De eo autem quod dicit, destructum esse sabbatnm,
non plane destnixit; ipse enim dominns erat sabbati; tamquam si
sponsi quis custodiens torum diligenter extructum, a nullo alio extraneo
 vexari Tel conttugi patiatur usquequo ipse sponsua adveniat, et cum
advenerit, strato suo sicut libuerit utatur vel bi quos ipse secum iusserit
introire. Testimonium etiam dedit his quae dicimns caeleati 
Toce ipse dominus lesus Christus dicens: Numquid potesUs fUios sponsi
faecrc ieiunare, donec cum ipsis est sponmis? Sed circumcisionem non
 abiecit, quin potius ipse pro nobis in aemet ipsum causam circumcisionb
excepit, labore noa relevans et pati nos frustra doloris aliquid non sinens.
Quid enim prodest circumcidenti se quidem et adversam proxi- 
 1 öm. 12, 3 — 3 Mark. 12, 41 ff. Luk. 21, 1 ff — 9 Luk. 14, 33 — 11 Matth. 8, 10
— 18 Mutth, 12, 8 — 88 Mark. 2, 19, Lnk. 5, 34. Matth. 9, 15 
 ACM 
 1 superbiam Α Ι se x003C; Α | 2 adveraariuB qaaeBtionem ~ M | 4 offerentur
CM I parutn] pauperum CM | 5 ofieruntur] das ersee u w, e. sch. aus e eorr.
iDfenintur Α | 6 minata] manita Α | 7 eaEcipiendam pecnniam Α | 8
< CM | auscipiebat Α | acoipitur AC | 9 ab his q a. Ras. Μ |
esse CM | 11 potestatem Α | 12 istrahel] israhelitam C ieraelitam Μ
luifc CM | etiam < Μ | 13 dicit Α | 14 bonum ergo M ~ M2
15 et < CM | dioitia Α | 16 remmtieturj Zaeagni, enuntientur
MC | 19 nach sponsi + si Α | extnictum] eitnixit C | 20 patitnt
naquequod Α | 21 strato] rrato Α o a. Ras. vielleicht C | hi] hii Α si Μ |
Buacepit Α | laborem Α | frustra] das xweile r vbergesck. Α | 27 prudeest
circumcidenti se] circurocidentis ae Α circumcidente se C 

 
mum suam pessima cogitsnti? Voluit autem magis largissimae viae
spatia coDpendioso nobis tramite demonstrare, ne fprte. dum longa apatia
circuimus, ante nobis dies claudatur in noctem et dum deforia quidem
spleodidi bomitiibus adparemus, intrinsecus lupis rapacibua conparemur
 aiit sepulchris conferamur dealbatis. Multo enim ille huic praefereodus 
est qui Teste squalida ac detrita circumdatus nihil mali in corde suo
coDclusum retinet adversum proximum suum. Cordis enim circumcisio
sola salutem confert; nihil praestat eis ista carnalis, nisi forte spirituali
circumcisione muniaatur. Audi etiam quid dicit scriptura: Beati mundi
 corde, quid ipsi deutn videbunt. Quid ergo mihi opus est laborare, cum 
cognoveriiQ conpendia viae, si possum mundus esse corde sicnt et si
quis praevaleat in duobus mandatis omnem legem inplere et prophetas?
Post haec vero omnia edocet apostolorum maximus Paulus dicena: Aut
ezpfnmentum quaeritis eius qui in me hquititr Christus? Quid ergo mihi
 opus est circumcisione, cum possim et in praeputio iustificari? Et scriptum 
est: Si quis circumeisus esl, non adducat praeputium, aut si quis in
praeputio est non circumcidntur. Utrumque enim nihil est, nisi observatio
maiulaterum dei. Cum ergo nullum possit salvare circumcisio, nee magno
opere reqiiirenda est; maxime cum si quis in praeputio vocatus fuerit et
 circumcidi volnerit, continiio praevaricator legis effficiatur. Si enim circumcidor 
et mandata legis adinpleo, ut sahari posaim, incircumcisus
et in praeputio positus, multo magis mandata custodiens. habebo vitam.
