὼ καὶ μητέρι φαίηνἤπιον, εἴ σφωϊν κραδίῃ ἅδοι ἀμφοτέροιϊν.ὄφρα μὲν ὑμῖν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπεινοστήσειν Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε,τόφρʼ οὔ τις νέμεσις μενέμεν τʼ ἦν ἰσχέμεναί τεμνηστῆρας κατὰ δώματʼ, ἐπεὶ τόδε κέρδιον ἦεν,εἰ νόστησʼ Ὀδυσεὺς καὶ ὑπότροπος ἵκετο δῶμα·νῦν δʼ ἤδη τόδε δῆλον, ὅ τʼ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν.ἀλλʼ ἄγε, σῇ τάδε μητρὶ παρεζόμενος κατάλεξον,γήμασθʼ ὅς τις ἄριστος ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν,ὄφρα σὺ μὲν χαίρων πατρώϊα πάντα νέμηαι,ἔσθων καὶ πίνων, ἡ δʼ ἄλλου δῶμα κομίζῃ.τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·οὐ μὰ Ζῆνʼ, Ἀγέλαε, καὶ ἄλγεα πατρὸς ἐμοῖο,ὅς που τῆλʼ Ἰθάκης ἢ ἔφθιται ἢ ἀλάληται,οὔ τι διατρίβω μητρὸς γάμον, ἀλλὰ κελεύωγήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃ, ποτὶ δʼ ἄσπετα δῶρα δίδωμι.αἰδέομαι δʼ ἀέκουσαν ἀπὸ μεγάροιο δίεσθαιμύθῳ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειεν.ὣς φάτο Τηλέμαχος· μνηστῆρσι δὲ Παλλὰς Ἀθήνηἄσβεστον γέλω ὦρσε, παρέπλαγξεν δὲ νόημα.οἱ δʼ ἤδη γναθμοῖσι γελοίων ἀλλοτρίοισιν,αἱμοφόρυκτα δὲ δὴ κρέα ἤσθιον· ὄσσε δʼ ἄρα σφέωνδακρυόφιν πίμπλαντο, γόον δʼ ὠΐετο θυμός.τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·ἆ δειλοί, τί κακὸν τόδε πάσχετε; νυκτὶ μὲν ὑμέωνεἰλύαται κεφαλαί τε πρόσωπά τε νέρθε τε γοῦνα.οἰμωγὴ δὲ δέδηε, δεδάκρυνται δὲ παρειαί,αἵματι δʼ ἐρράδαται τοῖχοι καλαί τε μεσόδμαι·εἰδώλων δὲ πλέον πρόθυρον, πλείη δὲ καὶ αὐλή,ἱεμένων Ἔρεβόσδε ὑπὸ ζόφον· ἠέλιος δὲοὐρανοῦ ἐξαπόλωλε, κακὴ δʼ ἐπιδέδρομεν ἀχλύς.ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν.τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν·ἀφραίνει ξεῖνος νέον ἄλλοθεν εἰληλουθώς.ἀλλά μιν αἶψα, νέοι, δόμου ἐκπέμψασθε θύραζεεἰς ἀγορὴν ἔρχεσθαι, ἐπεὶ τάδε νυκτὶ ἐΐσκει.τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·Εὐρύμαχʼ, οὔ τί σʼ ἄνωγα ἐμοὶ πομπῆας ὀπάζειν·εἰσί μοι ὀφθαλμοί τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἄμφωκαὶ νόος ἐν στήθεσσι τετυγμένος οὐδὲν ἀεικής.τοῖς ἔξειμι θύραζε, ἐπεὶ νοέω κακὸν ὔμμινἐρχόμενον, τό κεν οὔ τις ὑπεκφύγοι οὐδʼ ἀλέαιτομνηστήρων, οἳ δῶμα κάτʼ ἀντιθέου Ὀδυσῆοςἀνέρας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανάασθε.