οἳ μὲν ἄρʼ ἀντίθεον Σαρπηδόνα δῖοι ἑταῖροιεἷσαν ὑπʼ αἰγιόχοιο Διὸς περικαλλέϊ φηγῷ·ἐκ δʼ ἄρα οἱ μηροῦ δόρυ μείλινον ὦσε θύραζεἴφθιμος Πελάγων, ὅς οἱ φίλος ἦεν ἑταῖρος.τὸν δʼ ἔλιπε ψυχή, κατὰ δʼ ὀφθαλμῶν κέχυτʼ ἀχλύς·αὖτις δʼ ἐμπνύνθη, περὶ δὲ πνοιὴ Βορέαοζώγρει ἐπιπνείουσα κακῶς κεκαφηότα θυμόν.Ἀργεῖοι δʼ ὑπʼ Ἄρηϊ καὶ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇοὔτε ποτὲ προτρέποντο μελαινάων ἐπὶ νηῶνοὔτε ποτʼ ἀντεφέροντο μάχῃ, ἀλλʼ αἰὲν ὀπίσσωχάζονθʼ, ὡς ἐπύθοντο μετὰ Τρώεσσιν Ἄρηα.ἔνθα τίνα πρῶτον τίνα δʼ ὕστατον ἐξενάριξανἝκτωρ τε Πριάμοιο πάϊς καὶ χάλκεος Ἄρης;ἀντίθεον Τεύθραντʼ, ἐπὶ δὲ πλήξιππον Ὀρέστην,Τρῆχόν τʼ αἰχμητὴν Αἰτώλιον Οἰνόμαόν τε,Οἰνοπίδην θʼ Ἕλενον καὶ Ὀρέσβιον αἰολομίτρην,ὅς ῥʼ ἐν Ὕλῃ ναίεσκε μέγα πλούτοιο μεμηλώς,λίμνῃ κεκλιμένος Κηφισίδι· πὰρ δέ οἱ ἄλλοιναῖον Βοιωτοὶ μάλα πίονα δῆμον ἔχοντες.τοὺς δʼ ὡς οὖν ἐνόησε θεὰ λευκώλενος ἭρηἈργείους ὀλέκοντας ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ,αὐτίκʼ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη,ἦ ῥʼ ἅλιον τὸν μῦθον ὑπέστημεν ΜενελάῳἼλιον ἐκπέρσαντʼ εὐτείχεον ἀπονέεσθαι,εἰ οὕτω μαίνεσθαι ἐάσομεν οὖλον Ἄρηα.ἀλλʼ ἄγε δὴ καὶ νῶϊ μεδώμεθα θούριδος ἀλκῆς.ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.ἣ μὲν ἐποιχομένη χρυσάμπυκας ἔντυεν ἵππουςἭρη πρέσβα θεὰ θυγάτηρ μεγάλοιο Κρόνοιο·Ἥβη δʼ ἀμφʼ ὀχέεσσι θοῶς βάλε καμπύλα κύκλαχάλκεα ὀκτάκνημα σιδηρέῳ ἄξονι ἀμφίς.τῶν ἤτοι χρυσέη ἴτυς ἄφθιτος, αὐτὰρ ὕπερθεχάλκεʼ ἐπίσσωτρα προσαρηρότα, θαῦμα ἰδέσθαι·πλῆμναι δʼ ἀργύρου εἰσὶ περίδρομοι ἀμφοτέρωθεν·δίφρος δὲ χρυσέοισι καὶ ἀργυρέοισιν ἱμᾶσινἐντέταται, δοιαὶ δὲ περίδρομοι ἄντυγές εἰσι.τοῦ δʼ ἐξ ἀργύρεος ῥυμὸς πέλεν· αὐτὰρ ἐπʼ ἄκρῳδῆσε χρύσειον καλὸν ζυγόν, ἐν δὲ λέπαδνακάλʼ ἔβαλε χρύσειʼ· ὑπὸ δὲ ζυγὸν ἤγαγεν Ἥρηἵππους ὠκύποδας, μεμαυῖʼ ἔριδος καὶ ἀϋτῆς.