In spiritu enim circumcisiunem cordis accepi, non iam litterae per atramentum,
in quo laus non ex hominibus, sed ei deo est. Non ergo referatur
 ad me buiuscemodi incusatio. Sicut enim aliquis dives multis 
auri atque argenti talentis, ita ut omne domestici usus ministerinm
ex buiuscemodi metallis babeat structum, in nullo vasis fictilis speciem
requirit, sed non propterea tignli opus et ars aut fictilium vaso-
 3 Matth. 23, 27 und 7, 15. Luk. 11, 30 — 7 Rom. 2, 29 – 9 Matth. 5, 8
— 12 Matth. 22, 40 — 13 ΙΙ Kor. 13, 3 — 16 Ι Kor. 7, 18. 19 — 28 Rom. 2, 29 
 ACM 
 2 sptitk x003C; Α | oonpendioaae Α | dum] cnm Α |
5 sepurclis Α | muttum Α | 6 veate] uere Α | oircDinddatur C Ι 7 enim) ergo
Α | 8 praestat eis ista] praestn tenta Α | spiritali Α spiritualis C | 9
Α | scripta M | mundo Α | 11 conpendium Α | et] est M | 12
von einem Btichsf, C | 15 circumcisio Α | 17 praeputio] ο aus um
18 siilvura) salutare Α | circumcisio nec] circumcisio Α circumcirionem
magnopere CM | 19 qui C | 20 praeraricator] praedicator Α | 21 salvari
Militari Α | 22 in übergesch. C | 23 ciicumoitione Α | 25 aliquis]
CM | 26 jtaeh talentia + repletus Α | nt x003C; A | omnea CM |
27 vasis] uas Α uasi C 

 
rum ab eo detestanda est: ita etiam ego gratia dei dives factus sum, 
et cordis circunicisionem coDsecntus nequaquam viUssimae illius circumcisionis
indigeo; nee tarnen malam esse dico. Absit. Qnod si
diligentius de bis Yoluerit aliquis edoeeri, inveniet baec in prima epistula
 apostoli plenissime pertractata. (XLIII). De velamento vero Moysi et de ministerio mortis
dicam sermone brevissimo. Non enim valde mibi baec insinuare aliquid
adTersum legem videntur. Ait ergo sermo propositns: Quod si ministerium
mortis in litteris formatum in lapidibus factum est in gloria, ita ut
 non poasent filii letrahel intendere in faeiem Mogsi propler gloriam vultus
eius, qttae aboletur et reliqua; tamen gloriam esse confitetur in vultu 
Moysi, quod est amicum nobis. Quod si destruitur et Telamen babet
lectio eins, hoc me non exacerbat neqne conturbat, si tantom in eo sit
gloria. Neque vero omni genere in ignobilitatem redigitur quod destrultur.
 Comenim enim gloriadisputat Scriptum, scisse sedifferentiasgloriaetestatur; 
alia enim, inquit, gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum; stella
enim ab stella differt in gloria. Si enim sol maiorem habet gloriam quam
luns, non continuo in ignobilitatem redigitur luna. Ita et si dominus 
meuB Jesus Christus praecellit in gloria Moysen tamquam dominus famulum,
 non continuo respuenda est gloria Mojsi; ita enim satis possumus
facere auditoribus, sicut et verbi ipsius natura persuadet, ex scripturis
quae dicimus adfirmantes vel certe etiam exemplis ea manifestius
conprobantes. Si quis lucemam accenderit noctu, cum sol exortos S
fuerit, parro lucernae igne non indiget propter splendorem solis ubique
 radiantis; sed non ideo abiecit lucemam velut contrariam soli; quin
 8 II Kor. 3, 7 — 16 I Kor. 15 
 ACM 
 1 detestanda] te übergesch. Μ | sum < CM | 2 cordis < C
ACM | nach circumcisione + ousto aiicr gleich getilgt u. e. seh. Μ |
nec quenquam C neque iam M | 4 aliquis] aliie C | edocari Α edocere
4/5 prima epiatula ~ CM | 5 pertractata] praetractam Α tractata CM |
uioHe C | 7 Bermonem Α | 8 propoEitue) profeticuB Α | 9 in x003C; Μ Ι
C | formatum] firmatum Α fornumim C | 10 posaint Α | fili Α | in
mosy C | 11/12 nulto mosy C | 13 ait x003C; A | 14 omni
CM | in x003C; A | ignobilitato ACM | deatruetur C |
corr. Α | Bcisse se] BCiB eaae Α | teatatur] teatat C x003C; Α | 18 inquit x003C;
gloria (vor lunae)] glorie | 17 gloria] gloriam Α | soli C |
redigitur Iuna ~ CM | 19 chrietus x003C; Α | praecellet C | gloriam AC |
C | 20/21 satia poaaumua facere] possumus satJEfacere CM | 31 pereuadet]
deuiODBtrat Α | 23 ortue GM | 24 lucerna Α | 25 radiantia] das
e corr. Α | abicit M | contrariam] contra C contraria M 

 
potius, conperto eios uso, etdam diligetitins reservabit. Custodivit ergo
cta Archelai — L. 