ὣς εἰπὼν ἐξῆλθε δόμων εὖ ναιεταόντων,ἵκετο δʼ ἐς Πείραιον, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο.μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ἐς ἀλλήλους ὁρόωντεςΤηλέμαχον ἐρέθιζον, ἐπὶ ξείνοις γελόωντες·ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·Τηλέμαχʼ, οὔ τις σεῖο κακοξεινώτερος ἄλλος·οἷον μέν τινα τοῦτον ἔχεις ἐπίμαστον ἀλήτην,σίτου καὶ οἴνου κεχρημένον, οὐδέ τι ἔργωνἔμπαιον οὐδὲ βίης, ἀλλʼ αὔτως ἄχθος ἀρούρης.ἄλλος δʼ αὖτέ τις οὗτος ἀνέστη μαντεύεσθαι.ἀλλʼ εἴ μοί τι πίθοιο, τό κεν πολὺ κέρδιον εἴη·τοὺς ξείνους ἐν νηῒ πολυκληῗδι βαλόντεςἐς Σικελοὺς πέμψωμεν, ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι.ὣς ἔφασαν μνηστῆρες· ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων,ἀλλʼ ἀκέων πατέρα προσεδέρκετο, δέγμενος αἰεί,ὁππότε δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει.ἡ δὲ κατʼ ἄντηστιν θεμένη περικαλλέα δίφρονκούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια,ἀνδρῶν ἐν μεγάροισιν ἑκάστου μῦθον ἄκουεν.δεῖπνον μὲν γάρ τοί γε γελοίωντες τετύκοντοἡδὺ τε καὶ μενοεικές, ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἱέρευσαν·δόρπου δʼ οὐκ ἄν πως ἀχαρίστερον ἄλλο γένοιτο,οἷον δὴ τάχʼ ἔμελλε θεὰ καὶ καρτερὸς ἀνὴρθησέμεναι· πρότεροι γὰρ ἀεικέα μηχανόωντο.

τῇ δʼ ἄρʼ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ,τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρονἐν μεγάροις Ὀδυσῆος, ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν.κλίμακα δʼ ὑψηλὴν προσεβήσετο οἷο δόμοιο,εἵλετο δὲ κληῗδʼ εὐκαμπέα χειρὶ παχείῃκαλὴν χαλκείην· κώπη δʼ ἐλέφαντος ἐπῆεν.βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶνἔσχατον· ἔνθα δέ οἱ κειμήλια κεῖτο ἄνακτος,χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος.ἔνθα δὲ τόξον κεῖτο παλίντονον ἠδὲ φαρέτρηἰοδόκος, πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί,δῶρα τά οἱ ξεῖνος Λακεδαίμονι δῶκε τυχήσαςἼφιτος Εὐρυτίδης, ἐπιείκελος ἀθανάτοισι.τὼ δʼ ἐν Μεσσήνῃ ξυμβλήτην ἀλλήλοιϊνοἴκῳ ἐν Ὀρτιλόχοιο δαΐφρονος. ἦ τοι Ὀδυσσεὺςἦλθε μετὰ χρεῖος, τό ῥά οἱ πᾶς δῆμος ὄφελλε·μῆλα γὰρ ἐξ Ἰθάκης Μεσσήνιοι ἄνδρες ἄειραννηυσὶ πολυκλήϊσι τριηκόσιʼ ἠδὲ νομῆας.τῶν ἕνεκʼ ἐξεσίην πολλὴν ὁδὸν ἦλθεν Ὀδυσσεὺςπαιδνὸς ἐών· πρὸ γὰρ ἧκε πατὴρ ἄλλοι τε γέροντες.