αὐτὰρ Ἀθηναίη κούρη Διὸς αἰγιόχοιοπέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπʼ οὔδειποικίλον, ὅν ῥʼ αὐτὴ ποιήσατο καὶ κάμε χερσίν·ἣ δὲ χιτῶνʼ ἐνδῦσα Διὸς νεφεληγερέταοτεύχεσιν ἐς πόλεμον θωρήσσετο δακρυόεντα.ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετʼ αἰγίδα θυσσανόεσσανδεινήν, ἣν περὶ μὲν πάντῃ Φόβος ἐστεφάνωται,ἐν δʼ Ἔρις, ἐν δʼ Ἀλκή, ἐν δὲ κρυόεσσα Ἰωκή,ἐν δέ τε Γοργείη κεφαλὴ δεινοῖο πελώρουδεινή τε σμερδνή τε, Διὸς τέρας αἰγιόχοιο.κρατὶ δʼ ἐπʼ ἀμφίφαλον κυνέην θέτο τετραφάληρονχρυσείην, ἑκατὸν πολίων πρυλέεσσʼ ἀραρυῖαν·ἐς δʼ ὄχεα φλόγεα ποσὶ βήσετο, λάζετο δʼ ἔγχοςβριθὺ μέγα στιβαρόν, τῷ δάμνησι στίχας ἀνδρῶνἡρώων, οἷσίν τε κοτέσσεται ὀβριμοπάτρη.Ἥρη δὲ μάστιγι θοῶς ἐπεμαίετʼ ἄρʼ ἵππους·αὐτόμαται δὲ πύλαι μύκον οὐρανοῦ ἃς ἔχον Ὧραι,τῇς ἐπιτέτραπται μέγας οὐρανὸς Οὔλυμπός τεἠμὲν ἀνακλῖναι πυκινὸν νέφος ἠδʼ ἐπιθεῖναι.τῇ ῥα διʼ αὐτάων κεντρηνεκέας ἔχον ἵππους·εὗρον δὲ Κρονίωνα θεῶν ἄτερ ἥμενον ἄλλωνἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο.ἔνθʼ ἵππους στήσασα θεὰ λευκώλενος ἭρηΖῆνʼ ὕπατον Κρονίδην ἐξείρετο καὶ προσέειπε·Ζεῦ πάτερ οὐ νεμεσίζῃ Ἄρῃ τάδε καρτερὰ ἔργαὁσσάτιόν τε καὶ οἷον ἀπώλεσε λαὸν Ἀχαιῶνμὰψ ἀτὰρ οὐ κατὰ κόσμον ἐμοὶ δʼ ἄχος, οἳ δὲ ἕκηλοιτέρπονται Κύπρίς τε καὶ ἀργυρότοξος Ἀπόλλωνἄφρονα τοῦτον ἀνέντες, ὃς οὔ τινα οἶδε θέμιστα;Ζεῦ πάτερ ἦ ῥά τί μοι κεχολώσεαι, αἴ κεν Ἄρηαλυγρῶς πεπληγυῖα μάχης ἐξαποδίωμαι;τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·ἄγρει μάν οἱ ἔπορσον Ἀθηναίην ἀγελείην,ἥ ἑ μάλιστʼ εἴωθε κακῇς ὀδύνῃσι πελάζειν.ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,μάστιξεν δʼ ἵππους· τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθηνμεσσηγὺς γαίης τε καὶ οὐρανοῦ ἀστερόεντος.ὅσσον δʼ ἠεροειδὲς ἀνὴρ ἴδεν ὀφθαλμοῖσινἥμενος ἐν σκοπιῇ, λεύσσων ἐπὶ οἴνοπα πόντον,τόσσον ἐπιθρῴσκουσι θεῶν ὑψηχέες ἵπποι.