popnlum lex Moysi tamqnam lucenia, usqaequo sol nobis verua salvator
Doater oriretur, sicut et ait: Et inluminabit tibi Christua. Sed quod dixit: 
Obscurati sunt senaua eorum; tisque in hodiemum enim ipsum velamen
 manet in lecttone veteris testamenti; non revelatur quia in Christo destruitur;
usque in hodiernum enim, cum legitur Moyses, velamen est positum
super cor eorum; cum autem conversus fuerit ad dominum, auferetur
relamen; dominus aulem spiritus est quid iaquit? Usque in hodiernumne 
praeseiiB est Hojses, non dorrnivit, non requievit, non abscessit
 e vita? Quomodo ergo in hodiernum dicit? Sed iutnere velamen, abi
dicit, positum supra cor eorum, in Ucivme eorum. Haec est vox quae
arguit filios Istrahel legentes Moysen et non intellegentes neque convertentes
se ad dominom, quoniam ipse est qui a Moyse prophetatus est
venire. Hoc est velamen quod erat positum super faciem Moysi, quod
est testamentum eiua; ait enim in lege: Non defuiet prineeps ex luda neque
dur de femoribus eius, uaquequo veniat euius est; ei ipse erit expectatio
gentium. Qui adtigabit ad vilem pullum suum et opttmam vifem pullum
asinae suae. Lavabit in vino stotatn auam et in eanguine uvae indumentum
 suum. Suffusi oculi eius a vino et candidi denies eius a lacte et reliqua.
Qui etiam et nnde Teoturus esset designavit dicens: Praphetam 
vobis suscitabit dominus deus ex fratrihua veatris sicut me; ipsum audiie.
Et quidem qaia non possit intellegi hoc de lesu Nave dictum esse
manifestum est. Nihil enim buiiis circumcisionis in ipso invenitur; adhuc
 enim ex Inda reges fuemnt post ipsum et ideo aliena looge est ab
eo haec prophetia. Et hoc est velamen quod est in Moysen; neqne enim, 
sicut fortasse aliqui inperitorum putant, linteum aliquod ant pellia fiiit,
 8 Ephes. 5, 14 — 4 II Kor. 3, 14—17 — 15 Exod. 34, 33. II Kor. 3. 13 —
16 Gen. 49, 10—12 — 21 Deut. 18, 25 
 ACM 
 1 reserrabit] re übergesch. Α obaemamt C | 2 mosy C | 3 orietar A
et (nack ricnt] < Α | inlominat Α | tibi < C te M | quod] quid Α | 5 manet] 
teaet et CM | destruetur C | 6 erat C | 7 supra Α | nach fuerit + quia A |
aufertur C | 8 quod C | 10 e vitaj uitam Α | ergo x003C; CM | 11 lectinem
Α | 12 argaet Α | U ipia C | mojHeu Α | 15 supra A | mosy C | quod]
qua Α | 16 in lege] intellege A | ex] de Α | 17 eius < A | zuceimal geschrieben
C | 18 qui] quia C | alligauit A | nach et + ad A | 19 uinum A | sanguinem 
A | 20 suum] sum A | suffulsi A | nach dentes eius + et A | 21
etiam] enim A | uenturm C | 22 suscitauit AC | nach deus + uester M, vgl,
68, 23 und 74, 26 | 23 et quidem] equidem A | intellegi < M | ihm A |
25 ex] post A | 26 hoc] haec C | 27 aut] uel A 

 
quae vultum eius operiret Sed apostolua diligenter ostendit, dicens velamen
esse positum in lectiooe veteris testamenti, propter quod is qui
appellatarantiquituslstraliel ezpectat adventare Gfaristnm, non intellegens
quift defecerunt ex luda principes et ex femoribus eius ducee; eicut 
 nunc videmas regibus eos principibusqae subiectos tributa pendere, nuUa
sibi potestate vel iudicandi vel pimiendi concessa, sicut ludas habnit,
quia Tbamar, postea quam condemnaverat, potuit instiiicare. Sed et videbitis
vitam veslram petidentem ante ooulos vestros. (XLIV.) Habet etiam 
bic sermo velamen. Usque ad Herodem enim ex parte aliqua regnum
 teuere ridebantur-, ab Augusto autem prima adacriptio in eis facta est
et coeperunt tributa pendere et censum dare. Ex quo autem dominus
meus lesus coeptus est prophetari atque expectari, ex eo principes ex
Inda esse coepernnt et duces populi, qui rursum defecerunt in adventu
praesentiae eius. Si ergo auferatur velamen quod in illa lectione positum 
 est, intellegent virtutem circumcisionis, iuTenient et generationem
eius quem praedieamua et crucem et quaecumque de domino nostro
gesta sunt ipsa esse quae de eo fuerant praedicta. Et velim quidem
de scripturis discntere unumquemque sermouem et ostendere, ut intellegi
dignum est; sed quoniam nunc aliud est quod urget, de vacanti nobis
 ista dicentur; haec enim dixisse nunc auffielt, ut ostendamus non sine 
causa velamen positum super cor quorundam in lectione veteris testamenti.
Quicumque vero ad dominum convertuntur, ab bis velamen aufertur.
Quae omnia quam vim habeant in sese bis qui sensu rigent
intellegendum reliuquo.