Ἴφιτος αὖθʼ ἵππους διζήμενος, αἵ οἱ ὄλοντοδώδεκα θήλειαι, ὑπὸ δʼ ἡμίονοι ταλαεργοί·αἳ δή οἱ καὶ ἔπειτα φόνος καὶ μοῖρα γένοντο,ἐπεὶ δὴ Διὸς υἱὸν ἀφίκετο καρτερόθυμον,φῶθʼ Ἡρακλῆα, μεγάλων ἐπιίστορα ἔργων,ὅς μιν ξεῖνον ἐόντα κατέκτανεν ᾧ ἐνὶ οἴκῳ,σχέτλιος, οὐδὲ θεῶν ὄπιν ᾐδέσατʼ οὐδὲ τράπεζαν,τὴν ἥν οἱ παρέθηκεν· ἔπειτα δὲ πέφνε καὶ αὐτόν,ἵππους δʼ αὐτὸς ἔχε κρατερώνυχας ἐν μεγάροισι.τὰς ἐρέων Ὀδυσῆϊ συνήντετο, δῶκε δὲ τόξον,τὸ πρὶν μέν ῥʼ ἐφόρει μέγας Εὔρυτος, αὐτὰρ ὁ παιδὶκάλλιπʼ ἀποθνῄσκων ἐν δώμασιν ὑψηλοῖσι.τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ξίφος ὀξὺ καὶ ἄλκιμον ἔγχος ἔδωκεν,ἀρχὴν ξεινοσύνης προσκηδέος· οὐδὲ τραπέζῃγνώτην ἀλλήλων· πρὶν γὰρ Διὸς υἱὸς ἔπεφνενἼφιτον Εὐρυτίδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν,ὅς οἱ τόξον ἔδωκε. τὸ δʼ οὔ ποτε δῖος Ὀδυσσεὺςἐρχόμενος πόλεμόνδε μελαινάων ἐπὶ νηῶνᾑρεῖτʼ, ἀλλʼ αὐτοῦ μνῆμα ξείνοιο φίλοιοκέσκετʼ ἐνὶ μεγάροισι, φόρει δέ μιν ἧς ἐπὶ γαίης.ἡ δʼ ὅτε δὴ θάλαμον τὸν ἀφίκετο δῖα γυναικῶνοὐδόν τε δρύϊνον προσεβήσετο, τόν ποτε τέκτωνξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,ἐν δὲ σταθμοὺς ἄρσε, θύρας δʼ ἐπέθηκε φαεινάς,αὐτίκʼ ἄρʼ ἥ γʼ ἱμάντα θοῶς ἀπέλυσε κορώνης,ἐν δὲ κληῗδʼ ἧκε, θυρέων δʼ ἀνέκοπτεν ὀχῆαςἄντα τιτυσκομένη· τὰ δʼ ἀνέβραχεν ἠΰτε ταῦροςβοσκόμενος λειμῶνι· τόσʼ ἔβραχε καλὰ θύρετραπληγέντα κληΐδι, πετάσθησαν δέ οἱ ὦκα.ἡ δʼ ἄρʼ ἐφʼ ὑψηλῆς σανίδος βῆ· ἔνθα δὲ χηλοὶἕστασαν, ἐν δʼ ἄρα τῇσι θυώδεα εἵματʼ ἔκειτο.ἔνθεν ὀρεξαμένη ἀπὸ πασσάλου αἴνυτο τόξοναὐτῷ γωρυτῷ, ὅς οἱ περίκειτο φαεινός.ἑζομένη δὲ κατʼ αὖθι, φίλοις ἐπὶ γούνασι θεῖσα,κλαῖε μάλα λιγέως, ἐκ δʼ ᾕρεε τόξον ἄνακτος.ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,βῆ ῥʼ ἴμεναι μέγαρόνδε μετὰ μνηστῆρας ἀγαυοὺςτόξον ἔχουσʼ ἐν χειρὶ παλίντονον ἠδὲ φαρέτρηνἰοδόκον· πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί.τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ ἀμφίπολοι φέρον ὄγκιον, ἔνθα σίδηροςκεῖτο πολὺς καὶ χαλκός, ἀέθλια τοῖο ἄνακτος.ἡ δʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα.ἀμφίπολος δʼ ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.αὐτίκα δὲ μνηστῆρσι μετηύδα καὶ φάτο μῦθον·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, οἳ τόδε δῶμα