ἀλλʼ ὅτε δὴ Τροίην ἷξον ποταμώ τε ῥέοντε,ἧχι ῥοὰς Σιμόεις συμβάλλετον ἠδὲ Σκάμανδρος,ἔνθʼ ἵππους ἔστησε θεὰ λευκώλενος Ἥρηλύσασʼ ἐξ ὀχέων, περὶ δʼ ἠέρα πουλὺν ἔχευε·τοῖσιν δʼ ἀμβροσίην Σιμόεις ἀνέτειλε νέμεσθαι.αἳ δὲ βάτην τρήρωσι πελειάσιν ἴθμαθʼ ὁμοῖαιἀνδράσιν Ἀργείοισιν ἀλεξέμεναι μεμαυῖαι·ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκανον ὅθι πλεῖστοι καὶ ἄριστοιἕστασαν ἀμφὶ βίην Διομήδεος ἱπποδάμοιοεἰλόμενοι λείουσιν ἐοικότες ὠμοφάγοισινἢ συσὶ κάπροισιν, τῶν τε σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν,ἔνθα στᾶσʼ ἤϋσε θεὰ λευκώλενος ἭρηΣτέντορι εἰσαμένη μεγαλήτορι χαλκεοφώνῳ,ὃς τόσον αὐδήσασχʼ ὅσον ἄλλοι πεντήκοντα·αἰδὼς Ἀργεῖοι κάκʼ ἐλέγχεα εἶδος ἀγητοί·ὄφρα μὲν ἐς πόλεμον πωλέσκετο δῖος Ἀχιλλεύς,οὐδέ ποτε Τρῶες πρὸ πυλάων Δαρδανιάωνοἴχνεσκον· κείνου γὰρ ἐδείδισαν ὄβριμον ἔγχος·νῦν δὲ ἑκὰς πόλιος κοίλῃς ἐπὶ νηυσὶ μάχονται.ὣς εἰποῦσʼ ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.Τυδεΐδῃ δʼ ἐπόρουσε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·εὗρε δὲ τόν γε ἄνακτα παρʼ ἵπποισιν καὶ ὄχεσφινἕλκος ἀναψύχοντα τό μιν βάλε Πάνδαρος ἰῷ.ἱδρὼς γάρ μιν ἔτειρεν ὑπὸ πλατέος τελαμῶνοςἀσπίδος εὐκύκλου· τῷ τείρετο, κάμνε δὲ χεῖρα,ἂν δʼ ἴσχων τελαμῶνα κελαινεφὲς αἷμʼ ἀπομόργνυ.ἱππείου δὲ θεὰ ζυγοῦ ἥψατο φώνησέν τε·ἦ ὀλίγον οἷ παῖδα ἐοικότα γείνατο Τυδεύς.Τυδεύς τοι μικρὸς μὲν ἔην δέμας, ἀλλὰ μαχητής·καί ῥʼ ὅτε πέρ μιν ἐγὼ πολεμίζειν οὐκ εἴασκονοὐδʼ ἐκπαιφάσσειν, ὅτε τʼ ἤλυθε νόσφιν Ἀχαιῶνἄγγελος ἐς Θήβας πολέας μετὰ Καδμείωνας·δαίνυσθαί μιν ἄνωγον ἐνὶ μεγάροισιν ἕκηλον·αὐτὰρ ὃ θυμὸν ἔχων ὃν καρτερὸν ὡς τὸ πάρος περκούρους Καδμείων προκαλίζετο, πάντα δʼ ἐνίκαῥηϊδίως· τοίη οἱ ἐγὼν ἐπιτάρροθος ἦα.σοὶ δʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ παρά θʼ ἵσταμαι ἠδὲ φυλάσσω,καί σε προφρονέως κέλομαι Τρώεσσι μάχεσθαι·ἀλλά σευ ἢ κάματος πολυᾶϊξ γυῖα δέδυκενἤ νύ σέ που δέος ἴσχει ἀκήριον· οὐ σύ γʼ ἔπειταΤυδέος ἔκγονός ἐσσι δαΐφρονος Οἰνεΐδαο.τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρατερὸς Διομήδης·γιγνώσκω σε θεὰ θύγατερ Διὸς αἰγιόχοιο·τώ τοι προφρονέως ἐρέω ἔπος οὐδʼ ἐπικεύσω.οὔτέ τί με δέος ἴσχει ἀκήριον οὔτέ τις ὄκνος,ἀλλʼ ἔτι σέων μέμνημαι ἐφετμέων ἃς ἐπέτειλας·οὔ μʼ εἴας μακάρεσσι θεοῖς ἀντικρὺ μάχεσθαιτοῖς ἄλλοις· ἀτὰρ εἴ κε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτηἔλθῃσʼ ἐς πόλεμον, τήν γʼ οὐτάμεν ὀξέϊ χαλκῷ.τοὔνεκα νῦν αὐτός τʼ ἀναχάζομαι ἠδὲ καὶ ἄλλουςἈργείους ἐκέλευσα ἀλήμεναι ἐνθάδε πάντας·γιγνώσκω γὰρ Ἄρηα μάχην ἀνὰ κοιρανέοντα.τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·Τυδεΐδη Διόμηδες ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷμήτε σύ γʼ Ἄρηα τό γε δείδιθι μήτε τινʼ ἄλλονἀθανάτων, τοίη τοι ἐγὼν ἐπιτάρροθός εἰμι·ἀλλʼ ἄγʼ ἐπʼ Ἄρηϊ πρώτῳ ἔχε μώνυχας ἵππους,τύψον δὲ σχεδίην μηδʼ ἅζεο θοῦρον Ἄρηατοῦτον μαινόμενον, τυκτὸν κακόν, ἀλλοπρόσαλλον,ὃς πρῴην μὲν ἐμοί τε καὶ Ἥρῃ στεῦτʼ ἀγορεύωνΤρωσὶ μαχήσεσθαι, ἀτὰρ Ἀργείοισιν ἀρήξειν,νῦν δὲ μετὰ Τρώεσσιν ὁμιλεῖ, τῶν δὲ λέλασται.ὣς φαμένη Σθένελον μὲν ἀφʼ ἵππων ὦσε χαμᾶζε,χειρὶ πάλιν ἐρύσασʼ, ὃ δʼ ἄρʼ ἐμμαπέως ἀπόρουσεν·ἣ δʼ ἐς δίφρον ἔβαινε παραὶ Διομήδεα δῖονἐμμεμαυῖα θεά· μέγα δʼ ἔβραχε φήγινος ἄξωνβριθοσύνῃ· δεινὴν γὰρ ἄγεν θεὸν ἄνδρά τʼ ἄριστον.λάζετο δὲ μάστιγα καὶ ἡνία Παλλὰς Ἀθήνη·αὐτίκʼ ἐπʼ Ἄρηϊ πρώτῳ ἔχε μώνυχας ἵππους.ἤτοι ὃ μὲν Περίφαντα πελώριον ἐξενάριζενΑἰτωλῶν ὄχʼ ἄριστον Ὀχησίου ἀγλαὸν υἱόν·τὸν μὲν Ἄρης ἐνάριζε μιαιφόνος· αὐτὰρ Ἀθήνηδῦνʼ Ἄϊδος κυνέην, μή μιν ἴδοι ὄβριμος Ἄρης.ὡς δὲ ἴδε βροτολοιγὸς Ἄρης Διομήδεα δῖον,ἤτοι ὃ μὲν Περίφαντα πελώριον αὐτόθʼ ἔασεκεῖσθαι ὅθι πρῶτον κτείνων ἐξαίνυτο θυμόν,αὐτὰρ ὃ βῆ ῥʼ ἰθὺς Διομήδεος ἱπποδάμοιο.οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,πρόσθεν Ἄρης ὠρέξαθʼ ὑπὲρ ζυγὸν ἡνία θʼ ἵππωνἔγχεϊ χαλκείῳ μεμαὼς ἀπὸ θυμὸν ἑλέσθαι·καὶ τό γε χειρὶ λαβοῦσα θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνηὦσεν ὑπὲκ δίφροιο ἐτώσιον ἀϊχθῆναι.δεύτερος αὖθʼ ὡρμᾶτο βοὴν ἀγαθὸς Διομήδηςἔγχεϊ χαλκείῳ· ἐπέρεισε δὲ Παλλὰς Ἀθήνηνείατον ἐς κενεῶνα ὅθι ζωννύσκετο μίτρῃ·τῇ ῥά μιν οὖτα τυχών, διὰ δὲ χρόα καλὸν ἔδαψεν,ἐκ δὲ δόρυ σπάσεν αὖτις· ὃ δʼ ἔβραχε χάλκεος Ἄρηςὅσσόν τʼ ἐννεάχιλοι ἐπίαχον ἢ δεκάχιλοιἀνέρες ἐν πολέμῳ ἔριδα ξυνάγοντες Ἄρηος.τοὺς δʼ ἄρʼ ὑπὸ τρόμος εἷλεν Ἀχαιούς τε Τρῶάς τεδείσαντας· τόσον ἔβραχʼ Ἄρης ἆτος πολέμοιο.οἵη δʼ ἐκ νεφέων ἐρεβεννὴ φαίνεται ἀὴρκαύματος ἐξ ἀνέμοιο δυσαέος ὀρνυμένοιο,τοῖος Τυδεΐδῃ Διομήδεϊ χάλκεος Ἄρηςφαίνεθʼ ὁμοῦ νεφέεσσιν ἰὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν.καρπαλίμως δʼ ἵκανε θεῶν ἕδος αἰπὺν Ὄλυμπον,πὰρ δὲ Διὶ Κρονίωνι καθέζετο θυμὸν ἀχεύων,δεῖξεν δʼ ἄμβροτον αἷμα καταρρέον ἐξ ὠτειλῆς,καί ῥʼ ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·Ζεῦ πάτερ οὐ νεμεσίζῃ ὁρῶν τάδε καρτερὰ ἔργα;αἰεί τοι ῥίγιστα θεοὶ τετληότες εἰμὲνἀλλήλων ἰότητι, χάριν ἄνδρεσσι φέροντες.σοὶ πάντες μαχόμεσθα· σὺ γὰρ τέκες ἄφρονα κούρηνοὐλομένην, ᾗ τʼ αἰὲν ἀήσυλα ἔργα μέμηλεν.ἄλλοι μὲν γὰρ πάντες ὅσοι θεοί εἰσʼ ἐν Ὀλύμπῳσοί τʼ ἐπιπείθονται καὶ δεδμήμεσθα ἕκαστος·ταύτην δʼ οὔτʼ ἔπεϊ προτιβάλλεαι οὔτέ τι ἔργῳ,ἀλλʼ ἀνιεῖς, ἐπεὶ αὐτὸς ἐγείναο παῖδʼ ἀΐδηλον·ἣ νῦν Τυδέος υἱὸν ὑπερφίαλον Διομήδεαμαργαίνειν ἀνέηκεν ἐπʼ ἀθανάτοισι θεοῖσι.Κύπριδα μὲν πρῶτον σχεδὸν οὔτασε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷ,αὐτὰρ ἔπειτʼ αὐτῷ μοι ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος·ἀλλά μʼ ὑπήνεικαν ταχέες πόδες· ἦ τέ κε δηρὸναὐτοῦ πήματʼ ἔπασχον ἐν αἰνῇσιν νεκάδεσσιν,ἤ κε ζὼς ἀμενηνὸς ἔα χαλκοῖο τυπῇσι.τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς.μή τί μοι ἀλλοπρόσαλλε παρεζόμενος μινύριζε.ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι θεῶν οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν·αἰεὶ γάρ τοι ἔρις τε φίλη πόλεμοί τε μάχαι τε.